1.Trong suốt những ngày cuối tháng 9 và đầu tháng 10 vừa , bão Ketsana ( Việt Nam đặt tên là bão số 9 ) đã hòanh hành hầu hết các tỉnh miền Trung Việt Nam. Khi cơn bão đi qua, con số người chết được ghi nhận là 163, số mất tích 17 người và 616 người bị thương.

Con số người chết vẫn tiếp tục tăng lên vì những tai nạn xẩy ra trong lúc mọi người lo dọn dẹp nhà cửa, đường phố . Chết vì cây đè, vì ngã từ trên mái nhà xuống dưới đất. Chết vì bị nước lũ cuốn đi trong lúc cố gắng thu gom lại mớ tài sản ít ỏi may mắn chưa bị bão thổi đi mất.

Sự thiệt hại về người do bão Ketsana gây ra được coi là nặng nhất kể từ , trận bão Xangsane tháng 9 năm 2006 với 69 người chết, trận bão Durian tháng 12 năm 2006, gây số người chết là 73 người ( nhưng cũng trận bão này đã khiến hàng ngàn người Phi luật Tân thiệt mạng ). Trước đó, tháng 5 năm 2006, bãn Chanchu đã khiến 273 người chết và mất tích.

Sự thiệt hại về của cũng rất lớn, ước tính thiệt hại lên đến 587 triệu đô la Mỹ. Một người dân ở Quảng Ngãi, vốn đã sống sót qua nhiều cơn thịnh nộ của trời đất, phải thốt lên : “Tôi chưa bao giờ chứng kiến sự tàn phá nào kinh hoàng đến như vậy. Chỉ trong phút chốc, nhà cửa, cây cối ngã đổ tứ tung, súc vật và nhiều người bị cuốn trôi theo dòng nước lũ đỏ ngầu, hung tợn”.

Hội Hồng Thập Tự quốc tế cho biết họ cần cấp tốc khỏang 5 triệu để trợ giúp cho 210 ngàn người cần được giúp đỡ nhất trong số khỏang 3 triệu người dân miền Trung bị ảnh hưởng bởi trận bão vừa qua.

Bão Ketsana vừa qua đi, mọi người chưa kịp hòan hồn thì trận bão Parma ( Việt nam gọi là bão số 10) , sau khi làm hàng chục người chết, gây ngập lụt, sụt lở ở Phi Luật tân đang trên đường tiến vào bờ biển Việt Nam với sức gió không thua gì trận bão Ketsana trước đó.

Theo dự đóan, từ nay đến cuối năm Việt Nam sẽ còn phải đối phó với 2 trận lụt và 2 trận bão nhiệt đới nữa .

2.

Miền Trung chìm trong biển nước. Hình ảnh đó chẳng có gì là lạ với tất cả mọi người, chứ không riêng gì với những cư dân của vùng đất khắc nghiệt ấy . Trời rằng trời hành cơn lụt mỗi năm. Lụt dâng rồi lụt rút. Bão thổi rồi bão ngưng. Cây trốc gốc thì được dọn dẹp. Nhà mất mái thì lại được lợp mái lại. Những hình ảnh và cảnh tượng rất quen thuộc.

Một đường phố của thị xã Quảng Ngãi sau khi bão đi qua

Nhưng còn ngừơi chết và những nỗi đau ? Cứ mỗi mùa bão lại có những con số người chết và nỗi đau đớn mất cha mất chồng mất con trong những căn nhà lạnh . Những con số người chết và những nỗi đau chồng lên nhau, đè nặng trĩu trái tim người sống. Nỗi đau cũ chưa kịp nguôi ngoai, nỗi đau mới đã đổ ụp xuống , thản nhiên như những cơn bão cứ hàng năm trở về.

Người chết không sống lại, và không thể chỉ cần dọn dẹp như những cái cây trốc gốc. Và những nỗi đau không thể khâu vá dễ dàng như lợp lại cái mái nhà tróc nóc . Vì thế, bất kể đã bao nhiêu cái chết trong bao mùa mưa bão, người sống vẫn không thể làm quen được với sự vắng mặt của những sự ra đi oan uổng ấy. Và lại càng không thể làm quen được với những nỗi đau.

Căn nhà đổ nát và sự ra đi vĩnh viễn của người vợ người mẹ. Nỗi đau lớn như thế làm sao có thể quen với nó được ?

Tôi, một người sống thật bình yên cách xa vùng quê hương nghèo khó ấy một nửa vòng quay quả địa cầu, cũng không thể làm quen được với những nỗi đau, dù đó là nỗi đau của người khác.

Tháng 5 năm 2006, khi cơn bão Chanchu tiến vào bờ biển Việt Nam bỏ lại sau lưng nó nhà tan, cửa nát, người chết, kẻ mồ côi, tôi đã nghe kể câu chuyện “ 20 năm trước, một người mẹ đã trở thành góa bụa vì một cơn bão cuốn đi mất người chồng, người cha trong gia đình. Bà ở vậy nuôi 2 đứa con gái, lo cho chúng có được tấm chồng chăm chỉ làm ăn . Nay, cùng với hai con gái phút chốc trở thành góa bụa như bà, đau lại nỗi đau từ 20 năm trước , bà kinh nghiệm rằng, nỗi đau 20 năm trước và nỗi đau 20 năm sau đều quá mức chịu đựng như nhau .” ( Cơn bão đầu mùa và một miền quê hương nghèo khó – Ca Dao – Tháng 6 năm 2006 ).

Tháng 10 năm 2009, có bao nhiêu người sống sót từ Chan Chu, Durian, Xangsane của năm 2006, nay lại cùng đứng trước những tan hoang đổ nát ấy, để chiêm nghiệm nỗi đau mất người thân, mất của cải bao năm dành dụm tom góp ? Và bà mẹ gìa cùng 2 người con góa bụa của năm 2006 nay ra sao ? Họ có thêm một lần may mắn ( hay chẳng may ? ) sống sót không ?

Tuổi ấu thơ của tôi đã hơn một lần “ được “ ngồi trên mái nhà chờ cho nước rút đi với cái bụng đói meo và nỗi cô đơn cùng cực khi nhìn chung quanh chỉ thấy một màn nước trắng xóa, cách ngăn tôi với dòng sống bên ngòai. Tôi cũng đã từng ôm vào lòng xác đứa em gái lạnh ngắt vì bị chìm dưới nước đủ lâu để mang theo xuống mồ ước mơ được sống ở nơi thành thị , nơi không có những con đê con rạch và những cơn bão lụt đáng sợ hơn những con ma trốn dưới gầm giường mẹ tôi đem ra dọa mỗi khi nó thức giấc khóc nhè nửa đêm. Chôn em gái tôi xong là cha mẹ tôi quyết định lìa bỏ vùng đất nhà quê khốn khó để bắt đầu một cuộc sống khác ở nơi mà thiên nhiên nhường sự độc ác cho con người.

Nhưng, ít nhất, sự độc ác của con người có thể tiên đóan đuợc, có thể né tránh được ( dù không phải luôn luôn ), có thể “ nguyền rủa “ được (*). Còn, sự độc ác của thiên nhiên thì luôn bất ngờ, sự tiên liệu nếu có cũng chỉ giúp bảo tồn sinh mạng chứ không giữ đuợc của cải khỏi sự tàn phá. Mà, với người nghèo khó, mớ của cải ít ỏi cũng có gía trị ngang ngửa với mạng sống của chính mình.

3.

Sài Gòn lúc nào cũng mưa thuận gió hòa. Thỉnh thỏang trời trở lạnh vì những cơn bão rớt ảnh hưởng bởi những trận bão lụt của miền Trung. Đó cũng là dịp cho những chiếc áo lạnh đủ màu được đem ra khoe sắc và là cái cớ để cho những cuộc hẹn hò trai gái được kéo dài hơn bình thường. Đó cũng là dịp tuổi trẻ Sài Gòn mấy chục năm trước ào ạt xuống đường, mỗi người xông xáo ôm những thùng đựng tiền to tướng đi khắp hang cùng ngõ hẻm quyên góp chút tấm lòng chia sẻ của người Sài Gòn với đồng bào ruột thịt miền Trung đang lâm họan nạn. Đó là những hình ảnh đẹp nhất của tuổi học trò mà tôi còn nhớ được .

Bão lụt miền Trung thì năm nào cũng có, không lớn thì nhỏ. Trời Sài Gòn tuy càng ngày càng nóng bức vì người càng ngày càng đông, vì môi trường bị ô nhiễm, nhưng năm nào mà chẳng có những ngày trời trở lạnh vì bão rớt từ ngòai ấy đổ về. Nhưng những hình ảnh nam nữ học sinh Sài Gòn tràn ngập đường phố những ngày chủ nhật nắng nhẹ đi quyên góp “ cứu trợ nạn nhân bão lụt miền Trung “ thì đã biến mất mấy chục năm trời, để chỉ mới xuất hiện lại những năm gần đây(?).(**)

Học sinh trường Lê Quý Đôn, Sài Gòn đi quyên góp cứu trợ nạn nhân bão lụt

Sài Gòn lúc nào cũng là Sài Gòn. Ở cái nghĩa là trái tim của đất nước, dù sau khi chiến tranh chấm dứt tháng 4 năm 1975, thủ đô là thành phố Hà Nội. Những ngày đầu tháng 10 , Sài Gòn chộn rộn trong những họat động cứu trợ đồng bào miền Trung bất hạnh, mà nổi bật là bóng dáng những cô cậu học trò mắt sáng môi tươi ôm thùng tiền quyên góp trên những nẻo đường Sài Gòn. Qua những người bạn học năm xưa vẫn bám lấy Sài Gòn bất kể bao ngày khốn khó trong quá khứ chưa xa, tôi được sống lại một khỏang đời thật đẹp. Ở khỏang đời đó, hạnh phúc được định nghĩa rất đơn giản : chia sẻ sự gian nan và nỗi thống khổ.

Ở tuổi 60 , tôi còn nghiệm được rằng, biết đau nỗi đau của đồng lọai, cũng là một sự chia sẻ.

T.Vấn

( Mùa bão 2009)

*Khi cơn bão Chanchu và Xangsane ( 2006) vừa qua đi, giữa ngổn ngang đổ nát của làng xóm và lòng người, người ta lại biết đến những vụ nhẫn tâm ăn chận tiền cứu trợ của cán bộ chính quyền ấp, xã, huyện ở những tỉnh có mức độ thiệt hại nặng nhất, được quan tâm đến nhiều nhất : Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Nam. Cái độc ác của những sự việc ăn chận không chỉ dừng lại ở sự thiệt hại cho các nạn nhân bão lụt, mà còn làm xói mòn tinh thần hy sinh nhường cơm xẻ áo của người hảo tâm khắp nơi, nhất là người Việt Nam sống ở hải ngọai. Họ còn biết tin ai để gởi gắm đồng tiền cứu trợ, và trong một số trường hợp, họ nghĩ rằng tốt nhất là không gởi nữa để khỏi lọt vào tay cán bộ chính quyền tham nhũng. Và bây giờ, đối diện với những thiệt hại khủng khiếp của cơn bão Ketsana, liệu người ta có sẵn lòng quên đi những sự việc ăn chận ăn bớt ấy để lại mở vòng tay chìa ra với 210 ngàn nạn nhân đang khẩn thiết cần sự giúp đỡ ?

**Trước năm 1975, phần lớn những cuộc cứu trợ của học sinh thường được phát động và chỉ huy bởi hội Hồng Thập Tự Việt Nam, có trụ sở khá bề thế nằm trên đường Hồng Thập Tự ( nay là Nguyễn thị Minh Khai ) , chỗ gần bệnh viện Từ Dũ. Dịp về thăm nhà năm 2005, tôi không thấy cái trụ sở quen thuộc ấy nữa, thay vào đó là một tòa nhà cao ngất được dùng làm cơ sở kinh doanh ( của một ai đó ). Được biết, hội Hồng thập Tự Việt Nam ( của miền Nam trước 1975 ) đã được sát nhập vào hội trung ương có trụ sở ở Hà Nội dưới cái tên hội Chữ Thập Đỏ Việt Nam. Chi nhánh phía Nam của hội này có địa chỉ là 201 Nguyễn thị Minh Khai. Tôi không nhớ đó có phải là địa chỉ trụ sở cũ trước 1975 hay không, nhưng chắc chắn một điều, nó phải rất nhỏ và khiêm tốn, nên con mắt “ hòai cổ “ của tôi dù rất “ soi mói “ vẫn không thấy lại nơi mình được học để trở nên người hơn bằng cách biết đau nỗi đau của người khác .

© T.Vấn 2009

Đại học Yale là một trong những trường nổi tiếng nhất khu vực miền Đông Bắc Hoa Kỳ, tọa lạc ở thành phố New Haven, tiểu bang Connecticut. Trong tờ tạp chí số tháng 2 năm 2009 của phân khoa Y khoa trực thuộc Yale, có bài viết nói về vấn đề tội phạm và an ninh của cư dân sinh sống trong thành phố này. Tác giả là một cô gái Mỹ gốc Việt 24 tuổi Annie Lê, sinh viên đang theo đuổi cả hai học vị Tiến sĩ khoa Dược Lý và Bác sĩ Y khoa.

Kết luận bài viết, Annie Lê tin rằng “ Cũng như mọi đô thị khác, New Haven có sự nguy hiểm riêng của nó. Tuy nhiên, với một chút cảnh giác khi ở trên đường phố, người ta có thể tránh khỏi trở thành một nạn nhân”.

Một ngày của thượng tuần tháng 9 năm 2009, tác giả của bài báo đã trở thành một nạn nhân. Như sự mỉa mai của số phận, cô gái thông minh xuất chúng và cũng xinh đẹp không kém đã bị một đồng lọai của mình chứng tỏ rằng, dù có thông minh nhanh trí cách mấy, dù có cảnh giác cách mấy cô cũng không thóat khỏi cái ác xảy đến cho mình.

Ngày 8 tháng 9 năm 2009, Annie Lê đã mất tích một cách kỳ bí khi bước chân vào phòng thí nghiệm của trường Yale, nơi cô làm công việc nghiên cứu , thực nghiệm trên thú vật để tìm ra những hóa chất cần thiết cho việc điều trị bệnh ung thư, tiểu đường và bệnh teo cơ.

Bất kể những nỗ lực tìm kiếm thực hiện bởi hàng trăm chuyên viên hình sự, mãi đến ngày chủ nhật 13 tháng 9 năm 2009, người ta mới tìm thấy Annie Lê – đã chết – trong cùng tòa nhà mà 5 ngày trước đó cô bước vào làm việc. Xác cô được giấu trong một khỏang rỗng của bức tường, vốn là nơi người ta chạy những ống nước và dây điện. Hôm chủ nhật đó cũng là ngày, lẽ ra, cô bước lên xe hoa về nhà chồng, trong một tiệc cưới được dự trù tổ chức tại một địa điểm ngòai trời ở Long Island.

Annie Lê chết vì ngạt thở. Có thể cô bị tên sát nhân dùng sức chặn các đường hô hấp trên mũi, miệng hoặc cổ.

4 ngày sau, với những dữ kiện và chứng cớ thu nhặt được từ xác Annie Lê và từ hiện trường, cùng với kết quả thử nghiệm DNA ( Deoxirybonucleic Acid – phân tử cơ bản của tế bào di truyền ), cơ quan công lực đã bắt giữ kẻ tình nghi là thủ phạm, một cán sự ( technician) cùng làm việc chung phòng thí nghiệm với Annie. Đó là một thanh niên 24 tuổi, mặt mũi trông bình thường, đẹp trai và có vẻ hiền lành.

Động cơ khiến kẻ tình nghi sát nhân đã ra tay giết chết Annie Lê : Chưa được biết. Cho đến khi kẻ sát nhân thực sự lên tiếng, mọi lý lẽ đều chỉ là giả thuyết .

Anh ta si tình, tuyệt vọng vì tình yêu không được đáp lại ? Anh ta ganh tị vì sự thông minh xuất chúng của cô gái, mới 24 tuổi đã sắp sửa trở thành nhà nghiên cứu với học vị tiến sĩ, còn anh ta chỉ là gã thanh niên với bằng 2 năm cán sự , làm công việc chùi rửa các vật dụng thí nghiệm cho cô ?

Nhưng có một điều chắc chắn là sự sáng tạo tuyệt hảo của Thượng Đế, sinh vật con người có tên Annie Lê, đã bị tiêu hủy. Nỗi đau mất mát của những người thân, tuy lớn lao và không thể an ủi hay đền bù, nhưng còn một sự mất mát khác lớn lao hơn , đó là những thành tựu khoa học có thể cứu sống một phần nhân lọai, kết quả của những nghiên cứu thực nghiệm từ một trong những bộ óc nhiều hứa hẹn xuất chúng của nhân lọai, nay đã bị mất đi tiềm năng trở thành thực tại.Tài năng ấy, đã bị một hành động ngu xuẩn, độc ác của số phận tiêu hủy đi, mà không biết rằng mình vừa làm phí hòai đi một tài sản có khả năng trở thành vô gía của nhân lọai.

Như lời của viên hiệu trưởng trường trung học Union Mine HS ở Placerville, California, nơi Annie Lê theo học và tốt nghiệp với danh hiệu Thủ Khoa ( Valedictorian ) 6 năm trước – Tony Deville – ấm ức nhận định về cái chết của cô “ Qủa là sự uổng phí thật khủng khiếp một tiềm năng . Ai là người có thể biết được liệu cô gái nhỏ nhắn này còn có thể làm được những việc lớn lao như thế nào, với cái bản lĩnh đó, với cái khát vọng đó . . . “

Xuất thân từ một gia đình di dân Việt Nam, thừa hưởng đức tính cần cù của gia đình, và khát vọng được vươn lên như bao nhiêu sinh viên Việt Nam khác, Annie đã khiến thầy cô và chúng bạn ngưỡng mộ, cảm phục vừa về những thành tựu học vấn, vừa về bản tính thân thiện , chan hòa. Được chính bạn bè cùng lớp bầu là người “ có khả năng trở thành một Einstein thứ hai “, được chính các vị thầy dậy đánh giá là một “ trong những học sinh giỏi nhất đã theo học tại trường này “, cô gái nhỏ nhắn xinh đẹp Annie lại luôn tỏ ra khiêm tốn. Dù vậy, vị đứng đầu phân ngành Bệnh Lý học của một trung tâm nghiên cứu y khoa ở Placerville, CA, tiến sĩ Gary Martin, vẫn phải thú nhận rằng , Annie Lê là người học trò xuất sắc nhất mà ông được biết, và rằng “ ông cảm thấy khó khăn khi chính mình chỉ huy một nhân viên – Annie Lê – thông minh, giỏi giang hơn “. Trong suốt thời gian Annie theo học ở Yale, Tiến sĩ Martin vẫn giữ mối liên lạc thường xuyên với cô, vì ông tin rằng , con người này rồi ra sẽ trở thành một niềm hãnh diện cho những ai đã từng được biết đến cô.

2.

Chúng ta đang sống trong một thế giới bất tòan, một thế giới đủ kiến thức và kinh nghiệm để biết rằng bạo lực, sát nhân không giải quyết được bất cứ vấn đề lớn nhỏ của nó, nhưng vẫn không bao giờ thiếu những kẻ mắc bệnh vĩ cuồng muốn thử nghiệm vai trò Thượng Đế. Vì thế, cùng một lúc, chúng ta chứng kiến sự hiện hữu của bao điều tốt đẹp, sự ra đời của những tạo phẩm thật đáng yêu, đáng ngưỡng mộ của nhân lọai, bên cạnh đó, vẫn thấp thóang ẩn hiện bóng dáng của sự xấu xa, của điều ác mang khuôn mặt người, đôi khi, khuôn mặt người gỉa trang ấy còn đẹp đẽ hơn cả mặt con người thật.

Cô gái 24 tuổi đang sắp sửa bước vào đời với những chuẩn bị tuyệt hảo cho cả đời sống riêng lẫn sự nghiệp. Con đường trước mặt thênh thang rộng mở.

Nhưng Thượng Đế luôn luôn có sự lựa chọn của riêng mình , nhất là đối với con người tưởng chừng như được số phận ưu đãi. Và đó là lúc con người nhận thấy sự mong manh của thân phận làm người.

Cái chết của Annie Lê là một cái chết đã được báo trước, bởi chính những tinh anh từ con người cô phát tiết ra quá sớm, những tinh anh mà ngay cả Thượng đế có lúc phải ganh tị, huống hồ con người.

Liệu người ta sẽ giải thích như thế nào về cái chết có tên là “ sự lãng phí tiềm năng nhân lọai lớn nhất “ khi cùng lúc người ta nhỏ lệ cho một đời người con gái bị giết chết ngay trong ngày cưới, và cũng là lúc người ta khóc cho những thành tựu nhân lọai sẽ được thụ hưởng nếu như không có “ cái chết phí phạm “ như thế này ?

Viên viện trưởng trường đại học Yale nơi Annie Lê đang theo đuổi danh vị tiến sị Dược lý học đã phải dùng đến mệnh đề “ phía u tối của linh hồn con người “ để nói về hành động sát nhân của hung thủ.

Khuôn mặt mang hình dạng quỷ sứ của kẻ tình nghi sát nhân được tìm thấy trên trang mạng Facebook

Qua một phát biểu rất ngắn gọn, người ta không hiểu ông viện trưởng muốn ám chỉ điều gì khi nói đến “ phần u tối của linh hồn “ : độc ác, tham lam, ganh tị, tư tưởng chiếm đọat ?**

Điều đáng sợ hãi là “ phần u tối của con người “ hiện hữu ở bất cứ chỗ nào có bóng dáng con người. Sợ hãi hơn nữa là người ta không biết khi nào thì phần u tối ấy bước ra chiếm lĩnh thế giới ánh sáng. Chúng ta sẽ phải tìm cách an ủi mình khi chiêm ngưỡng những điều đẹp đẽ chung quanh với cảm giác của kẻ nhìn bông hoa rực rỡ đang phơi mình chờ cơn gió nghiệt ngã vùi dập bất cứ lúc nào.

Như vậy là con thiên nga đã chết , để lại trần gian nỗi đau đớn của những người thân. Và cả lòng tiếc nuối vô hạn của đồng lọai, những kẻ hằng khao khát sự ngự trị của cái đẹp, sự lên ngôi của những tài năng mang sự sống và đìêu tốt lành đến với trần gian nay, thay vì khuôn mặt đỏ màu máu của quỷ dữ.

T.Vấn

Tháng 9-2009

_____________________________________________________

*Đó là một cụm từ đẹp, cổ điển và được dùng phổ biến. Xuất xứ là điển tích trong vở Balet nổi tiếng của Tchaikovsky. Theo đó, cụm từ thường dùng để bày tỏ một sự tiếc nuối về một mất mát oan uổng của một cái gì đó thật đẹp, thật trong sáng mà lẽ ra phải bất tử để người ta trầm trồ, thán phục. Nhất là trong bối cảnh những cái xấu xí vẫn tồn tại nhơn nhơn ( Theo mạng điện tử Bờ-Nốc Bình Dân ).

© T.Vấn 2009