Có tin vui giữa giờ tuyệt vọng
Bao sinh linh nhận phép giải oan.
Xiết tay nhau cúi đầu gạt lệ.
Tạ ơn Trên. Người vẫn thương người .

( Trầm Tử Thiêng)

1.

Cả nước Mỹ đang nô nức chuẩn bị cho những ngày lễ hội hàng năm. Chỉ riêng trong dịp lễ Tạ Ơn năm nay, theo ước tính sẽ có khỏang hơn 37 triệu người sử dụng các phương tiện máy bay, xe lửa, xe bus hay xe nhà để đi thăm viếng thân nhân, bạn bè . Rồi sau 4 ngày cuối tuần của Lễ Tạ Ơn, là những kế họach của từng gia đình chuẩn bị cho việc mua sắm quà cáp mừng tháng mười hai với những ngày nghỉ lễ dài hạn Giáng Sinh, Năm Mới. Một không khí lao xao chộn rộn hiện diện khắp nơi, từ trường học, chợ búa cho đến tận ngóc ngách mỗi gia đình. Nhưng ở đâu đó bên kia vùng biển phía Nam của quả địa cầu, nhiều người khác đã không được cái may mắn như đồng lọai của mình sống bên trời tây.

Những ngày giữa tháng mười một, người ta ghi nhận một cơn bão xóay ( cyclones) có sức tàn phá kinh khủng đã đổ bộ vào Bangladesh, một quốc gia nhỏ bé nghèo nàn ở vùng nam Á vốn thường xuyên bị lũ lụt vào mùa mưa. Hàng chục ngàn người chết, chưa kể số mất tích . Hàng triệu người phải bỏ cửa bỏ nhà di tản ra khỏi vùng bão lụt, sống màn trời chiếu đất, thiếu thốn mọi nhu cầu căn bản nhất cho cuộc sống hàng ngày. Đây không phải là lần đâu tiên quốc gia nghèo nàn bị tàn phá bởi thiên tai. Năm 1970, gần 500 ngàn người chết vì bão xoáy. Năm 1991, cũng có khỏang 140 ngàn người thiệt mạng vì bão và lũ lụt . Ngòai thiệt hại về nhân mạng, còn có sự thiệt hại về tài sản , nhà cửa, các cơ sở sản xuất ,kinh tế, mà một quốc gia nghèo như Bangladesh phải cần một thời gian rất dài mới có thể hồi sức được.

Trong khí đó, Việt Nam cũng chia sẻ chung một số phận với Bangladesh. Chỉ trong vòng một tháng, từ tháng mười đến nay, miền trung của đất nước đã phải trải qua 6 cơn lũ. Những cơn lũ nối tiếp nhau, với mực nước ngày càng cao, và sự thiệt hại cũng tăng lên theo tỉ lệ thuận với với độ dâng cao của lũ. Tính cho đến nay, chỉ riêng tỉnh Quảng nam, con số người chết và mất tích đã lên đến gần 30 người . Hàng ngàn nhà cửa bị thiệt hại hay bị nước cuốn trôi. Trong lúc các nơi bị thiên tai vẫn còn đang chật vật với hậu quả của bão lụt, thì những cơn bão vẫn tiếp tục từ ngòai khơi quần đảo Phi Luật tân tiến nhanh về phía Nam biển Đông, đe dọa những tàn phá còn lớn hơn nữa vào những ngày cuối cùng của tháng mười một.

Mọi sinh họat khu bị bão và đe dọa bị bão đình trệ. Chợ búa , trường học đóng cửa để lo chạy bão. Rồi đến mối lo những ngày sắp tới đối diện với tình trạng mất việc làm, thiếu thu nhập có nghĩa là thiếu ăn, thiếu mặc và cả việc tệ nạn xã hội theo với hậu quả không tránh khỏi của lũ lụt mà gia tăng.

Cũng lại không thể không nhớ đến câu ca buồn thảm từ một bài hát đã ra đời từ mấy chục năm trước về mảnh đất nghèo miền trung vốn thường bị “trời hành cơn lụt mỗi năm “ và cái số phận nghiệt ngã của người dân sống trong vùng bão lụt. Năm 2006, bão Chanchu đã cuốn trôi bao nhiêu là nhà cửa tài sản của người dân cùng với hàng trăm mạng sống con người, nay lại đến mùa bão 2007. Tôi đọc lại những điều mình viết hơn một năm về trước, vẫn thấy chúng đúng một cách xót xa :

“ . . . Chuyện bão ở những làng ven biển chuyên sống bằng nghề chài lưới vốn không có gì lạ. Nhiều gia đình cha truyền con nối với nhiều thế hệ ngày đêm lênh đênh trên sông , trên biển , cho nên , cái lời nguyền rủa “ nhất phá sơn lâm, nhì đâm hà bá “ cũng chẳng làm họ nao núng , nghĩ đến việc bỏ nghề , dù biết “ sinh nghề, tử nghiệp “ . 50 năm trước, 30 năm trước, 20 năm trước, 10 năm trước, bão đã từng gieo tang thương cho nhiều gia đình ngư dân trên miền Duyên Hải Việt Nam. Nhưng không phải vì thế mà người ta ( các giới chức chính quyền ) cứ để mặc cho những mất mát đau thương ấy tiếp tục tái diễn hàng năm , khi mà khoa học kỹ thuật ngày nay đã có thể tiên đóan một cách chính xác mọi thay đổi của thiên nhiên, khiến những “ cơn thịnh nộ “ khủng khiếp trong quá khứ như gió xóay ( tornado), sóng thần ( tsunami ) và bão cấp 8 ( hurricane ) nay đã không còn gây nên những thiệt hại về nhân mạng như xưa nữa.

Sống giữa thời đại bùng nổ về thông tin , về khả năng thần sầu của kỹ thuật. mà sao vẫn còn những thảm cảnh lẽ ra có thể tránh được. . . “ (Con bão đầu mùa và một miền quê hương nghèo khó – Tháng 8-2006 ).

2.

Tất nhiên, như thường lệ mỗi khi có thiên tai , nhân tai xẩy ra ở bất cứ nơi đâu trên mặt đất lòai người, người ta lại không quên hướng tấm lòng, chìa một bàn tay nâng đỡ về nơi đó. Tại Bangladesh, đã có sự hiện diện của nhiều tổ chức từ thiện trên thế giới như World Bank, Save The Children, World Vision, Red Crescent, Red Cross v..v… cùng với những thứ thật cần thiết cho người bị nạn như thực phẩm, quần áo, chăn màn, thuốc men . Nhiều tổ chức và chính quyền các quốc gia trên thế giới cũng cam kết gởi viện trợ khẩn cấp đến Bangladesh. Tổ chức World Bank cam kết 250 triệu Mỹ kim, nước Anh cam kết 15 triệu, nước Mỹ cam kết hơn 2 triệu viện trợ khẩn cấp. Riêng Saudi Arabia cam kết 100 triệu Mỹ kim giúp Bangladesh hồi phục sau cơn bão. Ngòai ra, Hải Quân Hoa Kỳ cũng đã phái tới Bangladesh hai chiếc tàu cứu hộ, mỗi chiếc chở theo 20 máy bay trực thăng dành cho công việc giải cứu và vận chuyển thực phẩm , thuốc men.

Riêng ở Việt Nam, vì tầm mức thiệt hại do bão chưa tới mức cần đến sự quan tâm của thế giới, nên phần lớn những họat động cứu trợ chỉ đến từ trong nước và trong cộng đồng người Việt hải ngọai. . Riêng Hoa Kỳ, đã cam kết 900 trăm ngàn Mỹ kim để giúp phục hồi lại cuộc sống bình thường của người dân vùng bão lụt, trong đó bao gồm việc “ giúp xây dựng lại nhà cửa bị hư hại, cung cấp hạt giống, con giống , khôi phục ruộng đồng , làm sạch các giếng nước và sửa hệ thống cung cấp nước. Số tiền cũng sẽ được sử dụng để thay thế sách giáo khoa và dụng cụ học tập bị lũ lụt cuốn trôi, sưa sang các phòng học . . . “ ( trích lời phát biểu của Đại sứ Mỹ ở Việt Nam Michael W. Michalak) . Ở hải ngọai, nhiều tổ chức xã hội , tôn giáo của người Việt nam tị nạn Cộng sản cũng đã vì đồng bào ruột thịt mà đứng ra vận động các chương trình từ thiện như từ bao lâu nay họ vẫn làm mỗi khi có những họan nạn xảy ra cho người dân trong nước. Những tấm lòng máu chảy ruột mềm lại có dịp chia sẻ, các đòan thể xã hội lại lên đường đổ xô về vùng bị nạn. Và một lần nữa, câu hát cũ lại vang lên : “ . . . tạ ơn trên người vẫn thương người . . . “

3.

Nghe lại câu hát “ tạ ơn trên người vẫn thương người “ giữa những ngày buốt gía tháng mười một và không khí xôn xao của mùa lễ Tạ Ơn , tôi nhớ mình có đọc đâu đó nỗi ưu tư của một người về căn bệnh gọi là vô cảm. Thứ căn bệnh khiến người ta trở nên thờ ơ với nỗi đau của đồng lọai. Tác gỉa còn đi xa hơn nữa khi liệt kê những triệu chứng đáng sợ của bệnh vô cảm : thấy điều tốt không ủng hộ, nghe điều xấu không lên án, gặp chuyện bất bình thì vội lãng xa để khỏi liên lụy hoặc khư khư một thái độ mũ ni che tai. Nếu một xã hội vô cảm là một xã hội băng hoại về đạo đức thì một con người vô cảm là biểu tượng của sự sống thuần túy vật chất, là một thi hài biết thở và là kẻ phá họai những gía trị cao quý nhất phân biệt sự hiện hữu của con người và các lòai sinh vật khác. Không thể phủ nhận rằng, ở bất cứ đâu, bất cứ thời đại nào cũng có những người chỉ biết sống cho mình và không hề quan tâm đến người khác. Nhưng khi nó chỉ là biểu hiện ích kỷ của một con người riêng lẻ, thì đó là sự bình thường. Khi nó là biểu hiện chung của một tập thể, một xã hội, thì nguồn gốc của nó thường không phải bản tính vị kỷ mà là hậu quả của một cơ chế làm tha hóa con người.

Xét cho cùng, cái nhân quần biết chọn hạnh phúc của sự cho đi, sự chia sẻ vẫn là số đông và thường được thấy cả khi người ta có rất ít để chia sẻ. Vì thế, hình ảnh rõ nét nhất trong những ngày cả nước Mỹ xum họp gia đình bên bàn tiệc đầy ắp thức ăn cùng với hoa quả cho buổi tiệc Tạ Ơn là hình ảnh những người đội mũ len đỏ của Santa ( ông gìa No-en) , đứng ở những nơi công cộng đông đảo người qua lại, tay rung chuông , với cái thùng tiền bên cạnh. Họ thu nhận lòng hảo tâm của mọi người để giúp cho những kẻ kém may mắn, thiếu thốn cùng được hưởng niềm vui no đủ trong những ngày lễ hội cuối năm. Một tấm lòng nhân hậu không thể cảm thấy ấm khi có người đang bị lạnh, không thể cảm thấy niềm vui trọn vẹn trong khi còn nhiều người khác chịu đựng những khổ đau, bất kể khổ đau ấy là do tai trời , ách nước hay sự độc ác của con người. Khi ấy, sự chia sẻ chính là cách hữu hiệu nhất để đạt được cảm giác an bình thanh thản trong lòng mà người cho đi nhận trở lại.

Vả lại, con người chỉ thực sự tồn tại khi còn biết yêu thương và chia sẻ.

© T.Vấn 2007

Ký Ức Mùa Thu – Tranh : Vũ Dương

1.

Không biết “ ma đưa lối, quỷ đưa đường “ thế nào, mà, theo lời một người bạn của tôi, lúc này tôi bị ám ảnh bởi mấy chữ “ chiến tranh”, “ lính tráng “ hơi . . . bị nhiều. Những ghi chép ngổn ngang trên bàn, cũng là về chiến tranh, hay chí ít cũng là về những chính trị gia mang gốc lính,  những sự kiện còn mới toanh, chưa kịp khô trên đầu lưỡi mấy vị xướng ngôn viên của các đài truyền hình, truyền thanh trên tòan thế giới. Và, kể cả những bài viết ở trang Chính, vốn được thai nghén rất nghiêm túc, công phu ( và định kỳ ) , cũng không thiếu mấy chữ chiến tranh. Có lẽ là tại vì cuộc chiến tranh ở Iraq hiện nay luôn chiếm lĩnh trang nhất các tờ báo , khiến không thể quên đi bóng ma cuộc chiến tranh Việt Nam hay chăng ? dù thế nào, thì anh bạn tôi cũng kín đáo khuyến khích tôi bằng câu nói của một ai đó mà anh ta không nhớ, đại khái nói người ta có thể đưa tôi ra khỏi quân đội nhưng không một ai có thể đưa quân đội ra khỏi tôi ( ai nhớ được xin làm ơn mách dùm ). Một anh bạn khác , là dân bóp cò chuyên nghiệp, số vết thương trên người anh ta có thể nhiều hơn số lần anh ta ngủ chung giường với vợ trong suốt thời gian anh phục vụ trong quân đội, thì lại bị ám ảnh bởi những vết thương trên thân thể ( không phải của anh ) của những người đồng đội của mình. Bây giờ, không còn bị bóp cò , anh “ bóp chuột”. Những bài anh ta viết về thương phế binh (VNCH) và vấn đề giúp đỡ cho họ luôn làm nhức nhối người đọc ( có lòng). Vậy thì, nếu tôi có bị ám ảnh bởi “ những vết thương cũ “, chắc cũng chẳng có gì . . . bất thường. Quý độc gỉa của trang T.Vấn sẽ còn tiếp tục “bị” đọc thêm nữa những bài về chiến tranh ( cũ cũng như mới ) . Xin được “ cảnh giác “ trước.

2.

Tôi sợ bóng mình. Tôi là kẻ mắc bệnh tâm thần chăng mà lại đi sợ bóng mình ? Tôi đi tìm ai trên bức tường đá đen khắc tên hơn 58 ngàn tử sĩ không phải người Việt trên mảnh đất Việt của cuộc chiến tranh 30 năm khốc liệt ? Có anh bạn độc miệng bảo chắc là hắn ta đang tìm xem có tên mình trong đó không ? Nhưng cần gì phải đi tìm. Cái bóng của tôi hiện rõ mồn một trên bức tường đá nặng nề, có nhắm mắt cũng nhìn thấy. Chắc có lẽ vì vậy mà tôi sợ chăng ? Cứ tưởng mình là một bóng ma từ quá khứ hiện về. Quá khứ của những ngày cuối cùng tháng 4 năm 1975, cũng là những ngày cuối cùng của những hòai vọng tuổi trẻ không bao giờ trở thành sự thật, những ước mơ cho mình cho đời chết non tức tưởi. Mà cái thứ chết non bao giờ cũng rất linh thiêng. Vì thế, chúng cứ hiện về ám ảnh. Rất nhiều khi, kẻ sống sót sau một cuộc tương tàn lại bất hạnh hơn người đã nằm xuống. Thử đọc lại chương cuối cùng Qua Đồi Trinh Nữ của Thảo Nguyên xem. Tôi thấy thà làm người nằm dưới mộ hơn là làm kẻ thóat chết đi vuốt mắt từng đồng đội của mình . Để rồi mấy chục năm sau, nỗi ám ảnh ấy cứ bám theo mình, hành hạ mình, làm ma nhát mình. Như vậy không sợ sao được ?

3.

Tháng Mười Một. Còn có lễ Tạ Ơn. Dịp để nhìn lại chung quanh và chính mình. Mà biết ơn Ơn Trên vẫn ưu ái cho mình một chỗ tồn tại trên cuộc đời vốn quá đỗi mong manh . Biết ơn những người thân yêu vẫn độ lượng ban phát hào phóng lòng thương hàng ngày. Biết ơn cuộc đời và bạn hữu, vẫn còn nhìn mình khác hơn là sự hiện hữu của một sinh vật. Biết ơn thế giới ảo, tuy Ảo nhưng vẫn chừa cho mình một chỗ Thực để hàng đêm bẹo hình bẹo dạng làm ma nhát những kẻ yếu bóng vía, sợ đọc được những hàng chữ của mình sẽ bị tẩu hỏa nhập ma, đi bằng hai tay còn hai chân thì chổng ngược trên trời như lão quái tây Độc Âu Dương Phong của văn hào lừng danh Kim Dung. Biết ơn những người quen và không quen xa gần vẫn thỉnh thỏang ghé qua căn lều cỏ, suốt bốn mùa không có rượu ( dù nhạt ), không có thơ ( dù thơ dỏm), chỉ có những hàng chữ khô khan chọc vào mắt, lắm khi làm chảy máu , có khi lại làm chảy nước mắt. Cuối cùng , biết ơn một nước Mỹ vừa giàu có vừa thừa mứa tự do, để không bao giờ có tình trạng cúp điện ( vì điện là cái nền vững chắc trên đó thế giới ảo tồn tại ) , cũng không bao giờ có bức tường lửa ngăn đường những lãng tử muốn ngược xuôi đông đòai sau một ngày bận rộn những áo cùng cơm, những biu (bill) cùng bọng, vì không có những con đường thênh thang thì căn lều cỏ này sẽ vắng vẻ còn hơn cõi lòng chủ nhân của nó.Thế chẳng phải là hạnh phúc đó sao ? Tuyệt vời hơn nữa là cái hạnh phúc được nói lên những lời tạ ơn. Có phải thế không ?

4.

Lại sắp hết tháng mười một. Thời gian cứ như bay như thổi. Mới đó mà sắp một năm nữa qua đi. Bao nhiêu việc phải làm vẫn còn nguyên đó. Vậy mà cứ hẹn lần hẹn lữa. Thôi để ngày mai. Thôi để tháng tới. Thôi để . . . Cho đến khi không còn lần lữa được nữa. Nhìn những tờ lịch vơi dần như sinh lực của mình cũng đang vơi dần mà tôi bất gíac rùng mình. Năm cùng tháng tận cũng có nghĩa là sức mỏn hơi tàn. Vậy mà có người bạn gìa vẫn còn chơi trống bỏi được. Tài thật. Nhưng mà có ích gì không khi cứ cố bám lấy cái mà mình không còn khả năng nắm giữ được nữa ? Ngày vui đã qua mau , rồi thì ngày buồn cũng qua mau thôi ( cái ông Nguyễn ngọc Ngạn nói cứ như thánh ! ) . Hay nói theo kiểu ông thầy sáu Vũ Thành An , lâu rồi đời mình cũng . . . tiêu. Nhưng tiêu sao được khi còn bao nhiêu việc phải làm, còn bao nhiêu món nợ chưa trả hết ? chẳng lẽ bắt con cháu chúng è lưng ra gánh ? Thật lạ lùng! Việc của cả năm lại cứ dồn vào tháng cuối cùng. Việc của cả đời cũng cứ dồn vào lúc sắp sửa chào vĩnh biệt cuộc đời . Phải chi có được một cuộc đời khác dự trữ thì tuyệt vời biết mấy !

5.

Nếu không có những nỗi buồn, thì mấy ai biết rằng mình đã trọn vẹn sống một kiếp người. Và vì thế, trong những ngày giờ cuối cùng của tháng mười một, với tin tức thời tiết báo cho biết nhiệt độ trong đêm có thể sẽ xuống rất thấp, và từ phía Bắc đang hình thành cơn bão tuyết  có thể sẽ khiến các trường học phải đóng cửa vào sáng hôm sau, tôi có thể hình dung ra tiếng reo vui hồn nhiên của các con tôi khi biết chúng sẽ không phải đến trường. Còn tôi thì cũng yên tâm cuộn tròn mình trong chăn, không phải lò dò dậy sớm khăn áo mũ mãng nặng chình chịch trên người, mở cửa nhà để xe lạnh ngắt mà lo sưởi ấm xe trước khi luôn miệng nhắc các con nhớ mặc thêm áo ấm kẻo lại sổ mũi nhức đầu. Không có những trận bão tuyết thì mùa đông chắc chưa phải là mùa đông trọn vẹn.

Vì thế, tôi trân trọng chào đón trận tuyết đầu mùa tuyệt đẹp ( dù đã khiến 18 người tử vong ) đến với thành phố nhỏ bé này ngay ngày đầu tiên của tháng 12.

© T.Vấn 2007

Mộ chí ai, còn đâu khói hương

Đất cũ cày lên nỗi óan hờn

Túy ngọa sa trường hay nuốt lệ

Một đời chinh chiến cũng tang thương

( Ngọc Phi – Tạ núi sông )

1.

Như thường lệ hàng năm, đầu tháng 11, mấy người bạn cùng sở làm vốn là cựu chiến binh lại tụ họp nhau bàn các công việc cần thiết cho ngày lễ Veteran Day ( 11/11) sắp đến. Cũng như mọi năm, công việc của chúng tôi thường là cập nhật hóa danh sách cựu chiến binh trong sở , thực hiện một kỷ vật nào đó để trao cho các cựu chiến binh tham dự ngày họp mặt chính thức và sọan một đề tài để suy niệm. Năm nay, đề tài mà chúng tôi hướng tới là Bức tường đá đen ghi tên hơn 58 ngàn người lính Mỹ đã hy sinh trong chiến tranh Việt Nam. Trong lúc trao đổi ý kiến, một anh bạn Mỹ đã từng có 5 năm phục vụ ở Việt Nam, 2 lần bị thương, đưa cho chúng tôi xem bức hình chụp Chiến Thương Bội Tinh ( Purple Heart) mà anh nhận được trong lần bị thương thứ nhì, rồi ngậm ngùi nhắc đến những người bạn kém may mắn của mình trong trận chiến khốc liệt năm nào, nay tên của họ đã nằm yên nghỉ mãi mãi trên mặt đá đen bóng lưỡng của bức tường tưởng niệm các chiến binh Mỹ bỏ mình trong cuộc chiến Việt Nam. Anh cũng cố moi trí nhớ kể câu chuyện một người lính miền Nam đã không quản ngại cơn mưa đạn điên cuồng đến từ mọi phía, chạy đến bên anh giúp băng bó vết thương và dìu anh lui ra phía sau trận địa. Anh đã ngất đi vì đau đớn và mất quá nhiều máu. Và vì thế, anh bạn cựu binh Mỹ của tôi đã không thể biết được tên tuổi, đơn vị người lính vô danh ấy, cũng như không thể nhớ được khuôn mặt người đã cứu mạng sống của mình. Anh kết luận, trên bãi chiến trường, những cử chỉ đơn giản như của người lính VNCH bình thường ấy, là những hành động có tầm mức lớn lao của sự sống và cái chết. Nhờ vậy, anh còn sống để nhận tấm huy chương của vết thương, và ngày hôm nay nhớ đến những đồng đội của mình có tên được khắc trên bức tường đen ảm đạm.

Câu chuyện cũ đã 40 năm. Có thể từ bấy đến nay, mỗi năm cứ đến ngày lễ cựu chiến binh là anh lính Mỹ may mắn ấy lại nhớ đến những khỏanh khắc khó quên của cuộc đời quân ngũ và câu chuyện người lính miền Nam cứu mạng. Nhưng bao lâu nhân lọai còn chiến tranh, những câu chuyện cũ tương tự như câu chuyện của anh bạn cựu binh Mỹ đã tham chiến ở Việt Nam, vẫn còn nguyên những giá trị như khi chúng vừa mới xẩy ra. Vì vậy, mới có sự hiện hữu của những đài tưởng niệm chiến tranh, những quân nhân bỏ mình vì tổ quốc, và đặc biệt, nước Mỹ còn có bức tường đá khắc tên 58, 256 tử sĩ ( và mất tích) trong chiến cuộc Việt Nam.

Năm nay cũng là năm kỷ niệm lần thứ 25 bức tường đá được xây dựng ở khu lưu niệm các cựu binh Mỹ tham dự chiến tranh Việt Nam ở thủ đô Washington, D.C. Bức tường gồm hai đọan, mỗi đọan dài 75 mét nối nhau theo hình chữ V với kinh phí gần 9 triệu đô la hòan tòan do sự đóng góp tự nguyện của các tổ chức thiện nguyện và khỏang hơn 275 ngàn cá nhân , được hòan tất ngày 01 tháng 11 năm 1982. Ngày 11 tháng 11 năm 1984, tòan bộ khu Tưởng Niệm gồm : Bức Tường ( the Wall), Tượng “ Ba Người Lính “ ( The Three Servicemen) và Kỳ Đài ( The Flag) được chính thức chuyển giao cho bộ Nội An Hoa Kỳ và trở thành Đài Tưởng Niệm Quốc Gia. Từ đó, theo truyền thống hàng năm, nghi thức “ Xứơng danh “ ( Reading of the Names – đọc những tên được khắc trên bức tường đá ) được bắt đầu từ ngày 6 tháng 11 cho đến ngày 10 tháng 11. Riêng năm nay, để kỷ niệm 25 năm bức tường đá, sẽ có cuộc diễn hành của các cựu binh Hoa Kỳ từng tham chiến ở Việt Nam. Họ cũng đạt lời mời trân trọng đến Tập Thể Chiến Sĩ VNCH Hải Ngọai tham gia vào cuộc diễn hành.Tổ chức chính thức này của những người lính VNCH đã nhận lời với sự hợp tác của trên 50 tổ chức hội đòan khắp nơi trên nước Mỹ. Như vậy là lần đầu tiên sau khi chiến tranh Việt Nam kết thúc, những người lính Việt Mỹ trước đây đã từng sát cánh bên nhau trên trận địa nay lại được dịp sánh vai nhau trên những đường phố thủ đô Hoa Kỳ để cùng nhau nhớ đến những chiến hữu đã nằm xuống cho lý tưởng chung.Theo lịch trình, sáng ngày 11 tháng 11, lúc 11 giờ sáng, nghi lễ chính thức được mở đầu bằng cuộc diễn hành khởi đi từ góc đường số 7 ( 7^th Street) và chấm dứt ở khu vực Đài Tưởng Niệm Washington ( Washington Monument ).Sau đó, là nghi thức đặt vòng hoa tưởng niệm tại bức tường đá đen để kết thúc phần nghi lễ chính thức.

2.

Tháng 6 năm ngóai, tôi đã có dịp đặt bàn tay mình vào bức tường đá đen có dấu tay của hàng triệu triệu du khách khắp nơi trên thế giới. Chung quanh tôi, rất nhiều du khách người Mỹ đứng trầm tư, kể cả những đứa trẻ cũng im lặng ngơ ngác nhìn những cái tên chi chít trên mặt tường. Những cái tên của những người lính đã đến một nơi thật xa lạ, đem mạng sống của chính mình ra bảo vệ tự do và sự sống còn của những người mà có lẽ họ không bao giờ biết mặt. Hay ít nhất, đó cũng là ý nghĩ trong đầu của đa số những chiến binh Mỹ khi chào từ biệt gia đình để lên đường bước vào cuộc chiến thật khốc liệt nơi mảnh đất gọi là Việt Nam. Tranh cãi hay không tranh cãi, đúng hay sai thì họ cũng đã nằm xuống vĩnh viễn. Và chắc chắn, họ đã không bị quên lãng. Sự hiện diện của bức tường trước mặt tôi là bằng chứng cho sự không quên lãng của các thế hệ tương lai. Người chết nào cũng đáng nhớ. Nhất là những người chết vì tổ quốc và vì sự sống còn của người khác. Bức tường đá khắc tên hơn 58 ngàn người lính Mỹ hy sinh trong chiến tranh Việt nam, theo lời một cựu binh Mỹ khác may mắn sống sót , là nơi “ danh dự nhưng thiếu bóng dáng của vinh quang, có nỗi buồn nhưng chẳng mảy may giận dữ, có thứ quá khứ mà người ta sẽ phải nhớ mãi mãi về sau, có một tương lai mà chưa thế hệ nào được nhìn thấy, có sự mất mát mà chỉ một số ít người có thể hiểu được, có sự cứu rỗi mà không phải ai cũng nhận ra, có một thứ quá khứ chỉ một số ít người đã kinh qua, nhưng lại có thứ tương lai mà ai ai cũng có thể rút tỉa được những điều bổ ích . . . ( Bob Gura – Cựu binh Mỹ phục vụ ở Việt Nam từ 1966-1967) .

Từ bức tường đá đen, bài học đã được rút tỉa cho các thế hệ non trẻ :

Chính là người lính

Chứ không phải các phóng viên

Đã đem đến cho chúng ta tự do ngôn luận

Chính là người lính,

Chứ không phải các nhà thơ

Đã đem đến cho chúng ta tự do tư tưởng

Chính là người lính

Chứ không phải những kẻ tổ chức biểu tình

Đã đem đến cho chúng ta sự tự do bày tỏ

Chính là người lính,

Đã đứng nghiêm chào lá quốc kỳ,

Đã vì lá quốc kỳ mà hy sinh

Để quan tài của mình được lá quốc kỳ ấy bao phủ

( Vô Danh )

Một cựu binh Mỹ vô danh nào đó, khi đến viếng thăm Bức Tường, đã để lại những câu thơ ngắn nhưng đầy ý nghĩa về sự hy sinh của người lính.

3.

Hơn 58 ngàn nguời lính Mỹ hy sinh vì chiến tranh Việt Nam đã được ghi tên trên bức tường Tưởng Niệm, và sẽ được nhắc nhở mãi mãi trong lịch sử các cuộc chiến tranh của nước Mỹ, cũng như được tưởng nhớ bởi nhiều thế hệ trẻ nước Mỹ trong tương lai. Những người chiến binh VNCH, những người đã chiến đấu với sự can trường không kém người bạn đồng minh, thậm chí còn can trường hơn, chịu gian khổ nhiều hơn vì họ chiến đấu cho chính đồng bào họ, cho tương lai của chính con cháu họ và cũng đã nằm xuống với lòng yêu nước cao quý không kém , dường như không được may mắn như những bạn đồng minh Mỹ quốc. Trong cuộc chiến khốc liệt ấy, họ ở về phía bên thất trận. Trong chiến tranh, rất nhiều khi sự thắng thua không nói được gì về phẩm chất một quân đội. Những người lính VNCH đã thua, có thể vì họ không may mắn được chỉ huy bởi những nhà lãnh đạo tầm cỡ, có thể vì những lý do không nằm ở trên chiến trường, nhưng chắc chắn một điều họ đã không hèn nhát. Hơn 30 năm sau khi cuộc chiến kết thúc, những cái nhìn đầy thiên kiến, thiển cận và ác ý vẫn tiếp tục hướng về những con người – nhất là những người đã nằm xuống – lẽ ra phải được dành một vị trí xứng đáng trong lòng dân tộc. Thái độ thiếu công bằng ấy không chỉ đến từ phía những người từng một thời là những kẻ thù , mà còn đến cả từ phía những người từng một thời là bạn, là đồng minh. Tất nhiên, nguồn gốc của những thiên kiến ấy không phải là không có gốc rễ từ những sai lầm của thiểu số lãnh đạo quân đội (VNCH), và cả ở cung cách can thiệp thô bạo, lộ liễu của các chính sách Mỹ trong thời kỳ chiến tranh, vốn đã không giúp ích gì làm tốt đẹp hơn hình ảnh quân đội miền Nam đối với thế giới, mà lại còn là “ gánh nặng trầm kha không thể nào vượt thắng ( cho quân đội VNCH): là một đồng minh bất xứng, ngu dốt và gây rối một cách đáng kinh ngạc, dưới hình thức cái chính phủ Hoa Kỳ “ ( Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa : 1968-1975 – bài của Bill Laurie, Sử Gia – bản dịch tiếng Việt của Nguyễn Tiến Việt).

Không một người lính nào cầm súng, ra trận để mong được tổ quốc ghi ơn. Vì như vậy có nghĩa là họ đã không may mắn sống sót trở về. Nhưng, lịch sử sẽ không là một lịch sử xứng đáng nếu không có những con người bước vào trận địa với một niềm tin duy nhất : phục vụ cho tổ quốc. Tổ quốc ấy có thể là ảo tưởng một xã hội chủ nghĩa không có cảnh người bóc lột người của cô chiến sĩ miền Bắc Đặng thùy Trâm, có thể là viễn tưởng một đất nước tự do không có những gông cùm độc tài cộng sản của người lính miền Nam. Tuy đối nghịch nhau trên trận địa, nhưng cả hai đã mang trong lòng mình niềm mơ ước trong sáng cho tổ quốc, cho nên họ đáng được kính trọng và tưởng nhớ như nhau. Cái Đúng Sai trong cuộc đối đầu ấy thuộc về những kẻ ngồi ở một chỗ an tòan nhất để phát động chiến tranh, kéo dài chiến tranh và chấm dứt chiến tranh.

Đừng quy trách nhiệm ấy trên vai những người lính.

4.

Mỗi lần có dịp tham dự những nghi lễ trang trọng nơi sở làm, khi đứng nghiêm chào tay trước lá quốc Kỳ Mỹ và truy điệu những tử sĩ của ba trăm năm lập quốc Hoa Kỳ, tôi lại chạnh nghĩ đến ngày lễ cựu chiến binh của quân lực VNCH, đến những tử sĩ Việt nam đã chết cho tổ quốc, đến những người lính còn sống đã không có mảnh đất riêng để cắm lá quân kỳ mà một thời chúng tôi đã không quản ngại xương máu giữ cho lá quân kỳ ấy hiên ngang phấp phới giữa hàng quân. Cái cảm gíac ấy thật ngậm ngùi. Ngậm ngùi hơn khi nghĩ đến những hồn tử sĩ đang vất vưởng đâu đó giữa cõi hỗn mang gió thổi ù ù , không biết khi nào là giờ linh thiêng và nẻo đường nào là lối dẫn về Kỳ Đài năm xưa, nơi những hàng quân được tập họp, có tiếng hô nghiêm dõng dạc và sự im lặng rợn người.

Và những thế hệ Việt Nam ngày mai, ai là người còn nhớ đến số phận nghiệt ngã của tiền nhân sinh sống ở miền Nam nửa cuối thế kỷ 20 ?

Hãy khóc cùng tôi này em nhé

Non sông hoa gấm đã xa rồi

Chinh chiến cũng qua rồi em hỡi

Thiên thu còn giọt lệ cho đời

( Ngọc Phi )

© T.Vấn 2007