Cuộc Hồi sinh của những đường phố Sài Gòn Hà Nội

Thanh niên sinh viên học sinh sài Gòn biểu tình ( trước 1975)

1.

Những ngày cuối năm, tình cờ tôi gặp lại người bạn cũ của một thời chúng tôi làm xáo trộn những đường phố Sài Gòn bằng những cuộc lên đường xuống đường. Giờ gặp lại nhau, hai ông gìa tóc đã đổi màu , chỉ còn biết hỏi thăm nhau về sức khỏe và gia đình, cùng đôi câu chuyện không lấy gì làm hào hứng lắm về những ngày tháng cũ. Lần cuối cùng chúng tôi gặp nhau là dịp tết năm 1973 tại một thành phố cao nguyên, nơi tôi sắp hòan tất một chương trình học quân sự. Anh bạn tôi từ Sài Gòn lên, ra mắt gia đình vợ tương lai trước khi đi nhận nhiệm sở tại một ty thông tin Tỉnh. Bố vợ của anh là người thầy của tôi. Dường như lần gặp gỡ đó là lần cuối cùng chúng tôi cùng nhau nhìn lại những ảo tưởng một thời xốc nổi, những ảo tưởng của bao tâm hồn non trẻ muốn làm một chút gì đó trước tình hình đất nước ngày càng lún sâu vào những ngõ cụt không có lối thóat. Chỉ đến khi chúng tôi không còn lựa chọn nào khác ngòai lựa chọn phải nhìn thẳng vào lớp vỏ an tòan gỉa tạo của chính bản thân mình, chúng tôi mới vỡ ra rằng bấy lâu này mình chỉ là con tốt trong những ván bài chính trị. Sau lần ấy, chúng tôi chia tay nhau mỗi người một con đường, thả mặc cho số phận đẩy đưa, nhưng tất nhiên vẫn còn ôm ấp trong đầu bao nhiêu những ước vọng cho đời, cho mình. Hồi tưởng lại những ngày ấy, những ngày chúng tôi đến với nhau tự nhiên như mây trời. Chúng tôi không hề băn khoăn suy nghĩ về một thực tại thiếu cơm thiếu áo của chính bản thân mình. Chúng tôi quá dư thừa những hoài bão để bù đắp vào sự thiếu thốn ấy. Chúng tôi lãng mạn như những nhân vật tiểu thuyết bị ném vào cuộc đời qua khung cửa hẹp. Vì thế, những ngày ấy, chúng tôi không biết rằng, mình chỉ là bong bóng xà phòng, tuy lộng lẫy sắc màu, nhưng mong manh dễ vỡ. Và kết quả là chúng tôi bị cuộc đời kéo xuống , bắt chạm chân trên mặt đất cùng với những ảo vọng ngông cuồng sớm hơn là chúng tôi tưởng. Người bạn ấy tìm nơi an thân trong một cuộc sống nhiều phần dễ chịu. Còn tôi, bước chân vào nơi gió cát mà vẫn chưa có một mảnh tình vắt vai. Có chăng là những tưởng tượng về một thân xác người nữ vẫn đêm đêm làm tôi thao thức . . .

Hơn ba mươi năm kể từ ngày chúng tôi bị lôi cổ từ trên mây xuống bắt đặt chân trên mặt đất, ngoại trừ lần gặp nhau lại ngỡ ngàng tại nhà người thầy học cũ, chúng tôi không còn cơ hội gặp lại nhau nữa. Nay tình cở đối diện nhau trong những ngày cuối năm xa nhà, xa xứ. Tha hương ngộ cố tri. Nhất là cố tri ấy lại là người đã cùng với mình sống những năm tháng đẹp nhất của tuổi trẻ, tuy đầy những lỗi lầm nhưng trái tim trong sáng và vầng trán ngẩng cao bất chấp những hệ lụy của cuộc đời. Trong đôi mắt không còn tinh anh của người bạn , tôi nhìn thấy nhũng dòng sông năm xưa nay đã chảy ra biển và mất tăm giữa lớp sóng bềnh bồng của đại dương. Tôi nhìn thấy cả những đời người đã tan biến giữa những chập chùng của hưng phế , những ảo vọng một thời đã bị thực tế và thời gian làm tan vỡ. Mảnh quê hương năm xưa mà chúng tôi tưởng rằng có thể đem lại hòa bình, cơm no, áo ấm chỉ sau một đêm khản cổ những bài ca cách mạng lãng mạn, nay, tuy đã có hòa bình nhưng cơm vẫn chưa no và áo vẫn chưa ấm. Trên mảnh đất xa vời vợi ấy, rất nhiều những đời người đã biến đi với chiếc áo rách và bụng lép kẹp. Rất nhiều những con đường khét lẹt vỏ xe hơi ngày xưa bây giờ bụi mù những bước chân người buôn thúng bán bưng. Rất nhiều những quán xá trước đây là nơi tụ họp cho những người trẻ say sưa thảo luận phương cách xây dựng một ngày mai tươi sáng nay là nơi những cô gái trẻ phơi bày thân thể cho người mua vui. Và trên hết, ước vọng tự do như mây trời cho mình, cho dân tộc vẫn còn nguyên là ước vọng, dù khỏang cách đã là hơn 30 năm. Lịch sử bất nhân đến như thế sao ? chúng tôi nhìn nhau như tự hỏi chính mình.

2.

Nhưng những ngày cuối năm vừa rồi không để cho chúng tôi , hai người bạn cũ, chỉ ngồi nhìn nhau mà nói chuyện quá khứ. Tin tức dồn dập từ quê nhà đưa sang đã khiến chúng tôi vừa vui, vừa buồn, vừa ngậm ngùi cho số tuổi không còn trẻ của chính mình. Ngày 2 tháng 12 năm 2007, sau một lọat những hành động nhằm từ từ lấn chiếm hai quần đảo Trường Sa và Hòang Sa của Việt Nam, nhà cầm quyền Trung quốc đã tuyên bố thành lập thành phố Tam Sa thuộc tỉnh Hải Nam, trong đó bao gồm hai quần đảo này. Phía nhà cầm quyền Cộng sản Việt Nam chỉ phản đối lấy lệ cũng như tìm mọi cách bưng bít các tin tức liên quan đến hành động xâm lăng của Trung quốc. Nhưng may mắn thay, thời đại mạng lưới tòan cầu với các phương tiện thông tin nhanh chóng đã đóng một vai trò quan trọng trong việc khơi dậy lòng yêu nước của những người trẻ ở trong nước. Sau gần một tuần lễ tuyên truyền , rỉ tai nhau trên các blog cá nhân, trên các trang mạng và bằng tin nhắn trên các điện thọai di động, khỏang vài trăm sinh viên học sinh, các văn nghệ sĩ ở hai thành phố lớn Sài Gòn và Hà Nội đã tổ chức biểu tình phản đối hành động xâm lược của Trung quốc vào ngày chủ nhật 9 tháng 12 năm 2007. Hai cuộc biểu tình ấy đã nhanh chóng bị nhà cầm quyền trong nước tìm cách giải tán, tuy không bằng các phương tiện bạo lực lộ liễu, nhưng cũng cho thấy họ không hài lòng với những hành động tự phát của người dân, nhất là của giới trẻ thanh niên sinh viên học sinh và dù mục đích của cuộc biểu tình ấy là để phản đối nhà cầm quyền Trung quốc. Thế là những đường phố Sài Gòn sau hơn 30 năm thiếu vắng bước chân tuổi trẻ sục sôi vì những lý tưởng cao đẹp, nay đã được hồi sinh bằng chính những con người sinh ra, lớn lên trong chế độ cộng sản. Một người trẻ ở Sài Gòn đã thú nhận rằng đầy là lần đầu tiên tuổi trẻ Việt Nam sinh ra sau 1975 biết thế nào là biểu tình, là xuống đường, là mở miệng nói lên những điều suy nghĩ thật trong lòng mình mà không cần đến bất cứ ai cho phép. Cô hãnh diện vì là lần đầu tiên cô “ thực hiện một trong những quyền cơ bản của con người “ ( Lynh Bacardi – Hãy tự cho chúng ta thêm nhiều lần lên tiếng –Talawas 12-12-2007 ) . Cô sung sướng là vì lần đầu tiên cô cảm nhận được nhiệt huyết sôi sục trên gương mặt những người trẻ cùng trang lứa, một thứ tình cảm tập thể được thúc đẩy bằng lòng yêu nước tự nhiên mà bất cứ người Việt Nam nào, cộng sản hay không cộng sản, đều cảm nhận được như nhau trong những giờ phút mà mọi người tin rằng tổ quốc đang lâm nguy, cần đến sự hy sinh như cha ông đã hy sinh trong nhiều ngàn năm lịch sử. Một nhà thơ miền Bắc ( Hòang Hưng – Khi lòng yêu nước không bị áp đặt – talawas 11-12-2007 ), có mặt ở Sài Gòn hôm ấy, đã quẳng bỏ bao đè nén trong lòng từ hơn 50 năm

Thanh niên sinh viên học sinh Sài Gòn xuống đường ( 12-2007)

trong gông cùm chế độ, cũng thỏa thuê được một lần trong đời tham gia cuộc biểu tình tự phát của người dân, chứ không phải dưới sự cho phép hay chỉ đạo của nhà cầm quyền. Lần đầu tiên tuổi trẻ Việt Nam ở cả hai miền Nam Bắc cảm được “ hơi nóng như lửa “ tóat ra từ hành động yêu nước tập thể ( thứ mà tuổi trẻ chúng tôi hơn 30 năm trước đã mặc nhiên thụ hưởng đến độ lạm dụng ) , chứ không phải cái vô vị nhạt nhẽo từ những cuộc biểu tình có chỉ đạo của nhà nước, của lãnh đạo đảng đòan trong qúa khứ. Tôi tin rằng, trong không khí hừng hực lửa nhiệt tình và trong sáng đó, những người trẻ có mặt hẳn phải thấy tự tin họ đang và sẽ đóng một vai trò quan trọng trong việc định đọat các vấn đề tương lai của đất nước. Từ ngày sinh ra đời, họ chưa bao giờ được là người tự do đúng nghĩa, có quyền quyết định cuộc đời mình, có quyền góp phần quyết định vận mệnh đất nước và hãnh diện vì đã sống hết mình với những hòai bão cao quý ấy. Nay, nhờ vào một cử chí coi thường dân tộc của ngọai bang, họ đã có cơ hội và có sự thúc đẩy mạnh mẽ để đứng lên khẳng định vị thế của mình, khẳng định quyền làm người tự do ngay trong lòng đất nước. Là tương lai của đất nước, những người trẻ ở Việt Nam đã mở miệng, đã xuống đường , đã biết làm gì để là người yêu nước.

Hẳn nhiên, họ cũng không ngây thơ đến độ tin rằng chỉ với những cuộc xuống đường là Trung quốc sẽ trả lại hai quần đảo Trường Sa và Hòang Sa cho Việt Nam. Sự biểu lộ của thanh niên tuổi trẻ Việt Nam ở hai thành phố Sài Gòn và Hà Nội ngày 9 tháng 12 năm 2007 ( và hẳn còn nhiều ngày sau đó nữa ) chỉ là một cách bày tỏ thái độ để kẻ xâm lăng hiểu rằng , đừng đánh đồng giới cầm quyền với nhân dân một nước. Giới cầm quyền vì những lý do riêng đã tỏ ra nhu nhược , nhượng bộ nhiều lần để Trung quốc đã nhiều phen được đằng chân lân đằng đầu. Nhưng nhân dân, sẽ đến lúc họ không để cho giới cầm quyền muốn làm gì thì làm. Nhóm cầm quyền đến rồi đi, dù cố bám víu địa vị cách mấy cũng sẽ bị đào thải. Nhưng nhân dân là khối người tuy vô danh nhưng trường cửu. Họ vẫn còn đó từ ngày đấu tiên của lịch sử lập quốc một đất nước, đã anh dũng chiến đấu nhiều cuộc chiến tranh giữ nước, và sẽ sẵn sàng để chết cho tổ quốc như cha ông của họ đã hy sinh. Nếu không thế, ngày nay đã không tồn tại một đất nước tên gọi Việt Nam nằm ngay bên cạnh anh Trung quốc khổng lồ cả hàng mấy ngàn năm.

3.

Cuộc xuống đường của tuổi trẻ Sài Gòn Hà Nội những ngày cuối năm 2007 còn mang một ý nghĩa khác , ý nghĩa dấu mốc lịch sử mở đầu cho sự tan rã một chế độ tòan trị đã khống chế đất nước quá lâu, nay đến lúc nó cần phải bước ra khỏi tiền trường sân khấu. Ở bất cứ thời đại nào, tuổi trẻ luôn là lực lượng xung kích, đi đầu trong việc phá vỡ những bức tường áp bức, đè nén người dân. Điều kiện thiết yếu đễ tuổi trẻ làm tròn vai trò xung kích ấy là họ biết tụ họp lại đứng chung với nhau thành một tập thể và biết lợi dụng sức mạnh tập thể ấy để dõng dạc nói lên nguyện vọng của đất nước. Điều kiện rất thiết yếu ấy, tuổi trẻ ở Việt Nam hiện nay đã có được, qua cơ hội bằng vàng mà nhà cầm quyền Trung quốc vừa “ ban tặng “. Từ nay, họ đã có lý do rất chính đáng để tự ý tụ họp , chính đáng đến độ giới cầm quyền tuy hiểu rõ hiểm họa tiềm ẩn của sự tụ họp ấy có khả năng tiêu diệt được quyền lực của chính mình mà vẫn không dám thẳng tay đàn áp, lý do ấy là biểu dương lòng yêu nước trước sự xâm lăng của ngọai bang. Từ đòi hỏi rất chính đáng là được quyền yêu nước, rất dễ dàng đi đến những đòi hỏi trực tiếp thách đố tính tòan trị của nhà cầm quyền cộng sản : tự do hội họp, biểu tình mà không cần sự cho phép của nhà nước. Đó sẽ là những bước đi tất yếu để tiến đến dân chủ, tự do tòan diện cho người dân.

Năm xưa, tuổi trẻ Sài Gòn chúng tôi cũng đã từng sử dụng những lợi thế ấy với tham vọng thúc đẩy miền Nam tiến tới một chế độ dân chủ tự do thực sự hơn, nhưng chẳng may, cuộc chiến tranh oan nghiệt vốn đa diện và phức tạp đã biến những lý tưởng cao đẹp của tuổi trẻ thành công cụ nhằm tiêu diệt chính niềm tin tự do dân chủ mà những người trẻ ngày ấy đã hết lòng xả thân. Lịch sử của từng giai đọan trong đời sống đất nước có những ngã rẽ mà tuổi trẻ vốn cả tin, nhiệt tình và trong sáng đã không nhìn thấy hết được. Phải đợi đến khi lớp sương mù thời cuộc lắng lại, khi ấy người ta mới nhìn thấy rõ. Rất may mắn, tuổi trẻ ngày nay không phải lao mình vào những mê cung thăm thẳm như thời đại chúng tôi. Con đường đi tới của họ sáng như ban ngày và thẳng tắp. Họ chỉ cần sự đảm lược là có thể hòan thành nhiệm vụ mà không sợ lầm lẫn. Tôi không cho rằng nhiệm vụ của tuổi trẻ ngày nay ở Việt Nam dễ dàng hơn thời chúng tôi, thậm chí còn khó khăn và nguy hiểm hơn vì người cộng sản vốn sẵn sàng làm bất cứ điều gì để duy trì quyền lực , bất chấp công luận và đạo lý, nhưng ít nhất, tuổi trẻ ngày nay không sợ sẽ mắc phải những lỗi lầm làm vẩn đục lý tưởng vốn luôn cao đẹp của mình .

4.

Năm cũ sắp qua đi . Trong niềm háo hức mong chờ năm mới đến cùng với những đổi thay mới hứa hẹn một ngày mai tươi sáng cho đất nước, sẽ là một điều thật an ủi khi chứng kiến bao sự kiện hiện đang diễn ra ở quê nhà vào những ngày cuối năm . Đường phố Sài Gòn đã hồi sinh sau hơn 30 năm cúi đầu ủ rũ. Đường phố Hà Nội đã hồi sinh sau hơn 50 năm nghẹt thở trong đè nén, áp bức. Và vui mừng hơn hết, tuổi trẻ Việt Nam đã nhận diện được chính mình, ý thức được sức mạnh tập thể của mình. Người Việt nam khắp nơi, từ trong nước đến hải ngọai đang nhìn vào họ với bao kỳ vọng. Tôi tin chắc họ không cô đơn trên đường thực hiện sứ mạng lịch sử.

Tuổi trẻ Việt Nam, hãy lên đường. Cầu xin Ơn Trên cho các bạn trẻ của chúng tôi được chân cứng đá mềm.

© T.Vấn 2007