Cõi Người Ta (16) – Tranh: THANH CHÂU

Xem TV thành phố ven biển có người tử vong, bạn điên thọai hỏi thăm, bắt qua chuyện ngày nào vượt biển, thuyền bị chết máy, ngồi giữa trời và nước anh có cảm nghĩ điêu linh của một quãng đời. Thêm chuyện vượt biển, thuyền cũng chết máy, bạn cũ trường xưa cảm khái bể vô tận xá gì phương hướng nữa, thuyền ơi thuyền xin ghé bến cô liêu…(VHChương). Mượn vận…“iêu”, một tôi vật ra hai chữ…liêu xiêu.

       Ngày thứ nhất, mồng 4 Tết âm lịch năm 20..

       Bởi biết trước bài tản bút thuộc tạng rối chữ, ngúc ngắc với chuyện sau kể trước. Chuyện là trong nhà u ám, ngòai trời âm u. Tôi ngồi quay lưng ra cửa sổ vay mượn chút ánh sáng để mót chữ, để có mục…“ẩm thực” và còn dài, dài ở khúc sau.

       Bạ vào mắt hàng chữ:

       “…Món đãi khách sang trọng nổi bật của Quảng Ngãi là chọc tiết dê non, hòa với rượu rồi thui cả con dê để xơi món tái. Người Quảng Ngãi phong lưu ăn đêm ở nhà có món thịt đãi khách là ram ếch. Còn muốn ăn Cao Lầu thì ra Hội An. Vì người xứ Quảng có câu Ai qua phố cổ Hội An – Ghé thăm Phúc Kiến mà ăn cao lầu…”

       Bạn đọc hỏi lý sự gì ngồi quay lưng ra cửa. Lại có trước có sau, hôm sau lêu bêu trong nhà. Trong phiêu du, tôi bước chầm chậm vừa đi vừa suy nghĩ hôm nay phải làm gì cho thời gian ngắn lại. Để tiêu pha thì giờ cho tuổi già, chui vào tủ sách vớ được quyển Văn hóa ẩm thực…Ngồi đọc, chữ nghĩa nó bập vào người với Cao lầu ở Hội An do xưa kia các quán thường don thức ăn trên lầu cao để chủ tàu vừa ngồi ăn vừa trông chừng hàng hoá dưới tàu đang neo đậu trên bến. Từ ăn lầu cao mới có món…cao lầu. Với mót chữ, khi nào có điện, tôi một ngón tay mổ chữ như cò mổ ruồi trên bàn gõ cho vào Chữ nghĩa làng văn. Bỗng hồn ma bóng quế cụ Tú Xương nhập vào người câu nhập thế tục bất khả vô văn tự, chẳng hay ho cũng húng hắng một vài…

       Thế là trong cái đầu củ chuối mọc măng ra một vài tự sự tự sự Ba ngày liêu xiêu…

       Bây giờ xin vào chuyện, từ ngày cáo lão về hưu hơn mười năm nay, tôi không xem báo và TV. Chủ nhật ngồi với bạn hồ trường để Cognac giết Cô-vic. Bạn bè lời vào tiếng ra thứ hai này Houston có…tuyết. Trộm nghĩ bể vô tận xá gì…Houston có tuyết. Bởi chưng năm thỉnh mười thỏang thành phố ven biển này cũng có tuyết đấy nhưng thuộc dạng…cưỡi ngựa xem hoa ấy thôi.

       Sáng thứ hai tỉnh giấc Nam Kha, phòng ngủ tối thui lủi. Ủa chuyện quái gì đây. Công việc đầu tiên là vào cầu tiêu để buông xả, mò mẫm không tìm thấy công tắc đâu. Xách đèn pin ra ngòai xem sự thể ra sao: Ngòai trời trắng tinh, trong nhà đen nhèm. Thêm khổ nạn lạnh cóng da cóng thịt. Bèn nghĩ nhà không điện nhưng có lò sưởi gas cơ mà! Số là năm thì mười họa gió lộng, lửa lò sưởi trên trần nhà tắt ngúm. Chó dại từng mùa, người dại quanh năm bằng cách lọ mọ leo lên trần nhà châm lửa đốt trời. Hì hục cả chục phút vì không có dụng cụ…hành nghề, cuối cùng cũng mở được cái cửa lò sưởi. Chiếu đèn pin vào lửa vẫn bịt bùng cháy, vặn óc nghĩ không ra. Điện thọai hỏi thợ lò sưởi, ông cười hì hì mà rằng cái lò sưởi cần điện cho cái quạt máy để quạt hơi nóng. Không có điện, cái lò sưởi tiêu. Luận về cái biết theo Luận ngữ với tri vi tri, bất tri vi bất tri, thị tri, tức biết nói là biết, không biết nói là không biết, đó là biết vậy.

       Bởi không biết nên trời hành, trên trần nhà gần trời xa đất, xuống nhà hai tay lạnh cứng đơ, nghĩ vụng hay mình già rồi chăng? Dám lắm ạ! Bàn về cái già và cái lạnh nó thế này: Bạn đọc to khỏe, hiểu vụng là bạn…“đầy đủ điện nước” nên cái lạnh không ám quẻ bạn nhiều. Còn anh khọm như tôi gầy trơ xương mới lãnh cái búa. Bởi vậy mới có câu lạnh thấu…xương là thế. Xuống nhà, ra phòng khách mồi điếu thuốc…Mười ngón tay lạnh ngắt, cứng như càng cua đá, lóng ngóng mãi mới châm được điếu thuốc. Mở he hé cửa, thò mồm ra ngòai thổi khói. Khói thuốc phất phơ bay, chợt quan quả tới anh bạn ở miệt đông-bắc bị bão tuyết. Với trí nhớ mù sương khói qua điện thư, anh kể lể tuyết dầy hơn một thước bít cửa ra vào. Xẻng cuốc lại để quên ở ngòai cửa. Khi không anh bị tù trong nhà mấy ngày. May nhà còn mì gói, vì nhà có điện nước.

       Từ mì gói, bắt qua Mì Quảng Nam – Quảng Ngãi… 

       “…Cũng như hủ tíu miền Nam, mì Quảng biến dạng của…phở. Mì Quảng có nhiều lọai tùy theo chất lượng nước nhân mà đặt tên. Nếu nước nhân bằng thịt gà thì gọi là mì gà, làm tôm thì gọi là mì tôm. Ăn mì Quảng thường kèm theo hoa chuối, rau mùi tàu, rau ngổ, sà lát, rồi mới đổ mì, chan. Thọat đầu rau sống lót đáy tô, nước nhân chỉ chan xâm xấp ngập lớp rau, không bao giờ chan ngập như…phở. Tiếp, bày mấy lát giò nạc, một ít chả tôm, ruốc lợn, đổ một thìa tóp mỡ, nửa thìa tép phi vàng, đậu phụng rang giã nhỏ, ít bánh đa nướng bẻ vụn rồi chan thêm chút nước nhân nữa. Riêng món Cao Lầu, nước nhân lấy từ Cù Lao Chàm…”

       Đụng đến…”nước” tôi thắt bụng lại vì cái ống nước đang bị đông đá trên trần nhà. Chuyện là xứ chăn bò tôi nóng đổ lửa, có năm lên tới 105 độ. Theo ngoa truyền đập quả trứng trên nóc xe, trứng xèo xèo hóa thân thành…trứng ốp-la. Riêng cái lạnh thảm thiết chi đâu. Một là ống nước bể, nước chẩy xuống thảm nên…thảm não lắm. Hai là trần nhà bột rớt xuống. Ba là sửa ống nước. Đến trần ai khoai củ này gọi thợ, họ làm eo không tới ngay. Cà tuần sau họ tới với giá trên trời dưới biển.      

       Vì đã bị một lần mấy chục năm trước nên tôi để nước nhỏ giọt. Dòm nước nhỏ gịot vui đáo để, vì ống nước sẽ không bị bể. Nhưng chưa xong, ít nữa có nước, ở khóa nước bên hông nhà, mở chút ít thôi, mở nhiều lại bể ống nước. Vậy là yên chí đi ngủ. Đã tự sự thì tự thuật cho thật. Chuyện thật là cái lạnh và nỗi lo bể ống nước làm tôi buồn. Tôi buồn…đi tiểu. Lạnh và lo không ngủ được, cái bệnh già không chịu thân thiện với cái lạnh 6 độ âm. Mặc dù mặc ba áo, năm co quắp trong cái chăn dầy cộm mà run lên cầm cập như người động kinh. Tôi chỉ bị lạnh không thôi, nghĩ đến anh em cải tạo bị đày tới dãy Hòang Liên Sơn đèo heo hút gió với lạnh và đói. Hôm sau hỏi bạn cải tạo, bạn cho hay chỉ có cái chăn dạ thô Trung Cộng. Đói con gì động đậy là ăn, như thằn lằn, mối chúa. “Quý tộc” hơn vớ đuợc lươn hay trạch ở dưới nước. Ngòai ra ở Hàm Tân, Phan Thiết gần rừng Lá còn có rắn nước nữa.

       Vớ được… rắn nước, tôi quơ cào tới…Rượu đẻn, chả đẻn Quảng Bình.

       “…Đặc sản độc đáo của Quảng Bình uống rượu đẻn, nhắm chả đẻn. Đẻn là lòai rắn biển chỉ thấy ở Cửa Tùng tới biển Nhật Lệ. Vào quán, rượu đẻn bày sẵn trên bàn, trong khi đó con rắn được lột da, xay vụn trộn gia vị, bọc lá lốt cho vào chả mỡ đang sôi xèo xèo. Buổi chiều tắm biển Nhật Lệ lên, nhắm chả đẻn, rượu đẻn chờ đón trăng lên ở cửa biển dập dờn sóng vỗ thì thào thì khoan khóai lắm ru…”

       Ngày thứ hai, mồng 5 Tết âm lịch năm 20..

       Sáng dậy, bỗng dưng không đâu thấy đói vì chả đẻn, mò vào bếp có cái bếp gas xách tay tiện nội mua sẵn để phòng xa khi bị “cúp” điện. Hốt nhiên thương tiện nội không biết để đâu cho hết, bởi các cụ ta xưa dậy cấm chả sai bao giờ. Vì: vợ ta có công đẻ ra con ta và…dậy dỗ ta nên người. Nên thề trước hột đèn vịt lộn từ nay không…mắng vợ nữa. Nhờ cơn bão…“khủng” của thế kỷ, tôi ngộ ra một chữ nhất tự thiên kim:: Chữ…“nhẫn”. Dòm ra ngòai, từ nhà tôi qua nhà bên kia đường, tuyết ngập đầy. Nhớ năm nào, sáng tinh mơ lái xe đi làm trên xa lộ, bởi chưa một lần …”kinh qua” xa lộ đóng băng. Mà kinh thật!. Thấy xe trước nhá đèn đỏ thắng, thế là tôi thắng…cái kịch. Bố khỉ, xe trước trước xe sau quay vòng vòng như…“múa đôi” điệu van. Hú vía.   

      Mò vào tủ đồ khô lục lọi đống đồ hộp tích trữ vì tiện nôi nghe tin có giới nghiêm từ thời vặc nhau như mổ bò về chuyện bầu bán. Loay hoay thê nào lôi ra được hộp New England Clam Chowder. Cuồng chữ với triết lý củ khoai, ừ thì cứ bằng lòng với củ khoai đang có, nướng lên cho thơm phức mà sực. Nghĩ vụng thêm làm quái gì phải mò sang xứ ăng-lê sương mù để ăn con ‘’clam’’ tức con hào, con sò.

       Vì đã có Sò huyết Ô Loan ngay trước mặt…

       “…Một buổi sớm mai đứng trên đèo Quán Cau nhìn xuống Ô Loan phía dưới ta thấy đẹp bất ngờ che giấu trong sương mù mịt mùng một cuộc đời ẩn hiện của đất Phú Yên. Nhưng Ô Loan là vương quốc của sò huyết. Muốn thưởng thức món sò huyết độc đáo này hãy đợi đêm trăng gió mát đến đầm Ô Loan buông dầm thả trôi lững lờ trên mặt nước. Trên tấm ván bắc qua hai con thuyền áp mạn vào nhau, bằng hữu ngồi quây quần bên chiếc hỏa lò rực than cháy hồng than đước. Những con sò huyết được đưa lên vỉ đến độ chín sò hé vỏ, tuôn nước tràn xuống vỉ than làm mùi thơm ngạt ngào. Người sành ăn dùng móng tay tách nhẹ là con sò mở đôi, sau đó chấm với muối chanh tiêu và ăn ngay khi còn nóng mới thơm râu…”.

       Sơi sò huyết hàm thụ xong, tiện nội đi ra to nhỏ cái I-Phone hết điện, cái…”cùi bắp” của tôi cũng vậy. Tiện nội mang cả hai đi charge điện, nhân tiện đi đổ xăng, mua bình gas cho cái lò gas. Như trên hì hục leo lên trần nhà hí hóay châm lửa cho cái lò sưởi. Một ông bạn luận ở nhà Mỹ nô lệ vào…“mechanical”, đụng chuyện mới…biết. Như cái cửa garare chẳng hạn. Ngày nào ông ráp cửa dặn dò khi nào không có điện giật giây xuống một cái. Xong giật ngang một cái nữa là dùng tay kéo lên ngon ơ. Bây giờ đụng…” mechanical” không nhớ giật cái nào trước cái nào sau. Rồi cũng xong, nhưng kéo lên rồi cái của…“tự động” tụt xuống. Bởi thiếu thước tấc nên phải đứng trên thang giữ cửa cho tiện nội de xe ra, nhưng tiện nội quên chìa khóa nên vào nhà lây. Đứng trên thang như đứng trên Ðỉnh Gió Hú, ngòai trời gió thổi vù vù khiến tôi run như rẽ. Nước mũi nước mắt trào ra như màn sương, dòm đất trời mờ nhân ảo trong một cỡi đi về.

       Tiện nội đi rồi mới hú hồn, hú vía.

       Ai đấy hỏi sao không charge trong xe ngòai ga ra. Khổ nỗi cái khó nó bó cái khôn vì giây charge của I-Phone bị trục trặc, cái …”cùi bắp” của tôi thuộc tạng đồ cổ. Thảng như vợ chồng bạn gần nhà chui vào xe charge điện, vừa sưởi ấm, vừa ăn uống, còn làm chuyện khác ai biết. Nhưng tôi biết ông bạn đây người Phan Thiết.

       Vì vậy không có lý do gì tôi không động đậy đến Mực tươi nướng.

       “…Chúng tôi rủ nhau ra Mũi Né ăn mực tươi nướng. Mực khôi nướng ai cũng thường ăn nhưng mực tươi nguyên mang ra nướng nghe mới lạ. Có lẽ chỉ Phan Thiết mới có thứ này. Chúng tôi hay nói với nhau: Về vùng này mà không nếm mùi nước mắm  và đi Mũi Né ăn mực tươi nướng thì có khác nào ra Hà Nội không ăn…phở.

      Trong lúc ngồi đợi, chủ quán đưa thực đơn, Mũi Né không chỉ có mực tươi nướng, mà còn có cháo hào, ghẹ luộc và ốc hương. Lát sau chủ quán mang đến một đĩa hai con mực lớn. Lọai mực to dày, mùi thơm sực nức. Tôi xé ngang thớ mực đang hồng hơi lửa, mực tươi nướng phải nướng bằng than hoa mới chín đều. Như cá đồng kho tộ phải kho bằng niêu đất. Tôi nhâm nhi mực nướng với rượu đế…”

      Từ mì Quảng…nhắc nhở đến phở. Nay ăn mực cũng…nhắc nhớ phở. Bởi thế tôi chắc mẩm kết luận thế nào tác giả cũng nói về…phở (xem kết câu tr 6). Chuyện đâu hãy còn đó. Bây giờ trở lại chuyện tiện nội lái đi rồi mới hú hồn, hú vía.

      Vì phố thị gần nhà vậy mà tiện nội đã đi ba, bốn tiếng chưa thấy về, mài óc nghĩ không ra! Trong khi không có điện thọai, được xem như hòan tòan…”cách ly” với thế giới bên ngòai. Ngóng ra ngòai cửa sổ, thỉnh thỏang có xe cảnh sát đi qua một cách hiền hòa và nhàn tản. Lạ! Vì xe cảnh sát ít khi hẻo lánh khu dân cư hẻo lánh này. Lạ hơn nữa lát sau thêm xe cứu thương không hú còi, nhưng chớp đèn lia lịa bình thản đi qua thì phải hiểu là trên xe có người đã về với cõi nên hú còi làm khỉ gì. Từng đó sự kiện đâm lo lo. Lạnh và lo lại bảo nhau thúc hối thằng tôi đi…tiểu.

      Đến trưa, không biết làm gì không lẽ lại làm thinh. Bèn mang bán chưng ngày Tết ra ăn. Đang nhai nhệu nhạo, miếng bánh chưng dính cứng lôi cả hai hàm trên, hàm dưới ra khoe của. Cám cảnh cho tuổi già. Bất chợt nhớ ra hôm nay mồng 5 Tết.

      Rào trước đón sau cách mấy không ngòai Bánh đa Bình Định.

      “…Già làng kể lại với con cháu rằng khi vua Quang Trung đại phá quân Thanh ngày mồng 5 Tết mùa xuân Kỷ Dậu (1789). Đô đốc Bùi Thị Xuân là người lo việc hậu cần dựa vào dân gian làm bánh tráng phát cho mỗi người lính mười “giàng”, không cần nướng mà chỉ nhúng qua nước cho bánh mềm cuộn với rau sống, thịt khô, chấm muối vừa đi vừa ăn. Có thể vì vậy, bánh nhúng nước ra tới Thăng Long, người ngàn năm văn vật gọi là…bánh đa. Trong khi người Bình Định gọi là…bánh tráng.

      Tuy nhiên trong mâm cỗ tất niên ở Bình Định, chủ nhà cũng đặt dăm chiếc bánh đa nướng sẵn. Ngồi vào mâm khai vị nhâm nhi với rượu Bàu Đá quê hương của người anh hùng áo vải. Và bà Bùi Thị Xuân, quê huyện Tây Sơn, Bình Định. Có thể vì vậy, đặc biệt trong ngày tất niên này, bánh đa không tùy tiện đập vỡ vụn hay bẻ nát mà kính cẩn để bánh lên đỉnh đầu làm điểm tựa và khẽ đập nhẹ một cái…”.

       Tiện nội về đến nhà ba điều bốn chuyện cây xăng trong vùng đóng cửa, duy nhất một cây xăng mở cửa nhưng xe đậu cả hai, ba trăm thước. Vào chợ mua mấy thứ lỉnh kỉnh thì cứ ba người ra, ba người vào. Vào rồi chợ không còn, phải đi chợ khác, lại xếp hàng này kia kia nọ. Vậy mà vác về cho đức ông chồng nguyên một con gà nướng béo ngậy ở chợ H&B. Thế là ngả ra đánh chén. Vừa ăn vừa lễnh đễnh đến cái tủ lạnh, không có điện, thực phẩm rồi sẽ ra sao đây. Đàn ông nào biết gì chuyện bếp núc, thồi thì cứ để tiện nội lo. Thế nhưng bụng dạ cũng lo lo. Lo cho lắm lại phải đứng dậy vào cầu tiêu. Vừa tháo nước vừa để cái đầu đi hoang đến bà Abey người Mỹ trong mục tháo gỡ tơ lòng dậy rằng sáng ngủ dậy nghe chim hót là vui rồi. Sai bét. Vì những ai khọm bị bệnh tiểu giắt, sáng thức dậy, đứng trước bồn tiểu tè được mới quá…đã.

       Bỗng nhớ hôm nay ngày Tết với rượu trắng, nên lau lách đến đế Bàu Đá. Vì lọai đế này lấy từ nước khóang từ trên núi xuống nên trong veo. Cụ Văn Cao cho rằng đất nước này, chỉ có rượu Bàu Đá mới có thể sánh được với rượu làng Vân nổi tiếng. Nhấp ngụm Bàu Đá, cụ hấm húi: “Rượu làng Vân hiền vì mỏng, rượu Bàu Đá hỗn nên dày”. Thế là xách ra chai Vodka rẻ tiền để đi tìm cái thú đau thương, vì cụ Văn Cao đâu phải lúc nào có tiền để mua rượu Bàu Đá. Cụ uống rượu cuốc lủi chỉ vì cái nghèo. Như dân Nga nghèo uống Vodka rẻ tiền nên nghiện rượu nên càng nghèo thêm là vậy. Thảo nào làm cối thấy nóng người lên nên thống khóai nuốt trọn hai cánh gà. Làm cữ thứ hai, thứ nhất đầu cánh, thứ nhì phao câu…“cảm giác” ngất ngư con tàu đi. Người ngợm nóng phừng phừng. Cái máy sưởi mày chết kệ xác mày, tao lo thân tao nên cứ từ khoai cũng nhừ từng…cối một. Đến tối, bừng bừng leo lên giường ngủ êm.

       Ngày thứ ba, mồng 6 Tết âm lịch năm 20..

       Như những ngày thường, hôm nay cũng vậy, sáng dậy thường là 3 rưỡi hay 4 giờ, (vì không có đồng hồ) đi lòng vòng trong đêm như chó dái không biết làm gì cho hết ngày. Bình thường vật vã với con chữ từ 12 đến 14 tiếng 1 ngày, và 7 ngày một tuần. Dài dòng vậy để vắt qua thời khí và cái lạnh: Số là nhờ dậy sớm mỗi ngày, tôi mới ngớ ra ba, bốn giờ sáng không lạnh lắm, nhưng đến năm, sáu giờ thì lạnh kể gì. Bước một đến bếp, lấy cái siêu nước pha cà phê. Đột dưng đàm hoa lạc khứ về những ngày đầu ra khỏi trại tỵ nạn (Camp Pendleton) tới nhà người bảo trợ. Mùa đông vào phòng tắm, không biết vặn nước lạnh, nước nóng. Nhè vòi nước lạnh nhẩy dựng đứng lên vì…lạnh. Ra bếp pha cà phê dạng mì ăn liền, cũng cái siêu nước cổ lỗ sĩ này hú lên một tràng dài “tu…tu…”. Vì không biết…con gì kêu nên ù té chạy ra khỏi bếp.

       Từ bếp núc vu vơ về con gà nuớng hôm qua tới Gà giả nem phụng.

       “…Nem công chả phụng chỉ nghe nói ở xứ Thần Kinh Huế bởi con phụng hay phượng hòang là lòai chim hoang dã đâu dễ gì bắt. Gà giả nem phụng là gà mái tơ, gà già, gà non, gà trống đều không làm được. Gà mua về hơ lửa rơm, cho hết lông tơ bóp muối. Xong, cắt hai bắp đùi vừa chín vớt ra để nguội. Bì lợn luộc mềm vớt ra để khô. Giai đọan kế, thịt gà thái mỏng, thịt lợn thái chỉ như tăm tre trộn với nhau ủ 10 phút cho “nhựa”. Tiếp nắm từng viên tròn gói bằng lá sung non buộc chặt trong 3 ngày.

       Nem phụng bằng thịt gà có vị chua như nem thịt lợn. Nhưng giòn và mềm lại có hương vị của lá sung non hơi chan chát, không sực mùi lá ổi như nem chua…”

       Làm xong cữ cà phê, trong nhà u ám, ngòai trời mây giăng giăng âm u. học người Khổng Khâu ở đất Trâu bên Tàu ba ngày không đọc sách mặt mũi tối tăm khó coi. Tôi lại ngồi quay lưng ra cửa sổ để đọc sách đến trưa. Tiện nội dọn ra bát bún thang có sẵn từ mấy ngày tết ăn với củ cải dầm rất Hà Nội thanh lịch. Vừa ăn vừa bòn mót chữ nghĩa để nhồi nhét vào tự sự Ba ngày liêu xiêu. Bây giờ dòm tựa đề sách mới hay Văn hóa ẩm thực…của người viết Mai Khôi, là người Hà Nội thì phải?.

       “…Sách Đại Nam hội điển sự lệ của nhà Nguyễn ghi rằng: Trong các thứ “kỳ trân dị thảo” để tiếp sứ Tàu có 72 món, gân nai, cừu-khổng, tôm rồng, trừ gân dê vì dê có thể nuôi ở nhà. Với thịt thú rừng gồm có lợn rừng, thịt tê tê (tê giác?), thịt công, đuôi cá sấu, mũi đười ươi, bàn tay gấu, v…v…mỗi thứ chế biến theo bát cổ…”

      Nắng lên một chút, tôi rời chỗ vào bàn ngồi. Nhưng lạnh quá sức, tay cầm quyển sách, thế mà…sách run lên bần bật như mắc bệnh Parkison. Ai đấy dóng dứ lanh vậy? Đành thưa: đây là lần thứ hai có trận bão tuyết tệ hại nhất lịch sử cách đây 156 năm: năm 1845. Lần này có 47 người tử vong. Thưa gửi xong, sách vẫn run lên túi bụi không đọc được, bèn gấp sách lại. Vì nếu có đọc mặt mũi cũng chả sáng sủa hơn bao nhiêu trong tranh tối tranh sáng này. Cái đầu đang rảnh rang nên mọc ra chuyện trong cơn bão Harvey năm 2017, sở cho…’’di tản’’. Trên xa lộ lái xe về bị kẹt xe dài dài, cái bàng quang cứ nhấp nhổm đòi tống nước ra. Cả tiếng sau chịu không nổi đành tống khứ ra quần. Ấy thế mà người ngợm…âm ấm, nong nóng mới đau!

       Tiện thể vu vơ đến bạn ở xa điện thọai hỏi có người tử vong ở Houston. Đủng đỏang thế nào làm như ngẫu nhiên hay sao ấy, bạn tiện nội cũng điện thọai mà rằng mùa đông cúp điện, không có máy sưởi thế nào người già cũng được Chúa vui vẻ gọi vê cõi trên để gặp ông thánh Phê-rô là người xét lý lịch ở cổng thiên đàng. Bật rật nghĩ dại mình cũng đã thất thập cổ lai hy, trên giời có hai ông Nam Tào Bắc Đẩu ngồi đợi sẵn để xét sổ sinh tử của chúng sinh với Tiêu nhiên chi lai, tiêu nhiên nhi vãng – Kỳ nhập bất cụ, kỳ nhập bất hà (Đại mộng – Trang tử), Nôm là thản nhiên mà đến, thản nhiên mà đi – khi vào không lo lắng, khi ra không ngại ngùng

       Quơ cào triết lý tiên thiên…’’ra đi không ngại ngùng’’ trong cái lạnh chết người. Theo nhà Phật với kiếp lai sinh thần khi ấm áp xuất thần ở đầu thì vãng sinh về…cõi Bụt. Với nghiệp dữ nằm chết co quắp trên lạnh trước, thân xác chết từ đầu xuống. Nằm chết như thế chỉ có nước xuống địa ngục, không đầu thai được. Hãi quá thể. Đành gọi con gái để tỵ nạn. Con gái sai thằng chồng mang xe truck đón bố mẹ vợ ngay tức thì. Ngỡ mọi chuyện xong, bỗng tiện nội vào hốt hỏang: ‘’Bố Hùng ơi…ống nước ngòai vườn bể’’. Bỏ bố! Vậy là… ’’tét ’’ rồi. Bổ nhào ra thấy một khỏang vườn ngập nước như biển hồ. Bèn gọi thợ sửa ống nước. Như…’’viễn kiến’’ từ trước, ông ta cho hay không biết bao giờ mới đến được. Trộm nghĩ cứ khóa nước là…yên chí nhớn. Bởi học theo cụ Uy Viễn quẳng gánh lo đi nhẹ lấy mình. Lo cho lắm tắm cởi truồng cũng vậy thôi.

       Ngay tức thì tôi sửa sọan quần áo, tất cả túi quần, túi áo nhét thuốc lá vào và không quên chai Cognac, cuốn thư kinh Văn hóa ẩm thực các món ăn miền Trung. Đang đứng cạnh cầu tiêu. Từ cái cầu tiêu ngộ ra Đại mộng của Trang tử khi vào không lo lắng, khi ra không ngại ngùng vậy mà không buồn…đi tiểu mới hay. Đắng đãi với thản nhiên mà đến, thản nhiên mà đi vì sắp đi đến nhà con gái có điện nước, có tất cả nhu cầu cần thiết trong cõi nhân sinh như cái cầu tiêu chẳng hạn. Ấy mà dường như trong Ba ngày liêu xiêu quên tuốt đại sự gì ấy, giờ mới ngộ ra quên…đại tiện.

       Đang tậm tịt đến đây, thì…cái máy sưởi ù ù chạy.

       Rồi mọi sự sẽ trở lại một ngày như mọi bữa, đọc thư kinh tiếp. Bởi chưng đọc ba trăm sáu mươi quyển kinh, chẳng thần thánh Phật tiên nhưng khác tục (Nguyễn Công Trứ). Vừa đọc vừa đồ chừng bạn đọc hỏi: “Viết tự sự khó ở chỗ nào? Khó ở chỗ kết. Kết thế nào để làng văn xóm chữ…”liêu xiêu” cả lên.

       Tiện tay giở trang cuối của thư kinh, ngỡ…phở, cấu vào mắt hàng chữ:

       Ốc tháng mười, người Hà Nội.

 Thạch trúc thảo lư

 Ngộ Không Phí Ngọc Hùng

 (hiệu chỉnh 2026)

Ai lên thú Lạng

Ạ ời ơi…

Thứ nhất thì bầu Chi Lăng

Thứ hai cây khế Đồng Đăng Kỳ Lừa

Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa

Có nàng Tô Thị, có chùa Tam Thanh

Ai lên xứ Lạng cùng anh

Tiếc công bác mẹ sinh thành ra em

Tay cầm bầu rượu, nắm nem

Mải vui quên hết lời em dặn dò

Gánh vàng đi đổ sang Ngô

Đêm nằm tơ tưởng đi đò sông Thương

Ạ ời ơi…

Theo một nhà biên khảo dòng họ Nguyễn Gia, tứ đại đồng đường ở Lạng Sơn thì bài ca dao Ai lên thú Lạng diễn tả tâm sự người lính thú ở biên thùy mạn ngược kể lể vụ nộp cống người vàng:

– “Gánh vàng”: đời Lê-Mạc (1428-1788) Tầu bắt ta mỗi 2 năm mỗi phải triều cống 2 tượng người bằng vàng y ròng (đại thân kim nhân). Để thế mạng cho Liễu Thăng và Lương Minh bị Lê Lợi giết chết ở ải Chi Lăng (lệ này được bãi bỏ thời Quang Trung).

– “Sang Ngô”: chỉ Đông Ngô của Tôn Quyền thời Tam Quốc.

– “Sông Thương”: lính thú mơ tưởng ngày về được xuôi dòng sông Thương đổ vào sông Lục Nam trở về với gia đình.

 (Nguyễn Gia Liên – Văn hóa truyền thống Việt Nam)

Chữ và nghĩa

Kỷ nguyên, thời đại, thời kỳ, giai đoạn: Nên dùng chữ kỷ nguyên cho một thời gian dài trong lịch sử nhân loại, đánh dấu bằng các biến cố quan trọng có ảnh hưởng lâu dài; thí dụ kỷ nguyên công nghiệp, kỷ nguyên tin học. Thời đại nên dành cho các thời gian lịch sử lâu dài hơn, thí dụ thời đại đồ đá, thời đại đồ sắt. Khi viết về lịch sử một dân tộc nên dùng những chữ thời kỳ, chẳng hạn thời kỳ Trịnh Nguyễn phân tranh. Những khoảng thời gian ngắn hơn dùng những từ như giai đoạn, hoặc thời… Chẳng hạn thời Việt Nam Cộng Hòa, thời chiến tranh Nam Bắc.

(Ngô Nhân Dụng – Phiếm khảo)

Tiếng Việt Tiếng Mường

Xét về ngôn ngữ văn phạm của Mường và Việt giống hệt nhau:
Ăn ra khói nói ra lửa
Ăn za khuê nói za lửa

Ðể cho quỉ xa ma sợ
Tê co kwi sa ma đượi

Cơm như vàng ròng
Kơm như yang rong

Danh từ Vua, thì họ nói là Bua. Trời, thì họ nói là Blời. Các cố đạo ngày xưa tại Việt Nam cũng viết là Bua, Blời, không phải vì họ không biết âm Tr, mà bởi vì thuở đó ta cũng giống dân Mường đều không có âm Tr. Trái cây họ đọc là Tlai kây, Trái ngang họ nói là Plái ngang, Trâu họ kêu là Tlu vv…

(Tĩnh Túc – thanh.nguyen@student.uni-ulm.de)

Tiếng Việt không dấu

Cô giáo nọ nhận được một loạt lời trách móc sau khi gửi tin nhắn đi. Nguyên do là cô gửi tin nhắn cho mọi người đến dự đại hội Cháu ngoan bác Hồ với nội dung:

“Em dang o truong, moi anh den du”

(Em đang ở trường, mời anh đến dự).

 (Dương Nguyên Vũ sưu tầm)

Tác phẩm đầu tay

Khoảng cuối thập niên 50, nhớ là buổi trưa rảnh rỗi, tôi (Mai Thảo) ghé vào thăm một diễn đàn bạn. Người bạn đang cắm cúi bận làm việc, tôi kéo ghế ngôi hút thuốc lá, thấy ở cạnh mình có cái rỏ rác đựng đầy những bản thảo gửi, không đăng và liệng bỏ đi. Buồn tay tôi nhặt những bản thảo ấy lên coi. Cuối cùng, và ở tận đáy cái sọt rác là một bản thảo truyện ngắn.

Tôi đọc mấy dòng đầu và giật mình vì lối vào truyện mạnh dạn, mới lạ…Đọc tiếp mấy trang nữa, tôi hỏi người bạn: “Bỏ đi tất cả đây à?”. Người bạn không ngẩng đầu lên: “Ừ đã đọc và không đăng”. “Moi lấy đi được không?”. “Đẻ làm gì vậy”, người bạn ngạc nhiên hỏi: “Mặc moi”, tôi nói và cất cẩn thận cái truyện ngắn bị vứt đi vào túi áo. Tôi trở về đăng ngay nguyên văn trên tờ Sáng Tạo.

Ấy là truyện ngắn đầu tay, truyện ngắn thứ nhất Rượu chưa đủ của Dương Nghiễm Mậu.

Sau Rượu chưa đủ đến tìm tôi và đưa thêm những truyện ngắn mới, với nụ cười tuơi tắn, nụ cười hóm hỉnh. Mậu khoan thai đi bộ trên hè phố về, tay cầm cái ô đen. Lần sau cùng, thời gian này Mậu được thả ra từ trại giam Phan Đăng Lưu Gia Đình cùng với Hoàng Anh Tuấn, Nguyễn Hữu Hiệu và Nhã Ca. Tôi nhìn thấy cây dù hiền triết trước bên kia rạp chiếu bóng Trương Minh Giảng.

Lần đó, kẻ bên này đường, kẻ bên kia đường, tôi đang bị truy lùng ráo riết, nên chỉ nhìn nhau gật đầu, vẫy tay chào, không ai đứng lại. Khoảnh khắc ngắn ngủi nhưng tôi nhớ vừa đi vừa còn nhìn lại, nhìn cây dù đen văn chương xa dần, lòng đầy quý mến…

(Mai Thảo – Con đường Dương Nghiễm Mậu)

Hàn Mạc Tử hay Hàn Mặc Tử

Hoài Thanh trong Thi nhân Việt Nam cho rằng bút danh của Nguyễn Trọng Trí Hàn Mặc Tử chứ không phải là Hàn Mạc Tử.

Vì “hàn mặc” là bút mực, còn “hàn mạc” thì…vô nghĩa.

(Nguyễn Cẩm Xuyên – Lá trúc che ngang mặt chữ điền)

Dấu chấm không đơn giản

Dấu chấm phẩy (;) là tín hiệu tương tự dấu chấm lửng (,):

Sau dấu này (;), có khi viết thường, có khi viết hoa. Nhiều tác phẩm, ta thấy các phần độc lập trong câu được ngăn cách bằng dấu chấm phẩy, chữ tiếp theo vẫn viết thường.

Thế nhưng, ở nhiều văn bản hành chính, nhất là phần “căn cứ”, “chiếu theo”, “xét đề nghị”… nêu đầu tiên, thì sau các dấu chấm phẩy lại là xuống dòng và viết hoa.

(Nguồn: e-cadao.com)

Chơi chữ

Thế nào là “chơi chữ”? Từ điển thuật ngữ văn học gọi chơi chữ là “lộng ngữ” và giải thích là một biện pháp tu từ có đặc điểm: người sáng tác sử dụng những chỗ giống nhau về ngữ âm, ngữ nghĩa, văn tự, văn cảnh để tạo ra sự bất ngờ thú vị trong cách hiểu, trong dòng liên tưởng của người, người nghe. Thí dụ như:

Bạn vàng chơi với bạn vàng

Chớ chơi với vện ra đàng cắn nhau.

Từ “bạn vàng” của “những con chó” làm cho người nghe liên tưởng đến “bạn vàng của con người” cũng là một dụng ý thật đắc mà nghệ thuật chơi chữ tạo ra.

(Trần Minh Thương – Nghệ thuật chơi chữ trong ca dao)

Chữ nghĩa thập niên 20

Chuốc chuốc – Bên Tầu có giống chim đỗ quyên, đỗ vũ, tử quy.

Ở nước ta, có một thứ chim cứ đến mùa hè kêu cả đêm rồi chết rạc, người Bắc gọi là chim cuốc.

Người Trung gọi là chuốc chuốc.

(Tôn Thất Lương – Xuân Mộng)

Giai thoại làng văn

Về giới phê bình, được nhắc nhở nhiều nhất chắc là một câu nói tương truyền của Nguyễn Tuân: “Khi tôi chết, hãy chôn theo một vài thằng phê bình để tiếp tục cãi nhau.”.

(Nguyễn Hưng Quốc – Sáng tác và phê bình)

Hội nhà văn III

Ngoài việc đánh giá và tặng thưởng cho một số tác phẩm văn học trong năm, Hội Nhà văn còn tổ chức được một số trại sáng tác và các cuộc hội nghị về văn học. So với cái hệ thống tổ chức cồng kềnh như vậy, những thành tích đạt được quả là khiêm tốn. Trong chiều hướng nói thẳng, nói thật để phê bình và tự phê bình, nhà phê bình văn học Nguyễn Đăng Mạnh phát biểu:

“Lâu nay Hội có đấy mà cũng như không. Chẳng có mấy ai có ý thức về sự tồn tại của nó trong đời sống xã hội… Hội không có bất kỳ một tí quyền hành nào. Sách, báo, bài vở của hội viên do những nơi nào duyệt kia, chứ Hội không được “ý kiến” vào đấy. Ngay cả công việc tổ chức của Hội, hội viên cũng không được quyền quyết định. Phải một thời gian dài, hai mươi năm liền (từ 1962 đến 1982) mới họp được Đại hội lần thứ ba, nhưng lại mất dân chủ trầm trọng”.

Đại hội lần thứ tư của Hội Nhà văn, nhà thơ Diệp Minh Tuyền viết:

“Đảng lãnh đạo Hội Nhà văn bằng đường lối, phương hướng, chủ trương, chỉ thị. Nhà văn phục tùng sự lãnh đạo của đường lối Đảng, khác với kiểu “gọi dạ, bảo vâng” đối với người phụ trách”.

Cuối cùng, ý của Diệp Minh Tuyền và Nguyễn Đăng Mạnh giống nhau: “Lâu nay Hội có đấy mà như không”.

(Nguyễn Hưng Quốc – Hội nhà văn Việt Nam)

Truyện cực ngắn: Chuyện văn chương

Khi cái bụng bắt đầu tròn tròn, Nở dọn ra cái lò gạch bỏ hoang ngoài đồng để tránh những cặp mắt xoi mói của hàng xóm, ở đó, mấy tháng sau, nàng sinh ra được 100 đứa con. Sau này, 50 đứa vượt biển; 50 đứa ở lại trong nước. Tuy buồn vì xa cách, nhưng Nở rất mừng thấy phần lớn các con mình đều thành danh: nếu chúng không phải là chính khách thì cũng là văn nghệ sĩ cả.

Chữ nghĩa làng văn

Chữ Nôm của Ta, người Tầu gọi là Tự Nam.

Nét đặc biệt trong tiếng Huế

 Tiếng Huế không phải chỉ đơn giản tê mô răng rứa như vẫn xuất hiện trong thơ văn với những nét chấm phá dễ thương nói về người Huế, xứ Huế; mà nhức đầu, phức tạp, nhiêu khê, đa dạng và phong phú hơn nhiều. Tùy vào từng địa phương của Huế, cách phát âm có chỗ nặng nơi nhẹ; lúc thanh tao khi khó hiểu.

Xin được đơn cử một câu rất Huế, một tâm sự kín đáo giữa hai o đang tuổi lấy chồng: “Tau noái với mi ri nì, en còn ở dôn, rứa mà bữa tê tề, en chộ tau phơi ló ngoài cươi, en kiêu tau vô, bồn tau lên chờn, cái ba . . . en đẩ . Mi quai chướng khôn?”

Sở dĩ tâm sự kín đáo vì đây là chuyện riêng của hai người, nói bằng thổ ngữ, nhưng ý nghĩa thì như vầy:

“Tao nói với mày như vầy, ảnh còn ở rể, vậy mà hôm kia kìa, tao đang phơi lúa ngoài sân, ảnh kêu tao vào, bồng tao lên giường, rồi ảnh…Mày coi có kỳ không ?”.

(Nguồn ĐatViet.com)

Chữ nghĩa lơ mơ lỗ mỗ

Tái dê chấm với tương bần

Ăn vào một miếng bần bần như dê

Đêm về vợ…lạy tỉ tê

Tối mai ta lại tái dê tương bần

Thêm bớt

Trong Tiểu thuyết thứ bẩy,  Nguyễn Tấn Long và Nguyễn Hữu Trọng thêm vào 4 câu cuối bài Tống biệt hành của Thâm Tâm. 

Đưa người ta không đưa sang công

….

Em thà coi như hơi rượu say

Và 4 câu thơ lạc điệu thêm vào là:

“…Mây thu đầu núi, gió lên trăng

Cơn lạnh chiều nao đổ bóng thâm

Ly khách ven trời nghe muốn khóc

Tiếng đời xô đọng, tiếng hờn câm…”

(Xuân Đẩu – Vài nét chấm phá trong thơ)

Chữ nghĩa làn văn

Bài Văn Tế Trận Vong Tướng Sĩ  mà mọi người cứ tưởng là của Nguyễn Văn Thành. Nguyễn Huy Lãng (tức Nguyễn Huy Lượng) tác giả Tụng Tây Hồ phú viết.

(Nguồn Hoàng Xuân Hãn)

Làm giàu tiếng Việt

Ta thường thấy trên sách báo trong nước chữ “bị áp lực”. Tại sao không dùng chữ “cưỡng ép”? Tiếng Việt còn chữ mạnh hơn nữa là “ép buộc”. “Bị áp lực” còn có hi vọng lọt ra khỏi vòng chứ đã bị “ép” lại thêm bị “buộc chặt” thì đố chạy đâu cho thoát!

Bây giờ chữ thời thượng là “kiếm sống” chắc dịch từ chữ Pháp “gagner sa vie” hay từ tiếng Anh “to earn one’s living”, người ta không dùng đến “kiếm ăn” nữa (Kiều : “Vay thuê viết mướn kiếm ăn lần hồi”) phải chăng vì ngày nay đời sống cao hơn, “kiếm ăn” không không đủ phục vụ nhu cầu thường nhật, còn phải có những nhu cầu khác như giải trí chẳng hạn nên phải dùng “kiếm sống” cho đầy đủ ý nghĩa hơn?

Song hiển nhiên ta đang “sống” cần gì phải “kiếm” nó? Thế là không lô-gích!

(Nguyễn Thị Chân Quỳnh – “Bách Việt” nói tiếng “Bách ngữ)

Chữ nghĩa lơ mơ lỗ mỗ

Thế gian ba sự không chừa,
Rượu nồng, dê béo, gái vừa đương tơ.

KỲ 1 KỲ 2 KỲ 3 KỲ 4 KỲ 5 KỲ 6 KỲ 7 KỲ 8 KỲ 9 KỲ 10 KỲ 11 KỲ 12 KỲ 13 KỲ 14 KỲ 15 KỲ 16 KỲ 17 KỲ 18

KỲ 19 KỲ 20 KỲ 21 KỲ 22 KỲ 23 KỲ 24

KỲ 25

      Tôi nhẩm chừng đến khúc này đây, em ngừng đọc, nhíu mày và suy nghĩ nung lắm…Em nhìn lại quãng đường em đã trải qua, từ hiện tại ngược về quá khứ. Trên con đường mòn mỏi ấy, em thấy có một cái gì cứ mơ mơ hồ hồ, cứ quấn quýt lẩn quẩn đâu đây, lúc xa lúc gần, trông quen nhìn lạ, mờ mờ ảo ảo, khi nhập vào khi tách ra. Nói cho ngay thì tôi góp nhặt những hình ảnh ấy qua những truyện ngắn em viết, với bài “Ngẫu Hứng” của mới đây, trong đó em mô tả một người mới quen trông…”lơ đãng bất cần đời như một triết gia” và ông ta hỏi em: “Tôi sẽ viết truyện về cô bé đó”. Em lơn tơn hỏi han: “Ông là văn sĩ thiệt hả”. Em mắt mở thao láo: “Ông có nghề thầy bói hay sao đó”.

       Trong “Người yêu Dấu Ơi” em nhắm mắt lại, thoáng nghe một âm hưởng xa xưa, nay vọng về trong em với câu: “Trong bóng đêm, Trang nhắm mắt lại, thì thầm gọi khẽ…”.

       Nếu có thẫn thờ thêm một chút nữa thì em lại lẩn quẩn với cái tuổi ấu thời cùng một chút ký ức vụn vặt qua bài viết “Hình Như Là Tình Yêu”, ngôn từ phảng phất mầu hoa xưa cũ: Quỳnh phụng phịu khóc vì chỉ được con dế nhũi nhỏ xíu. Từ đó chú dế cồ trở nên tù binh của Quỳnh. Sau này lớn lên, hình như có lần Đăng đã thóang có ý nghĩ được làm chú dế tù binh chung thân ấy”.Em đang ấp ủ những kỷ niệm bằng vào những chuyến đi xa về một khung trời nào đó để mong tìm lại những hòai niệm mà cả cái tuổi còn con gái, với em gần như thiếu vắng một tình yêu cùng mộng và mơ. Em cũng như nhân vật Đăng, lao đao tìm kiếm một quãng đời đã mất mà tưởng chừng như đã lãng quên, bỗng nhiên bùng dậy khốc liệt làm nhức nhối tim đau, đến chóng mặt. Em buông tiếng thở dài, vì cho đến bây giờ em vẫn chưa có một cuộc tình nào ra hồn để vắt vai…Em thao thức chập chờn, ẩn hiện qua: “Đăng không thể khuấy động hạnh phúc của Quỳnh, trong cơn mê chập chờn đã kéo về quá khứ, để rồi sau này cứ thẫn thờ nhìn bóng Quỳnh nhạt nhòa dần theo thời gian ….”.

       Tôi gần như thuộc lòng từng chữ, từng câu, ngay cả chỗ xuống dòng hay ngắt đoạn những bài viết vừa rồi, tôi bâng quơ với những ý nghĩ là trong em chan chứa những “lãng mạn” lững lờ như cánh diều, hay như cánh hạc bay lên vút tận trời…

        Thế nhưng “lãng mạn” của em đâu có phải từ….trên trời rớt xuống:

        Theo như nhà nhân chủng học thuộc đại học Retgers, bà Helen Fisher đã bỏ ra cả chục năm trời để tìm ra một hỗn hợp hóa học nằm trong não của em hay các bà. Chính chất hóa học có tên dopamine này tạo nên sự “lãng mạn” trên qua những truyện ngắn rải rác của em. Khởi nguồn từ hình tượng hiện tại của em không được như ý cùng những hứng thú. Nên em chán nản và thất vọng, cùng lúc chất dopamine này trong tủy, trong não, tập trung nhiều nhất ở thận và tạo nên một động cơ “lãng mạn” thúc đẩy trong vô thức. Vì thất vọng và chán nản dẫn dắt em âm thầm tạo dựng một hình tượng khác trọn vẹn hơn…như “ông nhà văn”, hay “ông triết gia” chẳng hạn: Ấy là một đối tượng cũng lãng mạn như em và hòan tòan đối nghịch lại hình tượng hiện tại đầy khô cứng mà em đang phải chịu đựng. Nếu một ngày nào đó em gặp…“ đối tượng” này, em sẽ bị hớp hồn trong lần gặp gỡ đầu tiên và sẽ bị hấp dẫn mãnh liệt và chất dopamine lãng mạn sẽ thúc đẩy em. Em sẽ lao vào, và dám làm những điều bình thường không dám làm, vượt qua những trở ngại mà tôi tạm dùng một mảng chữ dung dị là “tình yêu ngòai khung cửa” và tiếp đến là em sẽ nhớ quay quắt và thức suốt đêm để ngắm…mặt trời mọc, hay tất bật với ban ngày nhìn…trăng lên.

        Điều này theo bà Helen giải thích, cũng giống như một hạt giống để lâu trong túi, tưởng chừng như đã héo khô. Thế nhưng chỉ cân một chút ánh sáng, mưa, không khí hay cát bụi là dẽ dàng nẩy mầm…Từ đó qua phần khác được gọi là sinh học của tình dục, bên cạnh chất dopamine, em sẽ được phấn chấn hỗ trợ bởi chất ocytocine. Hai chất này gắn bó với nhau để em đạt được những chất ngất trong giao hợp với hình tượng mới hơn là hình tượng cũ.

       Như trên tôi đã mầy mò rằng đàn bà, con gái ai chả có lúc tạo dựng một phiên bản trong đầu với một mẫu người, một cá tính. Nếu ai đó nặng nợ với thơ, văn cũng chỉ ẩn hiện qua … ‘’một’’ bài thơ, ‘’một’’ truyện ngắn, với ‘’một’’ hình bóng, ‘’một’’ đặc thù. Riêng em mỗi truyện, mỗi nhân vật, mỗi cá biệt. Em dồn, em nhét, cả lại thì…thì….cho mãi gần đây, em tìm thấy một bài viết khác đã quên, ở sân chùa Bích Câu có một người trong tranh bước ra, không phải Giáng Kiều mà là Tú Uyên: “Tối qua ngồi coi lại mấy bài em viết, khi đọc tới bài Bóng Chiều Xưa, có đoạn tả anh chàng trong truyện học…Kiến Trúc anh à. Phải nói là em sững sờ hết một lúc, vì ngạc nhiên quá. Em chưa bao giờ có cảm giác như vậy, giống như ngày xưa em đọc truyện liêu trai có một cô gái từ trong tranh bước ra lo cơm nước cho anh học trò, còn anh thì từ  trong truyện của em bước ra: Trời ơi, em đâu có ngờ em gặp anh lạ lùng đến như  vậy…”.

        Em phe phẩy tiếp: ‘’Ý tuởng và những suy nghĩ về chuyện mình thì lúc nào đầu em cũng đầy ắp. Chỉ cần cầm viết lên là tuôn ra như suối thôi. Em sẽ viết ra tất cả những ý nghĩ thầm kín của em mà từ bấy lâu nay em chỉ dám nghĩ trong đầu mà thôi. Chỉ vì anh hết đó. Anh chịu không? Tên bài viết của em là Như Mưa Ngọt Ngào”. Vậy là tôi đã có mặt với em cùng những năm tháng, thời gian vừa đủ một nhớ hai quên. Rồi thì bằng vào một ngày với cảm hứng bất chợt, tôi rủ rê em cùng viết chung một truyện tình. Tôi chỉ nghĩ nông chòen chọet là muốn ghi lại những dấu ấn đậm đà cho mai này, một ngày nào đó cả hai ngồi nhìn mây bay, đốt lò hương cũ với ngày nào năm ấy cùng một thoáng qua mau.

       Một phần tôi cũng tọc mạch muốn biết cả hai nhìn lại cùng một cuộc tình đã qua và còn đang lững lờ nổi trôi thì cảm quan, cảm nhận khác nhau qua những ngõ ngách nào. Vì chẳng ai muốn dẵm chân lên con đường sáo mòn của những chuyện tình khác, nếu không thướt tha, tha thướt rồi mịt mùng đi vào ngõ cụt không có lối ra…như trái tim đang ngủ yên. Thì cũng liệu cơm gắp mắm te tua với…trái tim vừa thức dậy để rồi đường ai nấy đi, họa hoằn lắm mới thấy …áo cưới trước cổng chùa hay…người vợ hai lần cưới. Nên tôi đã mè nheo với em là đã viết thì hãy viết thật, hãy buông lỏng ngòi bút, để những ấm ức, những khát khao kéo nhau từ trên giường bò xuống mặt giấy. Vì không ai hiểu được đàn bà bằng đàn bà như em trong cuộc phiêu bồng lạ lẫm này. Bằng vào những xúc cảm đòi hỏi, những nội tâm phong phú và nhậy cảm, hay những đột biến, đột phá qua tâm, sinh lý của con người và thân thể.

      Không như Đỗ Hoàng Diệu viết Bóng Đè ở cái tuổi đôi mươi chưa có chồng để bài viết thiếu vắng những thôi thúc thầm kín, những cong người rên rỉ. Một người viết nữ khác, mang vóc dáng của thời hậu hiện đại là Y Ban. Trong truyện ngắn Tự, khi bị hứng tình, Y Ban viết theo tôi thì không “hiện thực” chút nào: “Tôi tháo hết đồ lót. Tôi đứng trước gương. Tôi thèm muốn. Tôi ngắm nhìn những chuyển động của cơ thể, hai vú tôi…co lại”. Khỉ thế đấy!

       Và tôi biết rằng em đang viết, đang dầy vò với chữ nghĩa không hẳn là dục tính cuồng bạo, tôi không biết em vật vã rã rời với ngòi bút ra sao. Thế nhưng đã đặt bút xuống, dẫu có muốn chối từ, với chuyện tình dục vẫn được xem như là đầy hóc hiểm, nó chứa đựng biết bao mâu thuẫn nhưng cũng tiềm tàng biết bao cái đẹp. Người đọc như tôi hay bất cứ ai, phản ảnh như người viết là em, cũng có những nung nấu thẩm nhận về tình dục vốn là thứ hạnh phúc, thứ đau khổ, thứ mật ngọt, thứ cay đắng. Hy vọng rằng em sẽ góp nhặt những ý tưởng rời rạc thành những con chữ giúp chính em giải thoát những ám ảnh, hy vọng có thể trở thành chìa khoá mở được cánh cửa đang khép kín từ sau lưng em.

       Em viết vậy tôi cũng biết vậy vì tôi và em có đôi chút khác nhau, truyện tôi viết thực và tủn mủn đến phát khiếp. Tôi viết hết sức tự nhiên đến trần trụi, tự nhiên chính ngay trong nhận thức, trong tình cảm, trong con người. Đôi khi tôi cũng ngại ngùng với chính những nhân vật tôi tạo dựng lăn lộn giữa tình yêu và tình dục, rằng trên những ngả đường chữ nghĩa, những bảng đỏ cấm vào nhìều khi không có. Nhưng vẫn là cấm địa. Bởi những từ ngữ, những hình ảnh khích động một cách thầm kín nhưng mãnh liệt và chỉ cần lăn xả vào và quá tay một chút trở thành chuyện dâm thư. Vì tôi không phải là người viết văn chuyên nghiệp, tôi viết khi cảm xúc đến. Tôi chỉ là kẻ ngoại đạo băng qua khu vườn nhục cảm văn chương u ám và vô tình làm rụng rơi vài chiếc lá. Chỉ có vậy thôi…Tôi dựng truyện, tạo dựng tình dục người nữ theo cái nhìn của mình, tôi viết, nói, nghĩ thay cho họ. Tôi uốn nắn theo công thức đụng tới vùng nhậy cảm thì rên, lúc sướng thì thở, sướng khoái theo người viết là…tôi. Tôi chẳng giải thích rõ ràng, thực sự tôi không thể…mặc dù xem chuyện làm tình như ăn với ngủ, tôi cũng mù mờ như hiệp sĩ mù nghe gió kiếm như bất cứ ai.

      Pat Calafia đã luận trong cuốn Leadgerdyke: “Tôi rất chán khi phải đọc những giọng văn hấp hối vì không thực về đời sống tình dục của chúng tôi. Không ai viết về tình dục phụ nữ thật và đúng bằng phụ nữ. Bạn là đàn ông, bạn muốn diễn tả cái cảm xúc sinh lý của phụ nữ, bạn tả làm sao? Không lẽ bạn lấy bản thân của bạn ra mà tả! Chắc chắn một trăm phần trăm là bạn tả sai. Vì bạn có là người phụ nữ đâu? Xúc cảm giới tính hoàn toàn khác hẳn nhau”.

      Trong khi em viết chữ nghĩa nhưng chữ nghĩa tảng lờ không quen biết em…Vì rằng truyện của em thắm đẫm nữ tính, lãng mạn đến không tưởng, như tất cả lối văn con gái lúc nào cũng ngơ ngác, chẳng chịu ngụp lặn ngọ nguậy. Chẳng có đến một thoáng va chạm, run rẩy. Chẳng dấu gì, như trên tôi đã gõ cánh cửa văn chương của em, chẳng là tôi muốn em lan man phác họa qua một chút về tình dục để mở cánh cửa nội tâm của em. Rằng chuyện ăn nằm không lạ lùng nhưng có những lôi cuốn kể hoài không hết. Tôi muốn em viết về nhục cảm để diễn đạt cảm quan của mình. Không hẳn là thúc đẩy em sẽ viết phóng túng khi tả cảnh trên giường với những ngôn ngữ sống sượng này kia. Mà em viết…viết về ngôn ngữ thân xác giúp em giải tỏa những ấn ức thầm kín. Theo tôi nếu em tìm ra căn cước tình dục thì đấy cũng là căn cước phản diện vóc dáng con người đích thực của chính em… Tôi như vậy đấy…Em như thế đó…

       Tôi chưa hay em đẽo gọt câu văn, chải chuốt chữ nghĩa như thế nào. Nhưng tôi có thể hình dung…em sẽ viết ra tất cả những ý nghi thầm kín của em. Mặc dù tôi chưa được đọc, nhưng gần gũi em một thời gian, nên tôi gần như đồng cảm với em những phiêu lãng trên sóng nước của con thuyền về một bến đậu như tôi…”mường tượng”  ở dưới đây:

       Anh yêu dấu,

       Như Mưa Ngọt Ngào chỉ là những trang nhật ký mà em đã có từ lâu, hay nói khác đi là viết tiếp những gì đã có sẵn. Loay hoay thế nào em lại trở về khúc ban đầu…  

       Em đang viết đến một phần đời của em mà em chẳng bao giờ muốn đụng đến nữa, em muốn nó đột nhiên biến mất nếu có thể được. Rốt cuộc thì em cũng phải quay về một thời sinh viên với những đêm thức trắng lo bài vở thi cử, những ngày tháng gần bạn bè từ miền đất ấm tình nồng. Ðó là miền đất đầy ấm áp trong những năm đôi mươi của đời em. Nhưng miền đất ấy lại đánh gục em bằng nỗi mất mát sau này với mối tình đầu cũng là mối tình cuối. Từ đấy em đã bước vào ngưỡng cửa hôn nhân không có hậu, nhưng chẳng dễ gì quên lãng được. Phần đời ấy đã trôi giạt trong em mỗi lúc mỗi xa, mỗi lúc một gần. Phần đời ấy thuộc về một vùng xa xôi không bờ bến, chẳng có những sôi nổi, đam mê, em sống hờ hững không đợi chờ, hoặc mong muốn cho một ngày nào đó. Giữa thời điểm này, em đang muốn cúi đầu chào từ giã phần đời ấy trước khi nó trôi dạt xa thật xa, với em quả thật là khó khăn nếu muốn hồi tưởng lại. Thời gian xa, xa nhưng đâu vĩnh viễn rời bỏ được, thế nhưng lẽ nào đời em đã thuộc hẳn về nơi chốn đó để mãi mãi để khô héo mỏi mòn. Gần hơn nữa là lúc này, gần đến nửa đời mình, em đang thênh thang giữa một thành phố xa lạ, cạnh chồng con, em có công việc chuyên môn ổn định và có nhiều thời gian rảnh rang để viết lách. Em không đi tìm em, một người có chiều sâu hay bị giằng xé nội tâm như nhiều người vẫn thường viết về mình. Mà chẳng hiểu những thúc đẩy nào từ trong vô thức, em cứ tạo dựng rải rác qua những bài viết, những khuôn mặt đàn ông, những hình dáng qua bài này một ít, bài kia một ít. Một khuôn mặt đàn ông không rõ nét quanh em…   

        Em cố gắng hồi nhớ lại vùng đất hoang dại trong những ngày đầu khi mới qua đây, đã một lần cho em yêu thương, chỉ gặp nhau vỏn vẹn hai tiếng đồng hồ ngoài sân bay, đã hơn một lần làm em đau khổ. Em bồi hồi cho sự lầm lỡ của mình khi nhớ về chuỗi thời gian ngụp lặn say mê trong tình yêu mù quáng ở tuổi đôi mươi đã qua. Song, em không gạt bỏ, không đào sâu gốc rễ hay tiếc nuối ân hận khơi lại chút tro tàn. Em chẳng muốn được gỡ rối hoặc thoát khỏi cạm bẫy. Em muốn xây nấm mộ cho khoảng đời hoa mộng khờ dại ấy, em chẳng muốn đánh dấu nó trên những trang giấy và đúc kết câu chuyện ấy từ kinh nghiệm riêng tư của chính mình. Có thể cách tốt nhất để xoa dịu vết thương lòng là đốt tan tành chiếc cầu bắc về miền quá khứ và tiếp tục bước tới phía trước. Ðó là điều mà khó ai có thể hoặc sẽ phải đương đầu nổi. Do đó, câu chuyện em kể lể dưới đây là lăng mộ cho vùng đất cũ, nó đã mất trong lứa tuổi đôi mươi của riêng em. Em chôn liệm mối tình gẫy đổ, dù nó chỉ là hình ảnh mờ nhạt qua tấm gương đục ngầu, là làn khói đen èo uột trên đầu ngọn nến hoặc chỉ là đống tro tàn của khói hương.

       Tất cả chỉ là như mưa ngọt ngào để lại chút sương mong manh thôi anh.

       Chuyện của em cũng dễ hiểu thôi. Như rất nhiều lần em đã kể cho anh nghe. Em đoán chắc với những người cùng giới tính như em, là người ta chẳng hề vì lòng ham muốn mà làm người ta sa ngã. Em cũng tin chắc là một người đàn bà chỉ trở nên chín chắn về tình yêu thật sự, sau khi đã trải qua tất cả những chuyện dan díu phiền toái, và tất cả những sự tởm lợm về hôn nhân, mà theo lời một danh nhân đã nói, hôn nhân chỉ là sự trao đổi những cái nhìn lạ lùng về ban ngày, những đụng chạm lạnh lùng về ban đêm. Không còn gì đúng hơn. Và em loay hoay chẳng biết lối ra. Nếu tìm thấy lối ra sẽ không còn là tình yêu nữa. Thực sự kể từ ngày ấy, em chỉ tìm được cảm giác yên ổn mỗi khi đi đâu đó trở về nhà, gieo mình xuống  ghế với cái máy vi tính. Như bóng với hình. Phải rồi, có khi là nước mắt, có khi là nụ cười. Em đã ngồi đó âm thầm, tâm tình cùng cái máy ấy biết bao nhiêu chuyện buồn vui của em. Em vừa kể cho cái máy nghe về một con đường. Đường ngoằn ngoèo. Quẹo phải. Quẹo trái. Có một cụm cây. Sau cụm cây là…một cái bãi đậu xe. Đời sống luôn luôn ở phía trước. Cuộc sống vẫn đang tiếp tục. Em đã nghe những câu nói đại loại như thế. Độ này đi đâu em chẳng trong ngóng mong ngóng về nhà. Ngôi nhà chẳng còn là nơi trú ẩn bình yên, Vì tâm hồn và thể xác em, cả hai đang ở phía ngoài căn nhà ấy. Cùng những con đường ngoằn ngoèo. Quẹo phải. Quẹo trái. Có một cụm cây. Sau cụm cây là một cái bãi đậu xe. Bên cạnh bãi đậu xe là dẫy nhà trọ. Đó là những điều sẽ đối đầu trong những thời gian sắp tới. Thế mà em còn chưa tưởng được mình sẽ ra sao? Kể gì đến cái phía trước mù mịt kia. Đi, em đang lao thẳng về cái phía trước đó. Chẳng vì một mãnh lực nào cả. Em lao đi bằng nỗi bất lực của chính mình. Chỉ một điều duy nhất có ai đó hiểu cho em rằng, tự phút giây này em đang bắt đầu tập sống.

       Hơn bốn mươi tuổi còn trẻ không?

       Tại sao lại phải cần có một người đàn ông?

       Đời sống mình như thế này không tốt đẹp lắm sao? Bình yên đến nao lòng, tự nhìn ngắm bóng dáng mình với cuộc sống vật chất hàng ngày đang diễn ra, em ngẫm nghĩ… hoá ra lâu rồi mình vẫn sống mà chẳng suy nghĩ gì cả. Ý nghĩ làm em mỉm cười và theo sau nụ cười là một nỗi rạo rực kỳ lạ. Niềm kiêu hãnh, cảm giác đầy tự tin, hạnh phúc. Không phải phút giây nào người ta cũng dễ dàng nhận ra nó. Nhưng vì đâu mà em lại  tìm thấy thứ hạnh phúc rừng rực đến thế? Mùa xuân đang về. Tiếng chim ríu rít nhảy nhót ngoài kia. Nắng chảy một giòng như tơ nõn. Không phải đâu. Cái gì đang hừng hực trong tâm em kìa. Cái gì mà tìm mãi, vì đâu, em vẫn chưa xác định được rõ ràng?  Em chỉ biết rằng em không còn trẻ đến mức cho rằng cuộc đời bất biến. Phải chọn lựa. Có trẻ mãi được đâu! Cái thứ sân si vừa đem đến hạnh phúc vừa gieo rắc khổ đau! Thèm khát xen lẫn thờ ơ. Chắc là phải có một thay đổi nào đó ? Cứ cầu mong thay đổi. Thay đổi rồi. Giờ thì? Còn gì? Phải thay đổi tất. Em nghĩ vậy…

       Và tại sao lại phải có một người đàn ông?

       Hai, ba năm nay có một dòng sông chẩy mãi trong giấc mơ của em. Xanh lắm và sâu lắm. Chẳng biết bắt nguồn từ đâu. Có lẽ từ chính nỗi khát khao trong tâm thức. Sinh ra và lớn lên ở thành phố, suốt đời em ước ao một con sông cho riêng mình. Để có thể quay về và lặng lẽ khóc bên triền nước sau một, hai lần vấp ngã. Rồi đứng dậy. Rồi đi tiếp. Như em vẫn trải bầy với anh: Tình cảm em dành cho chồng em không phải là tình yêu. Đó chỉ là rung động đầu đời của một cô gái mới lớn, mới biết yêu lần đầu. Đơn giản vậy thôi. Có khi, ngày ấy em thích chồng em chỉ vì một nụ cười, một ánh mắt. Đó không phải là tình yêu. Có phải không anh? Chính em nhiều đêm em đã tự hỏi với chính mình như vậy. Em trách ông trời xanh trớ trêu khi đã ban cho em một trái tim vô cùng nhậy cảm. Nhưng lại không cho em những cảm xúc của tình yêu. Chắc là ngọt ngào lắm. Chắc là huyền hoặc lắm. Để rồi sau mỗi đêm thao thức cùng câu hỏi ấy, trong em có một giấc mơ. Nhưng nào phải mỗi giấc mơ ảo biến thành hiện thực. Thôi thì đành sống với mộng mơ. Dù sao vẫn còn hơn nghèo nàn đến độ không biết mơ mộng là gì. Như anh vẫn nói là em lãng mạn. Để rồi có một gương mặt không rõ nét thỉnh thoảng xuất hiện trong em. Em không dấu anh, em chợt thèm có được khuôn mặt đàn ông trong giấc mơ hiếm hoi vì đêm quá ngắn. Khuôn mặt một người đàn ông không dục vọng, không vò xé thân xác em, mà dịu dàng trìu mến nâng niu trái tim em. Gương mặt đàn ông rất đàn ông. Có lẽ thế. Bao lần trong giấc mơ em cố nhìn rõ mặt ông ấy, nhưng mỗi lần tưởng chừng sắp thành hình thì cũng là lúc khuôn mặt ấy chợt tan biến như ảo ảnh. Em vẫn thèm khát được nhìn thấy khuôn mặt người đàn ông ấy dẫu chỉ là trong giấc mơ. Như chưa bao giờ xuất hiện và em không biết là ai…

      Anh nói em lãng mạn! Không phải đâu anh, như anh nhiều lần đã nói với em là chẳng ai hiểu đàn bà bằng đàn bà. Em đã có một ấn tượng, khi tuổi tác qua ngưỡng cửa bốn mươi, người đàn bà trở nên vô hình. Họ tồn tại, họ hiện hữu đó, như người ta vẫn nhìn thấy họ. Nhưng thực sự họ không được nhìn thấy. Họ chỉ là một người đàn bà bình thường như mọi người đàn bà khác có gia đình. Họ là một người vợ toàn vẹn của một người chồng. Họ chỉ là mẹ của những đứa con với những trách nhiệm hằng ngày, hàng tháng, hằng năm. Họ là người không thể có những ham muốn, những khắc khoải về những khát vọng không thể thực hiện. Họ là một con người nhỏ bé đến mức không ai thấy được. Hay khó mà thấy được. Như một cái bóng, cái bóng ảo. Em là đàn bà và hiện thời, cho đến lúc này em là vậy đó.

       Như em đã viết ở trên, nếu như Như Mưa Ngọt Ngào là một dòng sông. Và chẳng cần nói thì anh đã hay, chẳng ai muốn trở về dòng sông ấy để tắm hai lần. Vậy mà ngay lúc này đây, thêm một lần em trở về khúc ban đầu lần thứ hai, với anh, với em.

      Cho đến lúc em gặp được anh. Từ trên xe bước xuống, em đã nhận ra khuôn mặt người đàn ông ấy trong những giấc mơ của em…

      Em biết anh đang cười khi đọc đến đọan văn này phải không? Tiếng cười của anh đánh thức đứa trẻ đội lốt đàn bà trong em. Anh hóm hỉnh và tinh nghịch khiến ruột gan em cồn cào như kẻ tham ăn, có ngốn bao nhiêu những điều anh nói, em vẫn thấy đói khát và thèm được ăn hơn nữa. Cho đến bây giờ, em vẫn chưa tìm ra anh đã dùng bùa chú gì mà qua ánh mắt, mà lần đầu gặp anh, trong khoảnh khắc anh đã cởi bỏ bóng tối trên thân thể em, để em được khoác chỉ là ánh trăng. Không có anh ở đây, em vẫn trùm trong bóng tối và chờ anh đến trong giấc mơ, để em khoác lại ánh sáng long lanh trên người.

      Anh, từ khi có anh, em không còn nằm đếm những con cừu vớ vẩn trong đêm trước khi ngủ nữa. Anh chẳng thể hình dung đến khi em cảm thấy cô đơn khắc nghiệt như thế nào, mỗi người chịu đựng cảnh cô đơn của riêng mình, cuộc sống của em như những hạt cát, cứ lọt qua kẽ ngón tay mỗi ngày. Thế rồi, rốt cuộc tự hiểu lấy rằng ngày mai sẽ y hệt như ngày hôm nay mà thôi. Còn cái ngày em đang sống, chẳng qua chỉ là cái cầu nối liền hai ngày vô nghĩa như thế. Đêm đêm em nghĩ và nhớ đến anh, hoặc viết về những giấc mơ tiếp tục mọc ra trong đầu em mà em không biết cất vào vào ngăn nào trong bộ nhớ nữa. Em không muốn chúng héo úa dần và tàn lụi mất đi mà không giữ lại được chút gì những điều kỳ diệu chúng đã mang vào đời em. Gặp được anh, mọi thứ trở lại bình lặng vì có anh ở bên cạnh, em đâu có cầu xin số phận nhiều hơn những gì số phận tự mình ban cho mình. Tóm lại thì cuộc sống lúc này của em chỉ có ý nghĩa khi em đợi mong, khi em nhớ, anh ạ. Nhưng nhiều lần em đã buồn và thất vọng, dẫu rằng, có cố gắng thật nhiều em cũng chẳng thể ghi trọn vẹn những giấc mơ lạ lùng trên những mảnh giấy vụn, đó cũng chính là những trang nhật ký vội vã của em…

       Chẳng qua là ở chỗ em phải bắt đầu mọi chuyện từ đầu thôi. Em khởi đầu lại từ con số không, như thế lại càng khó hơn, khó hơn nữa. Thế nhưng bù lại, trong em có niềm vui, chẳng còn mơ hồ những nỗi lo lắng vất vưởng với rồi sẽ ra sao đây. Để một buổi sáng có anh nằm bên, bên một người lạ như anh cùng phía trước hoàn toàn mù mịt, vậy mà mọi nỗi lo âu trong em bỗng dưng tan biến hết. Vì em đang nằm trong cái vòng nhân sinh của anh, em được bao bọc bởi cái vòng mà em tự cho là…tự hiểu là…mọi chuyện trên đời với em đều không có tận cùng, có nghia là bất tận, không có khởi đầu, không có điểm cuối, không có chấm dứt. Và đi đến cái tận cùng của em là ở anh, anh không giống những người khác mà em đã từng quen biết, từ khi lớn lên đến lúc lập gia đình. Ngay cả với chồng em, lúc nào cũng kín đáo, thâm trầm, lúc nào cũng trầm ngâm suy nghĩ như muốn dấu kín một điều gì. Bọn em hầu như không nói chuyện gì với nhau anh ạ. Em cử động như người mộng du, như ở một trạng thái đờ đẫn nào đó. Đôi khi em cũng có những giọt nước mắt thay cho lời lẽ. Cầu mong những sự vuốt ve âu yếm, những tiếng thì thầm dầu rằng vô nghĩa. Thế nhưng tất cả mọi sự dường như như đã âm thầm trôi vào quá quá khứ, chẳng để lại dấu vết với hiện tại.

      Anh như nghịch lý với chồng em. Trong một khoảnh khắc, em đã nghĩ rằng: Anh mới chính là chồng em mới phải? Vì anh đã bao trùm lên em, em như một phiên bản của anh, em nhớ anh nhiều như tay nghiện thèm rượu. Em lại lõm bõm học anh qua ca dao “Anh say vì rượu – Em say vì tình” và cơn say đây của em là say tình. Chẳng có rượu nào làm em say nếu em biết uống rượu như anh, anh đã làm em say bao nhiêu ngày tháng rồi và hình như em chẳng bao giờ tỉnh lại được. Em ước gì mình biết vẽ để ghi lại trên giấy trắng bằng mầu sắc và sự đam mê mù lòa của người họa sĩ với những vạt mơ ước lung linh mà chẳng từ ngữ nào đủ để diễn tả được. Cũng như những ngôn từ chẳng thế nào diễn đạt hết tình yêu em dành cho anh, hôm qua, hôm nay và ngày mai…

      Vẫn là bản sao của anh, em muốn viết hay vẽ về anh. Nhưng em chỉ sợ anh cười…

      Em biết đọc đến đoạn văn này anh có một câu hỏi. Một câu hỏi chẳng bao giờ anh muốn hỏi em là tại sao em không chọn người này hay người kia. Thường là người trẻ tuổi hơn mình. Hiểu theo nghĩa đen là người có đời sống tình dục mạnh hơn. Để rồi em đã chọn anh và em cho đó là tình yêu đích thực. Qua kinh thánh, em từng được nghe định nghĩa đích thực của tình yêu: “Đấy là một sự huyền bí”. Em chẳng dám la đà vào chuyện tín ngưỡng, với tình yêu là gì vẫn là bài toán hóc hiểm cho đến nay vẫn chưa có câu giải đáp. Vì thế em chỉ có thể thẩm định được tình yêu là gì trong hoàn cảnh này hay hoàn cảnh khác. Chứ không lý giải được tại sao yêu trong mọi hoàn cảnh. Hơn nữa tình yêu của em với anh nằm trong một hoàn cảnh cá biệt, như thách thức với định mệnh. Em ý thức được rằng: Một khi em yêu. Em muốn đặt tình yêu của em trên một cái gì đó cao hơn. Quan trọng hơn là hạnh phúc và đau khổ. Tội lỗi hay trong sạch. Những ý nghĩa tầm thường, nhỏ bé của thiên hạ mà họ vẫn đắn đo một khi yêu. Có rất nhiều người họ đã “yên ấm” trong gia đình, nhưng trong tâm tưởng họ. Họ luôn luôn “phải” sống cho…và “phải” sống vì…một hình ảnh thoáng ẩn thoáng hiện nào khác. Tình yêu của họ không nẩy sinh từ cái thú ham muốn nhục dục. Tình yêu của họ chỉ ham muốn chung giấc từng vuốt ve mân mê êm ái, từng nụ hôn mềm mại nồng nàn. Ham muốn ấy chỉ hướng về duy nhất một hình ảnh…Hình ảnh này có thể nằm trong quá khứ, hiện tại hoặc hoang tưởng trong tương lai và theo em, đấy mới là cuộc sống thật sự hay tình yêu đích thực.

      Để rồi em vừa gặp anh. Gần gũi anh qua những bài viết. Rồi cho đến khi nghe được giọng nói của anh. Âm điệu đam mê lẫn xa cách. Chính cái khoảng cách, cái kiểu cách giữ kẽ rất Bắc kỳ của anh lại quyến rũ em. Ngay sau đấy, anh đã hiểu nỗi thống khổ bừng cháy trong tim em. Những gì đã bóp nghẹt tình yêu của em bấy lâu. Những gì đã cản trở tình yêu của em và anh. Anh đã đến với em trong chiêm ngưỡng và kính trọng. Đó là câu trả lời của em với câu hỏi của anh: “Anh làm cho em cũng yêu anh khốc liệt lắm anh à, anh không biết đâu! Em chỉ biết rằng em “ghiền” nghe tiếng anh hoài mỗi ngày thôi. Ngày nào mà không đuợc nghe anh nói, chắc sẽ buồn lắm và thấy ngày dài lê thê…Em nghe anh nói bao nhiêu cũng không đủ, muốn nghe hoài, nghe hoài. Không phải là em đã thú tội với anh rằng em đã “cảm” anh nặng từ ngày nghe giọng của anh sao? Mấy ngày nay em mất ngủ, bây giờ em buồn ngủ quá, chỉ muốn dựa đầu lên vai anh mà ngủ thôi anh à . Em hứa yêu anh suốt đời. Em nhớ mấy câu thơ này  của Du Tử Lê: ‘’Ơn anh thơ dại từ trời – Theo em xuống biển luợm đời em lên….’’

       Anh hãy chịu khó nghe em giải bày thêm với hai chữ “bóp nghẹt” và “cản trở”: Tình yêu của em gây phiền muộn cho nhiều người. Nếu không…nhiều thì cũng ít nhất cũng cho…một người. Tình yêu của em đâu phải là khoảng đất ươm mầm để rồi nẩy ra những cỏ dại. Em biết thế nên sợ hệ lụy cùng những lôi kéo, những dây dưa chẳng thể tránh. Em vẫn phải đối mặt với nó, chẳng thề thổ lộ cùng ai, ngay cả với chính anh. Em luôn luôn lẩn tránh và thu xếp đời mình cách nào cho được yên thân và sống trần trụi với nó. Anh có hiểu em muốn nói gì không anh? Thế nhưng em có linh cảm của một người đàn bà là anh đã hiểu được điều ấy! Vì ít nhất hơn một lần anh đã khuyên em để đầu óc thoáng đãng và đi về phía trước đang thênh thang rộng mở. Như anh vậy. Vì vậy song song với những thầm kín của riêng em phải một mình đối chọi, dựa vào anh, em lại muốn tình yêu của em cần có một cánh cửa, không phải khép kín nỗi cô đơn. Mà mở ra một con đường vào vườn địa đàng. Em được anh dẫn đến một vùng đất mới mẻ và đáng yêu. Được sống như ý muốn của mình, chứ không sống theo cái nhìn của người khác. Em chẳng bao giờ nghĩ và hiểu rằng trên đời lại có cái loại tình yêu lạ lùng như thế này. Vì vậy em mới viết như ở trên là tình yêu của em ở ngoài mối tình tầm thường, tùy thuộc người khác, người khác ấy không ngoài anh và hoàn cảnh của anh cũng khác….

      Trở lại cái thưở ban đầu, vừa gặp em anh đã hôn em. Cái hôn mãnh liệt dữ dội chẳng kém cái hôn trên da thịt. Dấu hằn của nó ở khắp mọi nơi, ở môi, ở mắt, ở khắp người. Cảm giác êm và tê rần thấm tận cùng các ngõ ngách của thân thể, Cái hôn kéo dài đến kiệt sức. Em tưởng tất cả đêu ngưng đọng trong đó, cả hạnh phúc nỗi đau, cả thời gian gần hai chục năm nay em không hôn một người đàn ông nào khác ngoài chồng em…Và lúc ấy, miệng anh kề sát miệng em và nó khác ghê lắm, cảm giác tiếp xúc khác, vị khác và kiểu hôn cũng khác. Ngay lúc đó, em chớm nghĩ với cái hôn này, đây cũng là lý do khởi đầu cho người đàn bà bước ra khỏi căn nhà bấy lâu của mình. Ngoài cái hôn, để được còn nhìn thấy từ cái nhìn ấm áp qua đôi mắt ai khác. Để được nhớ lại mình là người đàn bà không phải người ta nghĩ, và cũng có thể, dù chỉ một chút, để được thấy mình không phải là mình. Không phải là ảo giác mà như có thật, em thực sự đang có mặt ở đây và đang làm cái công việc này là hôn một người đàn ông lạ, không phải là chồng mình. Em đã lặng người…chết đứng như trời chồng.

      Cái ngày em và anh gặp nhau ở quán cà phê. Em có hơi tựa vào anh dọ dẫm, và nhìn ra ngoài khung kính, nhìn bầu trời chan hòa ánh nắng, hiểu theo nghĩa là em đang căng tràn nhựa sống ngưng đọng trong từng khoảnh khắc. Anh biết đấy, mỗi chúng ta đều có thể tiêu pha tuổi tác của mình trong những khoảnh khắc đó. Vậy mà tại sao em lại ngần ngừ lưỡng lự, mặc dù em rất muốn. Khoảng thời gian sau đó, anh lại ôm em, siết chặt em trong vòng tay ấm áp. Em sẽ không thể nào quên nổi vòng tay này. Nếu có, thì phải kể đến sự hiện hữu của anh. Khi em và anh bình yên nắm tay nhau trong một cái quán nhỏ thế này. Em ngồi khum chân, tay anh bíu chặt vai em và chúng ta nhìn nhau trong im lặng. Không thể làm gì hơn. Em hiểu là như thế. Em hiểu là dường như em đang yêu lần đầu trong cơn gió thẳm.

       Buổi trưa anh đưa em đến một tiệm ăn, ở đấy thiếu vắng những nụ hôn vì có những người khách ở bên trong, những người lạ ở bên ngòai, qua cái cửa kính rộng choán gần hết cả bức tường giống như khung kính của quán cà phê ban sáng. Một bất ngờ, đứng trước tiệm ăn này anh và em đều không ưa. Vì nó là tiệm ăn Mễ. Nhưng nó có một cái chòi và một dòng sông. Đứng ở lan can chòi, anh ôm em và hôn thật lâu, như để bù lại những nụ hôn thiếu vắng trong quán cà phê. Anh hôn chặt. Em mềm nhũn người vì nỗi ngất ngây đến nghẹt thở ấy. Em đã tận hưởng nụ hôn ngọt ngào ấy của anh, như những nụ hôn trong giấc mơ đôi lần em đã được người đàn ông dấu mặt và hôn em trong tĩnh lặng. Buổi sáng sau giấc mơ đó, em cảm thấy yêu đời, yêu người hơn, mặc dù nó không có thực. Em thú nhận: Thật là lạ khi một nụ hôn có thể mang lại niềm vui cho em suốt cả ngày, từ sáng đến chiều cho đến cuối tuần.

(Còn Tiếp)

Vô…dô…

Từ thời nhà Nguyễn có cuộc di dân xuông miền Nam. Tiếng “vào” mà tiếng Việt cổ (tiếng Bắc cũ) gọi là “vô” theo thổ ngữ của người Mường thượng du Bắc Việt.

Theo cuộc Nam tiến đến đất mới thì “vào” được “hoài niệm” để kêu lại với tiếng xưa, thật xưa là…vô.

(Hiếu Thiện Nguyễn Chu Hậu – Tiếng Việt, tiếng nước tôi)

Chữ nghĩa tiếng Việt

Tại sao trong văn hoá người Việt, người ta tính thứ tự trong gia đình từ số 2 mà không phải số 1?  Chính xác là ở miền Bắc người con đầu lòng gọi là anh Cả, chị Cả, miền Trung, miền Nam thì con đầu là anh Hai, chị Hai…

“Cả” là tiếng Việt thuần túy, có nghĩa là to lớn (cả gan, ao sâu nước cả, ông cả, cả vú lấp miệng em), bao gồm hết (cả thảy, vơ đũa cả nắm, cả đời lận đận). Người miền Bắc gọi người con lớn nhất là anh hoặc chị Cả, người kế tiếp gọi theo thứ tự số đếm là anh hoặc chị Hai, Ba..v..v… Người miền Nam không dùng tiếng “Cả” mà lại bắt đầu bằng thứ tự Hai, Ba, Tư, v.v…

Ở miền Nam, khi bị Pháp chiếm làm thuộc địa, cơ quan cai trị ở mỗi xã miền Nam được gọi là Hội Đồng Tề, trong đó người đứng đầu được gọi là Hương Cả. Nếu gọi người con lớn nhất là Cả, thí dụ: “Thằng Cả đâu, vô đây biểu”, vô tình gọi trùng với tên Hương Cả. Điều này có thể bị kết tội phạm húy. Vì vậy, người miền Nam tránh tiếng Cả mà gọi người con lớn nhất là anh Hai hoặc chị Hai.

(Wikipedia)

Tiếng Việt cổ

Con lợn tiếng Việt cổ (tiếng Bắc cũ) gọi là “con heo” (hay con cúi).

Di dân vào đến miền Trung, xuống tới miền Nam thì con lợn được “hoài niệm” để kêu lại với tiếng xưa, thật xưa là…con heo.

(Hiếu Thiện Nguyễn Chu Hậu – Tiếng Việt, tiếng nước tôi)

Váy Đình Bảng buông chùng cửa võng

Hoàng Cầm trong bài thơ Lá Diêu Bông mở đầu bằng câu: “Váy Đình Bảng buông chùng cửa võng” vậy thì “Váy Đình Bảng là gì? Váy có nhiều loại như:
Váy kép: Váy hai lớp, lớp ngoài vải nhẹ mỏng, lớp trong dầy thô.

Váy đùm: Váy buộc túm lại để làm việc đồng áng.

Váy đụp: Váy đằng sau vá thêm một miếng vải dầy mặc co bền.

Váy cửa võng: Phía trước chùng xuống mép gấp cong cong. Phía sau hếch lên, chạm mu bàn chân.

Cửa võng tên gọi phần trang trí chạm khắc trên gác lửng hay sạp thờ trước khu vực thờ chính của đình làng. Cửa võng là một lớp riêng tách ra khỏi gác lửng, còn được gọi là y môn.

Cửa võng tiêu biểu nhất là làng Đình Bảng.

Tiếng Việt trong sáng

 “Heo dân tộc”: tránh nói “heo mọi” là một cố gắng đáng khen, nhưng nhắm mắt lấy công thức “người dân tộc” để áp dụng cho con heo núi, là xúc phạm đồng bào thiểu số thượng du.

Trong khi tật đại ngôn làm mất giá những chữ hay sẵn có, thì sự dốt nát sanh ra những chữ mới vô nghĩa.

(Tâm Thanh – Chiêu hồi ngôn ngữ)

Chữ nghĩa lơ mơ lỗ mỗ

Làm trai cờ bạc rượu chè

Vợ có lè nhè ta ghè nó luôn

Lý chiều chiều

Chiều chiều ra đứng Tây lầu Tây
Tây lầu Tây, thấy cô tang tình gánh nước
Tưới cây tưới cây ngô đồng
Xui ai xui trong lòng, trong lòng tôi thương
Thương cô tưới cây ngô đồng

Ngô đồng : Cây cao, vỏ nhẵn, khi non màu lục xám, khi già màu nâu xám. Chồi hình cầu, phủ lông màu nâu. Lá đơn mọc cách, phân 3-5 thuỳ chân vịt, các thuỳ không có răng cưa, mặt dưới có lông mềm hình sao. Cụm hoa hình chuỳ, dài 20 cm, lông tơ ngắn. Hoa đơn tính mẫu 5, màu vàng, hoặc vàng trắng. Quả nang gồm 5 lá noãn, lá mở ra trước khi chín. Lá noãn mỏng, có hệ gân mạng lưới, có lông hình sao mang 4 – 5 hạt dính ở mép, hạt hình cầu, to bằng hạt đậu, màu nâu vàng có vân.

Cây mọc nhiều ở Việt Nam, Tàu. Ở Việt Nam, cây mọc trong các rừng rậm thường xanh mưa mùa nhiệt đới. Thường gặp ở rừng thuộc các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh, Thanh Hoá. Cây ưa sống ở những vùng có núi đá vôi, nhưng trên đất chua hoặc trung tính cây cũng có thể sống và phát triển được. Cây ưa sáng, khi non sinh trưởng nhanh. Hệ rễ trụ ăn sâu. Gây giống dễ dàng bằng hạt. Mùa hoa tháng 5-6. Mùa quả tháng 8-9. Gỗ màu trắng vàng, nhẹ, thô, có vân, có thể xẻ ván đóng hòm và làm nhạc cụ. Gỗ có thể dùng làm nguyên liệu giấy. Hạt có dầu, dùng đốt đèn, làm xà phòng và làm thuốc.

(ĐatViet.com)

Thuật ngữ

Thuật ngữ – Theo Hán-Việt từ điển của Đào Duy Anh (1931): Những danh từ dùng riêng về các môn khoa học hay triết học hoặc đạo thuật.

Đại từ điển tiếng Việt của Nguyễn Như Ý (1988): Từ ngữ biểu thị một khái niệm xác định thuộc hệ thống những khái niệm của một ngành khoa học nhất định, còn gọi là danh từ khoa học, chuyên ngữ, chuyên danh, thuật ngữ học, thuật ngữ văn học.

Chữ nghĩa với cỏ cây

Như cơm chỉ, thấy mặt đặt tên như cà dái dê, cây đậu phọng, cây bã đậu, cây phượng (lá giống đuôi lông chim phượng), cây điệp (hoa giống cánh bướm), cây tăm sỉa răng (gỗ làm tăm sỉa răng).

Và không có nghĩa gì cả như cây mù u, cây sầu đông, cây sầu riêng, cây thúi địt, cây gạo, cây cơm nguội, cây chó đẻ…v…v…

Bình Khang

Tên một phường ở Trường An đời Đường. Chỉ nơi ở của các kỹ nữ, các tân khoa tiến sĩ thường đến đó chơi. Sau thêm những từ “xuống xóm” hay “hành lạc”.

Hai chữ “hành lạc” từ câu thơ của Nguyễn Công Trứ:

Nhân sinh bất hành lạc

Thiên tuế diệc vi thương

Hành là trải qua, lạc là thú vui. Hiểu nghĩa là “sống ở đời không biết hành lạc, dù có sống nghàn năm cũng như đồ bỏ”.

(Nguyễn Thạch Giang – Văn học tập giải)

Phu chữ

Chữ Lê Đạt hay dùng, hiểu nghĩa là người sống với ngôn ngữ, thao tác trên ngôn ngữ, lấy ngôn ngữ làm lương thực trần gian.

Phu chữ là người sống bằng ngôn ngữ, xem ngôn ngữ là lẽ sống.

Văn hóa ẩm thực: Cơm niêu, nước lọ

Hà Thành vào khoảng năm 1938-1940 có ba nơi bán “cơm niêu, nước lọ”. Một ở phố Hàng Giầy, Hàng Giấy và phố Đinh Liệt sau nhà Hát Lớn Hà Nội. Nơi bán không có cửa hiệu, khách vào không người chào đón, thường thì lầm lì quẳng vào chiếc mẹt 7 hào rồi tự động lấy ra một khẩu phần “cơm niêu, nước lọ”.

Tất cả đặt trên một cái mẹt, đường kính khoảng 20cm. Khách có mẹt thức ăn, rồi tự tìm lấy mảnh chiếu nhỏ ngồi. Suất ăn trên mẹt gồm có một niêu cơm nhỏ, một cái đũa cả ngắn, một đôi đũa nhỏ, ngắn kiểu đũa ăn rượu nếp và 4 cái chai nhỏ chừng độ 20ml, mỗi chai đậy kín bằng nút bấc.

Trong niêu nhỏ có hai bát cơm được thổi sẵn trong nồi lớn. Cơm được thổi bằng gạo tám thơm và tám xoan, mỗi loại gạo chiếm một nửa, vì gạo tám thơm có vị thơm đậm đà, nhưng gạo tám xoan có vị thơm nồng nàn. Cơm được đong vào niêu, ở giữa là thức ăn gồm: Một miếng thịt bò chiên, một miếng thịt gà mái có da vàng ngậy, một miếng thịt lợn rán có đủ bì, mỡ và nạc, một miếng gan lợn xào, một dúm trứng cáy hoặc tôm bóc nõn luộc, hai cái nấm rơm hay đông cô, một cánh mộc nhĩ (nấm tai mèo)…Tất cả được rưới lên một chút nước sốt đậm có hồ tiêu.

Cơm gói các món ăn vào giữa Chiếc niêu được gói một tờ giấy bản, rồi đậy nắp vung lên, lèn thật kín và được hâm cách thủy. Bốn chiếc chai nhỏ đặt trên mẹt đựng bốn thứ phụ cho bữa ăn. Chúng gồm một lọ nhỏ nước mắm cà cuống, một chai nước canh, một chai đựng rượu ngang và chai đựng nước trà.

Khách ăn dùng chiếc đũa cả đập vào cái niêu Thổ Hà mới toanh một cái “bốp”. Cái niêu vỡ ra. Bữa cơm bắt đầu. Ăn uống xong, khách lẳng lặng bỏ đi, phủi bụi quần, rồi lại nhập vào phố xá ồn ào. Thực ra, bữa cơm này còn đắt hơn đĩa cơm rang thập cẩm ở nhà hàng Mỹ Kinh tại phố Hàng Buồm chỉ trả có 3 hào.

Cơm niêu (không nước lọ) bây giờ chỉ có cái niêu bằng đất nung trong có cơm gạo thơm thường, khi ăn thì rắc thêm muối vừng (mè) vào. Và chỉ có vậy.

Truyện chớp – Nhanh

Thời gian qua nhanh đến độ khi vừa kịp nhận ra mình không còn trẻ nữa thì hắn đã già; Và chưa kịp nhận ra mình đã già thì hắn đã vĩnh viễn chẳng còn nhận ra gì nữa cả.

Hoa nở…

Nếu cụ Nguyễn Du có câu “Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ” thì Tầu cũng có hai câu thơ cổ gần như tương tự “Đản sầu hoa hữu ngữ – Bất vị lão nhân khai”.

Hiểu theo nghĩa là “Nếu như biết nói, thì hoa sẽ buồn bã trả lời rằng hoa không muốn nở vì ….ông già”

(Nguyễn Hữu Nhật – Tiếng Việt hay quá)

Chữ nghĩa làng văn

Tiếng Việt đứng thứ 12 về số đông người nói (83 triệu) và có một nguồn gốc rất là đa dạngvì qua 2,3 ngàn năm nó đã mượn rất nhiều tiếng Tàu mà xài, rồi gần đây lại còn mượn hàng trăm tiếng một của Anh, Pháp mà nói.

Đó là một điều hay, rất hay, tiếng Việt dồi dào thêm, có thêm nhiều cách nói, nhiều ngữ vững, nhiều cách phô bày tư tưởng. Như trong câu nói sau đây: cho xe vô gara, rồi check giùm cái bình điện, nếu hết charge  thì câu điện giùm, vô nhà coi công tơ [compteur] tháng này tiền nước bao nhiêu.

Có đến 6 ngôn ngữ khác nhau của cả thế giới trong câu nói ngắn đó mà ta không ngờ ! (Việt, Tàu, Pháp, Anh, Mỹ).

(Nguyễn Hy Vọng – Cái tinh thần đặc biệt của tiếng Việt)

Tiếng Việt trong sáng

“Mộc” , để chỉ sự tự nhiên, không sơn phết hay trang điểm gì. Như ,”Hôm nay, cô ấy để mặt mộc ra đường”. Tuy nhiên, từ “mộc” cũng đã được dùng tại miền Nam trước 1975 trong những cụm từ như chiếu mộc, vải để mộc (không nhuộm), “đôi guốc mộc” hay “đôi đũa mộc” (có nghĩa là guốc hay đũa để “chay”, không sơn phết hay tô điểm gì cả).

Nhưng, cẩn thận, phải đánh dấu thanh cho đúng; bởi lẽ, “mặt mốc” thì lại mang một nghĩa khác hẳn!

(Bùi Vĩnh Phú – Trên những đường bay của chữ)

Chữ và nghĩa

Đề cập tới – Chữ “cập” đã có nghĩa là tới, đến; cho nên dùng thêm những chữ tới, đến là thừa. Chúng ta nên biết như vậy, tuy nhiên theo thói quen người ta vẫn nói thừa cũng đành chịu.

Thông loại khóa trình

Gia Ðịnh Báo, kể từ số 6 có Thông loại khóa trình (Juillet 1888) có các bài văn vần, gọi là diễn Nôm của Trương Minh Ký làm để giải nghĩa các câu chữ Nho. Về nội dung gồm:

Dạy chữ Nho (chữ Hán), dạy chữ Pháp (thời bấy giờ gọi là Phang sa hay Lang sa), giảng nghĩa về luân lý, khảo cứu về thi ca, phong tục. Sau đây là bài trích dẫn:

Hát Nhà Trò

Hát nhà trò là tục ngoài Bắc vô tới Nghệ-An, Hà-Tỉnh sông Gianh. Tại kinh thành Huế cũng có mà là đào ngoài Bắc rước vô dùng tại triều. Ngoài Bắc hể khi có đám-tiệc, hội-hữu, hôn-tế, kì-yên, chạp-miễu, thì thường có hát nhà trò. Tùy theo ý chủ muốn, có khi kêu một đào một kép, có khi hai, có khi năm bảy hay là nhiều hơn mặc ý mình. Trải chiếu dưới đất, đào ra ngồi hát đó, kép cầm đờn đáy gảy ngồi lại một bên. Thường đào là con-gái có xuân-sắc, chuyên tập nghề xướng-ca, ngâm-nga, múa hát, bắt-bộ v.v. tục kêu là cô-đào (đàu B). Tay cầm quạt tay cầm sanh nhịp, miệng hát nhiều cung bậc giọng thấp cao ngân-nga hay và êm tai lắm.

Hát thì hát những là Ca-trù, hoặc giậm Túy-kiều, Tần cung-oán, Chinh-phụ-ngâm, thơ phú hoặc kể truyện. Có người đánh trống nhỏ cầm chầu hoặc là chủ đám, hoặc là người chủ nhường mời. Hát cũng có khi đứng khi ngồi, khi múa tay, bắt bộ. Lại có khi bắt đào quình tương rượu cho khách, là bắt tay bưng chén rượu, chơn bước khoan- thai, miệng hát câu chi cho tình ưa ý khuyên mời khách uống, đem lại dâng đưa vô tới miệng.

(Huỳnh Ái Tông – Báo chí)

Ngộ  Không

(Sưu Tập)

KỲ 1 KỲ 2 KỲ 3 KỲ 4 KỲ 5 KỲ 6 KỲ 7 KỲ 8 KỲ 9 KỲ 10 KỲ 11 KỲ 12 KỲ 13 KỲ 14 KỲ 15 KỲ 16 KỲ 17 KỲ 18

KỲ 19 KỲ 20 KỲ 21 KỲ 22 KỲ 23

KỲ 24

      Nếu đàn bà bẳn gắt khó chịu vào ngày treo cờ đỏ thì đàn ông cũng vậy, những ngày có con trăng, không phải trăng rằm mà nhằm vào tối mười bẩy, mười tám, hay cuối tháng âm u bầu trời nhiều mây vắng sao. Nhiều đàn ông dễ bực bội với những chuyện vặt vãnh hay bị lên cơn đòi hỏi tình dục quá độ. Thêm nữa, nếu tình dục đàn bà lộ qua tướng mặt, thì đàn ông biểu hiện ở cách ngồi. Ngồi hai chân khép lại, họ là người chân thật nhưng khép kín, ít biểu lộ tình cảm và không quan tâm lắm đến chuyện chăn gối, không thích những cô gái không hiểu sự đời mà thường thích phụ nữ lớn tuổi hơn mình. Ngồi hai chân gác lên nhau, họ là người vừa tự ti vừa tự tôn, hay che dấu vì không nhuần nhuyễn lắm trong chuyện giường chiếu, nhưng lại thích nói chuyện nhiều về tình dục giữa đám đông. Họ thích cô gái nào thì chỉ muốn người đó là của riêng như tù nhân. Đặc điểm của họ là khi hôn không nhắm mắt. Không phải họ mở mắt để canh chừng ai, mà ấy là đặc trưng cho những người đàn ông không thành thực.

      Tôi mường tượng em đang lúng túng khép chân, rồi em khép mắt hình dung tôi ngồi thế nào. Chiều nay về nhà, em cũng ngửa mặt lên trời ngắm trăng và cúi đầu xuống đất nhòm chừng chồng em gác chân ra sao. Nhưng tôi chợt nhớ hôm nay, em không đi làm, ở nhà đang bồn chồn: “Anh ơi, cuối tuần qua em nhớ anh lắm, anh biết không? Em ngồi ngẫm nghĩ lại những ngày tháng qua, từ khi biết anh, quen anh, cho tới bây giờ, em thấy như một giấc mơ. Anh chính là người đã hiện diện trong vô thức của em từ lâu lắm, bỗng nhiên hiện hữu như một sắp đặt của định mệnh. Và em, như người mê muội hành động theo tiếng gọi thúc giục từ vô thức, đã níu kéo anh, đánh thức trái tim anh đang ngủ yên. Ðể rồi cùng anh lao vào cuộc phiêu lưu chẳng cần biết ngày mai sẽ về đâu. Nhưng em cần gì, miễn có anh hôm nay là đủ, dù chỉ là trong tâm tuởng. Cho dù ngày mai có ra sao, em cũng đã rất hạnh phúc với những tháng ngày được làm người tình cuối của anh…Anh ơi, mỗi ngày được nói chuyện với anh là em vui lắm anh à, dù có những lúc em chẳng biết nói gì, cứ để anh phải nhắc hoài. Những lúc ngồi im lặng một mình, nghĩ đến anh, nghi đến niềm hạnh phúc chợt có, em đã khóc. Anh đừng hỏi tại sao em khóc, vì em rất là hay khóc anh à, em đã chẳng nói với anh ngay từ đầu là gì. Anh đừng ngạc nhiên nha. Anh không thể biết đuợc em nhớ anh như thế nào đâu, nhớ điên cuồng anh à. Anh cứ mãi trách em mà không chịu hiểu cho em gì hết. Ở gần anh, em như con thiêu thân vậy, em chỉ biết có anh thôi, và quên hết đất trời. Em chỉ sợ em thôi anh à. Cái tình của anh với em đang làm em chới với đây, em biết em đang chênh vênh giữa hạnh phúc và đau khổ, thiên đàng và địa ngục, nhưng sao em cứ nhắm mắt mà đi.’’

       Em chìm đắm trong em, trong tôi: “Anh ơi…em đọc đi đọc lại bài này, để thấy yêu anh nhiều thêm. Em gửi anh đọc một đoạn ngắn em viết cho riêng mình: “Có những lúc tỉnh giấc giữa khuya, một mình trong bóng đêm, em cũng đã tự hỏi nhiều lần “chuyện chúng mình có phải là sự thật?”. Anh đã đến, thật tình cờ, thật lạ lùng. Như một chuyện thần tiên trong cổ tích, có chàng hoàng tử đánh thức công chúa ngủ trong rừng bằng một nụ hôn hồi sinh. Vậy đó, anh đã hồi sinh cho em, lay em tỉnh thức, để em còn tìm lại được mình, cho em còn ao ước đuợc khao khát yêu thương. Anh đã đem đến trái tim em lạnh giá một nhịp đập tình yêu nồng nàn. Anh đã tưới mát tâm hồn em buồn tẻ. Và em đã tỉnh dậy, sung sướng đón nhận những rung động tuyệt vời mà em đã tưởng chẳng thể nào còn tìm lại được. Cho dù là hoang tưởng hay sự thật, em cũng đã rất hạnh phúc đón nhận những đam mê ngọt ngào thấm dần vào từng tế bào trong cơ thể …

Dẫu vẫn biết yêu anh là ngang trái

Mà vì sao em cứ mãi yêu anh?

Như bão cuốn những điên cuồng si dại

Như hoàng hôn chờ đón một bình minh

 .

 Dẫu vẫn biết yêu anh là mê muội

 Ngọn lửa tình cuốn hút cánh thiêu thân

Ðể ngây ngất từng môi hôn đắm đuối

Ngại ngần chi, đời sống chỉ một lần

           Em bịn rịn: “Anh ơi…em đọc đi đọc lại bài này…Không hiểu có phải là em quá nhạy cảm hay không, mà đọc truyện nào em cũng cảm thấy như có ai đó nói dùm tâm sự của mình.  Ðoạn này đúng là tâm trạng của em, anh ạ, nhân vật “chàng” duới đây là em mới phải” :

       “….Hai người ở hai tiểu bang cách xa nhau ngàn dặm. Công việc, mọi thứ đã an bề. Nàng độc thân nhưng chàng thì đã có “gia đình” lại rất thương con. Một bà vợ “dại”, hai đứa con còn nhỏ. Vì thế, dù cả hai đã quyết định nhiều lần, chỉ làm bạn với nhau thôi, tri âm, tri kỷ, người phá vỡ “hiệp ước hoà bình” lại chính là chàng.

       Chàng viết lá thư tình đầu tiên:
       Anh đang viết cho em một lá thư thật dài. Anh viết đi, viết lại lần này là lần thứ ba rồi mà vẫn chưa xong. Hy vọng anh sẽ viết xong vào cuối tuần này và sẽ gửi cho em. Anh chỉ muốn em hiểu những biến chuyển trong đáy tâm hồn anh mấy lúc gần đây. Sự tranh đấu nội tâm thật gay go giữa cái Thiện, cái Ác, Trách Nhiệm, Bổn Phận, cái Xấu, cái Đẹp và Tình Yêu của em. Em sẽ hiểu và thương anh hơn. Em sẽ thấy tại sao một con người như anh lại tỏ ra bất nhất, bạc nhược, con nít, tiểu quỉ…. Nếu em thấy những dấu hiệu bất thường nơi con người vẫn tự hào là trầm tĩnh, điềm đạm của anh thì đó chỉ là kết quả của một điều duy nhất: Anh yêu em quá và anh không muốn em khổ. Thế thôi.
        Anh quyết định sẽ đi gặp em trong tuần lễ đầu tháng Ba. Anh muốn Em đến gặp anh. Thư đó nàng nhận được vào tháng Tư sau khi cuộc gặp gỡ bị đình chỉ vào phút chót vì… nàng tủi thân. Con nhỏ con nít ơi là con nít. Một người bạn sống nơi vùng nàng ở qua xứ chàng về kể lại “hạnh phúc” của chàng bên đây. Chàng cay đắng: cho anh một thời gian nữa. Mấy đứa còn nhỏ quá. Anh không biết phải làm sao…. Chỉ biết là đời sống giữa chàng và người đàn bà cùng sống chung dưới mái nhà này đã là một xếp đặt an bài. Hai người cùng đi đi, về về, lo lắng cho mấy đứa con nhưng cuối tuần, một người đi biệt hay lâu lâu lại biến đi mất hút năm ba ngày, một người trông con. Từ khi biết sự thật, chàng không muốn nhìn lại, cũng không muốn tìm hiểu thiệt hơn chỉ biết tất cả đã như một sự đồng ý, thỏa thuận của hai phía. Trước đây, chàng còn cảm thấy sự “đi về” này là một may mắn vì mấy đứa con vẫn có người chăm sóc, hạnh phúc gia đình có thay đổi nhưng chỉ về phía người lớn… Sự nguội lạnh chàng dành cho phái nữ đã cho chàng biệt danh “Ông thầy nước lạnh” ở thành phố này. Đó là chưa kể những tin đồn xầm xì về sự bất lực, về khả năng đàn ông không còn nữa cũng chỉ khiến chàng buồn cười. Đàn bà muôn đời dại dột, khờ khạo. Chàng đi làm, đọc sách, nuôi dạy các con. Cho đến ngày chàng gặp và đem lòng thương yêu con nhỏ mới… trời ơi là khổ!
       Tháng Bảy, họ không gặp nhau vì con nhỏ quyết định chấm dứt, không “chơi” với một người đàn ông có vợ. Ba biết thì chết. Chàng cũng đồng ý chàng không có quyền làm phiền nó thêm. Trong hai tuần lễ, chàng “ráng” im lặng, không điện thoại. Cuối tháng, chàng nhận được thư sau:

       Anh yêu dấu,

       Mấy hôm nay, những cuộc nói chuyện với Anh không hiểu sao làm em nôn nao quá. Những điều em muốn quên và tưởng như mình có thể quên được lại hiện về. Một vòng tay, một nụ hôn. Không biết nói sao để Anh hiểu.

       Em phụ đề: “Ðoạn này thì cô này diễn tả dùm những ý nghĩ của em”:

       Anh ác lắm. Từ khi lớn khôn, đời sống lứa đôi đắng cay chỉ đem lại cho em những lợm giọng khi nghĩ về ân ái vợ chồng. Những điều anh nói, dù chỉ qua điện thoại, dù gương mặt Anh, nét mặt đăm chiêu tưởng chừng như đã chìm trong sương mù lại hiện về thật gần mới khổ. Điều không muốn nghĩ đến lại đến. Cả hai đứa đều thật cô đơn trong đời sống đó Anh. Cả hai chỉ biết sống cho bổn phận và trách nhiệm nên đứa con nít trong ta không có cơ hội trưởng thành. Phần tri thức bên ngoài càng già dặn bao nhiêu thì đứa con nít trong hai đứa chúng ta càng cô đơn, thơ dại bấy nhiêu. Anh, em muốn đi về gần bên Anh. Ước muốn thôi mà. Em không thể ngăn được ước muốn của mình.
        Em chỉ mơ hồ cảm thấy điều đó từ khi chúng ta yêu nhau dù thời gian hai đứa gặp nhau không quá vài tiếng đồng hồ. Tối hôm qua em nằm mơ thấy em đi thăm Anh. Hai đứa chọn một nơi thật xa, không quen biết ai. Thành phố nhỏ nhưng người đông và thân mật. Anh nắm tay em đi qua những ngã đường. Em thấy em cười nói bên Anh như trẻ thơ. Như em chưa bước chân xuống đời. Như những nếp nhăn trên khuôn mặt đã không còn. Anh lì lợm lắm. Đường phố đông người mà Anh tỉnh bơ, cúi xuống ôm em vào lòng mà hôn mỗi vài bước đường. Có khi Anh còn để hẳn tay vào trong lưng em, che giấu hành động nghịch ngợm này bằng cái áo khoác rộng màu đen. Khi em tỉnh giấc, cảm giác làn da ấm áp của Anh còn nguyên vẹn trong bóng đêm mới kỳ.
       Em không còn nhỏ tuổi nhưng như đã nói ở trên, những ý nghĩ về ái ân thường làm em lợm giọng khi nghĩ đến. Bởi vì quá khứ, em chỉ có đắng cay và tủi nhục. Làm sao để Anh hiểu niềm hạnh phúc vô biên của em khi nghĩ đến Anh. Làm sao để một người đàn ông, dù đó là người yêu của mình, biết về cảm giác sung sướng tuyệt vời của một người đàn bà khi nghĩ đến lúc sẽ được ái ân, gần gũi một người đàn ông mà mình kính trọng và yêu thương.
     Tháng Tám chàng gửi cho nó một lá thư dài:
     Em yêu dấu,

     Lần đầu tiên anh biết thật rõ ràng em đã yêu anh ghê gớm như anh yêu em. Một cách gián tiếp, anh hiểu là em yêu anh, nhưng yêu anh đến mức độ nào thì anh không thể biết chắc chắn. Sự lẩn tránh của em hẳn có nhiều lý do. Anh hiểu là trước đây em vẫn còn một chút reservations nào đó. Nhưng bây giờ thì thật rõ ràng là em yêu anh nhiều hơn là anh đã nghĩ. Phải yêu ghê gớm lắm người đàn bà mới trải lòng mình trên trang giấy như thế, nhất là vấn đề muốn được gần người yêu để trao thân.. Những giao tiếp với em, những buổi điện thoại, những chia sẻ với em về những cay đắng, ngang trái, đau khổ, khó khăn đã đem anh ngày một gần lại với em và cùng lúc Tình Yêu càng lớn theo, càng tách anh khỏi mối tình trên mây để kéo anh xuống cuộc đời, kéo anh về với cái định nghĩa “Tình Yêu là sự thăng hoa, hòa hợp tuyệt hảo giữa thể xác và linh hồn của hai người yêu nhau”. Yêu nhau, muốn gần nhau đâu có tội lỗi gì! 

       Tháng Chín, hai người quyết định gặp nhau. Chuyến bay ngàn dặm mang cả hai về một thành phố lạ. Buổi tối khi con nhỏ bước chân ra khỏi máy bay, cơn gió lạnh đầu thu, thổi tung khăn quàng lụa hoa viền màu lá mạ làm sáng khuôn mặt trắng, không phấn son. Con nhỏ ngượng ngùng không dám nhìn thẳng mặt chàng khiến chàng tinh nghịch nâng cằm nó lên bắt phải nhìn tận mặt… “ông già”. Gặp nhau, thấy tận mắt nhau rồi sẽ chán nản mà quên nhau. Con nhỏ làm sao hiểu được rằng, người đàn ông đa tình, lãng mạn đã yên ngủ trong chàng từ sáu năm qua đã thức dậy vào một lúc không ngờ khi mà toàn thân của con nhỏ như một cành hoa lan, thơm ngát. Sự vụng dại, yếu đuối khi ái ân, nét thẹn thùng khi bị chàng hôn trên đường phố đã làm sống lại trong chàng những giấc mơ thời niên thiếu. Những cô thiếu nữ sang cả đi dạo trên bờ hồ Hà Nội trước 54, áo dài nhung đen, khăn voan trắng, thơm ngát mùi thiếu nữ. Đêm cuối cùng trước khi chia tay, chàng đặt cái thân thể nuột nà, mềm mại đó trên người mà hiểu rằng vì sao, người ta đã có thể đổi tất cả chỉ để được một người đàn bà. Sau ái ân, con nhỏ mềm rũ như một dây đàn đang chùng phím. Chàng bắt con nhỏ lập lại để chàng có thể nghe từ cái miệng trái tim, thơm ngát những điều chàng muốn nghe. Mái tóc đen vây quanh khuôn mặt trắng hồng, hai gò má mịn màng. Chàng đau đớn khi nghĩ rằng: Em quá tuyệt vời nhưng anh không có điều kiện để giữ em lại cho anh mãi mãi. Chỉ còn tình yêu hai đứa đã có cho nhau.

       Buổi tối, khi con nhỏ trăn trở mất ngủ, chàng vẫn còn thao thức nhưng cố tình nằm im. Nhớ đến cuộc nói chuyện ban chiều khi hai người ăn tối với nhau. Con nhỏ buồn rầu thú nhận về tình yêu không thể che giấu được nữa. Chàng xiết chặt thân thể mềm mại đó vào lòng. Con nhỏ ậm ừ rồi lại im lặng. Giấc ngủ thật ngoan, không một tiếng ngáy hay tiếng thở. Chỉ thầm thì…đừng nghĩ gì về em nữa.

       Nàng không biết nói sao để chàng hiểu về những biến chuyển trong tâm hồn mình sau chuyến đi. Từ cảm giác hụt hẫng khi không kịp có một nụ hôn giã từ dù cả hai cùng dậy sớm, chuẩn bị cho một cuộc chia tay mà cả hai cùng mang trong lòng nỗi ngậm ngùi vì tự biết rằng sẽ khó có một cơ hội khác để gặp nhau. Nàng nghe, thật hờ hững. Như người đang nói điện thoại ngày hôm nay và người đàn ông ngồi trước mặt mình trong tiệm ăn Tàu tối hôm kia là hai người riêng biệt. Giọng nói và hơi thở. Hình như nàng chưa nhìn thấy một khuôn mặt nào hạnh phúc đến như thế. Chàng ngồi thoải mái, tay chân giang rộng, cố ăn cho hết con tôm càng to tổ chảng. Chàng cười, hàm răng cửa hơi thưa, sung sướng hiện ra ngoài ánh mắt. Nàng lo lắng cho chàng khi trở về nhà. Đàn bà thường tinh ý hơn đàn ông. Em không muốn anh bị rắc rối khi trở về. Hay…đưa em về khách sạn, gom quần áo anh đi giặt cho hết hơi hướm của em đi, em muốn anh được yên thân khi trở về nhà!
      Trong bóng đêm, dáng vẻ đạo mạo khó chịu hay nói đúng hơn khó đăm đăm của chàng biến đâu mất tiêu. Chàng bông đùa, nói tục như người điên. Chàng lý luận: Một người con gái cao quý như em ai dám đến gần mà nói tục. Anh nói bậy nhưng em sẽ nhớ anh suốt đời. Nàng nói nhỏ: Làm gì cũng được, nói gì cũng được miễn là quên được nhau khi rời khỏi nơi đây. Em sợ mơ mộng, sợ vương vấn, sợ nhớ nhung…Chàng thì trái lại, một lời nhắc về sự thật mà hai người phải đối diện chàng cũng không muốn nghe. Chàng bảo: Hãy cho anh mơ mộng, chàng quấn quít bên nàng không rời như một đứa trẻ con đang nắm trong tay một món đồ chơi nó nghĩ rằng chỉ có trong giấc mơ. Ngược lại trong ái ân, nàng chỉ có một niềm im lặng. Hạnh phúc hay tủi thân thì cũng xa nhau thôi. Cười hay khóc để làm gì?

       Sau này khi nghĩ lại, nàng không còn nhớ rõ âm thanh, ánh sáng, tiếng động chung quanh của ba đêm sống cùng. Thần trí nàng hình như tê liệt, tay chân, thân thể như vừa trải qua một cơn địa chấn. Điều nàng nhớ rất rõ chỉ là cảm giác rũ liệt toàn thân khi nàng buông mình trên thân thể chàng nồng ấm, hạnh phúc và thầm thì vào tai chàng: Anh, em mệt quá! Nàng không biết làm sao để giải thích với chàng tâm trạng của mình bởi vì chính nàng, nàng cũng không hiểu nổi. Chỉ biết nàng tuyệt vọng. Một nỗi tuyệt vọng không tên gọi. Chỉ biết nàng buồn, buồn ghê gớm. Rũ liệt chân tay, thần trí hoang mang. Nàng đau đớn khi nhận ra rằng cho đến cuối cuộc đời, nàng biết dù mình có ân ái với ai thì đó cũng chỉ là cái bóng. Một đời người đàn bà có thể trải qua với nhiều người đàn ông nhưng khi ái ân hình như họ chỉ có thể ân ái với một người duy nhất mà thôi, có phải?

       Em lại gửi gấm tôi: “Anh có hiểu em chút nào không? Anh hiểu chứ : Nhưng khi ái ân hình như họ chỉ có thể ân ái với một người duy nhất mà thôi. Anh ơi, em chỉ muốn anh hiểu rõ một điều là em yêu anh nhiều lắm, em không bao giờ ân hận đâu…’’. Như lúc nãy tôi đã đảo qua hôm nay là ngày cuối tuần, ở nhà em ngồi không…Bỗng như có hiện tượng siêu nhiên hay năng lực vượt ra ngoài không gian ba chiều, với thần giao cách cảm gì gì ấy để tôi nhìn ra em đang khắc khỏai, phấn chấn, bồn chồn, giao động. Những lúc trống vắng này em hay…khóc đó rồi cuời đó, buồn vui bất chợt như…một người bất bình thường.

      Vậy thì câu hỏi: Tình yêu trong khắc khỏai và bồn chồn ấy có phải là một thứ bệnh họan chăng? Nhà tâm lý học Áo Sigmund Freud (1856-1839) trả lời là không! Và cho đó là chuyện bình thường. Đó là bản chất của con người, một hệ quả tâm lý ‘’Tình yêu thúc dục tôi đi và tôi làm theo’’. Như cơn lốc lôi cuốn, đi theo sau là hiện tượng ẩn ức sinh lý mang nỗi sợ hãi khi gần gũi chồng, đượm sự khinh bỉ. Hận thù của người sức cô thế yếu. Hận thù do tình yêu là…biểu lộ của một tình yêu khác. Hận thù có thể âm ỉ hay phai tàn. Hận thù tự nó không cần bén lửa mà tự bùng nổ và  bước kế tiếp là sự dâng hiến của người đàn bà cho người mình yêu. Vì đàn bà vốn dĩ bị đàn ông xem thường từ cổ đại, do đó họ bị coi là đối tượng của tình dục, không hơn không kém.

      Bổ túc cho Freud, trong cuốn The Anatomy of Prejudices tức ‘’ Khảo sát cấu trúc của định kiến ‘’, nhà tâm lý trị liệu Elisabeth Young Bruehl cho rằng có ba dáng hận thù khác nhau: Một là ám ảnh, hai là cuồng lọan (như Freud) và điểm thứ ba của riêng ông thì nhẹ nhàng hơn, ấy là người đàn bà tự đi tìm bản ngã ẩn tàng sâu thẳm trong vô thức của của chính mình. Thực ra tác giả dựa vào nhà hiền triết Plato của Hy Lạp. Vì với Plato, những tình nhân là nửa chưa hòan hảo của một bài tính đố. Cả hai nửa đó đi tìm nhau để hợp thành một nhất thể. Họ là sức mạnh của hai cái yếu đuối. Ở một thời điểm nào đó, họ vượt lên một thực thể, họ tìm thấy cái bản ngã thực sự. Họ biết cho và nhận…

      Và họ đây là tôi và em. Em không nhận ra rằng hình hài tôi rất giống em, hay diễn nghĩa cho đúng hơn giữa em và tôi:  Người này là một nửa của người kia.

      Cũng dễ hiểu thôi, trong một cuộc nghiên cứu các nhà phân tâm học kiếm ra được rằng những người yêu nhau tìm đến nhau. Thông thường con người hay bị hấp dẫn bởi những người khác phái có cái tạng giống như mình hay khuôn mặt hao hao giống nhau. Cả hai càng gắn bó lâu dài theo thời gian yêu nhau, những điểm tương đồng càng phát sinh nhiều hơn. Rồi yêu nhau mặn nồng, ngòai những sở thích giống nhau, càng gắn bó lâu dài, ngọai hình càng ngày càng giống nhau hơn. Nghe qua có vẻ lạ lùng nhưng cũng lại với Freud, ông luận thuyết rằng: Khi người con gái giống bố hay yêu bố hơn các anh chị em khác trong nhà, thường thì sau này đi tìm một người đàn ông mang hình ảnh của bố mình. Vô hình chung, người con gái này là hình nhân ở giữa và mang nhân dạng cũng như nhân tính của ông bố và người tình, với cả ba có những tương đồng tiềm ẩn chẳng ai nhìn ra…Em như thế đó…Tôi như vậy đấy…

       Eric Bressler bổ túc và giải thích thêm: Thông thường hai người bị cuốn hút vào nhau như cục nam châm, như cực dương với cực âm vì hai cá tính, cá thể và hình dáng bề ngoài hoàn toàn khác nhau. Như người trầm tính với người sôi động, người có sức vóc với người mảnh mai yếu đuối. Từ đó có chuyện ban đầu hai người gặp nhau như thể qua tiếng sét ái tình và họ yêu nhau say đắm, điên cuồng, như hẳn sống chẳng thể không có nhau. Sau đó họ lập tổ ấm, qua một thời gian gần gũi, họ nhanh chóng phát hiện ra rằng những điểm không giống nhau ấy, chính là những điểm…”khác nhau”, xung khắc như nước với lửa, như mặt trăng với mặt trời khiến cho cuộc sống chung trở thành một cực hình như địa ngục.

       Từ nụ cười qua khuôn mặt, theo các nhà phân tâm học thì khuôn mặt biểu lộ tình cảm và một phần nào đời sống riêng tư, chẳng hạn người đàn ông hay cười sẽ có nhiều vết nhăn. Chính những vết nhăn này cho thấy người này có một đời sống từng trải, tự tin và hạnh phúc bản thân cũng như gia đình ngấm ngầm ở đằng sau…Để có một nghịch lý là những người đàn bà lãng mạn thường bị lôi cuốn bởi những người đàn ông hóm hỉnh, hay tinh quái ấy, qua nụ cười tạo ra những quyến rũ bề ngòai với tiềm năng bên trong đáng tin cậy, thông minh và thật thà. Vì họ có khả năng hóa giải những căng thẳng về tinh thần, những quan hệ hàng ngày, biết tự tìm lối thóat trong những tình huống khó khăn, biết lắng nghe, không cứng ngắc. Họ hay mang chinh bản thân họ ra làm đề tài chế diễu, cho thấy họ là người khiêm nhượng. Những người đàn ông như vậy luôn luôn y thức được rằng mình chẳng phải là người hòan tòan. Họ có những khuyết điểm, nhưng họ biết lắng nghe những nhận xét hoặc những lời chỉ trích của người họ yêu thương. Thế nên họ sẵn sàng nhận lỗi của chính mình vì họ quan niệm ai nấy đều có những khiếm khuyết chẳng thể tránh.

        Cũng theo các nhà tâm lý học, một chút hóm hỉnh, một chút tinh quái của người đàn ông đã đánh thức tính tò mò, hiếu kỳ của đàn bà. Đàn bà ưa những ngạc nhiên, thích thú bất ngờ trong đối thọai, nhất là những người đàn ông dễ tính này biết nhường nhịn và biết xin lỗi đúng lúc. Ngược lại, những người đàn ông ít cười thì lại ít nói. Và là người thiếu kiên quyết và dễ đánh mất cá tính của mình như không chịu lắng nghe, không có lòng độ lượng. Hiểu theo nghĩa là ít nhường nhịn, ít biết xin lỗi nên dễ mất hấp dẫn và thu hút với đối tượng là những người khác phái.

(Còn Tiếp)

Chữ nghĩa lơ mơ lỗ mỗ

Ta về ta tắm ao ta

Dù trong dù đục vẫn là…cái ao

Văn học cổ

Văn học cổ viết bằng tiếng Hán: Kiến văn tiểu lục (Lê Quý Đôn), Vũ trung tùy bút (Phạm Đình Hổ), Chinh phụ ngâm (Đặng Trần Côn), Hịch tướng sĩ (Trần Hưng Đạo), Bình ngô đại cáo (Nguyễn Trãi) Văn tế trận vong tướng sĩ (Nguyễn Văn Thành).

Văn học cổ bằng tiếng Nôm: Đoạn trường tân thanh (Nguyễn Du), Hoa tiên (Nguyễn Huy Tự), Nhị độ mai (Khuyết danh), Bích câu kỳ ngộ (Vũ Quốc Trân), Lục vân Tiên (Nguyễn Đình Chiểu).

(Tạ Quang Khôi – tạp chí Tân Văn)

Ca dao trữ tình

Chuối khoe chuối hãy còn trinh

Chuối ở một mình sao chuối có con?

Chữ nghĩa khó khăn

Hỏi : “Tử sĩ  sờ đầu rùa, đi lễ để cầu may” là họ đi coi bói ở Văn Miếu lấy hên phải hôn? Ai biết làm ơn chỉ dùm nghen.

Đáp : “Sĩ  tử sờ đầu rùa…” cha nội.

Hiểu rồi, cám ơn vì sỉ là sỉ diện. Còn tử là thừa chết thíu sống.

Sỉ tử chỉ vì sỉ diện mà nhào dzô thi đại! Dễ ẹc….

(Trau giồi tiếng Việt – ĐatViet.com)

Giấc Nam Kha

Giấc Nam Kha kể chuyện Lý Công Tá cũng người đời Đường. Trong lúc say rượu ngủ mơ thấy mình đậu cao, được vua gả công chúa cho. Lại được làm thái thú đất Nam Kha,

Lúc tỉnh dậy thấy ổ kiến dưới gốc cây hòe. Bèn nghĩ tổ kiến chính là đất Nam Kha.

Giấc phù sinh Nam Kha còn gọi là giấc hòe.

Trong dân gian người Việt cũng có chuyện tương tự như Lý Công Tá nằm mơ rồi làm quan, giầu sang phú quý.

Ấy là ông Trạng Lợn.

Truyện cực ngắn – Tiếng ve

Tôi đã sống qua bao mùa hạ, vẫn không hiểu được tiếng ve kêu.

Chữ nghĩa thập niên 20

Xuân mộng – Nói về giấc mộng diễm tình vào mùa xuân. Đường thi có câu “Xuân tiêu nhất khắc tri, thiên kim”, nghĩa là đêm xuân một khắc đáng giá ngàn vàng

Xuân mộng còn dùng lẫn nghĩa với chữ “xuân mộng bà” như giấc mộng hoàng lương.

Một hôm, ông Tô Thức đi thăm đồng, gặp một bà lão trên 70 tuổi ở ngoài ruộng. Bà nói rằng: bao nhiêu công danh của cụ trước, có phải nay xem như giấc xuân mộng chăng?. Ông bảo: phải lắm. Từ đó người ta gọi bà ấy là “Xuân mộng bà”.

(Tôn Thất Lương – Xuân Mộng)

Giai thoại làng văn

Chính nhờ được gần gũi các cụ, tôi (Vũ Bằng) học thêm được ít chữ nho trong thời đó. Nói là học chữ nho cho oai, chớ thực ra bao nhiêu chữ học được lúc lên 10, 11 tuổi, tôi đã trả lại hết cho các bực thánh hiền ngay khi cắp sách học “a b c dắt dê đi ỉa”.

Học chữ nho là tôi muốn nói học mót chữ nho, những chữ học dớ da dớ dẩn, hoặc nghe lỏm được, mà suốt đời tôi không quên:

– Đại khái như chữ “kích thích”, cụ Sở Bảo chữa là “khích thích”.

– Nói ảo mộng là sai, chính ra phải nói là “huyễn mộng”.

– Chia buồn với nhà người ta có đàn bà qua đời thì phải viết “Xin cầu chúc cho “hương hồn” bà (hay cụ) phiêu diêu nơi cực lạc”.

– Nhưng nếu là đàn ông mà viết như thế, người ta cười cho thối óc, phải viết là “cầu chúc cho “anh hồn” ông… mới đúng.

Có một chữ mà cụ Tú Nguyễn Đỗ Mục bảo tôi, nhưng đến bây giờ tôi vẫn bán tín bán nghi, không biết sai hay đúng. Chữ đó là công nhận. Theo cụ Tú Mục, một người chỉ có thể nói là nhận, thừa nhận, và chỉ khi nào có nhiều người mới có thể dùng chữ công nhận mà thôi, ý giả muốn hiểu rằng chữ công đây chỉ một số đông. Nhưng người khác cho rằng nói như thế là hiểu sai chữ công, công nhận cũng như công tâm, công bằng; công nhận tức là nhận một cách thực tâm, nhận một cách đầy thiện ý.

Đại khái, tôi học lỏm chữ nho của các cụ như thế đó.

(Vũ Bằng – Bốn mươi năm nói láo)

Giàu sang, tế nhị

Tôi cảm thấy thấm thía cái giàu sang, cái tế nhị của tiếng Việt:

– Tôi chẳng cần! (có thể cần, mà không cần),

– Tôi bất cần! (không thèm cần tới).

Chúng ta đã mượn chữ Tàu để Việt hóa chữ đó để thổi vào chữ đó một sắc thái khác. Nói tóm lại, chúng ta đã đồng hóa những chữ ngoại lai để phong phú hóa tiếng Việt.

Nói về tế nhị, trong văn chương thế giới hình như không nước nào có được chữ “ai” của ta. Và “nghìn” và “ngàn”: “nghìn” như đi vào chiều sâu, “ngàn” như tỏa ra chiều rộng.

G.Meillon người Pháp cho rằng tiếng Việt là thứ tiếng vừa văn chương vừa giàu nhạc điệu nhất thế giới. Một người Pháp có nói rằng chỉ cần nghe câu đầu bản dịch bài Tì Bà Hành cũng đủ biết là đôi bạn đã tiễn đưa nhau tại một bến sông, ta cứ việc theo nhịp điệu xô dồn của câu thơ mà vẽ thành hình ảnh chiếc thuyền bằng… âm thanh.

(Doãn Quốc Sỹ – Người Việt đáng yêu)

Gạch ngan giữa hai chử kép

Trước kia các nhà văn, như trong nhóm “Tự Lực Văn Đoàn” đều viết có gạch ngan (-) danh từ kép, ví dụ : tiền-nhân, dân-quốc…

Hiện tại, củng nhửng danh từ kép đó, mà lại các nhà văn viết không có gạch ngan.
Xin hỏi:
Tại làm sao có những thay đổi gạch ngan như vậy? Và sự thay đổi đó phát hiện ra lúc nào? (vào khoảng năm nào?).

Ai hiểu rỏ, xin chỉ giáo dùm. Cám ơn trước.

Đáp : Gạch ngang chứ không phải là gạch…ngan!

(Trau giồi tiếng Việt – ĐatViet.com)

Giai thoại làng văn

Tôi đến thăm Nguyên Hồng ở nhà. Ông nói: “Chỗ này giống hệt như nơi ngày xưa tôi viết Bỉ vỏ.

Chỗ viết Bỉ vỏ như thế nào? – Đây, ông viết trong lời Tựa : “Bỉ vỏ đã viết xong trên một cái bàn kê bên khung cửa trông ra vũng nước đen ngầu bọt của một bãi đất lấp dở dang và một chuồng lợn ngập ngụa phân tro. Bỉ vỏ đã viết xong trong một căn nhà cứ đến chập tối là ran lên tiếng muỗi và tiếng trẻ con khóc…”.

Có lẽ số Nguyên Hồng thế thật. Sống cũng khổ, chết cũng khổ.

Khi Nguyên Hồng chết, nhà còn có năm bơ gạo, một con gà nhỏ. Trong túi còn đúng 20 đồng. Hàng xóm cho vay cỗ quan tài. Nguyên Ngọc báo anh em lên đưa ma, nói, Nguyên Hồng nghèo lắm đấy, không có gì thết đãi đâu.

Chưa làm điếu văn vội, Nguyên Ngọc trước lo chạy lên tỉnh, lên huyện, lên đảng uỷ xã bàn với họ cho tiền, cho lợn, cho gạo để làm ma. Hôm đưa ma Nguyên Hồng, tôi không lên được. Ngô Thảo có tả quang cảnh đám ma thật là tội nghiệp: xe tang từ trên đồi đi xuống dốc, phải hò nhau đẩy trở lại làm phanh. Phường kèn toàn là thương binh cụt tay cụt chân…Phải là thương binh mới được vào hội kèn, ăn công điểm của hợp tác xã.

(Hồi ký Nguyễn Đăng Mạnh)

Sinh lầm thế kỷ

Câu “sinh lầm thế kỷ” ngoài trong thơ Vũ Hòang Chương, còn thấy trong bài viết Chén rượu vĩnh biệt  khi  Nguyễn Tuân nói chuyện với Tản Đà: “Tiên sinh…sinh lầm thế kỷ.

Cội nguồn tiếng Việt

Cách đây hai năm, trong một cuộc phỏng vấn của báo Tuổi Trẻ, họ bảo tôi (Nguyễn Hy Vọng) về dạy chữ Tầu cho học trò trung học ở bên ấy để hiểu thêm tiếng Việt!.

Tôi bảo họ: “Cũng được thôi, học được cái gì hay cái ấy, nhưng phải hiểu rằng, các anh học tiếng Tầu mười đời đi nữa thì chỉ biết tiếng Tầu thôi. Còn tiếng Việt thì khác vì giữa tiếng Việt và tiếng Tầu khác nhau như con quạ với con sáo.

Họ không hiểu và muốn tôi đưa ra một vài thí dụ thì tôi bảo:

“Có ngay, tôi chấp một ngàn triệu người Tầu và mấy trăm ông học giả Hán Việt ở bên đó là sau khi học tiếng Tầu đến bạc đầu có hiểu được “sạch sẽ” với sẽ là gì không, “xuề xòa” với xòa là gì không, “lôi thôi” với thôi là gì không?.

Nếu ai, nếu nhờ học thêm tiếng Tầu mà hiểu nghĩa được mấy ngàn tiếng Việt thì tôi sè xin đi đầu xuống đất ngay”.

Họ thôi không đòi..”hiểu” nữa, và cái đầu tôi vẫn còn nhìn lên trời.

(Nguyễn Hy Vọng – Tiếng Việt là linh hồn của người Việt)

Chữ nôm

Cái ý mượn chữ Hán để viết tiếng Việt rất có thể xưa hơn Bố Cái Ðại Vương nhiều, chẳng hạn ngay từ đầu thời Bắc thuộc. Nhưng trong hoàn cảnh đất nước bị ngoại nhân cai trị, làm sao nó phát triển được? Nếu ta không giành lại được độc lập, rốt cục ngay chính cái tiếng nói của ta cũng phải mất, nói chi đến một cái cách viết. Trong tư cách một phát minh, chữ nôm thật khó ca ngợi. Tuy vậy, đối với văn học Việt Nam nó vẫn có công to. Có nó chắc chắn vẫn hơn không! Chữ nôm là thứ chữ hoặc dùng nguyên hình chữ nho hoặc lấy hai ba chữ nho ghép lại, để viết tiếng Nam.

Chữ nôm đặt ra tự bao giờ và do ai đặt ra, đó là một vấn đề còn trong nghi vấn. Nhiều người thấy sử chép: Hàn Thuyên là người bắt đầu biết làm thơ phú bằng quốc âm, vội cho rằng chữ nôm cũng đặt ra từ đời ông, nghĩa là vào thế kỷ thứ XIII đời nhà Trần. Ðó là một sự sai lầm, vì sử không hề nói ông đặt ra chữ nôm.

Hiện nay, gốc tích chữ nôm, chỉ có hai điều sau này là xác thực:

1. Theo sử chép, cuối thế kỷ thứ VIII (năm 791), Phùng Hưng được dân tôn lên là “Bố Cái đại vương”. Hai chữ Bố Cái là tiếng Nam thuần túy.

2. Người ta đã tìm thấy ở Hộ Thành Sơn thuộc tỉnh Ninh Bình một tấm bia đề năm 1343 có khắc hai mươi tên làng bằng chữ Nôm.

(Dương Quảng Hàm – Việt Nam văn học sử yếu)

Mưa phùn, mưa bụi

Một đài phát thanh nói về thời tiết như sau: “Cuối tháng 6 nam Ca li có mưa phùn lất phất”.

Mưa phùn là mưa cuối đông sang xuân như gió bấc mưa phùn.

Còn cuối xuân sang hè mưa nhẹ hạt và dày gọi là mưa bụi.

(Hiếu Thiện Nguyễn Chu Hậu – Tiếng Việt, tiếng nước tôi)

Ngộ  Không

(Sưu Tập)

Giai thoại làng văn

Xuân Diệu là người rất chu đáo, thiết thực, tiết kiệm đến tỉ mỉ, chi tiết. Những lần tôi đến anh vào buổi chiều, mải nói chuyện đến gần tối, anh thường giục tôi về, vì đường thì xa, đi lại nguy hiểm. Anh nói: “Có thể ở nhà vợ lo bị cướp xe đạp ấy chứ!”.

Có lần trời nắng, đi qua nhà anh, tôi tạt vào mượn cái mũ. Anh cho mượn cái mũ lá đã cũ, vậy mà vẫn dặn phải giữ cẩn thận, khi nào ra Hà Nội trả lại anh.

Có lần đang ngồi với anh, thấy có người nhà đem sách báo cũ ra bán cho hàng đồng nát. Anh gọi với theo: “Này, những cái bìa sách các tông đẹp, nhớ lấy lại mà dùng”. Thấy anh có u già giúp việc, tôi tưởng mọi việc chợ búa, bếp núc, anh chẳng phải quan tâm. Vậy mà không phải. Anh tỏ ra rất thạo giá cả thực phẩm ngoài chợ, giá trứng, giá thịt. Có lần tôi đã được nghe anh tính toán rất tỉ mỉ:

 “Ba quả trứng gà 33 đồng, 2 quả trứng vịt lộn giờ 18 đồng một quả, nhân 2 là 36 đồng, bổ hơn 3 quả trứng gà chứ, 3 lạng thịt bò nhiều hơn 3 lạng thịt lợn, vì thịt bò nhẹ hơn. Nhưng 3 lạng thịt bò có bổ hơn 2 quả trứng vịt lộn không thì chưa rõ. Nhưng cũng phải đổi món chứ…Còn thịt chó thì thịt lẫn xương 4 đồng rưỡi một lạng, thịt nầm 6 đồng một lạng…” .

(Hồi ký Nguyễn Đăng Mạnh)

Giã

Giã:  từ biệt, chia tay

(giã nhà đeo bức chiến bào)

(Tự điển tiếng Việt cổ – Nguyễn Ngọc San, Đinh Văn Thiện)

Tục ngữ Ta và Tầu

Mù dắt mù, cả hai lăn cù xuống sông

Phù trước túy hán quá kiều

(Dìu thằng say qua cầu)

(Nguyễn Lập Sơn – Dư Phát Linh)

Chữ nghĩa trên mạng

Đọc được lời nói chuyện của hai tuổi “teen” trên net tuyến bạn gái:

* bác này hôm qua uống ghê quá…

* ghê đâu mà ghê, mình uống tàm tạm thôi, ngày thường mình uống hai chai Tiger là xỉn rồi…chắc hôm wa bà nhập nên uốc dc (được) nhiều hơn một tí.

* tới giờ cái lưỡi còn cay nè.

* hihihi…đang đuối như trái chuối đây, bây h (h=hour=giờ) mới tỉnh dc (được)

* còn 2 ngày t7 cn (thứ bẩy, chủ nhật) gặp nhau ok nha.

Chữ nghĩa lơ mơ lỗ mỗ

Thương em chẳng dám vô nhà,
Thập-thò ngoài ngõ hỏi gà bán không?

Chữ nghĩa thập niên 20

Giấc điệp – Trang Châu nằm mơ thấy mình hóa bướm, Nguyễn Du viết trong Kiều “Ấy hồn hồ điệp, hay là Trang Chu”, ám chỉ giấc bướm, hồn bướm hay giấc ngủ.

(Phan Mạnh Danh – Văn thất ngu)

Mầu sắc…cảm tưởng

Khác hai loại trước, loại màu sắc này chứa cảm tưởng của người nhìn về tình trạng bên trong của đối tượng. Trong câu ca dao “Trắng chi, trắng bủng, trắng xanh”, “trắng…” vừa tả màu da vừa là đánh giá tình trạng sức khỏe.

Một số màu cảm tưởng có nghĩa qui ước: trắng bủng (bệnh hoạn), trắng xanh (yếu ớt), hồng hào (khỏe mạnh), đỏ đắn (khoẻ mạnh), xanh xao (người ốm), xanh lướt (tạng yếu), xanh rớt (ốm nặng), tái mét (lo sợ), tím rịm (môi khi đứng lâu ngoài trời rét), trắng tinh (sạch sẽ, tinh khiết, chưa dùng), trắng tàu tàu (cũ), vàng vọt (ánh sáng yếu), vàng lụi (lúa bệnh), đen xỉn (cũ), tím bầm (vết đòn, tức giận) v.v.

Những màu khác không có nội dung nhất định, nên người dùng cần giải thích cụ thể:

Khái Hưng tả nhân vật: “… mặt trắng tái vì tức giận”, Vũ Bằng: “… đôi môi xám ngoét của người nghiện”, Sơn Nam: “… sợ, mặt mày xanh lét”, Vũ Trọng Phụng: “… sợ hãi xanh xám mặt mũi”. Xanh lét có thể chỉ là màu xanh của mắt mèo, xanh xám có thể chỉ là màu đá, hoặc màu da của người “già úa, mặt xanh xám như cơn mưa” (Tô Hoài).

(Thu Tứ – Tìm tòi và suy nghĩ)

Trau giồi tiếng Việt

Hỏi: Đến tuổi nào lấy vợ lấy chồng hả chú?

Đáp: “Nữ thập tam, nam thập lục”

(báo Văn Nghệ Tiền Phong”

Tục thờ ông Đùng bà Đà

Tục thờ nầy được tổ chức tại làng Đông Sát, tỉnh Hưng Yên. Cả hai đều là Thành hoàng của làng nầy. Câu chuyện ông Đùng, bà Đà được kể lại như sau: hai người vốn là hai chị em ruột. Nhưng cả hai tuổi đã cao mà chưa thành gia thất. Mọi người trong làng cũng muốn giúp đỡ cho cả hai. Cuối cùng cả hai đều cùng nhau hứa rằng: cả hai theo hai chiều ngược nhau đi quanh hòn núi trước làng; bất cứ gặp người nào khác giống thì bắt buộc phải kết hôn. Dân làng đồng ý và sẽ giúp họ toại nguyện. Họ lên đường nhưng lại không gặp một người nào, để rồi sau cùng thì hai chị em gặp nhau. Vì trung thành với lời thề cho nên họ chuẩn bị lấy nhau. Dân làng đồng ý cuộc hôn nhân; nhưng bà Đà thì cho việc làm nầy là chuyện “loạn luân” cho nên bỏ đi trốn. Hai lần trốn thì cả hai đều được ông Đùng đưa về. Chẳng may hai người gặp thú dữ tấn công và thề sống chết để giải nạn. Việc giải nạn phải nhờ đến một vị thần giả làm một phụ nữ bắt ếch hiện ra đúng lúc để giúp họ.

Câu chuyện chẳng may loan truyền đến kinh đô và nhà vua xuống chiếu bắt cả hai để hành hình. Cả hai đều bị khoét mắt rồi bị sát hại. Hai người chết nhưng hồn rất linh thiêng, thường hiện ra báo mộng cho dân làng; mọi người đều đồng ý lập đền thờ; từ đó dân chúng đến lễ bái và cầu gì được đó nên được tôn làm hai vị Thành hoàng.hằng năm từ ngày 6 tháng 3 cho đến ngày 10 tháng 3 là lễ tế ông Đùng, bà Đà. Dân chúng làm hai hình nộm để rước quanh làng; cho đến đình làng, thì họ đưa hai hình nộm ra ôm chầm lấy nhau. Tìm cảm được bộc lộ công khai, khác với lệnh của nhà vua ngày trước.

(Hội tết làng Xưa – Khuyết danh)

Chữ nghĩa lơ mơ lỗ mỗ

Theo tự điển tiếng Viêt ở Hà Nội (Văn Tân Nguyễn văn Đạm):

Tàn tạ: là rụng rời, trơ trụi

Về bài thơ Nhà tôi của nhà thơ Yên Thao (1)

* Bích Huyền (BH): Có bán một CD ngâm thơ tựa đề là Những bài thơ bất tử, trong đó diễn ngâm bài thơ Nhà tôi. Nhưng rất tiếc lại ghi tên tác giả là Nguyễn Bính!
Yên Thao (*YT): Tôi không được biết, tôi chỉ biết có một bài hát do Anh Bằng viết dưới tiêu đề “Chuyện giàn thiên lý”. Ai cũng cho là thơ của tôi phổ nhạc. Vì Anh Bằng đã cải biên, đổi tên bài, không nhắc gì đến tác giả! Tuy nhiên đề nghị chị dịp nào gặp Anh Bằng cho Yên Thao gửi lời hỏi thăm. Chắc Anh Bằng cũng thích bài thơ ấy nên mới viết nên “Chuyện giàn thiên lý”.

*BH: Bây giờ thì xin thi sĩ cho biết một chút về…”lý lịch” của mình cũng như về xuất xứ của bài thơ Nhà Tôi?
*YT: Tên cúng cơm của tôi là Nguyễn Bảo Thịnh, sinh ngày 21-1-1927 quê Đông Ngạc, huyện Từ Liêm, Hà Nội. Nhà tôi tên Đỗ Thị Phú (chứ không phải là Hà) sinh 17-1-1929, quê Đại Gia, huyện Phú Xuyên, tỉnh Hà Tây.

Năm 1949, tôi công tác văn nghệ tại Quân đội liên khu 3, theo một đơn vị đánh vào một đồn binh Pháp đồn trú cạnh sông ở một làng đồi. Trong lúc đợi chờ giờ nổ súng, tôi trò chuyện với anh em và được biết ở đơn vị này có một cậu quê ở ngay làng đồi đó. Phía bên ấy đang còn mẹ và vợ. Cậu ta lấy vợ được chừng tháng thì chiến tranh bùng nổ. Chàng trai lên đường đi kháng chiến, chia tay người vợ trẻ. Trong câu chuyện, mấy lần cậu ta nhắc tới giàn thiên lý của nhà mình.Tôi rất thích câu chuyện và viết nên bài thơ “Nhà Tôi”. Rất nhiều người nghĩ đó là tôi viết về tôi, bà xã tôi cũng nghĩ thế.

Giao

Giao: một thứ nghi lễ do vua ra giao

(tế Nam giao)

(Tự điển tiếng Việt cổ – Nguyễn Ngọc San, Đinh Văn Thiện)

Chữ nghĩa làng văn

Đoạn cô Kiều ở lầu Ngưng Bích, nhớ cha mẹ, có câu:

Có khi gốc tử đã vừa người ôm.

Tử  là cây tử, nôm na là cây thị. Cây kiều cao mà ngửa lên, tuợng trưng cho người cha. Cây tử thấp mà tàng cúi xuống, tuợng trưng cho người con. Hai cây nầy tượng trưng cho tình cha con.

(Hoàng Long Hải – Cây trong văn chương)

Về bài thơ Nhà tôi của nhà thơ Yên Thao (2)

*BH : BH xin cảm ơn thi sĩ cũng như cảm ơn những người chủ trương Giai Phẩm Mùa Thu Hà Nội. BH đã chép bài thơ Nhà Tôi trong tờ Giai phẩm này, phát hành năm 1964 tại Saigon. Hình như thế, năm đó…nếu BH nhớ không lầm!
*YT: Không biết có phải từ tập san đó hay sau này sao chép qua lại nên sau 1975, tôi có được đọc bài thơ Nhà Tôi, người ta có in sai nhiều từ, chị Huyền ạ !

*BH: Thế nhưng chắc thi sĩ cũng thông cảm, vì đây chỉ là một bài thơ được truyền miệng, được ghi nhớ trong trí tưởng…cho nên sự sai lạc hẳn là phải có, những từ ngữ dùng sai đó là những chữ nào ạ?

*YT: Trong đoạn đầu có câu:” Màu trăng vôi lồm lộp mấy khung tường “. Màu trăng chứ không phải “Màu trắng”. Vâng, đây là màu của ánh trăng trải trên những khung tường. Và từ “mùa” trong câu “Má trắng mịn thơm thơm mùa lúa chín”. Trong miền Nam có sách in là “mùi lúa chín”.

*BH : Vâng, màu trắng và mùi lúa có vẻ rõ ràng và cụ thể quá phải không ạ? Thưa thi sĩ, BH còn thấy có nơi dùng sai một chữ nữa trong câu cuối bài thơ “Nhà tôi ở cuối thôn Đoài …” “Đoài ” viết hoa như một danh từ riêng ạ. Đúng ra là “thôn đồi“:
Nhà tôi ở cuối thôn đồi
Có giàn thiên lý có người tôi thương …
*YT: Xin chị BH nếu có dịp một lần nữa phổ biến bài thơ Nhà tôi trên đài, hoặc trên báo chí, lưu ý hộ tôi những từ sai ấy.

Bản Kinh, bản Phường

Truyện Kiều bằng chữ Nôm cho đến nay có nhiều ấn bản, nhưng tựu chung căn cứ vào bản Kinh và bản Phường.

Bản Kinh do đích thân vua Tự Đức sửa chữa. Bản Phường do Phạm Quý Thích khắc mộc bản nhưng không nhiều. Vì ngành in xưa kia còn thô sơ và tốn kém nên chỉ dành cho khoa cử hay triều đình như sử ký, địa chí nên truyện Kiều còn lại là chép tay.

Vì bản chính của Nguyễn Du nay đã thất lạc nên bản in Phạm Quý Thích được coi như là chính xác vì ông giữ nguyên bản, không sửa chữa như vua Tự Đức.

(Trần Bích San – Văn Khảo)

Cù lao phố

Cù lao phố là tên cũ của đất Đông Phố, Gia Định. Vì vùng này có nhiều…cù lao.

Phố nguồn từ Hội An (Faifo). Phố là tiếng Nhật, là hướng đông.

Chữ “đểu”

Theo “Tự điển tiếng Việt” do Hà nội phát hành, từ “đểu” được
định nghĩa và có những từ kép như sau:

Đểu (tt): xỏ xiên, dối trá (đồ đểu, chơi đểu, nói đểu).
Đểu cáng (tt): đểu, đê tiện (bộ mặt đểu cáng).
Đểu giả (tt): thâm hiểm; thủ đoạn đểu giả. (Chữ” giả” theo
định nghĩa cũng trong tự điển này là “Không thật nhưng làm ra vẻ như thật”, khi ghép với chữ “đểu” lại có nghĩa là thâm hiểm).

Xét về từ nguyên của chữ “đểu” chưa thấy có tự điển nào nêu ra
ngoài các định nghĩa thông thường. Có thể phỏng đoán rằng tiếng Hoa nói lóng dương vật của đàn ông là con chim, tức là “điểu”.

Người Việt ta đọc trại thành “đểu” (?)

(Lê Văn Ngọc – Văn hóa “đểu”)

Tuổi 50

Ngô niên, thê niên ngũ thập ngũ

Ngô tử mãi mộc tương vi quan

(Nguyễn Khuyến)

(Tuổi ta, tuổi vợ đều năm mươi năm

Con ta mua gỗ định làm áo quan)

Chữ nghĩa lơ mơ lỗ mỗ

Một ngày ba bận trèo đèo,
Vì ai vú xẹp, lưng teo hỡi chàng?

Đá

Chữ Nôm là chữ của người nước Nam pha trộn với một số các từ Hán Việt (chữ Tàu phát âm theo kiểu Việt Nam). Lối viết của chữ Nôm dựa hoàn toàn vào chữ Hán và lại phức tạp gấp mấy lần. Thông thường một từ chữ Nôm là sản phẩm của hoặc một sự chắp nối ít nhất 2 từ của tiếng Hán, hoặc một sự vay mượn nguyên con một từ tiếng Hán nhưng đọc theo kiểu Nôm.

Thí dụ, “đá” với nghĩa đá bằng chân, đá banh. Chữ Nôm viết “đá” bằng cách kẹp chữ Hán “đa” (nhiều), để lấy âm, với chữ “túc” (nghĩa chân) để gợi ý, đá = đa+túc.

“đá” với nghĩa hòn đá. Chữ Nôm viết “đá” bằng cách nối liền “đa” với “thạch” tiếng Hán, đá = thạch+đa.

(Phan Trọng Hoa – Tự điển chữ Nôm)

Ngộ  Không

(Sưu Tập)

KỲ 1 KỲ 2 KỲ 3 KỲ 4 KỲ 5 KỲ 6 KỲ 7 KỲ 8 KỲ 9 KỲ 10 KỲ 11 KỲ 12 KỲ 13 KỲ 14 KỲ 15 KỲ 16 KỲ 17 KỲ 18

KỲ 19 KỲ 20 KỲ 21 KỲ 22

KỲ 23

       Nhất nhật bất kiến như tam thu hề, từ dạo đó tôi và em gặp hầu như mỗi tháng một lần…Gặp nhau là một truyện ngắn, “Ôm em trong tay – Mà đã nhớ em ngày sắp tới ”, dan díu gần gũi em một thời gian, thiếu vắng thì khắc khoải, nhớ nhung da diết. Thế nên ôm nhau làm giấc ngủ trưa sau đấy là hẹn hò cho lần tới, tiếc văn chương thương chữ nghĩa để thành một truyện dài cùng những vụn vặt qua một chuyện tình ngoài khung cửa. Cho đến những năm tháng này, tôi và em đã gặp nhau năm thì bẩy lượt ở những nơi chốn, ở đấy có cái giường để có đầy ắp những hồi ức cùng hai nhớ một quên. Như một lần tôi hỏi em, một câu hỏi biết bao nhiêu lần tôi cứ ngần ngại và câu hỏi của tôi là…sau chuỗi thời gian ban đầu, cái thuở mới gặp, em đã có những giằng co khôn nguôi. Cuối cùng thì…một lần em đã bứt rứt: ‘’Có nhiều lúc em cũng đã mâu thuẫn với mình lắm giữa NÊN và KHÔNG NÊN, nhưng cuối cùng thì em chịu thua, vì em không thể lừa dối với chính mình’’.

        Cuối cùng thì em cũng dâng hiến…ấy là câu hỏi của tôi. Em trả lời trong một phút giây không đắn đo là vì em đã đậm đà với tôi, vậy thôi. Ngập ngừng trong giây lát, giọng em thật hững hờ và tiếp, ngay cả một ngày nào, chồng em có thể biết và chuyện đến sau là ly dị. Nhưng em sẽ chấp nhận và chẳng hối hận. Vì đổi lại em có những ngày tháng hạnh phúc tràn đầy, mặc dù chỉ là ngắn ngủi. Ngừng lại một chút, em bâng quơ như một cơn gió thỏang, vì có một ngày, như trên tôi đã viết, em tính thú thực với chồng em là nay em đã có tôi. Và em thở ra, em biết tôi sẽ không bỏ được vợ con, nhìn là biết tôi chẳng tham bát bỏ mâm…

       Cũng vì những nỗi bứt rứt của em, đã viết thì viết cho hết, dẫu sao cũng một lần. Em hay bất cứ người đàn bà khác tháo cống tâm tình, tâm sự những riêng tư hiện tại và nhất là chuyện thầm kín thuộc về quá khứ hay dấu kín không kể cho người khác nghe. Nếu có kể cũng giữ lại một mảnh vụn làm vốn cho riêng mình. Để có chuyện gần đây khi chồng em đi công tác, em không nói và ngay cả không đến với tôi, chẳng hỏi tôi cũng nhìn thấy em muốn gần gũi con trong lúc trống vắng. Em muốn bao bọc các con những lúc vườn không nhà trống. Như gà trống thả rong đâu đó, gà mẹ dẫn con đi kiếm mồi trong vườn nhà. Hàng xóm láng giếng chật ra cả đấy, chẳng thiếu chú vện, anh ngan. Nhưng lơ lửng giữa trời xanh, gà mẹ thấy cành diều cũng nơm nớp lo sợ, ngỡ là cánh diều hâu. Em vậy đó. Em là con người sống theo bản năng với tình mẫu tử…Dường như đúng thế. Ít nhất là tôi nghĩ thế.

        Có thể em không nghĩ vậy. Thế mới đau cái đầu…nên mới có những nối tiếp:

        Vì con người có những mâu thuẫn tự tại, đó là một chuỗi phản ứng phụ của tâm lý tự đối kháng…Hay diễn tả như thế này đây: Em đang bị mộng du mà mộng du là những hành động vô thức trong giấc ngủ, não bộ không kiểm sóat được như đang ngủ mò dậy đi đánh răng, rửa mặt và vẫn nhắm mắt. Vào đến phòng tắm mở mắt ra nhìn vào gương thấy có một điều khác lạ. Vì bóng hình trong gương không phải là em. Diện mạo bên ngòai thì đúng là em. Chẳng cần nghi hoặc nhưng chính không là em. Bằng nhận thức, em đã nhận ra điều đó.

       Không…Đợi đã…Không đúng đâu.

       Dĩ nhiên là em đấy. Nhưng rõ ràng chẳng phải là em. Nhưng nó là “một cái tôi” bên ngòai “tôi”. Hình dạng em mà không phải là em…Khuôn mặt thì có hơi bần thần. Thân hình em chết lặng như thế vì bị trói buộc, dính liền qua cái gương.

        Em không cử động. Cả hai nhìn nhau. Cuối cùng, em kia cũng cử động. Hình bóng kia trong gương đưa tay lên má xoa xoa hay dụi mắt. Em nhận ra mình cũng đang làm y hệt như vậy. Như thể em mới là chính hình ảnh trong gương. Diễn tiến đó muốn diễn tả là dường như em kia trong gương điều khiển được em. Muốn em làm nghĩ và làm theo người kia. Ấy là con người thứ hai…đề kháng của em.

        Có lẽ tôi không diễn tả không được rõ ràng lắm.

        Dễ hiểu hơn một chút thì hằng ngày em cũng có những đề kháng qua phản ứng sinh lý cơ thể: Vì não tập trung những dữ kiện bên ngòai, để ngăn chặn những tín hiệu hằng ngày, những mỡ hỗn độn của cảm giác do chính hành động của em gây ra. Chẳng hạn em sẽ không cảm nhận được nhột nhột, buồn cười do em tự cù vào nách. Bởi não biết rằng chính tay em làm điều đó nên não nó…không cho em…cười.

       Tôi biết em đang nhức đầu như búa bổ, và cười…không nổi vì chẳng dễ hiểu tí nào.

        Thôi thì nồi nào vung nấy, cái gì của Cesar hãy trả lại cho Cesar, hãy trả lại em với những con số. Rằng từ trường đua, dân đánh cá ngựa kết con này con kia, nào là ngựa rừng hay ngựa gây giống nuôi trong chuồng qua bờm, ngực, bụng, vó để biết là ngựa chứng hay ngựa thuần này nọ. Và theo các nhà tóan học với định luật xác suất thì khi nào, lúc nào tìm ra con ngựa trong mơ ước, mơ tưởng về tới đích? Về nhất? Rồi đến những nhà văn với những cuộc gặp gỡ đôi khi chỉ trong giây lát, nhưng không bao giờ lập lại. Những cuộc gặp mặt trong thóang chốc, thế rồi một buổi chiều…để chẳng có lần thứ hai. Rồi một ngày không xa, thời gian sẽ xóa dần tất cả những gì trái tim muốn lưu giữ, nhưng lý trí lại bảo rằng mấy cái khoang chật hẹp không còn chỗ chứa nữa. Những giây phút tình cờ ấy, cũng như vô vàn những giây phút bâng quơ vô tình khác, sẽ trôi vào quá khứ và thường thì chúng trượt hẳn khỏi cuộc đời chúng ta. Thế nhưng không…đi, hiểu theo nghĩa không dấn thân thì sẽ chẳng bao giờ gặp, không bao giờ tới…đích. Tất cả những hình bóng sẽ vuột ra khỏi tầm tay…ai đấy nếu cứ như “Bao nhiêu năm rồi còn mãi ra đi – Đi đâu loanh quanh cho đời mỏi mệt” thì sẽ không thể biết được trên đời có nhiều người, có những khuôn mặt lạ lẫm đến như vậy…Chỉ tiếc rằng trái đất quá rộng lớn nhưng theo các nhà tóan học thì thực sự nó là hình tròn…nếu như ai đó cứ vẽ vời, cứ “nuôi” một hình dáng trong tâm tưởng như nuôi…một con ngựa của những người đánh cá ngựa ở trường đua, rồi ra chẳng chóng thì chầy, một ngày nào đó sẽ gặp đấy thôi…Và họ đã tìm ra định luật xác suất là: Nếu người ấy ngồi ở chỗ đông người như ga xe lửa hay phi trường thì theo xác suất 212 năm sau sẽ gặp. Vào một ngày đẹp trời nào đó…

      Từ chuyện tóan học với những con số này, tôi đã đắn đo nhiều lần nhưng cuối cùng cũng phải viết, viết để em bớt cô đơn lạc lõng trong những lúc vắng gió đìu hiu. Em đã chẳng cô đơn. Em chỉ là một con số trong những con số. Và như ở một khúc trên tôi đã bám víu vào triết lý vụn với hết triết Tây qua triết Đông, nằm trong phạm trù triết học tổng quan. Vì em thấy chuyện tình của em thật lạ lùng và…to quá. Thế nhưng nếu so với hàng tỷ người trên trái đất ngày nay thì chuyện của em chỉ là bèo bọt trong biển cả, bằng vào những con số rằng tỷ lệ sa ngã của đàn ông chỉ có 37%: Khi họ nhận được một lời đề nghị từ một đối tượng khác ngoài hôn nhân để “không ăn cơm nguội thì khạp phở” và tôi đã trói chân kỳ ký tra vào rọ trong nhóm này. Trong khi đó, tỷ lệ ấy ỏ đàn bà là 93%. Một con số quá lớn đển chẳng mấy ai tin. Vì không tin ở mắt mình, lõ mắt đọc lại dăm lượt, rõ ràng là cứ đổ đồng một trăm người, có chín mươi ba người nghe theo tiếng gọi của con tim. Để trấn an, các nhà chuyên khoa đã lột trần và mổ xẻ, họ tìm thấy đàn bà sống bằng cảm tính, gần như mỗi người đàn bà có một hình tượng nào đó chập chờn trong đầu. Chẳng phải đợi đến bây giờ, tôi như con bò nhai lại vì họ dẫm chân lên nhau cùng một chứng tích: Họ minh định cách đây hơn nghìn năm, người Ai Cập đã tìm thấy: Trong tình yêu, người nữ dấn thân hơn người nam. Vì biểu tượng tình yêu của họ là…cái lưới tình quăng chụp con mồi….như tôi đã dựa dẫm ở trên.

       Chữ nghĩa cũng bằng thừa vì chẳng giúp được cho em trong lúc này, tất cả đã thuộc về quá khứ…Vì từ lâu em đã buông xả, buông lơi và chấp nhận một thực thể trong một thực tế, em buông trôi theo dòng: “Em sống bằng lý trí, nhưng con tim có lý lẽ riêng của nó…”. Đã buông thì không níú, nhưng vì không muốn em lạc lõng nên tôi để thuyền trôi theo lái, tôi để con thuyền tình của em…trôi lạc xa hơn về một bến đậu, vào cái ngày nắng mưa là bệnh của trời…bỗng dưng không đâu em tìm ra tôi. Em có nghĩ rằng tất cả đã được sắp xếp ở một bàn tay nào đó ở cõi trên? Như ông thiên ngồi ở trên cao chẳng hạn. Như các nhà chuyên khoa trên đã nhận thấy đàn bà, con gái ai chả có lúc này kia tạo một hình nhân trong tim óc với một mẫu người, một cá tính. Riêng với em, em viết rải rác từ truyện này qua truyện kia với buồn vào hồn không tên. Mỗi truyện, em mỗi góp nhặt lá vàng rơi. Em gom đồ đồng, đồ nát tất cả lại thì…thì…hiện ra “một” hiện tượng, còn ai trồng khoai đất này: Tôi đây chứ ai…

      212 năm sau, tính theo lịch Đông phương với vận mạng một đời người tiếp nối lẫn nhau từ đời nay qua đời khác, từ cha đến con, từ con đến cháu chồng chất lên nhau…Mỗi kiếp người mà khỏang nối tiếp xen kẽ giữa hai thế hệ là hai mươi lăm năm thì phải mất tám kiếp, thế nên tôi mới đẩy đưa qua chuyện tìm nhau và gặp nhau…

      Ai chẳng có một chút nghi hoặc về thuyết tri thiên mệnh hay tiền định của nhà Bụt, cho là trước khi mình quyết định thì sự việc đã được quyết định rồi. Như chuyện thiền sư Nhất Hạnh qua Nhật, ông vào gian hàng để tìm một mảnh lụa về cột tập kinh mới thỉnh. Họ treo cả mấy trăm tấm đầy đủ hình vẽ và mầu sắc khác nhau. Thiền sư đang ‘chọn’. Cô bán hàng hỏi: ‘Thầy chọn cái nào’. Thiền sư mỉm cười trả lời: ‘Tôi đâu có chọn . Tôi để nó chọn tôi’. Cô bán hàng không hiểu,ông không trả lời ngay câu hỏi với cô hàng. Nhưng trong tập ‘’Thả một bè lau’’ luận về truyện Kiều dưới cái nhìn của thiền quán. Ông diễn giải: Nhưng sự thực là như vậy. Người ta có ảo tưởng là muốn chọn cái nào thì chọn. Kỳ thực sự lựa chọn qua khiếu thẩm mỹ và kinh nghiệm đã được đúc kết từ bao giờ rồi. Mình đi ngang qua tấm khăn đó thì bị nó bắt. Nào có khác gì tiếng sét ái tình của người đời. Tại sao tiếng sét chỉ xẹt vào người này chứ không đánh vào người kia. Tất cả chẳng phải là ảo tưởng mà do định mệnh mà có…

       Em đi tìm tôi và tôi gặp em…với tiền định, ông thiền sư và câu trả lời trong chuyện đi tìm mảnh lụa. Cô hàng hỏi chọn cái nào. Thiền sư trả lời: ‘’Tôi đâu có chọn. Tôi để nó chọn tôi’’. Cô hàng ngạc không hiểu? Tôi nhẩm chừng em cũng như cô hàng đang ra ngẩn vào ngơ…Nói thế nào để em nắm bắt đây? Vì rõ ra qua chuyện ấy, em đâu có chọn tôi. Em để tôi chọn…em.

       Em lại vào ngẩn ra ngơ…Vậy chứ có trời cao đất dầy, có bao giờ em nghĩ rằng:

       Với mấy trang tử vi của em có… tôi đang lấp ló ở trong đó chăng?

       Hay luận theo tử vi đẩu số thì như…định mệnh đã an bài. Chuyện định mệnh và tiền định là như vậy, em đã đợi tôi gần nửa đời người thì bây giờ em chỉ đợi tôi một khúc ngắn nữa thôi… Em đang lơ lửng đâu đó trên mây và cho là tôi kháo chuyện, hãy đừng nôn nả, rồi ra em sẽ gặp… ‘’Tôi’’ ngay trong tử vi của em ở những trang giấy kế tiếp…

       Nhân có mặt ông thiền sư ở đây, hãy để ông dắt díu em đi xa hơn nữa với đâu là bến giác, bến ngộ với buông xả, buông trôi qua bài thơ, qua cái hình ảnh em quăng lưới chụp bóng mây ngang trời và cái lưới tình ấy rơi xuống quấn lấy chính em. Em tự trói em, em đang cựa quậy trong cái lưới tình ấy và lúng túng chẳng có lối ra…

XẢ

Buông ra hãy buông ra
Tất cả đều do ta
Nước tự nhiên trong lặng
Làm cho dậy phong ba

Buông ra hãy buông ra
Tất cả đều do ta
Bỏ quên tự tánh giác
Ôm ấp hoài tinh ma

Buông ra hãy buông ra
Tất cả đều do ta
Trong cảnh giới giãi thoát
Ta lại tự trói ta

Buông ra hãy buông ra
Chặt giữ từng sát na
Niệm niệm niệm niệm giác
Tự giác và giác tha.

       Trở về với các cụ ta xưa qua ca dao với những bộ ngực đếm không xuể kể không hết như “Rành rành ba góc, giữa con cóc ngồi – Hai bên thiên lôi, hai bên địa võng” hay “Con gái chơi với con trai – Coi chừng cặp vú như hai gáo dừa”  hoặc giả như “Vú em như cái chúm cau – Cho anh bóp cái có đau anh đền”. Là kẻ hậu sinh ngẫu nhiên tôi dẫm lên những vết chân trâu ấy, ngẫu sự có thể hiểu được là tôi học kiến trúc, tối ngày mân mê nắn bóp mấy bức tượng khỏa thân Hy Lạp, La Mã nên bị chao đảo chăng? Có giời biết. Chỉ biết rằng vào những ngày tháng đi tầm sư học đạo mãi bên trời Tây từ…tám kiếp nào. Ngày ấy trẻ người non dạ, tôi chưa làm quen với thân thể đàn bà nhiều lắm, nhìn mấy cái tượng khỏa thân tạc bằng đá, lặng ngắm đôi cặp vú no tròn thời Phục Hưng, tôi cũng thấy phần dưới đàn ông mình như muốn dẫy nẩy lên. Chưa hết, giữa tháng hai, tôi chiêm ngưỡng  được bức ảnh khỏa thân đọat giải huy chương vàng ở nước Áo đầy nghệ thuật tính. Ấy là bức ảnh trắng đen chụp một cô gái đang đứng, khuôn mặt ngập khắc khoải, đôi mắt mở to nhìn thẳng vào mặt người thưởng lãm, hai tay che ngực, phần dưới đen đen một cụm như ngọn bút lông tầu. Phần đáng dấu lại chẳng dấu, hai cánh tay dài che bớt phần ngực trần, nửa kín nửa hở. Bức tranh phơi bầy từ trên xuống dưới đầy gợi cảm, bắt mắt, nhưng lại không toát ra một vẻ gợi dục nào cả.

       Nhớ lại năm ngoái, qua tấm hình áo tắm, em vơ bèo nhặt tép: “Anh ơi, em mượn lời bài hát này để nói với anh nè: ”For your eyes only, can see me through the night. For your eyes only, I never need to hide. You can see so much in me, so much in me that’s new. I never felt until I looked at you. For your eyes only, only for you. You’ll see what no one else can see, and now I’m breaking free. For your eyes only, only for you”. Thế là mượn gió bẻ măng, tôi diễn tả bức ảnh chụp cho em nghe và ướm nhời hỏi em: “Trong nhà đã có đồ chơi – Song le còn muốn của người thêm xinh” và…năng nổ đầy thuyết phục “Chẳng ăn, chẳng mặc, chẳng chơi – Bo bo giữ lấy của trời làm chi”. Em nhóc nhách: ‘’Khi không em lại thành … người mẫu của riêng anh, hihi …Anh đừng có cười em, vì thật sự em biết em không đẹp như mấy nguời “bồ cũ” của anh. Mà anh cũng kỳ nha, nhìn người đẹp mòn cả mắt rồi mà bây giờ lại muốn nhìn…người không được đẹp! Thật sự thì…em sợ anh so sánh em với mấy người đẹp kia, nên em “quê” lắm!”. Và em nhủng nhẳng tiếp: “Em làm gì cho anh mà anh thích thì em cũng thích. Ðể từ từ rồi em sẽ chụp hình như anh muốn nha. Chỉ có một mình anh thôi. Chỉ vì anh hết đó. Anh chịu không? Chụp hình kiểu này em mắc cỡ lắm! ”.

       Cuối tuần em gửi tôi tấm ảnh, nhưng có thể vì “em mắc cở lắm“ nên thay vì em chụp từ đằng trước. Em chụp em quay mặt vào bức tường, chỉ cho tôi thấy cái lưng trần, lửng lơ giữa trời và đất là cái áo nịt ngực vừa mới được tháo bỏ, phất phơ như hai giả lục đào và dưới là đôi mông. Giống như bức tượng gỗ đang ngồi cắm đầu xuống thiền, hai tay ôm đầu nhớ người tình cũ…ngắm bức hình em cũng vậy, mặc dù nhìn từ đằng sau nhưng tôi cảm nhận thấy những nét e ấp, rụt rè, tạo cái nhìn thuần khiết cho người xem. Và đặc thù nhất, cũng gây ấn tượng thật sâu đậm cho tôi là hai cái giây nịt ngực buông thả. Tôi hình tượng đến bộ ngực em còn lấp lửng lả lơi đâu đó ở phía trước. Giống như bức ảnh đoạt huy chương vàng, hai bàn tay che dấu bộ ngực như…không là che. Ngực em cũng vậy, dù rằng ẩn khuất nhưng vẫn lồ lộ giữa lưng em và bức tường trắng. Cũng từ cái cảm hứng ấy, tôi đặt tên cho bài viết có cái tựa đề: Nhìn Lại Từ Sau Lưng.

       Ai cũng vậy, một đôi khi chỉ vì một hình ảnh, một dòng nhạc khơi lại ký ức đong đưa về một quá khứ nào đó, bức ảnh ấy dẫn dắt tôi trở về với năm 1962 xem phim đen trắng Lolita do Tuesday Weld đóng. Truyện phim từ tiểu thuyết được coi là dâm thư của tác giả Vladimir Nabokov. Ông là giáo sư người Nga dậy văn chương cổ điển nhưng truyện ông viết không “cổ điển” tí nào. Phim diễn tả về một ông bố cổ hủ tóc đã hoa râm, ông có cô con gái bỏ đi với bạn trai vào cái tuổi chanh cốm mười ba, mười bốn. Tìm mãi không thấy, ông bố đành nhờ bạn gái con cùng trạc tuổi và cả hai đi kiếm. Đến tối vào phòng ngủ, cô bạn con quay mặt vào tường thay áo quần, phơi cả cái lưng về phía ông. Và ông động lòng, sau đấy cả hai lên giường. Có thể từ đó Sài Gòn mới có Diễm và Đạt, chuyện chú cháu của Chu Tử hay Vòng Tay Học Trò của Nguyễn thị Hòang với những cuộc tình với già và trẻ của một thời.

      Nhưng vướng mắc vào mắt tôi là cái áo nịt ngực của em vừa được tháo gỡ, tôi lại nhớ là nhà phân tâm học Amie McKibban đã luận: Cũng như cái nịt vú vậy. Tất cả các cô, các bà đều biết là chỉ vài phút sau khi cởi nịt vú, họ không còn cảm thấy bị vướng bận gì nữa. Hiểu theo nghĩa là họ vừa đã được giải thoát, họ đang sẵn sàng…Để tôi hiểu là em đã thật sự tháo bỏ được những hệ lụy, những nhùng nhằng níu kéo bấy lâu….

      Em ầm ì: “Em biết anh có coi là được rồi. Chụp hình mà em cứ nhớ anh điên luôn! Chụp hình một mình mà em cứ tưởng tượng anh đang đứng trước mặt, nhưng mà cũng làm em “uớt át” lắm rồi đây nè anh ơi! Anh ơi là anh…Anh làm em phải vô restroom ngồi…thiền hết mười lăm phút! Và phải uống…một ly nuớc đá! Mới hạ…hỏa! Anh hại em rồi…Em bắt đền anh đó.”

       Tôi đang múa máy về bức ảnh khỏa thân thì bị tay phải phá đám, nó lớ ngớ hỏi tay trái:

–  Người kia nghĩ thế nào chứ đây thấy hồi nãy cô này cứ lằng nhằng với “trái apricot, trái grapple” tới “Như bữa ăn, ăn không hết sao biết là ngon’’. Chưa hết, nhiều điện thư  với ông ta là cô ấy cứ nhắc đi nhắc lại là “Em không bình thường!. Anh coi chừng nha!”. Đây chẳng hiểu gì sất .

   Tay trái lơn tơn:

–  Người ấy muốn nói cô ta điên?

   Không đợi trả lời, tay trái tiếp:

–  Nghe đây kể chuyện “Bò Điên” à nha:

   Có một nữ phóng viên về vùng quê đi tìm hiểu cớ sự gì gây ra bệnh bò điên. Cô được giới thiệu đến một ông bác sĩ thú y nổi tiếng ở vùng này vì ông ta cũng đang lo chữa trị căn bệnh của giống bò trên. Cô lượng sượng hỏi:

–  Thưa bác sĩ, nguyên nhân nào gây ra bệnh bò điên?

   Ông thú y già tai quái hỏi ngược lại:

–  Trước khi trả lời, tôi muốn hỏi cô là cô có biết gì nhiều về trâu bò không đã.

   Cô phóng viên gật đầu:

–  Dạ biết.

   Ông nheo mắt lực đực nhìn cô:

–  Cô có biết rằng bò đực mỗi năm chỉ “nhẩy” bò cái một lần không.

   Cô lại trả lời:

–  Dạ biết…Vì vậy người ta mới kêu là ”Ngu…như bò”.

                Ông xập xoài với sự thông minh của cô và tiếp:

             –  Cô có biết rằng mỗi ngày nông dân họ vắt sữa bò hai lần không?.

                Chẳng đợi cô trả lời “Dạ biết” nữa. Ông thở dài não nuột như thương hại cô và nói với cái giọng khụng khiệng :

 –  Giả sử cô là con bò cái đi. Mỗi ngày người ta sờ  “ti ” cô những hai lần. Thế mà người ta một năm chỉ “nhảy” cô có một lần. Vậy thì tôi hỏi cô chứ : “Cô có điên lên hay không cơ chứ”

       Giống cây chuối sinh con đẻ cái như người để có chuyện muôn loài động tình theo mùa, giữa tuần trăng con cua đực và con cua cái mải mê làm tình quên cả trời đất đến óp cả mai, nhão nhoẹt chẳng còn tí thịt nào. Con người với cái ám chướng cũng vì chuyện ấy, như ngày mai em… “phất cờ đình chiến”, thể nào hôm nay em cũng vặn vẹo co rúm người lại, lại tủi thân rưng rức với: “Anh có nhận thấy dạo này mình làm sao đó không? Không còn đằm thắm như trước nữa. Vì sao vậy anh? Tại em? Tại anh? Hay tại vì…? Bởi vậy em chỉ muốn lúc nào mình cũng là “thưở ban đầu” mà thôi…” hoặc giả như năm thì mười họa em hú họa tôi: “Mấy ngày gần đây em có linh tính anh đã bắt đầu nhàm chán em rồi..” hay em táo tác: “Dạo này em kỳ cục lắm anh à, em lại hay buồn, và hay khóc một mình, buồn vui bất chợt như một nguời điên, anh coi chừng cái…bất bình thường của em đó…Nói đùa anh vậy mà”. Tôi cũng hiểu em chỉ…vô tư thôi, em đâu mầy mò như tôi để hiểu ra rằng vào tuần trứng rụng, cũng là những ngày…động tình của em. Em lột xác như cua, rằng em nói năng nhỏ nhẹ hẳn đi, em múa môi liếm lưỡi ngọt như mía lùi, trơn như tráng mỡ đấy thôi.

      Chẳng phải em giả mù sa mưa gì, chẳng qua là những xáo trộn sinh lý ảnh hưởng đến thanh quản căng ra, hay chùng lại trong cổ họng vậy thôi. Theo một số nghiên cứu khoa học, trong những ngày rụng trứng, phụ nữ có xu hướng tăng hàm lượng hormone tình dục và có ham muốn mạnh mẽ hơn. Do đó, họ trở nên hưng phấn hơn trong quan hệ tình dục vào những ngày đó là điều dễ hiểu. Đây là một biểu hiện sinh lý bình thường ở đàn bà, chứ không phải phát xuất từ bản năng ham muốn nhục dục mãn tính. Thêm một trạng thái điên điên nữa là, trong khi làm tình, trong cơ thể đàn bà tiết ra một số lượng hormone lớn, ảnh hưởng đến cảm xúc và tu tu khóc tức tưởi, Chỉ có giời biết.

       Tháng nào cũng vậy cứ đúng chu kỳ hai mươi sáu ngày, trước sau em như cái máy đĩa lên dây thiều quay tay hiệu Béka từ thời Tây đánh thành Hà Nội. Em như cái đĩa 45 tua quay vòng vòng nheo nhéo, vặn vẹo: “Bộ anh không…iu…em sao?’’. Tôi cười giả lả. ‘’Anh có…iu…em không?’’. Tôi gật đầu. ‘’Có…iu…em chân thành không?’’. Tôi gật. ‘’Thật không? Anh đâu còn yêu em như thưở ban đầu nữa! Em biết mà’’. Tôi xém nữa…gật đầu. Tôi sợ chết khiếp và luôn luôn tỉnh queo trươc những câu hỏi oái oăm này, ấy là cái lúc các ‘noron” thần kinh trong đầu tôi…căng óc ra, mặt tôi nhanh nhậy, giật giật như phản xạ co giật của con ếch khi bị truyền điện. Mắt lim dim, tôi xởi lởi: “Anh làm quái gì có ai ngoài em ra”. Vẫn không xong, tháng sau em lại như một cái máy, đúng ngày đúng giờ giấc, đúng với chu kỳ dầu sôi lửa bỏng cũ kỹ: ‘’Em biết mà. Anh đâu còn yêu em như thưở ban đầu nữa!’’. Tôi tôi ngơ ngác như quạ vào chuồng lợn lại xém nữa lắc đầu. ‘’Có…iu…em chân thật không?’’. Lần này tôi nhớ ra và không dám lắc đầu vì chả lẽ yêu bằng…chân giả. ‘’Anh có…iu…em không?’’. Tôi cười tịt tịt. Em lại véo von vặn vẹo: ‘’Bộ anh không…iu…em như thưở ban đầu nữa sao?’’. Biết em đang bấn loạn, nên có khôn như…rận, như…tôi, cũng đành nhức nhối mím môi cười…thỏa mái.

      Hóa ra em chẳng điên tí nào. Mà tôi lại muốn điên lên như…con bò.

(Còn Tiếp)

Đất lề quê thói

Sinh chậm

Trong khi sinh đứa trẻ lâu ra. Nguời chồng phải:

Lật đít ông đầu rau và nhổ nước bọt vào.

(Người Việt đất Việt – Toan Ánh)

Chữ nghĩa tiếng Việt

Tôi đang xun xoe khám phá ra địa phương tính trong cái mới thì chợt nghe bên tai một tiếng cười nghịch ngợm, ngang tàng, của Trần Dần. (Ông Trần sinh ở Nam Ðịnh, mất ở Hà Nội, tức sống và chết trên đất Bắc). Bài “Thằng thịt” của ông viết năm 1962:

Như đã nói,

tôi là một cột thịt lực đực

Tư duy nhất

ở phía

đít

(…)

Vũm vĩm, đưa đảy

Một cột thịt vọt đứng ngấn trứng

thồn thỗn ao thịt

(…)

Những trạm nghỉ thịt, nun nút

nún xút. Thút vút vót mực-thịt-đực

Thằng thịt lông lá tẽ mím một vệt thịt

Lực đực, vũm vĩm, thồn thỗn, nún xút, tẽ mím…, cũng như lựng bựng, xập xoài..., e khó bề gặp được trong tự điển. Lời giải đáp chưa thấy, nhưng hiểu đại khái, cảm xúc mơ hồ. Trước mơ hồ sau rõ rệt, dần dần tiếng này chữ nọ được chấp nhận vào tự điển. Tiếng nói đông đảo dần và sẽ đông đảo thêm nữa bằng cách ấy?

Cùm nụm cùm nựu, lực đực, vũm vĩm v.v…, rồi cũng vậy chăng? Không ai dám chắc điều gì. Xưa nay, trong quá trình tiến hóa vẫn có cái phát triển, lại có những cái bị đào thải, dần dần mất dạng.

Từ khi loài người biết nói đến nay đã có bao nhiêu thứ tiếng nói xấu số tàn rụi, chết đi, rồi mất tích? Tử ngữ la liệt.

Trong khi ấy, ngôn ngữ của chúng ta dùng đã mấy nghìn năm vẫn còn mới mẻ, táo bạo, vẫn còn sức sống. Mang trên đầu mấy nghìn tuổi thọ mà vẫn sinh động, vẫn mắn con, sinh nở tới tấp những đứa trẻ kháu khỉnh, vũm vĩm!

Thích nhá!

(Võ Phiến – Viết chơi)

Chữ nghĩa lơ mơ lỗ mỗ

Còn nói, còn… tát!

Địa danh miền Trung trong văn học sử

“Xứ Nghệ”

Thời Bắc thuộc có tên chung là Hoan Châu.
Thời Lý, Trần đổi thành Nghệ An Châu.
Thời Lê Thánh Tông gọi là “Xứ Nghệ”.

1490. cũng thời Lê đổi thành Trấn Nghệ An
1831, Minh Mạng thứ 12 chia trấn làm 2: Nghệ An và Hà Tĩnh.

Hồ Xuân Hương tân biên bản mục

Qua tập Lưu hương ký, tiểu sử của bà đã được bạch hóa:

– Bà không phải là vợ lẽ của ông phủ Vĩnh Tường mà là vợ kế (không phải vợ lẽ) của Quan Hiệp Trấn Trần Phúc Hiển ở Yên Quảng. Trần Phúc Hiển bị tử hình vì bị nghi là nhận hối lộ.

Cũng qua Lưu Hương Ký, bà có hai bài thơ tình chữ Nôm với Quan Hiệp Trấn. Chuyện bà là kế thất của Trần Phúc Hiển cũng ghi trong Thực lục của nhà Nguyễn. Bà than thở: “Cán cân tạo hóa rơi đâu mất – Miệng túi càn khôn khép lại rồi”.

Bà mất năm 1822…Năm 1823 thời Minh Mạng, phủ Tam Đới của Trần Phúc Hiển mới đổi tên là phủ Vĩnh Tường.

(Trần Nhuận Minh – Tạp chí Tân Văn)

Chảng

Chảng: mở ra hết

(ngồi chảng hảng – nói bổng chảng: nói toạc ra hết)

(Tự điển tiếng Việt cổ – Nguyễn Ngọc San, Đinh Văn Thiện)

Thứ nhất phao câu, thứ nhì đầu cánh (II)

Mỗi lần có hội hè đình đám, mối lo hàng đầu của ban tổ chức là phải sắp xếp các chiếu ăn, chia phần ăn làm sao cho đúng với ngôi thứ, vai vế của hàng chức sắc.

Cái phao câu, nôm na là cái đít gà, đã từng có nhiều cuộc tranh chấp, sát phạt nhau. Cái danh vọng tột đỉnh của đám chức sắc là được ngồi chễm chệ giữa làng, vừa liếm vừa mút cái đít kia.

Vậy chứ Thứ nhất phao câu, thứ nhì đầu cánh nghĩa là gì ?

Có người hiểu rằng ngon nhất là cái phao câu, ngon thứ nhì là cái đầu cánh. Người khác lại hiểu là phao câu chỉ có một miếng, đầu cánh thì có hai. Do đó phao câu được dành cho người cao nhất trong làng và hai cái đầu cánh là của người thứ nhì.

(Nguyễn Dư – Con gà cục tác lá chanh)

Chữ Hán, chữ Nho

Trường hợp từ kép gồm một tĩnh từ và một danh từ. Khi từ kép mang hai danh từ thì thường thường danh từ non kém thuộc “loại” (species) phải đi trước mà tựa vào danh từ khoẻ hơn thuộc “giống” (gender) đứng ở đàng sau. Tỉ như loài người là một giống mà có nhiều loại, thì chữ “thân” gồm bất cứ ai có hình hài con người, nhưng lại chia ra có kẻ làm cha, có kẻ làm mẹ. Cho nên khi nói về người cha người mẹ, phải viết “ phụ thân; mẫu thân”.

(Mạn đàm về Hán Việt trong Việt ngữ – Trần Văn Kiệm)

Phê bình II

Sau Phạm Quỳnh, sau đó mãi đến năm 1931 ta mới thấy xuất hiện thêm những bài phê bình của Thiếu Sơn Lê Sĩ quý trên Phụ Nữ Tân Văn ở Sài Gòn. Năm 1933, Thiếu Sơn cho xuất bản quyển Phê bình và cảo luận nhưng thiếu chính xác, sâu sắc.

Từ năm 1935 trở đi, ta mới thấy những bài phê bình thật sự có tính cách phê bình của Hoài Thanh, Nguyễn Bách Khoa (bút hiệu của Trương Tửu), Trần Thanh Mại, Lê Thanh, Thái Phỉ, Kiều Thanh Quế, Hải Triều, Vũ Ngọc Phan, Thạch Lam.

Trong suốt thời tiền chiến chỉ có Nhà văn hiện đại của Vũ Ngọc Phan và quyển Thi nhân Việt Nam của Hoài Thanh là đáng kể…

(Trần Bích San – Văn Khảo)

Đề: Tả chú thương binh.

Gần nhà em có một chú thương binh, chú đã bị thương 2 lần. Một lần ở Buôn Mê Thuột và một lần ở đùi.

Phương ngữ Hà Tĩnh

Phương ngữ Hà Tĩnh, “óc” không chỉ có nghĩa là “khối mềm màu trắng đục chứa trong hộp sọ” như Từ điển tiếng Việt đã dẫn giải mà còn để chỉ một số các loại quả, hạt. Quả ớt được gọi là“trấy óc cay”. Hạt mít lại là “óc mít”. Hạt bưởi thành “óc bưởi”, hạt bí thành “óc bù”… Phải chăng “óc” là một từ cổ để chỉ hạt.

Thế nhưng với một số loại hạt như đậu, lạc, ngô, vừng, kê, lúa… thì từ “óc” hầu như không được dùng. Có thể như từ“óc” chỉ dùng để chỉ các loại hạt có kích cỡ nhất định, vì các hạt quá bé hoặc quá lớn thì chẳng bao giờ được gọi là “óc” cả. To như hạt quả xoài, hạt quả quéo, hạt quả đào thì cũng chẳng ai gọi là “óc xoài” “óc quéo” hay “óc đào’ cả. “Óc bưởi” nhưng lại là “hột cam”, “hột chanh” (những con cá rô lúc còn bé được gọi là “cá rô óc bưởi” hay nhiều nơi còn gọi chúng là “ô rô óc bưởi”). 

(Tống Trần Tùng – Tản mạn về ngôn ngữ địa phương Hà Tĩnh)

Chữ nghĩa lơ mơ lỗ mỗ

Trên trời có đám mây xanh.
Ở giữa mây trắng xung quanh mây vàng.
Nếu mà anh lấy phải nàng,
Anh thà…thắt cổ cho nàng ở không.

Thêm bớt

Bài thơ Thu phong của Tản Đà có 8 câu, bị chủ bút Lê Tràng Kiều bớt đi còn 4 câu. Chưa hết, bài Cô lái đò của Nguyễn Bính bị ai đó thêm vào 4 câu cuối như dưới đây:

Xuân đã đem mong nhớ trở về

(….)

Để buồn cho những khách sang sông

Và 4 câu thơ ngớ ngẩn thêm vào là:

“…Thế rồi trên bến một đêm kia

Người khách tình duyên lại trở về

Cô gái đã vui duyên phận mới

Khách còn trở lại nữa làm chi…”

(Xuân Đẩu – Vài nét chấm phá trong thơ)

Cú kêu cho ma ăn

Cú là một loại chim ăn thịt, mắt to, thường đi rình mò kiếm mồi ban đêm. Cú có tiếng kêu đanh, dữ dội, gây cảm giác rợn người. Theo mê tín, hễ nhà ai có cú đến đậu đầu nhà, kêu ba tiếng, thì nếu không chết người thì cũng ốm đau nặng. Đặc biệt, những gia đình đang có người bệnh. Chẳng thế mà dân gian ta hay nói là “cú dòm nhà bệnh” vì vậy trong dân gian tiếng kêu của cú là biểu tượng của điềm xấu, điềm gở.

Theo tín hiệu đó, ma sẽ lần đến để chia phần thi thể người xấu số, nói dân gian là đến ăn. Nhưng rõ là cú chỉ kêu cho ma hưởng phần, chứ bản thân cú nào có được hưởng gì, ăn gì trước cái chết của con người! Cái nghịch lý này được dân gian nói thành cả một thói đời bằng thành ngữ “cú kêu cho ma ăn”. Trong tiếng Việt, thành ngữ này để chỉ việc làm cho kẻ khác hưởng.

Cùng với thành ngữ “cú kêu cho ma ăn”, trong tiếng Việt còn có thành ngữ “cốc mò cò xơi”.

(Nguồn: Tìm hiểu điển tích thành ngữ)

Chết một cửa tứ

“Chết một cửa tứ” thì “cửa tứ” là tiếng lóng, nói trại đi từ “cửa tử” là cửa chết khi ra trận mạc thời xưa. (ý nói tình trạng nan giải)

 (Bút Chì – Hiểu đúng thành ngữ, tục ngữ, điển tích)

 Nét đặc biệt trong tiếng Huế

Tiếng Huế không phải chỉ đơn giản tê mô răng rứa như vẫn xuất hiện trong thơ và văn xuôi như những nét chấm phá rất dễ thương để nói về người và xứ Huế; mà nhức đầu, phức tạp, nhiêu khê, đa dạng và phong phú hơn nhiều. Tùy địa phương của Huế, cách phát âm có chỗ nặng nơi nhẹ; lúc thanh tao khi khó hiểu.
Khóc lảy đảy, không biết ốt dột !

(Khóc ngon khóc lành, không biết xấu hổ!).

En dòm tui, tui dị òm !

(Anh ấy nhìn tôi, tôi thẹn quá !)

Chữ òm người Huế vẫn thường dùng để bổ túc cho cái phủ định của mình: Ngon không ? Dở òm !

O nớ răng mà không biết hổ ngươi !

(Cô đó sao mà không biết mắc cỡ !)

Hổ ngươi cũng là tên của cây trinh nữ, cây mắc cỡ. Cũng như xấu hổ, thẹn, mắc cỡ thì ốt dột, dị và hổ ngươi có nghĩa khác nhau tuy chút ít nhưng tinh tế, nhẹ nhàng.

(Nguồn ĐatViet.com)

Chầy

Chầy: lâu

(nó cứ ngồi chầy ra)

(Tự điển tiếng Việt cổ – Nguyễn Ngọc San, Đinh Văn Thiện)

Cải tạo

Từ điển Hán Việt của Đào Duy Anh giải nghĩa rất đơn giản:

Cải tạo: Đem cái cũ đổi lại làm mới.

Đại từ điển tiếng Việt của Nguyễn Như Ý dài dòng hơn:

Cải tạo: Làm cho thay đổi một cách căn bản, cho tốt hẳn lên Ví dụ: Cải tạo cơ sở vật chất. Cải tạo nền sản xuất.

Tự điển Tiếng Việt tái bản có nhiều chữ mới:

Cải tạo: Biến đổi Ngụy quân, Ngụy quyền từ thành phần ăn bám xã hội, có nợ máu nhân dân trở thành con người mới, công dân tốt, hữu ích cho Xã hội chủ nghĩa.

(Trần Thanh Ty – báo Sài Gòn Nhỏ)

Câu đối Tết của Trần Tế Xương

Nực cười thay:

Nêu không, pháp không, vôi bột cũng không, mà tết.

Thôi cũng được:

Rượu có, nem có, bánh chưng cũng có, thừa chơi .

Giai thoại làng văn

Người tự thông báo là “thừa kế duy nhất của nhà thơ Xuân Diệu”, ông Cù Huy Hà Vũ, trong bài Có một Xuân Diệu nhà báo đã viết:

* … năm 1970, Xuân Diệu được cử phụ trách tờ Tác phẩm mới của Hội nhà văn, đã bị phê bình vì cho đăng bài tuỳ bút “Phở” của Nguyễn Tuân”; v.v…

* Lại vừa đây trên báo Diễn đàn văn nghệ Việt Nam, số 162 (tháng 7/2008) cũng Cù Huy Hà Vũ với bài Có một Xuân Diệu – nhà báo cách mạng (tr. 45-47), tương tự nội dung bài trên, tuy đã bỏ chi tiết cho rằng Xuân Diệu là người cho đăng tuỳ bút Phở của Nguyễn Tuân, nhưng tác giả bài báo lại đưa ra như khẳng định một sự kiện: khi phụ trách tờ Tác phẩm mới, Xuân Diệu “lại bị chỉ trích vì cho đăng những bài không thật “lập trường” cho lắm”, và để cách chức ông, đưa ông về quy chế “viết văn chuyên nghiệp”, người ta đã “tạm ngừng xuất bản” tạp chí Tác phẩm mới từ số tháng 2/1976, mãi đến tận tháng 1/1987, tức 2 năm sau khi Xuân Diệu mất (18/12/1985) mới tục bản dưới tên gọi Tác phẩm văn học (về sau đổi lại là Tác phẩm mới và nay là tạp chí Nhà văn)!

(Lại Nguyên Ân – Những hư cấu văn học sử cần đính chính)

Tiếng Việt trên net

ah = à
kon = con, ví dụ: kon gái

(Nguồn: Gio-o.com)

Ngộ  Không

(Sưu Tập)

KỲ 1 KỲ 2 KỲ 3 KỲ 4 KỲ 5 KỲ 6 KỲ 7 KỲ 8 KỲ 9 KỲ 10 KỲ 11 KỲ 12 KỲ 13 KỲ 14 KỲ 15 KỲ 16 KỲ 17 KỲ 18

KỲ 19 KỲ 20 KỲ 21

 KỲ 22

      Ở ngòai chỗ ra mắt sách tôi chẳng gặp ai ngòai em.

      Em có khuôn mặt lo lắng. Tôi thăm dò bằng những dấu chấm hỏi. Em rình mò tôi. Tôi mỉm cười làm quen. Tôi kiên nhẫn đợi câu trả lời. Im lặng. Tôi rủ em vào quán cà phê. Em gật đầu. Khoảng năm sáu giờ, đường phố đã bắt đầu buồn ngủ, ánh mặt trời chiếu heo hắt, rọi qua tấm kính những tia sáng vàng nhạt nhòa. Những ngọn gió hiếm hoi cố gắng làm buổi chiều lành lạnh thêm. Ngồi ở quán cũng lâu. Tôi nói về vườn nhà. Em muốn tôi đưa em về nhà để thăm cái vườn. Nhà tôi chỉ có mỗi cái vườn. Không xem cái vườn thì xem cái gì. Tôi tự hỏi như vậy. Em đang bồng bềnh trôi trên một dòng nước không có bến đậu. Em gật đầu…

      Nhưng em mím môi ơ hờ với cỏ cây. Tôi thì thầm thử rủ em vào phòng ngủ chung một giường. Im lặng. Em lắc đầu. Tôi vào phòng một mình thu người trong chăn chờ đợi. Em lắc đầu. Im lặng. Em dùng dằng nhập cuộc. Em đi theo và biết trước sau ngả lòng lăn dài ra với chăn gối. Em vừa đi vừa lắc đầu trong im lặng. Trong phút giây này thế giới của tôi chỉ có em thôi. Em đang hiện hữu. Em đang thanh thản cuộn mình trong chăn với một cõi riêng. Tôi và em gối đầu lên nhau, ôm nhau nằm trên giường miên man bất tận. Em úp mặt vào ngực tôi, hơi ấm của em tỏa ra khiến tôi gây gây. Cái giường để làm gì? Chẳng hẳn là làm tình không thôi mà còn để nói chuyện. Những chuyện trên giường thường thì rất thật. Như người uống rượu say không nói dối. Tôi nói với em như vậy. Im lặng. Em gật đầu.

     Tôi lặng lờ về em…Em từ một nơi xa xôi kỳ ảo mà ông trời đã ban tặng cho tôi, giữa tháng ngày dài đằng đẵng hoang lạnh triền miên. Cả cuộc đời lăn lộn vì vợ vì con, đến cái tuổi bà mãn kinh, bà ngủ riêng phòng, để lại tôi mục nát trong già cỗi. Có nhiều đêm mất ngủ, tôi buông rơi ý nghĩ dọc ngang trôi nổi đến đâu thì đến. Những cơn mộng mị sặc mùi nhang khói. Khi tỉnh dậy, tôi xuội xuống, mắt nhắm nghiền, để rồi chìm trong mê mệt. Bà ấy không có tội vì nằm riêng mà chỉ cuộc đời có tội và đẩy đưa đến nông nỗi hỗn mang này đây. Cái gọi là vợ chồng đến cái tuổi này, chỉ còn nghĩa chứ chẳng còn tình. Bà biết vậy. Tôi biết thế. Chẳng ai bảo ai. Mỗi tối tôi quay về phòng mình, khép cửa. Giữa đêm, đôi khi tôi trở mình, xoay người trên mặt nệm chỉ thấy bâng quơ, trống trải…

      Một chiều cuối đông có gió heo may. Tôi đã gặp em…

      Em xuất hiện bất ngờ khiến tôi bối rối. Em mang đáng điệu của một người đàn bà vướng mắc tâm hồn trẻ thơ. Và tôi nhủ thầm, rồi ra suốt đời em sẽ phải tập làm bé con, chập choạng biết đi. Có lẽ em đã quyến rũ tôi vào những khỏanh khắc hồn nhiên như thế này. Hoặc ngược lại, bây giờ em bị tôi lôi kéo trong tư thế trần truồng của tôi. Đã quá lâu, rất lâu rồi, dưới bụng tôi bỗng dưng trổi dậy cứng cáp nhường nào. Tôi không cảm thấy mệt mỏi hay giảm sút chút nào. Cũng bồn chồn, nôn nả nhưng không háo hức lắm như trước đây. Tôi như chiếc lá mùa đông đang chờ ngày rụng, chợt thấy mình xanh tươi trở lại. Em nhìn tôi trìu mến, em hát cho tôi nghe, em kể chuyện trẻ thơ, em bé bỏng dịu dàng. Đôi mắt em thẳm sâu chứa nhiều hòai niệm đã khiến cái tuổi về chiều của tôi đắm chìm trong đó. Tôi muốn dấn sâu hơn. Nhưng đôi mắt em đã khiến tôi ngưng lại ở chỗ vuốt ve trìu mến và chỉ thế thôi. Tôi muốn giữ gìn cho em sự trắng trong với chồng em. Dù cả hai chúng tôi đều chờ đợi lâu lắm rồi điều gì ở phía trước. Giống như một khỏanh khắc thiêng liêng, chưa ai dám tự mình xâm phạm. Em trẻ, tôi già. Tôi tranh dành từng giây, từng phút để được gần em. Trẻ hay già đều phải bấu víu vào cuộc đời, muốn nhặt nhạnh từng mảnh sau lưng mùa xuân, cuối đường hạnh phúc…qua những phút giây. Sự ngọt ngào hạnh phúc ngắn ngủi ấy đủ để tôi gậm nhắm suốt một buổi xế chiều dài lê thê. Nhưng hôm nay, khi chiều đã quá muộn màng, tôi đã nhìn thấy sức sống ở nơi em qua mùi thơm da thịt thoang thoảng. Chỉ thoáng vài giây, chuyển thành kỷ niệm về một mùi thơm nào đó thuộc về quá khứ.

      Những ngọn lửa hồng trong lò sưởi cố lách tách xóa bỏ cái lạnh cuối đông. Mùa đông đang chuyển mùa dẫy dụa. Tôi kéo chăn xuống nửa người và nằm nghiêng, ôm em cả một lúc lâu. Mặt tôi quay ra phía cửa sổ, tôi nhìn thấy ánh sáng hắt qua cửa và đậu lên mái tóc em. Những tia nắng chiều nhạt nhẽo đùa lên trên khuôn mặt em, em nheo mắt lại nửa kín nửa hở. Tôi đưa ngón tay trỏ vào miệng em, sâu vào mồm em. Em mút ngon lành. Nhìn em mút giống như cây cà rem. Tôi hỏi em thấy sao? Im lặng. Tôi từ từ đút ngón tay vào…ra…ra…vào…Tôi hỏi có thấy ngọt ngọt không? Em gật đầu.

       Mắt em đăm đăm nhìn tôi dò xét. Em gác chân lên đùi tôi. Cái váy rộng bị kéo lên tới háng. Cái đầu gối tôi co lên vì chật chội, chẳng may đụng vào cái u u của em. Cái u u của em vô tình nằm sát đầu gối tôi. Vú em ép lên cánh tay tôi, sát ngực tôi. Mềm và mát. Miệng em mấp máy ngay sát vành tai tôi. Cảm giác kỳ kỳ lan dọc xương sống. Đầu tôi di di lên cái u u gần gũi hơn. Tôi cảm nhận cái u u cong cong, tròn tròn, đưa đi đưa lại. Tôi quàng tay sau lưng kéo sát em vào tôi. Em thở nhẹ…thật nhẹ. Em truồi người lên tôi trong chăn ấm. Những cọ quẹt mơn man nổi gai ốc. Thân thể đang trần truồng của tôi hứng trọn cảm gíác mịn màng khi va chạm phải bộ ngực hở hang của em. Lưỡi tôi vừa ướt, vừa mềm, liếm láp da thịt em. Tôi cố tình tạo cảm giác tê tê như có đàn kiến rần rần bò trên ấy. Em nằm chịu trận…Em ẹo người để tôi cửi cái áo ra và vất xuống sàn nhà…Em quấn thắt tôi đấy. Rồi thả buông tôi đấy. Để em lặng lờ thả mắt theo dõi bóng mây ngoài cửa sổ và nghiêng ngả với nắng say.

       Em cứ lãng mạn thả hồn với nắng mây như vậy đó….

       Em trống trải…Tôi thò tay ra đằng sau, mấy ngón tay soa nhè nhẹ đằng sau lưng, mò mẫm chui xuống cái thắt lưng váy, chúng nghịch ngợm, em nhột nhạt. Tôi lẳng lặng ngắm em và mơ màng. Bất chợt tôi hôn em trong tĩnh lặng. Người ta có thể rất buồn khi đang hôn. Dù khi ấy vũ trụ quay cuồng. Tôi nói với em về tình yêu thân xác giữa người trẻ người già. Người trẻ sau đấy là quên ngay. Thế rồi một buổi chiều… Mười năm sau người già vẫn nhớ. Người già sống bằng hoài niệm. Em gật đầu. Im lặng. Tôi thì thầm bên tai em: “Tôi muốn gần em”. Và em hiểu điều ấy. “Gần” nghĩa là gì…Cái giừờng là chỗ để nói chuyện, tôi nói về cách thức và biểu đạt, về những khám phá mới lạ của người Hoa đã có từ lâu, dường như vào nơi mê cung muôn vàn kỳ thú, nhưng biết chọn lối nào, biết tìm nơi đâu, hay chỉ cần một lối?

        Tôi ngồi dậy… Bắt đầu từ ngón chân…Em chấp nhận điều đó, nhưng một chấp nhận đầy hân hoan. Vì em luôn luôn rùng mình khi tôi mơn man điểm đó. Những cái vân chân gai gai. Những ngón chân em nhỏ nhắn, gan bàn chân em hồng hào nhậy cảm. Mỗi lần môi tôi chạm vào, nó lại rùng lên từng tế bào sau cảm giác tê cứng mãnh liệt. Nằm thu lu trong chăn, em rướn cong người, miết xuống tôi qua mảng sườn mịn. Tôi ôm gọn lấy em. Gầy và mảnh như bộ xương cá. Tôi vuốt xuôi xuống phần lông mềm. Em rên khẽ. Tôi nhìn em ngửa cổ, ngả đầu, mắt nhắm, miệng hé…Em gật đầu. Im lặng. Em ưng thuận. Tôi biết em cần tôi. Thèm tôi…

       Chiếc váy hoa tự em đã tụt xuống tận đầu gối.

       Dường như em đã sẵn sàng với tôi.

      Thế là xong chuyện về…tôi nghe qua lời kể của em hay qua tay trái cũng vậy thôi…Hoặc giả nói khác đi, tôi và em mỗi người mỗi kể lại cùng một chuyện nhưng khác nhau. Đâu khác gì truyện “Rashomon – Lã Sinh Môn”  nổi tiếng ở cả trong lẫn ngoài nước Nhật, thế giới biết tiếng tác giả Akutagawa Ryunosuke. Truyện ngắn của ông bày tỏ nỗi hoài nghi về tính tuyệt đối của sự thật. Có sự thật phổ quát không, hay chỉ là ảo ảnh của sự thật khúc xạ qua tâm lý của mỗi người? đạo diễn Yoshida Hiroaki dựng thành phim “Aozora Bunkô. đạo diễn Martin Ritt Mỹ mô phỏng ra phim “The Outrage”. Truyện Rashomon viết về một cặp vợ chồng trẻ đi qua rừng trúc bên hẻm núi sâu rồi xẩy ra chuyện cả hai bị giết. Trước quan nha, những lời khai của nhiều nhân chứng gồmngười đốn củi, nhà sư, kẻ sát nhân, ngay lời kể lể của hai vợ chồng đã chết qua miệng người ngồi đồng gọi hồn về đều chẳng ai kể giống ai, hoàn toàn khác nhau…!

      Chuyện của em và tôi cũng vậy, cả hai chẳng ai kể giống ai.

      Ngay cả có một nhân chứng là …cái giường:

      Chung quanh tôi là bóng tối.

     Tôi đây là cái gìường mà lão ta vừa mới nhắc đến. Tôi và lão, cả hai đang cùng nhau mục nát trong già cỗi. Tôi vẫn im lìm. Vẫn nằm lù lù một chỗ.

      Ngòai trời đã mờ đen từ lúc nào. Tôi rời rã, vô tri, vô cảm. Và họ, có lẽ cũng rã rời không kém sau cơn hoan lạc. Hoặc có thể không…Như vợ lão ấy, nào có khác gì người đàn bà đã quá tuổi mãn kinh, chỉ cần động tay, động chân một chút là cơ thể đua nhau nhức nhối, khô ráo và cạn kiệt. Cũng như tôi đây, càng ngày càng bào mòn, mộng, khớp lỏng le, cọt kẹt, mối mọt lúc nhúc theo thời gian. Nhưng đời tôi có một ngày đổi thay theo lão. Một ngày kia. Lão đánh răng, chải đầu. Lão nhìn vào gương và cười. Lão tới chỗ ra mắt sách. Lão đưa cô ta về nhà. Lão dẫn cô ta vào phòng. Họ leo lên tôi vần nhau…Thế là tôi…kẽo kẹt và lão hóa thêm.

      Tôi tiếp tục nhìn họ…

      Ánh mắt của tôi lạnh nhạt khi nhìn thấy chăn gối, tấm dra nhầu nát bi thảm. Hàng ngày, hàng tuần khi tôi mà họ tưởng lầm là không có đấy, nhưng tôi thấy hết, tôi thấy họ quần nát lên tôi. Như hôm nay. Như bây giờ.

      Bỗng nhiên cô bảo lão:

      –  Em muốn sướng.

      Cô gác chân lên lão, cọ sát. Đùi cô mịn màng như múi mít chín vàng, đưa đẩy trên lão như lăn bột để làm bánh trôi, bánh chay. Bàn tay cô mềm mại xoa lên lưng lão.

      Lão ậm ừ:

      –  Thêm chút nữa, còn xa quá, không tới, nhích lên một tí. Thôi được rồi, nỡm ạ.

      Lão khoan khoái nằm thừ ra. Ngất ngư.

      Cô trườn lên lão và cười. Ngực non trẻ, tròn cung cúc và cứng như hai nửa quả cau bổ đôi in trên lưng lão. Ngực cô rung rung…

      Cười và nói:

      –  Em muốn sướng.

      Cô lật lão nằm ngửa và ngắm lão. Như ngắm một pho tượng.

      Nói và cười:

      –  Nhắm mắt lại, để em xoa người ông. Ông sẽ mới tinh như đồng xu mới.

      Tay cô xoa mạnh lên người lão. Lấy ngón tay út có móng đỏ chót ngoáy vào tai lão. Xoa tròn, vuốt dọc. Xoay tròn cánh tay như vuốt một cái ống, xoa tròn lên mông như xoa cái đầu trọc. Tôi đang nghĩ, chưa kịp hiểu cô ấy ngoáy vào lỗ tai thì cái tay sướng hay cái tai sướng đây?…thì cô lấy tay cù vào nách và cười hinh hích rồi hỏi:

       – Thích phải không?

       Lật lão nằm ngửa. Ngoáy vào rốn. Xoa cu. Xoa nhiều hơn vào chỗ đó.

       Cô tinh ngịch hỏi:

       –  Muốn nữa không?

       Cô lại lật lão nằm nghiêng và cười khúc khích:

       –  Em xoay ông, em vần ông, ông sẽ thấy cực lạc.

       Họ đối đáp trong thinh không, thinh lặng:

       –  Cực lạc là gì?

       –  Là hạnh phúc.

       –  Hạnh phúc là gì?

       –  Là tình yêu.

       Lần này cô cười chúm chím:

       – Sao ông tò mò thế.

       Lão nhỏm dậy nhìn cô, miệng lầu bầu:

       –  Gì mà trần như nhộng! Nỡm.

       –  Nhộng rang muối ngon lắm.

       Rồi cô nằm ngửa. Nằm tênh hênh. Không phải dâng trái đào thơm. Dung tục hơn, dâng con hến đen đen. Tay dang, chân dạng…

      Cô cười rung rúc:

       – Em muốn sướng.

      Trả lời sự thèm muốn đã tràn trề của cô. Cái thân hình còm khom, tóc bạc da mồi lão đè nghiến lên cô, khuất lấp, chìm trôi, chỉ còn vang vọng tiếng thở phì phò của lão, lẫn tiếng thở gấp, tiếng rên rỉ của cô. Tôi há hốc mồm kinh ngạc và nghĩ…Một là tôi tống cổ họ xuống xuống…giường. Hai là tôi tiếp tục nhớn nhác rình mò bí mật của họ. Tôi chọn thế thứ hai. Cũng chính vì vậy mà trong tôi lại sinh sôi nỗi niềm đầy khóai cảm, thỏa màn lẫn đau đớn mà không sợ ai phát hiện. Hay là tôi bệnh họan chai lì theo họ mất rồi.

      Để ngón tay lên môi lão…Cô mấp máy:

      –  Hôn thử đi xem có mùi vị gỉ?

      …………..

      –  Hôn nhè nhẹ, hôn thong thả.

      …………..

      –  Ngon không?

      ………….

      –  Sao không mút đi!

      ………….

      Xong, cô buông lơi, miệng máy máy, tay bắt chuồn chuồn…Cô đang thì thào gì đó vào tai lão. Cô ghé miệng day nhẹ nhẹ vào nách lão khiến lão ghì chặt lấy cô, mặt cô đỏ như cua luộc. À thì ra là họ sắp sửa…Cô ghì sát ngực vào lão, nhúm tóc rung nhè nhẹ khi lão rướn cái bụng lên. Một tiếng kêu nghèn nghẹn phát ra từ cái cổ của cô, nghe như tiếng mèo con kêu. Lão rướn mình và sau cái rướn mình thứ tư, thứ năm. Lão bỗng lăn kềnh ra giường. Như tầu lá chuối vật ra tả tơi sau cơn bão. Vậy mà…Vậy mà lão còn với tay vồ lên ngực cô nắm chặt như bám víu. Cô rên rỉ. Lần này không phải tiếng mèo con kêu. Mà nghe da diết, lúc âm ỉ khi tắc nghẹn, nghe như tiếng hồn ma bóng quế nào đó ngoài khung cửa vọng vào theo gió, theo mùa, Ắng lặng rồi chìm khuất. Lão cũng chìm dần vào giấc ngủ rã rời, đầu óc lùng bùng đến chóng mặt. Mắt lão lim dim. Hai tay xuội lơ, miệng vẫn còn ư hử ư hử với những tiếc nuối…

       Cô nhẹ nhàng tháo bỏ tay lão ra, mặc quần áo và lẳng lặng quay bước.

       Sau lưng tôi, cánh cửa được khép lại bởi một cơn gió lạ lùa qua khe.

       Tôi, cái giường, muốn được như lão với một cơn gió lạc.

***

      Tôi chẳng rỗi hơi để bụng đến cái giường bát nháo thế nào mà chỉ quan hòai với em bây giờ nhìn tôi qua những sợi tóc bạc, những nếp nhăn của năm tháng cùng khỏang cách của tuổi tác, từ lâu rồi, tôi đã ẩn hiện đâu đó trong em…Tôi lẩm nhẩm đọc lại một số truyện cũ em viết, một trong những bài đó có cái tựa đề: “Như Sương Mong Manh”. Viết về già, trẻ em gò gẫm mài dũa chữ nghĩa:  “ông Chương nói: Đúng ra em không nên tới, em đừng nên tới vì tôi quá già với em.  Và Thư cũng chợt hiểu tại sao Thư không đến với em trai ông Chương mà lại hay để ý đến người đàn ông góa vợ lớn hơn mình mười mấy tuổi này”. Tôi tủm tỉm cười, có một thời tôi cũng gà trống nuôi con và bây giờ một duyên hai nợ, em đến với tôi và hô hoán: “Em yêu anh vì anh lớn tuổi hơn em và em…cảm nặng cái tuổi tác của anh lúc nào không hay?”. Em lúc khúc tiếp: ‘’Em rất là thành thật khi khai với anh rằng em yêu anh vì anh lớn tuổi hơn em. Em còn nhớ anh cứ “hù” em là anh lớn tuổi để…đẩy em ra mà, nhưng em…đâu có “ngán’’. Theo tôi, qua cảm tính, em như người nấp bóng mây theo gió bay đi, nhưng sau cơn mưa trời lại nắng, em đã gặp một anh già như tôi, chỉ là lẽ tất nhiên của đất trời…

       Vì theo những nhà tâm lý học đúc kết rằng những người yêu nhau cách biệt tuổi tác thường có khuynh hướng lâu dài hơn và hạnh phúc hơn, và thường chênh lệch nằm trong con số từ mười đến hai mươi năm. Nhiều đàn bà và nhất là những cô gái, họ yêu theo quán tính. Họ chỉ cảm nhận và không thấy là họ bị mê hoặc từ những người lớn tuổi này, nhất là những người đàn ông có kiến thức, chẳng hẳn là thuộc lòng nguyên bộ bách khoa tòan thư, đôi khi chỉ là những hiểu biết nhỏ nhặt hàng ngày chung quanh cuộc sống. Họ cảm thấy an lành được nấp dưới tàn cây cổ thụ hay được hấp thụ và cuốn hút một sức sống mới mà họ ít gặp ở những người cùng tuổi.

        Em ron rót: “Lúc đầu thì em chỉ “cảm phục” người hiểu biết hơn mình thôi, nhưng từ  từ em “cảm nặng” hồi nào em không hay. Dạo này em bệnh nặng lắm anh ơi, chỉ có một mình anh chữa được thôi…’’ Giời ạ, em “cảm phục” tôi, em bị “cảm” thì đúng hơn, vì bước ra ngõ em gặp mưa không ướt đất, nắng không ấm đầu, ra tới đường gặp ai không gặp, em nhè gặp có mỗi một tôi. Nắng không ra nắng, mưa chẳng ra mưa nên em…“cảm nặng”. Biết nói gì đây, không có mợ chợ vẫn đông, đầu đường cuối ngõ nói cho ngay tôi chỉ là gã hủ nho, khủng khỉnh cọ đít nồi nhóp nhép được ba chữ Hán chi, hồ, giả, dã. Từ đó nhang thơm đèn thắp, cảo mực đề văn, nuốt câu bớt chữ, thêm dấm thêm tương dăm văn tự án, gia sản một mẻ chữ Nôm gọi là biên khảo, biên chép. Một buổi, gã hủ nho buồn đi thơ thẩn, thấy sách kẻ kia bán bên đường, thuận tay mở ra xem. Về nhà đọc kỹ, bất đồ cả mừng vì góp nhặt sỏi đá một số “kiến thức đóng hộp”, nôm tự gọi là kiến thức lỗ mỗ lơ ngơ. Thế nên thường vén mồm sáo cuội “Nhai văn nhá chữ…” nhưng câu sáo ngữ này lùi lại dăm khoẻn chữ con con lòi ra cái đuôi, cái đuôi ấy mới chính là tôi đây, là nhai văn nhá chữ…: “…buồn ta, con giun nào biết đâu là cao sâu”. Trong khi thức giả chung quanh, kiến văn đầy người, họ thầm lặng nào có khoe mẽ chi đâu, trong khi sự hiểu biết của mình chỉ bé bằng cái mắt muỗi. Để rồi trời đất mênh mông cùng xuân, hạ, thu, cùng những đổi thay, lao tứ khổ tâm vuốt râu thả chữ cho lắm, tôi chỉ là con ếch, con bướm của Trang Tử. Vì rằng con ếch ngồi trong đáy giếng, làm sao nói được chuyện biển cả, con bướm chẳng sống qua mùa hè làm sao nói được chuyện tuyết rơi, vì nó không biết gì xa hơn đời nó. Tôi như vậy đấy và không hơn để em…trông gà hóa cáo này kia.

       Thuốc đắng dã tật, gã hủ nho tôi bỗng thành ông lang bốc thuốc, chưa kịp bắc cái nồi thuốc Bắc “Thạch, Nhũ, Trần, Bì sao để lại – Qui, Thân, Liên, Nhục tẩm mang đi ” cho em…thì nỗi buồn chạm mặt là đụng đầu cái chát vào người tâm lý Jean Carroll luận về đàn ông. Ông này nhẩy bổ vào cho rằng đàn ông mù tịt về tình yêu và tình dục. Đàn ông không coi người phụ nữ bốn mươi tuổi hấp dẫn như cô nàng hai mươi. Đàn ông không biết chú ý, không biết lắng nghe để hiểu rằng phụ nữ cần có một người đàn ông trải nghiệm cảm giác ham muốn. Nói thế chẳng có nghĩa là phụ nữ không có dục vọng vì đàn ông lạ lùng với cảm xúc của phái nữ. Tiếp tay có thêm nhà tâm lý học Jeff Larsen cho thêm chi tiết sự khác biệt giữa cái tuổi hai mươi và bốn mươi: Trái với nét tươi trẻ, vóc dáng cân đối của những cô gái ở cái tuổi đôi mươi. Người phụ nữ ở cái tuổi trung niên có vẻ đẹp mặn mà, sâu lắng. Không thu hút cái nhìn ngay khi gặp gỡ, nhưng nét duyên ngầm mặn mà ấy khiến đàn ông càng ngắm càng say. Như say rượu vang vậy, rượu càng để lâu càng đậm đà, càng quý. Phụ nữ trung niên cảm nhận cuộc sống thâm trầm và điềm đạm. Vì vậy cách cư xử của họ cũng lịch lãm, tinh tế và họ có đầu óc gia đình. Ngược lại nhiều cô gái trẻ hời hợt, bồng bột và nhất là chóng chán, thích thay đổi. Ông cho một thí dụ cái hạnh phúc giữa mới và cũ: ‘’Một ông sở hữu một chiếc xe mới và sang trọng chưa hẳn là hạnh phúc. Ngược lại một ông khác chỉ có chiếc xe cũ nhưng lúc nào cũng chăm sóc yêu thích nó ông ta sẽ hạnh phúc hơn’’.

(Còn Tiếp)