Câu chuyện về ḷng yêu thương

 

 

Gia đ́nh Phương Thảo-Ngọc Lễ tại Dallas(TX) tháng 6/2006 ( Ảnh: Sinh Đặng)

 

1.

 

Thị xă Sa Đéc khỏang giữa những năm 60. Chiến tranh đang vào hồi leo thang khốc liệt. Một người lính Mỹ đang phục vụ tại tiểu Khu với tư cách Cố Vấn, quen một cô gái Việt là thư kư ṭng sự ở căn cứ quân sự. Họ gặp nhau trong lớp học sinh ngữ. Cô gái học tiếng Anh, c̣n người lính Mỹ học tiếng Việt. Sự quen biết lúc ấy chỉ dừng lại như hai người bạn, chưa phải là t́nh yêu. Một ngày của tháng 6- 1967, như một t́nh cờ định mệnh, họ bất ngờ gặp lại nhau trên đường phố Sài G̣n và  quyết định có những giờ phút gần gủi bên nhau . Sáng hôm sau, họ chia tay. Chẳng bao lâu sau đó, người lính Mỹ ḥan tất thời gian phục vụ tại Việt Nam, ông lên đường trở về nước. C̣n cô gái, quay lại thị xă Sa Đéc với một mầm sống đang tượng h́nh dần dần trong cơ thể con gái của cô. Nhưng chỉ một ḿnh cô biết, c̣n người tạo nên mầm sống ấy, không một chút mảy may hay biết về giọt máu của ḿnh trên mảnh đất đầy khói lửa vừa bỏ lại sau lưng.

Hai năm sau khi về nước, người lính Mỹ kết hôn với một  phụ nữ đă có 4 người con trong cuộc hôn nhân trước đó. Ông nhận chúng như những đứa con ruột của ḿnh. C̣n người con gái mang trong bụng ḿnh ḍng máu của ông, th́ âm thầm chịu đựng bao nỗi phiền muộn về sự sỉ nhục cô mang đến cho gia đ́nh, nhất là đứa con trong bụng lại là kết quả của sự vụng trộm với một người lính Mỹ.

 

28 năm sau, James Mavin Yoder – tên người lính Mỹ - nhận được cú điện thọai từ một người ông ḥan ṭan không quen biết, báo cho hay rằng ông có một người con gái hiện c̣n ở Việt Nam. Người không quen biết ấy là một nhà văn người Mỹ tên Thomas Bass.

 

2.

Đầu những năm 90, Thomas Bass, tác gỉa của nhiều tác phẩm nghiên cứu về các vấn đề xă hội và là giáo sư trường Đại học tiểu bang California ( University of California) , đến Sài G̣n t́m kiếm tài liệu cho một công tŕnh mới của ông liên quan đến những đứa con mang hai gịng máu Mỹ Việt đă bị bỏ lại Việt Nam.

13 năm sau khi chiến tranh chấm dứt, năm 1988, đạo luật Amerasian Homecoming Act được thông qua, và chính phủ Hoa Kỳ bắt đầu công việc t́m kiếm  những đứa trẻ Việt lai Mỹ này để đem về Mỹ chăm sóc. Chiến tranh chấm dứt với sự sụp đổ của chính quyền miền Nam và sự “ thua trận “ của Mỹ, nên số phận những đứa con hai gịng máu Mỹ Việt rất hẩm hiu. Về mặt xă hội, họ là  vết chàm ô nhục cho những bà mẹ  Việt . Về mặt chính trị, họ là chứng tích của “ tàn dư đế quốc”  để lại . Cho nên,phần lớn đều  bị bỏ rơi, sống nghèo khố, thất học, lang thang vất vưởng ng̣ai đường. Với chương tŕnh nhập cư vào Mỹ theo diện con lai như trên, phần lớn những đứa con hai gịng máu đă được đưa đi sinh sống ở quê cha, nhưng không có nhiều người gặp được cha ruột của ḿnh. Đơn giản chỉ v́ những người cha ấy không biết ḿnh có con ở Việt Nam, hoặc có biết, nhưng họ không có một dấu tích riêng nào để nhận diện ai trong số hàng ngàn trẻ lai ấy là con ruột của ḿnh. Mặt khác, cũng c̣n một số ở lại Việt Nam, hoặc v́ những lư do ng̣ai ư muốn, hoặc v́ họ lựa chọn ở lại.

 

Và , Thomas Bass, trong nỗ lực thu thập tài liệu của ḿnh, đă gặp được một trong những người c̣n ở lại ( vào thời điểm ấy -1995 ) , một cô gái có giọng hát làm say ḷng hàng triệu những người trẻ tuổi như cô. Mẹ cô đă cho Thomas Bass biết tên người lính Mỹ năm xưa trong buổi gặp gỡ  định mệnh ấy.

Tháng 11 năm 1996, James Yoder đến Việt Nam để gặp con gái ḿnh lần đầu tiên trong suốt 28 năm cô có mặt trên đời. Cô gái mang tặng người cha Mỹ của ḿnh 28 đóa hoa hồng, tượng trưng cho 28 năm cha con không biết  nhau.

 

Câu chuyện t́m cha rất cảm động của cô gái lai Việt Mỹ nói trên đă được chương tŕnh 20/20 với hai phóng viên lừng danh Barbara Walters và Bob Brown  thực hiện trên kênh truyền h́nh Mỹ ABC  ngày 24 tháng 11 năm 2004.

 

 

3.

 

Cuối tháng 6 năm 2006, có mặt tại Dallas trong một dịp họp mặt, tôi đă theo chân người bạn báo bổ đến tham dự buổi tiếp xúc với giới truyền thông thành phố của Trung Tâm ca nhạc Asia nhân một chương tŕnh tŕnh diễn ca nhạc được tổ chức  lần đầu tiên ở Dallas của trung tâm này. T́nh cờ, tôi gặp được người con gái hai gịng máu Mỹ Việt trong câu chuyện ở trên. Ở một góc rất khiêm tốn của hành lang rạp hát thành phố, cô cùng với chồng và hai con gái nhỏ , đang dượt lại bài hát họ sẽ tŕnh diễn trong chương tŕnh. Tiếng đàn mandoline điêu luyện từ hai bàn tay cô gái vang lên một điệu nhạc rất quen thuộc của bài hát “ Xe Đạp ơi “ ( . . . Nhớ khi xưa anh chở em, trên chiếc xe đạp cũ, áo ướt đẫm mồ hôi những trưa hè . . . ). Đó là cặp vợ chồng nghệ sĩ nổi tiếng Phương Thảo- Ngọc Lễ và hai con gái nhỏ cũng đă từng lên sân  khấu  biểu diễn với ba mẹ. Cô gái ấy chính là ca sĩ Phương Thảo, mà nhóm phóng viên của đài truyền h́nh ABC trong lúc thực hiện show truyền h́nh đặc biệt chuyện một cô gái đi t́m người cha 28 năm không biết mặt, đồng thời đă khám phá ra cô  là một ca sĩ  với riêng tập Album “ Cà Phê một ḿnh “ đă có thể đưa cô sánh ngang với Mariah  Carey.

 

Tối hôm đó, lần đầu tiên tôi được xem cặp vợ chồng nghệ sĩ Phương Thảo-Ngọc Lễ đứng trên sân khấu, với bài hát thật quen thuộc , Xe đạp ơi! . Giản dị, mộc mạc từ phong cách biểu diễn đến nội dung. Người chồng,- cũng là tác giả bài hát và nhiều tác phẩm nổi tiếng khác -, với cây đàn guitar thùng và người vợ,- người chỉ hát nhạc của chồng và nổi tiếng với những bài nhạc này - , với cây đàn Mandoline trông có vẻ lạc lơng, nhưng họ đă chinh phục tôi trọn vẹn.

Với tôi, cái giản dị, mộc mạc, chân thật tóat ra từ họ chính là những điều đẹp nhất của cuộc sống mà tôi hằng mơ ước.

 

Nghệ thuật là điều giản dị , dễ cảm nhận, và phải là tấm gương phản chiếu cuộc sống không son phấn , không màu mè che đậy.

 

4.

 

Sau buổi tiếp xúc với Ngọc Lễ- Phương Thảo , qua những câu chuyện b́nh thường về cuộc sống của họ, được xem họ hát và nhất là quan sát cái cách họ đối xử với nhau và với con cái, tôi bỏ th́ giờ t́m hiểu thêm về những họat động của cặp vợ chồng nghệ sĩ này. Tôi ngạc nhiên thấy những hiểu biết của ḿnh về họ thật ít ỏi. Họ đă thành đạt thật  nhiều so với số tuổi và cuộc sống ấu thơ vất vả cực khổ mà họ phải trải qua. Gia đ́nh của họ đă từng được coi là biểu tượng  của một gia đ́nh hạnh phúc kiểu mẫu, một thứ kiểu mẫu rất  giản dị mà gia đ́nh nào cũng có thể đạt tới được miễn nơi gia đ́nh ấy có sự yêu thương ngự trị.

 

“ Một ông ba bà “ ( Lời một bài hát của Ngọc Lễ, chữ anh dùng để chỉ gia đ́nh ḿnh với Phương Thảo và 2 con gái 8 tuổi và 5 tuổi ) không chỉ quen thuộc với giới trẻ ở Việt Nam. H́nh ảnh của gia đ́nh họ c̣n được Đài truyền h́nh CNN phát đi trên  ṭan thế giới ngày 27 tháng 4 năm 2005 , qua một chương tŕnh kỷ niệm 30 năm ngày chấm dứt chiến tranh Việt Nam. Dưới con mắt của nhóm phóng viên CNN thực hiện chương tŕnh, gia đ́nh “ một ông ba bà “ này, với người mẹ mang trong ḿnh hai gịng máu Mỹ Việt, một trong số hiếm hoi những đứa con lai Mỹ t́m được người cha ruột của chính ḿnh, cộng với sự nghiệp nghệ thuật đáng nể của cả gia đ́nh ( người cha là một nhạc sĩ sáng tác, người mẹ vừa là ca sĩ vừa là diễn viên điện ảnh, hai con gái cũng đă từng tham gia xuất hiện trên sân khấu và hát thu dĩa ), là một “ kết thúc có hậu “ ( happy ending) cho một trong những chương sử ảm đạm nhất của thế giới cận đại.

 

Hạnh phúc. Có thể xem cái điều giản dị khó đạt ấy  như là từ cô đọng nhất để nói về gia đ́nh họ. Tôi không thể không ngạc nhiên và xúc  động khi bắt gặp họ ngồi quây quần bên nhau một buổi chiều cuối tháng 6 nóng chảy mỡ của Dallas trong một góc rạp hát, người vợ với cây đàn Mandoline trên tay, người chồng ôm hai đứa con nhỏ vào ḷng và âm thanh bài hát nổi tiếng quen thuộc của họ cứ như chất keo dán chặt họ vào với nhau. Hai người này đă từng có  cuộc hôn nhân của riêng ḿnh trước đó , nhưng khi gặp nhau, họ đă khẳng định  điều mà họ hiểu hơn ai hết. Với những người đă từng không may trong cuộc sống, họ sẽ biết nhận ra và trân quư hạnh phúc ( dù nhỏ nhoi) mà họ đang có hơn .

 

5.

 

Một sự thú vị  khác đến với tôi trong lúc đi t́m những dữ liệu về cặp uyên ương Ngọc Lễ-Phương Thảo. Ngọc Lễ là tác gỉa của nhiều ca khúc viết về t́nh yêu rất được ưa chuộng như  Xe Đạp ơi, Cà phê một ḿnh, Con gái , Dấu yêu một ḿnh, Đến bây giờ em mới hiểu v..v.. và đă được nhiều ca sĩ nổi tiếng chọn để giới thiệu trong những Album đắc ư nhất của họ. Riêng bài Xe đạp ơi, tôi thích nhất nó được tŕnh bày qua tiếng hát rất mộc mạc của Phương Thảo, dù bài hát này Ngọc Lễ viết để kỷ niệm một mối t́nh của thời trai trẻ với một người con gái khác. ( Nhớ khi xưa anh chở em, trên chiếc xe đạp cũ. Áo ướt đẫm mồ hôi những trưa hè . . . Xe đạp ơi, những vất vả ngày ấy, cho ḷng tôi, nhớ thương ḥai chẳng nguôi . . . ) . Lời mộc mạc, nhạc điệu mộc mạc, tiếng đàn Mandoline mộc mạc, giọng người hát mộc mạc. Những cái mộc mạc tuyệt vời làm nên nghệ thuật. Và trên hết, t́nh cảm chân thật được phản ánh một cách tự nhiên trong nghệ thuật đă đưa tâm hồn vị kỷ chật hẹp của con người lên đến chỗ cao cả , thánh thiện.

 

Cái điều thú vị mà tôi muốn nói đến  là cặp vợ chồng này tuy đă thành danh với những bài t́nh ca làm nên tên tuổi của họ, nhưng khi có với nhau đứa con đầu tiên , họ đă xoay hướng đột ngột, để chỉ viết và hát những bài hát về gia đ́nh, về tuổi thơ. Một lọat những bài hát với chủ đề này ra đời, Con măi tuổi lên ba, ông già Noel, Ba ngọn nến, Chị dắt em đi chơi, Cắc tùng, Heo đất, Đêm của con, Thiên thần của mẹ v..v  . Để giải thích sự chuyển hướng này, Ngọc Lễ đă nói rằng : “ Nếu bạn bị bao vây bởi 3 người phụ nữ dễ thương 24/24,bạn sẽ không c̣n sự lựa chọn nào khác hơn là phải yêu họ và viết về họ để cho họ hát... “

 

Trong đêm Phương Thảo chuẩn bị sinh con, Ngọc lễ đă viết bài Đêm của con :

 

Đêm nay mẹ sinh con ra đời - Đêm như ngừng thở
Đêm nay đêm vui mừng - Con ơi con ơi
Đêm nay mẹ quên bao đớn đau - Bao lo sợ
Đêm nay chỉ mong sao yên lành
Mong manh con quá mong manh

. . . . .

Đêm nay mẹ ôm con vào ḷng - đơn côi bé bỏng
Đêm nay mẹ hôn con lần đầu - con ơi con ơi
Đêm nay trời sinh ra ba mẹ - con ơi con ơi

Tôi thích nhất câu cuối : Đêm nay trời sinh ra ba mẹ - con ơi con ơi. Giản dị làm sao mà cũng sâu sắc làm sao.

Nhưng phải đến bài Thiên thần của mẹ , Phương Thảo hát và ngôn ngữ trẻ thơ không thành lời phát ra từ cửa miệng đứa con gái thứ hai của họ, tôi mới thực sự chóang ngợp. Nghe bài hát tuổi thơ ấy, tôi bỗng thấy hai đứa con gái nhỏ của tôi và bà mẹ của chúng thực sự đáng yêu hơn bao giờ hết, thực sự  họ là lẽ sống của đời tôi và gia đ́nh tôi là lư do tối thượng nhất để tôi sống và tranh đấu giữa cơi đời đầy những điều phiền muộn này.

 

Thiên thần ơi, thiên thần của mẹ ơi !

Vầng trăng lên kia rồi

. . . .

V́ sao lên kia rồi

Vầng trăng đang sáng tỏ, v́ sao đang lấp lánh,

Con yêu ơi, hăy ngước mắt nh́n . . .

 

Chưa bao giờ tôi ư thức được tác động kỳ diệu của nghệ thuật ( âm nhạc) đến như thế.

 

5.

 

Một cô gái, thiếu t́nh thương của người cha 28 năm, sống nghèo khổ với người mẹ tội nghiệp, bị xă hội hắt hủi , đă vươn lên mạnh mẽ và sẽ c̣n vươn cao hơn nữa. Điều may mắn nhất với cô, theo tôi, là bên cạnh có  người đàn ông tài hoa nhưng khiêm tốn hiền lành . Và cùng nhau, họ tạo nên một mái ấm gia đ́nh chan ḥa hạnh phúc dưới ánh sáng của nghệ thuật. Với họ, không có khỏang cách nào giữa cuộc sống và nghệ thuật. Họ chỉ cần sống cuộc sống nhiệt t́nh và chân thực và bằng tài năng thiên phú của ḿnh , cả gia đ́nh họ biến những ǵ thuộc về đời thường ấy thành nghệ thuật. Thứ nghệ thuật nhằm hướng thượng con người.

 

 Mùa Vu lan, mùa báo hiếu , mùa của yêu thương. Tôi mượn câu chuyện của một gia đ́nh nghệ sĩ mẫu mực về ḷng thương yêu vợ chồng , cha mẹ con cái , và h́nh ảnh người lính Mỹ 28 năm sau chiến tranh quay lại Việt Nam t́m gặp đứa con máu mủ  để khẳng định với chính ḿnh  một điều : hạnh phúc chỉ đến từ ḷng yêu thương.

 

Ngày nào không c̣n sự yêu thương, ngày ấy ḷai người không c̣n lư do ǵ để tồn tại.

 

T.Vấn