02/06/2017
Hoàng Trọng & Dạ Chung: Người Tình Không Chân Dung

“. . .Có một hình ảnh để lại ấn tượng đậm nét trong thời chiến: muôn ngàn tinh tú lấp lánh trên vòm trời cao phản chiếu vào vũng nước mưa trong chiếc nón sắt của người tử sĩ, cái nón sắt chơ vơ bị bỏ lại bên lau sậy:
Trong cái nón sắt của anh, Mặt trời vẫn còn đó ban ngày và ban đêm, mặt trăng hoặc muôn muôn triệu triệu vì sao vẫn còn đó… Con ễnh ương vẫn gọi tên anh trong mưa dầm. Tên anh nghe như tiếng thở dài của lòng đất mẹ…”

Hoàng Trọng & Dạ Chung: Người Tình Không Chân Dung

(Xin bấm vào hình để mở lớn)

Nguoi tinh khong chan dung 1

Nguoi tinh khong chan dung 2

Nguoi tinh khong chan dung 3

Nguoi tinh khong chan dung 4

 Người Tình Không Chân Dung – Sáng Tác: Hoàng Trọng & Dạ Chung

Trình Bày: Khánh Ly (Pre 75)

Trong một chuyến về thăm quê nhà gần đây nhất, tôi lại được người Sài Gòn cũ gởi gắm hồn của những người trẻ năm xưa còn sống ở quê nhà. Trẻ năm xưa nhưng nay đã là những ông bà lão tóc hai màu. Dầu vậy, hồn Sài Gòn cũ vẫn như ngày nào trước khi có cuộc đổi đời. Nó không mất, không bị “cải tạo”. Nó vẫn sừng sững tồn tại trong những ấn phẩm văn hóa trước 1975 sống sót qua cuộc phần thư tàn khốc. Nó sống sót được là nhờ ở lòng dân. Nhờ vậy, hôm nay đây tôi may mắn “sở hữu” hồn Sài Gòn ấy qua kho tài sản vô giá : hàng mấy trăm bài nhạc cũ in trước 1975, với cả thủ bút , chữ ký của các nhạc sĩ tác giả, với cả những hàng chữ viết tay của người chủ sở hữu năm xưa ghi lại kỷ niệm của riêng mình.

Từ kho tài sản quý báu này, chuyên mục :Dòng Nhạc Kỷ Niệm” hình thành.

Chuyên mục “Dòng Nhạc Kỷ Niệm “ trên TV&BH sẽ là một công trình dài hạn. Mỗi kỳ chúng tôi sẽ giới thiệu một bài nhạc, với phần phóng ảnh của Bìa Trước, Bìa Sau , hai trang ghi nhạc và lời bên trong. Kèm theo đó sẽ là phần sưu tập audio, tức bài nhạc được hát bởi một ca sĩ. Chúng tôi sẽ cố sưu tập bản nhạc được hát bởi một ca sĩ miền Nam trước 1975 để ý nghĩa bảo tồn được trọn vẹn, dù rằng cũng bản nhạc đó, với phần kỹ thuật, phối âm , phối khí và ca sĩ trẻ hơn thực hiện tại hải ngọai sau này có hay hơn nhiều. Mặt khác, như tên gọi “Dòng Nhạc Kỷ Niệm”, nghe một bản nhạc cũ bằng chính âm thanh cũ của ngày xưa, là sống lại kỷ niệm về một đoạn đời cùng với những niềm vui, những nỗi buồn của riêng mỗi người . Chúng ta nghe nhạc cũ là nghe kỷ niệm , nhờ kỷ niệm, âm thanh bài nhạc ở lại trong hồn lâu hơn, sâu hơn, đằm thắm hơn. Do đó, ở đây không có chỗ cho những thẩm định chủ quan nhạc hay, nhạc dở, nhạc sang, nhạc sến, nhạc nghệ thuật, nhạc thương mại v.v..( T.Vấn : Dòng Nhạc Kỷ Niệm  với Nhạc cũ miền Nam ).

 

©T.Vấn 2017

 

Đọc Thêm:

Bích Huyền

Dạ Chung – Hoàng Vĩnh Lộc

Trong sinh hoạt âm nhạc Việt Nam, về tác phẩm, chưa kể đến thơ phổ nhạc, có rất nhiều bài hát gồm hai tác giả, người viết nhạc và người viết lời. Trong chương trình Thơ Nhạc của đài VOA hôm nay, Bích Huyền nói về Dạ Chung, người viết ca từ đẹp như thơ trong nhạc Lâm Tuyền.

Ai cũng biết rằng một ca khúc hay cần hai yếu tố: nhạc và lời. Chuyển tới thính giả ca khúc ấy là giọng hát và nghệ thuật hòa âm, chưa kể đến kỹ thuật âm thanh. Thế nhưng, thường khi giới thiệu một bài hát, hoặc có nhiều CD phát hành hình như người ta chỉ chú ý đến ca sĩ, nhạc sĩ mà quên đi người viết ca từ. Như vậy có thiếu sự công bằng không?

Chẳng hạn như Vĩnh Phúc, một cựu nữ sinh trường Trung học Trưng Vương Sàigon, những năm đầu thập niên 60, Vĩnh Phúc đã viết rất nhiều lời cho những bản nhạc nổi tiếng của Hoàng Trọng như: Ngàn thu áo tím, Hai phương tri cách bit, Mt thu yêu đàn… Trong câu chuyện hôm nay, Bích Huyền muốn giới thiệu cùng qtg&cb một vài nét về Dạ Chung, người viết lời trong hầu hết những bản nhạc của Lâm Tuyền.

Lâm Tuyền-Dạ Chung, tên tuổi hai người gắn liền với nhau như Đoàn Chuẩn-Từ Linh vậy.

Một trong những ca khúc được yêu mến nhất của hai người là “Hình ảnh một buổi chiều.

Hình ảnh một buổi chiều thơ mộng, đẹp đẽ đủ in đậm trong trí nhớ nhiều người, lại càng đẹp hơn, thơ mộng hơn, đáng nhớ hơn là câu văn đẹp như thơ của Dạ Chung in dưới tên bài hát:

“Anh không gi trong tay mt kho tàng hay mt danh vng nào c. Anh ch gi có hình nh mt bui chiu, khi nng vàng nhum mái tóc em.” Có một thời người ta đã chép nắn nót trong tập sổ tay câu nói đẹp như thơ ấy.

Dạ Chung tức Hoàng Vĩnh Lộc, vừa là tài tử màn bạc vừa là đạo diễn phim nổi tiếng của miền Nam trước 1975.
Thời ấy ngành điện ảnh Việt Nam vẫn chưa thực sự gọi là trưởng thành, dù về diễn viên, chúng ta có những ngôi sao như Kiều Chinh, Đoàn Châu Mậu, Hoàng Vĩnh Lộc, Lê Quỳnh… Các nhà sản xuất thiếu vốn lớn để trang trải các món chi tiêu khổng lồ trong đó phần chi phí về phim liệu, máy quay hình, thu âm, ánh sáng là tốn kém nhất. Tuy vậy, chúng ta vẫn có những nghệ sĩ hy sinh cho điện ảnh như Hoàng Anh Tuấn, Hoàng Vĩnh Lộc… để Điện Ảnh Miền Nam có mặt tại các Festivals lớn ở Đông Nam Á.

Những bộ phim tiêu biểu nhất của đạo diễn Hoàng Vĩnh Lộc như Xin nhn nơi này làm quê hương, Người tình không chân dung, Người v t đnh núi… gây nhiều tiếng vang. Phim Con búp bê nhồi bông đoạt giải Điện ảnh Đông Nam Á.

Có một hình ảnh để lại ấn tượng đậm nét trong thời chiến: muôn ngàn tinh tú lấp lánh trên vòm trời cao phản chiếu vào vũng nước mưa trong chiếc nón sắt của người tử sĩ, cái nón sắt chơ vơ bị bỏ lại bên lau sậy:

Trong cái nón st ca anh, Mt tri vn còn đó ban ngày và ban đêm, mt trăng hoc muôn muôn triu triu vì sao vn còn đó… Con nh ương vn gi tên anh trong mưa dm. Tên anh nghe như tiếng th dài ca lòng đt m
Với ca từ ấy của Dạ Chung Hoàng Vĩnh Lộc, với nhạc của Hoàng Trọng, Người tình không chân dung, ca khúc chính trong cuốn phim cùng tên, đã làm khán giả rơi lệ.

Lâm Tuyền-Dạ Chung sáng tác không nhiều nhưng chỉ với Tơ Su, Tr v dĩ vãng, Hình nh mt bui chiu, Tiếng thi gian, Khúc nhc ly hương… nghe một lần rồi, nhớ mãi.

Ca từ Dạ Chung đẹp như thơ, kết hợp với nhạc Lâm Tuyền, đã làm nên một bài thơ bằng âm nhạc. Thiên nhiên chiếm ngự trong ca từ rất nhiều. Hình như ông lấy cảnh để nói về tình nhiều hơn là nói thẳng với tình, với người tình. Tình yêu trong lời nhạc của Dạ Chung, vì thế có một vẻ gì kín đáo, nhẹ nhàng. Thiên nhiên thơ mộng huyền ảo “mưa rơi hiu hắt, ai sầu mùa đông…” như tô son điểm phấn cho tình. Như một lời tỏ tình làm mềm lòng thiếu nữ. Trong Tơ sầu: Tơ dáng như mây chiu, tơ úa như lá vàng, tơ ging như trăng ngàn, nhiu khi tơ ging tóc người yêu… Hay trong Trở Về Dĩ Vãng: Anh thường khóc khi chiu xung, Lòng nh nhung trin miên, Trăng xưa v khuya b bàng, Dường như nhn người yêu, Tình mây nước còn đâu…

Với những lời ca ấy của Dạ Chung, ai đang yêu cũng muốn được yêu như thế. Ai đang mong ước được yêu, đang mơ mộng thì cứ chép vào tập sổ tay của mình. Gửi cho nhau là đủ, không cần nói gì thêm nữa vì khó lòng có những lời tỏ tình đẹp hơn.Trong lời ca Dạ Chung, chỉ thấy một không gian thơ mộng, không gian của cái tuổi đẹp nhất đời người, cái tuổi thanh xuân vô cùng lãng mạn với bao ước mơ mộng tưởng tuyệt vời.
Trong biến cố 1975, tất cả văn nghệ sĩ miền Nam bị lùa vào trại tù Cộng sản. Đạo diễn điện ảnh bị bắt trong chiến dịch đầu tiên là Hoàng Vĩnh Lộc, Hoàng Anh Tuấn, Thân Trọng Kỳ, Minh Đăng Khánh. Phu nhân đạo diễn Hoàng Vĩnh Lộc là chị Hồi Hương, một cựu nữ sinh Trưng Vương một mình nuôi đàn con bé thơ, nuôi chồng trong tù.

Con người nồng nhiệt đóng góp những tinh hoa cho văn học nghệ thuật, nồng nàn yêu thương cuộc sống, khát khao với ánh sáng hạnh phúc mà lại bị tù đày, tinh thần sức khỏe Hoàng Vĩnh Lộc bị suy nhược. Trại tù không có thuốc men, khi cho về nhà chẳng được bao lâu ông đã qua đời. Chị Hoài Hương đưa sáu đứa con thơ ra khỏi nước giữa thập niên 1980 và gây dựng cuộc sống mới tốt đẹp ngày nay với mười đứa cháu nội ngoại. Mỗi năm, đến ngày giỗ chồng bao giờ chị Hoài Hương cũng âm thầm nhỏ lệ, như câu hát trong bài Tiếng Thời Gian, “Mưa đêm nay khóc thm, cuc đi đm m đã theo thi gian…” 

Bit ly, tình đôi ta vi vi
Thu y hn anh đm chơi vơi ngoài khơi
Người em su mng ca muôn đi
Th ước gung tơ thm không bao gi phai

Tình em như tuyết giăng đu núi
Tình anh như ánh trăng trm sui
Tình ta như áng mây chiu trôi
V tràn trên gi chăn m phai

Bit ly, ôi bit ly…
Ngm ngùi đêm thâu, âm thm đôi câu
Bit ly, anh theo cánh gió chơi vơi
Phiêu du khp bn phương tri
Xa xôi tiếc nh khôn nguôi
Men say lp kín môi cười
Bit ly, su bi….

Chúng ta vẫn trân trọng Dạ Chung như một tài năng của đất nước, trong lúc ông lặng lẽ lìa đời ở một nơi chốn và hoàn cảnh mà chỉ được người ta xem như là kẻ vô danh. Đáng buồn thay!

Nghe người hát khúc bun xưa
Nghe như c tiếng gió mưa bui chiu
Khúc bun xưa, khúc tình yêu
Khúc bun sau chc cũng ngn y thôi
(Trn Vn L)

* Những ca khúc trong chương trình: Hình ảnh một buổi chiều, Người tình không chân dung, Trở về dĩ vãng. (giọng hát Quang Tuấn, Nguyễn Hồng Nhung, Thái Thanh)