<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>Trần Thị Nguyệt Mai &#8211; T.Vấn và Bạn Hữu</title>
	<atom:link href="https://t-van.net/author/nguyetmai/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://t-van.net</link>
	<description>Văn Học và Đời Sống</description>
	<lastBuildDate>Wed, 02 Sep 2026 06:51:51 +0000</lastBuildDate>
	<language>en-US</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=6.7.11</generator>

<image>
	<url>https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2022/02/t-van-favicon.png?strip=all&#038;resize=32%2C32</url>
	<title>Trần Thị Nguyệt Mai &#8211; T.Vấn và Bạn Hữu</title>
	<link>https://t-van.net</link>
	<width>32</width>
	<height>32</height>
</image> 
	<item>
		<title>Trần Thị Nguyệt Mai: VŨ THẤT &#038; ĐỜI THỦY THỦ</title>
		<link>https://t-van.net/tran-thi-nguyet-mai-vu-that-doi-thuy-thu/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Trần Thị Nguyệt Mai]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 02 Sep 2026 06:26:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Góc Văn]]></category>
		<category><![CDATA[giới thiệu sách]]></category>
		<category><![CDATA[Vũ Thất: ĐỜI THỦY THỦ 3]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://t-van.net/?p=91719</guid>

					<description><![CDATA[Tháng 5/2026 vừa qua, nhà văn Vũ Thất đã hoàn thành cuốn 3 cũng là cuốn cuối cùng trong bộ truyện Đời Thủy Thủ của ông. Nếu kể từ cuốn đầu tiên, phát hành vào năm 1969, cho đến khi cuốn này hoàn thành, ông đã trải qua 57 năm ròng rã. Giữa khoảng thời [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-large is-resized"><a href="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/08/DTT-bia.jpg?strip=all&w=2560"><img fetchpriority="high" decoding="async" width="662" height="1024" src="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/08/DTT-bia-662x1024.jpg?strip=all" alt="" class="wp-image-91300" style="width:422px;height:auto" srcset="https://cdn.t-van.net/2026/08/DTT-bia-194x300.jpg 194w, https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/08/DTT-bia-662x1024.jpg?strip=all 662w, https://cdn.t-van.net/2026/08/DTT-bia-768x1187.jpg 768w, https://cdn.t-van.net/2026/08/DTT-bia-994x1536.jpg 994w, https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/08/DTT-bia.jpg?strip=all 1242w" sizes="(max-width: 662px) 100vw, 662px" /></a></figure></div>


<div style="height:30px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<p>Tháng 5/2026 vừa qua, nhà văn Vũ Thất đã hoàn thành cuốn 3 cũng là cuốn cuối cùng trong bộ truyện <em>Đời Thủy Thủ</em> của ông. Nếu kể từ cuốn đầu tiên, phát hành vào năm 1969, cho đến khi cuốn này hoàn thành, ông đã trải qua 57 năm ròng rã. Giữa khoảng thời gian đó, là những chuyến hải hành, giữ gìn biển đảo miền Nam cho đến thời điểm cuối cùng của Việt Nam Cộng Hòa vào tháng 4/1975. Tiếp đó là 9 năm “lao động vinh quang” trong những trại tù với mỹ danh “học tập cải tạo” từ Bắc chí Nam cho đến khi được phóng thích. Nhờ chuyến hải hành cuối cùng bằng ghe tắc ráng, ông đã đến trại tỵ nạn Pulau Bidong ở Mã Lai vào cuối năm 1984. Sau hơn 6 tháng, ông được đoàn tụ bên vợ và hai con tại Hoa Kỳ năm 1985. Tiếp nối là những ngày “làm lại cuộc đời”: đi học, đi làm không ngơi nghỉ để lo cho cuộc sống gia đình. Đến lúc nghỉ hưu, ông mới có dịp quay về với niềm vui chữ nghĩa để viết tiếp <em>Đời Thủy Thủ 2</em> – tháng 3/2023 và hoàn tất <em>Đời Thủy Thủ 3</em> vào tháng 5/2026.</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Nhà phê bình văn học Liễu Trương đưa ra một hình ảnh rất đẹp: Bộ trường thiên tiểu thuyết của Vũ Thất làm liên tưởng đến một ngọn pháo bông: với <em>Đời Thủy Thủ 1</em> và <em>Đời Thủy Thủ 2</em> pháo bông được châm ngòi, với <em>Đời Thủy Thủ 3</em> ngọn pháo bông tung lên trời, nở ra thành muôn nghìn bông pháo rực rỡ.</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Nhà văn / Hạm trưởng Trần Quang Thiệu cũng là người bạn đồng môn cùng khóa Đệ nhất Bảo Bình (8/1961 – 3/1963) với ông nhận xét rất chí lý: “Vũ Thất đã kết hợp nhuần nhuyễn kỹ thuật hải quân, nghệ thuật hải chiến, lịch sử, tâm lý, tạo một bối cảnh mượt mà như bình minh trên đại dương”.</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Trong bộ sách này, người đọc được đắm mình trong khung cảnh trời biển mênh mông, hiểu thêm về những chiến sĩ Hải Quân VNCH qua câu chuyện của Võ Bằng, từ một Thiếu úy mới ra trường Sĩ quan Hải Quân ở cuốn 1 cho đến khi trở thành Đại úy Hạm trưởng Trợ Chiến Hạm Rạch Gầm ở cuốn 3. Nhờ tài chỉ huy sáng suốt, linh hoạt, anh cùng đồng đội đã tích cực ngăn chận địch xâm nhập bằng đường biển, bảo vệ hữu hiệu lãnh hải Miền Nam. Riêng anh, được thăng cấp Thiếu tá tại mặt trận cùng ân thưởng huy chương Anh dũng bội tinh với nhành dương liễu. Kết thúc là một đám cưới Hải quân nhộn nhịp, tưng bừng, trong hạnh phúc ngập tràn của đôi bạn Võ Bằng – Huỳnh Như Oanh.</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;Với một văn phong trong sáng, kiến thức rộng, hiểu rõ tâm lý nhân vật cộng thêm kinh nghiệm của một sĩ quan Hải Quân VNCH đã từng là Hạm trưởng, Vũ Thất cuốn hút người đọc ngay từ những chương đầu tiên. Ngoài ra, chuyện tình yêu cũng được đan xen giúp cho không khí truyện bớt căng thẳng, đầu óc độc giả được thư giãn hơn sau những chương hải chiến đụng độ với máu lửa, chết chóc.</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Trong cuốn 3, độc giả như được sống thật với thủy thủ đoàn vào những lúc gian nguy, khó khăn cũng như khi hạnh phúc nhất. Cũng để thấy được bản lĩnh của người hạm trưởng mà như ở chương đầu tiên, Đề đốc Tư Lệnh Hải Quân đã khéo léo nhắc nhở Võ Bằng: “Chỉ huy chiến hạm là một nhiệm vụ vô cùng tế nhị, khó khăn. Chiến hạm là thế giới cô lập giữa đại dương mênh mông. Hạm trưởng là người duy nhất chịu trách nhiệm sinh mạng toàn bộ thủy thủ đoàn và tài sản quốc gia. Mệnh lệnh nhận được thì rõ ràng, nhưng cách thi hành thì không ai hướng dẫn. Hạm trưởng phải tự dùng hiểu biết, kinh nghiệm, sáng kiến của mình. Thành công thì thăng tiến, thất bại thì có khi đại dương là mồ chôn tất cả.”</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Khi “chiến hạm sắp sửa ngang qua Hòn Mấu tiến đến Hòn Nồm, cực nam của quần đảo Nam Du trên đường đến Gành Dầu, thời tiết không còn thuận lợi. Gió giật, rít&#8230; Sóng rung lắc con tàu. Mây đen chớp giật, tung cơn mưa rào xối xả&#8230; Radar bị nhiễu xạ, không thể thấy đối vật&#8230;” Võ Bằng dùng học thuật lẫn kinh nghiệm hải hành bằng chiều sâu để con tàu được an toàn. Hoặc lúc Rạch Gầm đụng độ với tàu Bắc Cộng tiếp tế vũ khí ở Rạch Vẹm. Khi thấy tàu địch bỏ chạy cách 4 hải lý vẫn còn trong tầm đạn, hạm trưởng hỏi phòng radar vị trí mới nhất rồi cho lệnh bắn 4 quả đại bác 76 ly 2. Kết quả tàu địch trúng đạn, bốc cháy.</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Cuốn sách cũng nói lên tính nhân ái của người chiến sĩ VNCH, luôn nghĩ tới dân, đúng với lời dạy của Đức Trần Hưng Đạo trong Binh Thư Yếu Lược: “Người làm tướng trước hết phải tu thân, giữ tín, trọng nghĩa, khiển quân như con, dân như nước. Có như vậy, thiên hạ mới yên.” “Khoan thư sức dân làm kế bền gốc sâu rễ” và “lấy nhân nghĩa mà giữ nước”. Như khi gặp “tàu đánh cá hiện rõ ngay trước mũi, Võ Bằng ban lệnh tránh va chạm vì nếu hai tàu va vào nhau, tàu kia mỏng manh hơn chắc chắn thiệt hại nặng hơn. Tàu Hải Quân hư thì có Hải Quân Công Xưởng. Còn tàu đánh cá, họ phải bỏ tiền túi vốn eo hẹp.” Trường hợp gặp tàu đánh cá hư máy, trôi giạt nhiều ngày, ngư dân kiệt sức hoặc bất tỉnh, chiến hạm cũng hết lòng tiếp cứu. Thêm nữa, trong cuộc chiến, họ không nhìn ta-địch, mà nhìn bằng trái tim Việt Nam giữa những người anh em, đồng bào, cùng một mẹ Âu Cơ. Trong “Chiến tranh Việt Nam và tôi”, nhà thơ Nguyễn Bắc Sơn có lần tâm sự: “<em>Xem chiến cuộc như tai trời ách nước / Ta bắn trúng ngươi vì ngươi bạc phước / Vì căn phần ngươi xui khiến đó thôi / Chiến tranh này cũng chỉ một trò chơi&#8230;”</em> Hạm trưởng Võ Bằng cũng cùng tâm cảm. Sau cuộc đụng độ với địch, nhìn nước đỏ loang loáng mặt biển, anh không vui với chiến thắng. “Anh nghĩ đến cha mẹ, vợ con của những kẻ chết chìm. Nỗi đau của họ bao giờ mới nguôi? Vì đâu mà phải vào Nam để chết?” Nhưng giữa chiến trường, anh không còn một lựa chọn nào khác: một mất một còn, giết hay bị giết!</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ngoài ra, cuốn sách cũng giúp người đọc hiểu được người lính biển hơn. Thấy vậy mà không phải vậy! Nhớ “ngày xưa còn bé”, tôi cũng hay nghêu ngao hát “<em>Thủy Thủ và Biển Cả”</em> của Y Vũ: “Với biển cả anh là thủy thủ, Với lòng nàng anh là hoàng tử, Nhớ chuyện ngàn đêm xứ Ba Tư, Và chuyện thần tiên bao thế hệ&#8230;” Rồi có lúc được ngắm nhìn họ đứng nghiêm chào cờ trong bộ lễ phục trắng tinh: áo trắng, cầu vai gắn cấp bậc màu vàng lấp lánh, quần trắng ủi thẳng nếp. Sĩ quan đội mũ Kê-pi trắng, phía trước gắn phù hiệu mỏ neo vàng, thủy thủ thì đội mũ Polo trắng không vành&#8230; Từ đó, tôi mường tượng cuộc đời người lính Hải Quân chắc đẹp và sướng lắm! Họ được ở trên tàu, ăn uống đầy đủ, ngủ có giường hẳn hoi. Trái hẳn với các binh chủng khác, người lính phải mang ba-lô, nón sắt, súng đạn, lương khô, tư trang nặng trĩu trên vai trong những chuyến hành quân rừng núi, hoặc lội bùn sình ở chốn ruộng đồng. Cơm thì gạo sấy. Đêm ngủ bờ ngủ bụi, có khi ngủ tại những ngôi mồ mả, gian khổ vô cùng. Nay mới rõ: “khi tàu rời bến, mọi người cũng đều vất vả, bụi đời”. Tất cả những tiện nghi đó chỉ nhằm giúp người lính biển đủ sức chịu đựng giữa đại dương bao la khi đụng trận hoặc lúc gặp cuồng phong. Đó là “cơn cuồng nộ bất thường. Gió đẩy sóng dựng đứng, đuôi tàu trên đỉnh sóng, cả bánh lái lẫn chân vịt quay trong không khí. Dòng hải lưu xoáy mạnh, khiến tàu bị cuốn theo và có thể bị nhận chìm&#8230; Cho dù máy ước định vị trí DRT và máy đo chiều sâu vẫn bền bỉ hoạt động, nhưng trong cuồng phong, không có gì bảo đảm để con tàu không mắc cạn hoặc va vào đá ngầm.”</p>



<p>Hãy tưởng tượng, “một chuỗi ba cơn sóng khổng lồ liên tiếp, cao như dãy núi, ập thẳng vào mũi và thân tàu. Rạch Gầm bị hất bổng lên, rồi rơi tự do xuống một hố sâu. Mọi người cảm giác hụt hẫng, thót tim. Thân tàu kêu răng rắc như thể sắp vỡ toang ra từng mảnh. Đài chỉ huy nghiêng 45 độ. Lan Như bị hất văng, hét lên, đầu đập vào vách. Anh hạ sĩ quan quay lui, một tay bám vào thành đài, một tay kéo Lan Như lên. Nàng gượng gạo đứng nhưng rồi đổ gục xuống. Sàn tàu trở thành điểm tựa duy nhất cho nàng. Và cái xô trở thành bạn thân thiết. Nàng há miệng, gục đầu lên miệng xô, lại ụa mửa&#8230;” để thấy khi cuồng phong ví như con tàu đang đụng trận&#8230; Những lúc ấy, hạm trưởng cũng phải cố giữ bình tĩnh tính toán cẩn thận, kể cả cầu nguyện với các đấng thiêng liêng mong cho con tàu bình an.</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Thêm vào đó, tác giả còn khéo lồng vào những câu chuyện, truyền thuyết, sự tích, văn chương, lịch sử, &#8230; về những hòn đảo mà chiến hạm có dịp đi ngang qua hoặc đến công tác rất cuốn hút, thú vị, giúp người đọc mở mang thêm kiến thức. Đặc biệt, tôi thích thú với câu chuyện chung quanh quần đảo Trường Sa, được người Việt khai phá từ thế kỷ 17, bia chủ quyền: Vạn Lý Trường Sa được dựng từ thời Minh Mạng. Đến thời Việt Nam Cộng Hòa, ta tiếp tục khẳng định chủ quyền, dựng bia mới và xây trạm khí tượng trên một đảo tương đối lớn, gọi Trường Sa Lớn. Nhưng cũng không khỏi ngậm ngùi khi biết đảo lớn nhất là Ba Bình bị Đài Loan chiếm và đảo Thị Tứ lớn thứ nhì cũng bị Phi Luật Tân chiếm khi Việt Nam ở vào thời buổi chia cắt đất nước.</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Gấp cuốn sách lại, tôi không khỏi thầm phục tác giả. Đã hơn 50 năm lìa xa biển, vậy mà ông vẫn nhớ như in những mệnh lệnh, những con số, những kỹ thuật để điều hành con tàu ở mọi tình huống. Có lúc ông cho máy tiến 3, lúc tiến full, hoặc lúc lái hướng 300, lúc lái hướng 310, v.v&#8230; Chắc chắn hải nghiệp vẫn còn nằm trong máu thịt, tim óc của ông. Nếu có kiếp sau, tôi đoan chắc ông cũng xin theo nghề&#8230; lính biển, để tiếp tục (trở thành) “hành nghề” hạm trưởng. Có đúng không, thưa tác giả Vũ Thất?</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <em>Đời Thủy Thủ</em> là bộ truyện tâm huyết để lại cho những thế hệ sau về cuộc chiến đấu kiêu hùng của Hải Quân VNCH, mà ngay từ quyển đầu tiên đã từng được nhà thơ Nhất Tuấn ngợi khen là “tác phẩm xuất sắc viết về đời lính”.</p>



<p><strong>Trần Thị Nguyệt Mai</strong></p>



<p><em>2/8/2026</em></p>



<p>*Mua sách, xin liên lạc tác giả: <a href="mailto:vuthat@yahoo.com">vuthat@yahoo.com</a><em></em></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>TRÒ CHUYỆN VỚI NHÀ THƠ TRANG CHÂU (Trần Thị Nguyệt Mai thực hiện)</title>
		<link>https://t-van.net/tro-chuyen-voi-nha-tho-trang-chau-tran-thi-nguyet-mai-thuc-hien/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Trần Thị Nguyệt Mai]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 16 Jun 2026 06:07:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[TÁC PHẨM MỚI]]></category>
		<category><![CDATA[giới thiệu tác giả]]></category>
		<category><![CDATA[Trang Châu]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://t-van.net/?p=89915</guid>

					<description><![CDATA[XIN BẤM VÀO ĐÂY TRÒ CHUYỆN VỚI NHÀ THƠ TRANG CHÂU (Trần Thị Nguyệt Mai thực hiện)]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full is-resized"><a href="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/06/bia-tro-chuyen-trang-chau.jpg?strip=all&w=2560"><img decoding="async" width="601" height="780" src="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/06/bia-tro-chuyen-trang-chau.jpg?strip=all" alt="" class="wp-image-89916" style="width:435px;height:auto" srcset="https://cdn.t-van.net/2026/06/bia-tro-chuyen-trang-chau-231x300.jpg 231w, https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/06/bia-tro-chuyen-trang-chau.jpg?strip=all 601w" sizes="(max-width: 601px) 100vw, 601px" /></a></figure></div>


<div style="height:30px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<p class="has-text-align-center"><strong>XIN BẤM VÀO ĐÂY</strong></p>



<p class="has-text-align-center"><strong>TRÒ CHUYỆN VỚI NHÀ THƠ TRANG CHÂU (Trần Thị Nguyệt Mai thực hiện)</strong></p>



<div data-wp-interactive="core/file" class="wp-block-file"><object data-wp-bind--hidden="!state.hasPdfPreview" hidden class="wp-block-file__embed" data="https://cdn.t-van.net/2026/06/TRO-CHUYEN-VOI-NHA-THO-TRANG-CHAU.pdf" type="application/pdf" style="width:100%;height:600px" aria-label="Embed of TRO CHUYEN VOI NHA THO TRANG CHAU."></object><a id="wp-block-file--media-3f2f3769-760e-43d1-b64d-e08818bc0531" href="https://cdn.t-van.net/2026/06/TRO-CHUYEN-VOI-NHA-THO-TRANG-CHAU.pdf" class="mcloud-attachment-89917">TRO CHUYEN VOI NHA THO TRANG CHAU</a><a href="https://cdn.t-van.net/2026/06/TRO-CHUYEN-VOI-NHA-THO-TRANG-CHAU.pdf" class="wp-block-file__button wp-element-button mcloud-attachment-89917" download aria-describedby="wp-block-file--media-3f2f3769-760e-43d1-b64d-e08818bc0531">Download</a></div>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Trần Thị Nguyệt Mai: Thoáng Chim Bay</title>
		<link>https://t-van.net/tran-thi-nguyet-mai-thoang-chim-bay/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Trần Thị Nguyệt Mai]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 27 May 2026 06:42:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Góc Văn]]></category>
		<category><![CDATA[tưởng niệm trần hoài thư]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://t-van.net/?p=89458</guid>

					<description><![CDATA[Nhà văn Trần Hoài Thư ngồi khâu di sản văn chương Miền Nam  Anh chị Trần Hoài Thư – Nguyễn Ngọc Yến * Tưởng nhớ hai năm ngày mất của anh chị Trần Hoài Thư &#38; Nguyễn Ngọc Yến. Thời gian trôi nhanh quá! Loay hoay đã đến ngày Đại tường của chị, rồi đến [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><a href="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/image001.png?strip=all&fit=179%2C281&w=2560"><img decoding="async" width="179" height="281" src="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/image001.png?strip=all&fit=179%2C281" alt="" class="wp-image-89459"/></a></figure></div>


<p class="has-text-align-center"><em>Nhà văn Trần Hoài Thư ngồi khâu di sản văn chương Miền Nam</em></p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><a href="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/q2RqE733-image002.jpg?strip=all&w=2560"><img loading="lazy" decoding="async" width="500" height="468" src="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/q2RqE733-image002.jpg?strip=all" alt="" class="wp-image-89460" srcset="https://cdn.t-van.net/2026/05/image002-300x281.jpg 300w, https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/q2RqE733-image002.jpg?strip=all 500w" sizes="(max-width: 500px) 100vw, 500px" /></a></figure></div>


<p class="has-text-align-center"><em>  Anh chị Trần Hoài Thư – Nguyễn Ngọc Yến</em></p>



<p class="has-text-align-right"><em>* Tưởng nhớ hai năm ngày mất</em> <em>của anh chị Trần Hoài Thư &amp; Nguyễn Ngọc Yến.</em></p>



<p class="has-text-align-left">Thời gian trôi nhanh quá! Loay hoay đã đến ngày Đại tường của chị, rồi đến của anh, cách nhau đúng một tháng. Anh chị đã đến và rời cõi đời này như đôi chim liền cánh, luôn ở bên nhau. Khi chim Yến bay về nơi miên viễn, hậu sự đã xong, chẳng còn chi vướng bận, cũng là lúc anh giã từ cõi thế.</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Anh yêu chị nhiều lắm. Những ngày chị nằm bệnh, anh chăm sóc, lắng lo. Không phải đôi ba ngày hay đôi ba tháng mà gần 12 năm. Từ một người chưa bao giờ phải nấu ăn, anh đã tìm tòi, học hỏi nấu thức ăn Việt dặm thêm gia vị tình yêu để mỗi ngày hai bận mang vào <em>nursing home</em> cho chị. Cứ như vậy trong suốt thời gian chị nằm bệnh cho đến thời đại dịch Covid-19 phải chịu cách ly&#8230; Chị không ăn được đồ Mỹ, cộng thêm có quá nhiều cư dân ở đó, y tá đâu thể đảm đương việc ăn uống cho từng bệnh nhân đầy đủ như anh lo cho chị trước đây. Dần dà chị mất khả năng nhai, nuốt. Nên từ đó chị phải sống nhờ G-tube đưa thức ăn vào thẳng bao tử và anh cũng “<em>mất job</em>” nấu ăn&#8230; Sau tang lễ vào đầu tháng 6/2024, chúng tôi cùng ghé đến thăm căn nhà của anh chị lần cuối. Có quý anh Phạm Văn Nhàn, Tô Thẩm Huy, Nguyễn Đình Hiếu, quý anh chị Phạm Cao Hoàng – Cúc Hoa, Nguyễn Minh Nữu – Kim Mai, các con của nhà văn Doãn Dân và những thân hữu quý mến anh cùng gia đình các cháu Thoại, Hưng. Tôi thật cảm động khi bắt gặp cuốn sách dạy nấu ăn nằm chơ vơ trên chiếc bàn phụ nhỏ dưới tầng hầm, nơi chốn thân thương từng gắn bó mỗi ngày với anh. Từ đây, anh đã cho ra đời tạp chí văn học nghệ thuật Thư Quán Bản Thảo (TQBT) vào tháng 9/2001, hồi phục những tạp chí văn học Miền Nam qua dạng flipbooks phổ biến trên trang blog Trần Hoài Thư cũng như in ấn Di sản Văn chương Miền Nam với biết bao công lao khó nhọc của anh chị đi sưu tầm tài liệu từ thư viện các Đại học Cornell (Ithaca, New York) và Yale (New Haven, Connecticut) của Hoa Kỳ.</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; “&#8230; 4 giờ sáng mồng 7 Tết Tân Mão, bắt đầu rời nhà. Rời nhà khi trời còn đen tối, khi tuyết bão, khi trời sương mù dày dặc. Khi chúng tôi đến Scranton, cách thư viện Cornell khoảng 50 dặm, vào lúc 8 giờ sáng thì đường đông đá. Chiếc xe đầu chạy chậm lại khiến tôi, quen như một phản xạ, cũng đạp thắng và đạp rất nhẹ. Vậy mà xe đã mất điều khiển trợt tự do. Hết trái, rồi qua phải, không thể kiềm chế nó nổi. Trong khi đó phía đường ngược chiều nằm phía bên trái, một chiếc xe truck chạy ngược lại. Tôi chỉ còn biết nhắm mắt&#8230;”</p>



<p>[Rong bút – Trần Hoài Thư – tr. 5 (TQBT số 46 tháng 4/2011)].</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Kỷ niệm của những ngày phụ anh thực hiện những số TQBT lại hiện ra trong trí. Với sự tiến bộ của khoa học, email và máy tính đã giúp chúng tôi thực hiện những cuốn báo rất dễ dàng mà không cần phải cùng ngồi làm việc trong một tòa soạn nơi có những máy in to lớn cùng những người thợ sắp chữ. Tôi đọc bản thảo, đôi khi anh nhờ đánh máy bài vở trong những tài liệu văn chương mà lúc chưa bị bệnh, chị Yến đã cùng anh lái xe đến các thư viện để sưu tầm những di sản văn chương miền Nam. Nhắc lại thời kỳ này, anh luôn nói đến chị bằng giọng rất thương yêu, trìu mến: “Tội chị lắm em, chị giành lái xe vì mắt anh cận thị nặng không thấy rõ. Và chị hát suốt trên đường ru anh ngủ”. &nbsp;</p>



<p><em>Nhớ em, bài hát đường về</em></p>



<p><em>Em ơi, tiếng hát bây giờ tìm đâu?</em></p>



<p>(Trần Hoài Thư – Tiếng Hát)</p>



<p>Mỗi lần thực hiện xong một số báo, anh rất vui. Như niềm vui của người vừa gặt hái xong cánh đồng chữ nghĩa, bội thu những hạt vàng mẩy, chắc, lóng lánh. Hãy nghe tiếng reo vui của anh:</p>



<p><em>Con tôi đã thức dậy rồi</em></p>



<p><em>Đang thi nhau nhả những tờ giấy in</em></p>



<p><em>Đứa dưới hầm, đứa ở trên</em></p>



<p><em>Đứa chạy chậm, đứa “run” nhanh cấp kỳ</em></p>



<p><em>Đứa chớp đèn báo bị jammed</em></p>



<p><em>Đứa cho biết giấy đã vơi cạn rồi</em></p>



<p><em>Vậy mà vui quá là vui</em></p>



<p><em>Hình như xuân cũng về rồi, bạn ơi</em></p>



<p><em>Con tôi đã thức dậy rồi</em></p>



<p><em>Thư Quán Bản Thảo sắp ra đời, bà con!</em></p>



<p>(Trần Hoài Thư – Con tôi đã thức dậy rồi)</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Trong một trả lời phỏng vấn của nhà văn Trần Doãn Nho, anh THT giãi bày:</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; “&#8230; nếu người đọc muốn biết về văn chương và tác giả trước 1975, thì sách báo đâu mà đọc? &#8230; sau 1975, văn chương về người lính miền Nam đã bị tận diệt. Sách vở tạp chí bị đốt hủy thì lấy chứng cớ đâu để nói lên tính cách nhân bản của nền văn học thời chiến&#8230; Bộ máy nhà nước cũng như mấy ông nhà văn nhà thơ trong hàng ngũ thắng trận luôn luôn trắng trợn vu cáo văn chương chúng tôi là văn chương thực dân kiểu mới, là văn chương đồi trụy, nọc độc văn hóa, vân vân để những khối óc ngây thơ luôn luôn bị tiêm nhiễm. Tôi biết có người sẽ bảo chuyện cũ mấy mươi năm rồi vẫn còn nhắc lại, mất thì giờ. Nhưng sự thật ai trả lại cho chúng tôi đây, hở? Ai biện hộ giùm cho những lời vu cáo người lính thám báo được viết trong <em>Nỗi buồn chiến tranh</em> của Bảo Ninh hay trong <em>Cõi người rung chuông tận thế</em> của Hồ Anh Thái? Ai?</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Chẳng hạn đoạn sau đây của Hồ Anh Thái trong truyện ngắn vừa nói:</p>



<p><em>“Cuối cùng, điều Hoa không ngờ đã tới. Cô chỉ nghĩ rằng bọn thám báo sẽ lôi Hùng đi làm tù binh để tiếp tục lấy khẩu cung. Nhưng thằng cầm con dao găm của anh đã cúi xuống rạch một đường thành thạo trên bụng Hùng. Anh quằn quại hét lên một tiếng rùng rợn. Ở trên cao, Hoa nghiến chặt răng gần như ngất đi. Hai thằng kia đè chặt chân tay Hùng cho thằng mổ bụng moi tim gan ra. Chúng nổi lửa nướng tim gan ăn ngay tại chỗ. Hai hột tinh hoàn thì được phân chia cho hai thằng chắc là cấp cao hơn.”</em></p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vai trò thám báo là tuyệt đối giữ bí mật để làm nhiệm vụ săn tin hay chỉ điểm máy bay oanh tạc đơn vị địch. Họ bị đẩy vào những chỗ mà có lẽ mỗi lần ra đi là ít khi có ngày về. Bởi không ai có thể bảo vệ họ được trừ họ. Vậy mà ở đây, cảnh năm tên thám báo bắt một tù binh loại chính quy, nhởn nhơ với một bữa yến tiệc ăn tim gan và tinh hoàn người, giữa thanh thiên bạch nhật, đầy ổ kiến lửa (chúng tôi hay dùng cụm từ này để chỉ một mục tiêu khó nuốt, thường ám chỉ nơi có sự xuất hiện đơn vị chính quy Bắc Việt). Lại tỉnh bơ nổi lửa đốt cho khói bốc lên để ‘lạy ông tôi ở bụi này’! Biết viết văn là bịa, nhưng bịa vừa vừa thôi chứ, ông Hồ Anh Thái ơi. Và thiên chức nhà văn ở đâu? Bịa trắng trợn như thế ai mà tin được!</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Tôi bỗng liên tưởng đến những giọt nước mắt chảy trên má của người tù binh nào đó của chiến trường Bình Định vào những năm cuối của thập niên 60, như qua bài thơ của Trang Châu sau đây:</p>



<p><strong><em>Nước mắt kẻ thù</em></strong></p>



<p><em>nó bị thương</em></p>



<p><em>bị bắt sống</em></p>



<p><em>mọi người đòi giết nó:</em></p>



<p><em>nó núp trong hầm</em></p>



<p><em>với một khẩu tiểu liên</em></p>



<p><em>cầm chân cả trung đội:</em></p>



<p><em>nó bắn ngã chúng tôi một người</em></p>



<p><em>bắn bị thương hai người khác</em></p>



<p><em>tôi đọc nét căm hờn</em></p>



<p><em>trên những khuôn mặt đồng đội</em></p>



<p><em>mọi người đòi giết nó</em></p>



<p><em>tên du kích vùng khốn nạn</em></p>



<p><em>gài lựu đạn lùm cây bờ ruộng</em></p>



<p><em>giết những người bắt cá mò tôm</em></p>



<p><em>.</em></p>



<p><em>nó nằm đó</em></p>



<p><em>mình bết bùn</em></p>



<p><em>máu cánh tay nhầy nhụa</em></p>



<p><em>tránh những tia nhìn nổ lửa</em></p>



<p><em>những báng súng gờm gờm</em></p>



<p><em>nó nằm chờ</em></p>



<p><em>một phát súng vào đầu</em></p>



<p><em>một lưỡi dao rạch bụng</em></p>



<p><em>một cái đạp xuống hố sâu</em></p>



<p><em>nó nằm chờ nằm chờ</em></p>



<p><em>tử thần</em></p>



<p><em>.</em></p>



<p><em>nhưng</em></p>



<p><em>chỉ có bàn tay vuốt dịu căm hờn</em></p>



<p><em>bàn tay băng bó vết thương</em></p>



<p><em>bàn tay vỗ về an ủi</em></p>



<p><em>nó nằm chờ tử thần</em></p>



<p><em>sững sờ bắt gặp tình thương</em></p>



<p><em>đồng loại</em></p>



<p><em>đôi mắt sát nhân vụt bỗng hiền từ</em></p>



<p><em>nhen hai dòng lệ nhỏ</em></p>



<p><em>.</em></p>



<p><em>trong cuộc chiến hôm nay</em></p>



<p><em>cho tôi xin chiến đấu không hận thù</em></p>



<p><em>xin những vết thương bình đẳng</em></p>



<p><em>cho tôi đổi một trăm chiến thắng</em></p>



<p><em>lấy một giọt nước mắt kẻ thù</em></p>



<p><strong>Trang Châu</strong> (Bên bờ Kinh Sáng 17-2-67)</p>



<p>(trích trong <em>Dấu vết chiến tranh</em>)</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ôi <em>cho tôi đổi một trăm chiến thắng lấy một giọt nước mắt kẻ thù</em>! Còn gì là nhân bản hơn, còn gì tình người hơn. Không phải lời ước ao trên phát xuất từ một y sĩ tiền tuyến là Trang Châu, nhưng nó phát xuất từ trái tim của Miền Nam. Đó là bản chất của con người. Đó là cõi lòng thấm đầy Chúa và Phật. Không phải như từ trái tim đen từ những kẻ sống chỉ biết căm thù! Và căm thù mãi mãi!”</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Anh yêu văn chương, yêu chữ nghĩa, yêu cái đẹp trong từng con chữ, từng lời văn, từng câu thơ. Và muốn chia sẻ những nét đẹp đó cho tất cả mọi người.</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Dưới đây là những dòng trích từ Thư Tòa Soạn của Giai Phẩm TQBT số 98, tháng 5/2022:</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;“Truyện của Sơn Nam rất nhiều, đăng rải rác trên các nhật báo hay tuần báo thủ đô.</p>



<p>Mặc dù có sự nỗ lực tìm tòi để cho ra đời ba tuyển tập truyện ngắn Sơn Nam, nhưng vẫn có một số nhiều truyện không tìm thấy trong các tuyển tập này.</p>



<p>Nhận thấy nếu không sưu tập là cả một thiệt thòi rất lớn cho nền văn học nước nhà, nên chúng tôi cố gắng cho ra đời giai phẩm 98 Thư Quán Bản Thảo để đăng lại một số truyện quý hiếm của nhà văn Sơn Nam mà chúng tôi tìm thấy trên tuần báo Tiểu Thuyết Thứ Năm&#8230;”</p>



<p>Hay khi thực hiện xong Giai Phẩm TQBT tháng 12-2023, chủ đề <em>Mai Thảo – Hạt Vàng Đã Mất</em>, sưu tập những bài tùy bút, tạp ghi, nhận định văn học của Nhà văn Mai Thảo xuất hiện trên tuần báo Khởi Hành, Nghệ Thuật, Vấn Đề, anh tâm sự:</p>



<p><em>Tôi đâu còn hơi còn sức như ngày nào</em></p>



<p><em>Khuân một ít đồ phải thở hào thở hển</em></p>



<p><em>Chân đi nay không còn vững</em></p>



<p><em>Ngón tay rã rời như không còn thuộc về ta!</em></p>



<p><em>Vậy mà điên rồ in sách báo tặng free</em></p>



<p><em>Muốn chia sẻ những niềm vui chữ nghĩa</em></p>



<p><em>Mới tháng trước vừa ra lò <strong>32 bài văn Mai Thảo</strong>*</em></p>



<p><em>Thì giờ đây sắp <strong>Mai Thảo Hạt Vàng </strong>**</em></p>



<p><em>Tuổi già ai ai cũng muốn tẩy trần</em></p>



<p><em>Tôi lại đem nia đi đãi sàng tìm ra ngọc quý</em></p>



<p><em>Mang chiếc giỏ nặng ra ngoài bưu chính</em></p>



<p><em>Thấy ánh mắt cô quầy</em></p>



<p><em>lòng cũng đủ vui…</em></p>



<p>(Trần Hoài Thư – Khiêng Giỏ Sách Ra Bưu Điện)</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Tạp chí TQBT cũng là nơi anh Trần Hoài Thư lên tiếng bênh vực cho người đã khuất nhưng cô thế, để phục hồi danh dự cho tác giả. Như trường hợp dịch giả Phùng Thăng. Bà tên thật Công Tằng Tôn Nữ Phùng Thăng, sinh năm 1943 tại Huế trong một gia đình hoàng tộc rất mộ đạo Phật. Là em ruột của cố Ni trưởng Thích Nữ Trí Hải (tên thật Công Tằng Tôn Nữ Phùng Khánh) &#8211; một danh ni uyên bác của Phật giáo Việt Nam. Phùng Thăng là giáo sư triết học, cùng với chị gái Phùng Khánh, là dịch giả của một số tác phẩm triết học, văn học và tâm linh nổi tiếng đương thời. Giáo sư Thái Kim Lan nhận định: “Quả thật tư tưởng và tác phẩm cũng như hành trạng của họ không những mang lại vẻ cẩm tú trên văn đàn miền Nam thời đó mà còn soi sáng trí tuệ và tâm thức của thế hệ đồng thời.” (Thái Kim Lan – Phùng Khánh và Phùng Thăng: Lộ trình suy tư triết học – phác họa hiện tượng luận tình yêu – TQBT số 71)</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; “Chỉ khoảng một tháng sau khi <em>Những Ruồi</em> được phát hành thì bị Trần Thiện Đạo (TTĐ) dùng nguyệt san Văn để “phang” nặng nề qua bài viết “Tìm hiểu vở kịch Les Mouches của Jean-Paul Sartre (nhân đọc bản dịch của Phùng Thăng)”. Bài đăng hai kỳ trên nguyệt san Văn tháng 11, tháng 12, dày tất cả khoảng 50 trang, khổ chữ nhỏ. Bài được người viết ghi là hoàn tất vào cuối tháng 9/1967.</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Đặc biệt, kỳ 2 ông dành trọn bài để phang <em>Những Ruồi</em>: Nào là “một cái kho chất chứa chật ních và đầy đủ hết mọi lỗi lầm trong phép dịch văn”, “bản dịch vừa phản vừa diệt”, “khinh thường độc giả và miệt thị giới phê bình tới độ ấy”, “dịch chữ không dịch tinh thần câu văn”, “cắt bỏ không dịch”, “cái giọng đặc Tây”, ngớ ngẩn”, chối tai”, “một thứ giấy khống chỉ…”, “cẩu thả”, “sai bét”, “ngờ vực cái vốn liếng Pháp ngữ”, “không giữ tánh cách Việt Nam”, “vô nghĩa”, “thiếu nghĩa”, “tối nghĩa”, “lòng thòng”, “dịch ẩu”, “dịch càn”, “sai cả mẹo luật tiếng Việt Nam”, “lối dịch đầu-gà-đít-vịt”, “Chưa lãnh hội thấu đáo mẹo luật Pháp”, v.v…. Ông xả tiểu liên, trung liên, AK, M16, B40. Ông tấn công đủ mặt, từ trang đầu đến trang cuối… Vây chặt, càng vây càng pháo…</p>



<p>Có điều ngạc nhiên là chẳng thấy một nhà trí thức, nhà văn,&nbsp; nhà thơ hay phê bình nào thời ấy động lòng trắc ẩn lên tiếng bênh vực Phùng Thăng!</p>



<p>(THT – Khi nghĩa tử không là nghĩa tận – TQBT số 71, tháng 8/2016)</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Thời trước không ai lên tiếng bênh vực dịch giả Phùng Thăng. Sau này mới có Nhị Linh dành những lời khen ngợi cho bà. Riêng anh THT đã trân trọng và hết lòng “theo dấu chân Phùng Thăng qua kinh nghiệm của một cựu trung đội trưởng thám kích: bằng sự thu nhặt tin tức, đúc kết, đánh giá” để “vực dậy di sản văn học miền Nam, vực dậy sự thật”, để rồi ba số báo TQBT với chủ đề Phùng Thăng lần lượt ra đời:</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &#8211; TQBT số 59, tháng 3/2014 – Theo dấu Phùng Thăng</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &#8211; TQBT số 71, tháng 8/2016 – Chiều đầy bông Phùng Thăng</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &#8211; TQBT số 105, tháng 4/2023 – Phản phê bình Trần Thiện Đạo và Thụy Khuê về dịch phẩm <em>Những Ruồi</em> của Phùng Thăng của tác giả Chơn Hạnh Trần Xuân Kiêm</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bên cạnh việc phát hành TQBT, Thư Ấn Quán cũng tái bản hai dịch phẩm của bà trong tủ sách Di sản Văn chương Miền Nam:</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &#8211; <em>Những Ruồi</em> (nguyên tác <em>Les Mouches</em> của Jean-Paul Sartre)</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &#8211; <em>Kẻ Lạ ở Thiên Đường</em> (nguyên tác <em>Attente de Dieu</em> của Simone Weil)</p>



<p>để độc giả thấy được một dịch giả Phùng Thăng rất tài hoa, không như lời mạt sát nặng nề của TTĐ.</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Đối với anh THT, tạp chí TQBT như một mái nhà để anh em bằng hữu họp mặt, đóng góp, chia sẻ văn chương. Anh không quản công in ấn, đóng gói gửi tặng bạn bè thân hữu. Ai muốn đóng góp tem thư hay tiền bạc phụ giấy mực in với anh cũng tốt, không có cũng chẳng sao. Tuy thế, lúc sinh thời, anh rất buồn mỗi khi tạp chí TQBT bị trả về vì không có người nhận mà anh hoàn toàn không biết lý do. Có thể vì họ đã đáp chuyến tàu hoàng hôn ở cuối cuộc đời, hoặc đã dọn nhà đi xa không lời thông báo&#8230; Một nỗi buồn khác là khi độc giả đã nhận được sách báo hay tài liệu anh gửi tặng nhưng rồi ít lâu sau lại phủ nhận và yêu cầu anh gửi lần nữa, khiến anh thật không hiểu&#8230; Anh cũng tâm sự, có khi bài viết gửi cho tạp chí TQBT, thay vì ca ngợi người Thầy đáng kính, tác giả lại có ý nâng mình lên, nên anh đã rất tiếc không thể đăng những bài như thế&#8230;</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Lễ Đại tường năm nay cũng là ngày cháu Thoại xả tang ba mẹ. Ngoài cha, vợ con là những người anh yêu thương, trân quý nhất. Có lần anh chia sẻ, “Chị Yến và Thoại là quà tặng văn chương cao quý mà cuộc đời mang đến cho anh, hơn cả giải thưởng Nobel về văn học”. Ở đầu tập thơ cuối cùng phát hành tháng 4/2024, anh ghi lời đề tặng: <em>“Cho em và con – hai nguồn thơ vô tận, đồng thời cũng là chiếc phao giúp ta mưu sinh và thoát hiểm. Qua em, anh tập therapy về tình yêu. Qua con, với những viên thuốc mầu nhiệm.”</em></p>



<p>Tôi chợt nhớ những câu thơ của Hương Hải Thiền Sư:</p>



<p><em>“Nhạn quá trường không</em></p>



<p><em>Ảnh trầm hàn thủy</em></p>



<p><em>Nhạn vô di tích chi ý</em></p>



<p><em>Thủy vô lưu ảnh chi tâm”</em></p>



<p>Anh chị đã đến với cuộc đời này và khi ra đi cũng không có ý để lại dấu như chim nhạn kia. Nhưng những công trình phục hồi văn chương Miền Nam của anh chị sẽ mãi còn đó, trên những kệ sách thật và ảo cũng như trong tâm biết bao người Việt yêu mến văn chương.</p>



<p><strong>Trần Thị Nguyệt Mai</strong></p>



<p><em>22-05-2026</em></p>



<p>* Ấn bản đặc biệt Tạp chí TQBT, tháng 5/2021:&nbsp; Mai Thảo – Bài viết ở trang cuối</p>



<p class="has-text-align-left">** Giai Phẩm TQBT tháng 12-2023:&nbsp; Mai Thảo – Hạt vàng đã mất</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Trần Thị Nguyệt Mai: TRÒ CHUYỆN VỚI NHÀ THƠ TRANG CHÂU</title>
		<link>https://t-van.net/tran-thi-nguyet-mai-tro-chuyen-voi-nha-tho-trang-chau/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Trần Thị Nguyệt Mai]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 25 May 2026 06:31:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Góc Văn]]></category>
		<category><![CDATA[giới thiệu tác giả]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://t-van.net/?p=89398</guid>

					<description><![CDATA[Nhà thơ Trang Châu (Hình bìa sau của tập truyện Y sĩ tiền tuyến, năm 1970.) • Trần Thị Nguyệt Mai thực hiện qua eMail Trần Thị Nguyệt Mai:&#160; Xin anh nói cho độc giả biết một chút về anh? Trang Châu:  Tôi sinh ngày 28 tháng 3 năm 1938 ở Huế. Mồ côi mẹ [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full is-resized"><a href="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/image017.png?strip=all&w=2560"><img loading="lazy" decoding="async" width="240" height="334" src="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/image017.png?strip=all" alt="" class="wp-image-89407" style="width:362px;height:auto" srcset="https://cdn.t-van.net/2026/05/image017-216x300.png 216w, https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/image017.png?strip=all 240w" sizes="(max-width: 240px) 100vw, 240px" /></a></figure></div>


<p class="has-text-align-center">Nhà thơ Trang Châu (Hình bìa sau của tập truyện <em>Y sĩ tiền tuyến</em>, năm 1970.)</p>



<p class="has-text-align-right"><em>• Trần Thị Nguyệt Mai thực hiện qua eMail</em></p>



<p><strong><em>Trần Thị Nguyệt Mai</em></strong><em>:&nbsp; Xin anh nói cho độc giả biết một chút về anh?</em></p>



<p><strong>Trang Châu</strong>:  Tôi sinh ngày 28 tháng 3 năm 1938 ở Huế. Mồ côi mẹ năm 10 tuổi. Ông thân sinh tôi là một tướng 3 sao trong quân lực VNCH.</p>



<p>Tôi được theo học các trường Pellerin, Institut de la Providence ở Huế và Lycée Yersin ở Đà Lạt. Lên đại học tôi chọn Y Khoa Sàigòn, vào quân y, ra trường cuối năm 1965 với cấp bậc y sĩ trung úy. Tôi chọn phục vụ quân y Dù từ 1966 đến 1971. Tiếp theo là y sĩ điều trị Quân Y Viện Trần Ngọc Minh. Giữa năm 1972 được lệnh thuyên chuyển về Trường Quân Y, đảm trách chức vụ Trưởng Khối Sinh Viên và Khóa Sinh một thời gian ngắn và sau đó là Trưởng Khối Tâm lý Chiến kiêm Chủ Bút Tập San Quân Y cho đến ngày mất Miền Nam năm 1975.</p>



<p>Tị nạn tại thành phố Montréal, tỉnh bang Québec, xứ Canada, từ 14 tháng 5 năm 1975. Trở lại nghề Y vào tháng 9 năm 1977. Tháng 4 năm 1988 tình nguyện theo tàu của Hội Médecins du Monde (Pháp) về Biển Đông cứu người vượt biển. Tàu đã gặp 5 ghe vượt biển, vớt được 327 thuyền nhân. Nghỉ hưu từ đầu tháng 3 năm 2016.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><a href="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/gxgBnjxb-image001.jpg?strip=all&w=2560"><img loading="lazy" decoding="async" width="319" height="451" src="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/gxgBnjxb-image001.jpg?strip=all" alt="" class="wp-image-89399" srcset="https://cdn.t-van.net/2026/05/gxgBnjxb-image001-212x300.jpg 212w, https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/gxgBnjxb-image001.jpg?strip=all 319w" sizes="(max-width: 319px) 100vw, 319px" /></a></figure></div>

<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><a href="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/image003.png?strip=all&w=2560"><img loading="lazy" decoding="async" width="302" height="425" src="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/image003.png?strip=all" alt="" class="wp-image-89400" srcset="https://cdn.t-van.net/2026/05/image003-213x300.png 213w, https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/image003.png?strip=all 302w" sizes="(max-width: 302px) 100vw, 302px" /></a></figure></div>


<p class="has-text-align-center">Chụp ở Đà Lạt năm 1956-57, khi học tú tài 2 ở lycée Yersin.</p>



<p class="has-text-align-center">&#8211; Hình bên trên: từ trái sang: TC là người thứ 4.</p>



<p class="has-text-align-center">&#8211; Hình bên dưới: Hàng đứng (từ trái sang): TC là người thứ 3</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><a href="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/image005.png?strip=all&w=2560"><img loading="lazy" decoding="async" width="342" height="473" src="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/image005.png?strip=all" alt="" class="wp-image-89401" srcset="https://cdn.t-van.net/2026/05/image005-217x300.png 217w, https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/image005.png?strip=all 342w" sizes="(max-width: 342px) 100vw, 342px" /></a></figure></div>


<p class="has-text-align-center">TC&nbsp;đứng trên tàu Mary của Médecins du Monde&nbsp;đi cứu người vượt biển, năm 1988.</p>



<p><strong><em>TTNM</em></strong><em>:&nbsp; Được biết anh làm thơ từ năm 15 tuổi. Nguyên do gì đã đưa anh đến với thơ?</em></p>



<p><strong>Trang Châu</strong>: Tôi còn nhớ, lúc bắt đầu đánh vần được chữ quốc ngữ, tình cờ thấy cuốn truyện thơ Lục Vân Tiên mẹ tôi để ở đầu giường, tôi tò mò mở ra đọc, đánh vần từng chữ, chữ hiểu chữ không. Cho đến bây giờ tôi vẫn nhớ mấy câu thơ sau đây:</p>



<p><em>‘’Đêm khuya ngọn gió thổi lò</em></p>



<p><em>Sương sa ẩm thấp, mưa to lạnh lùng&#8230;’’</em></p>



<p>Hai câu thơ tả cảnh Lục Vân Tiên, mù lòa, bị đem bỏ trong hang Xương Tòng cho chết đói. Tôi đã khóc khi đọc và hiểu được hai câu thơ này. Cũng như tôi đã sung sướng vui mừng tiếp đó khi đọc hai câu thơ sau:</p>



<p><em>‘’Đêm nằm thấy một ông tiên</em></p>



<p><em>Đem cho thuốc uống mắt liền sáng ra&#8230;’’</em></p>



<p>Đó là kỷ niệm khó quên lần chạm mặt đầu tiên với thơ.</p>



<p>Vì theo học chương trình Pháp giờ Việt văn rất ít: mỗi tuần chỉ 2 giờ học. Vị giáo sư là một linh mục: Cha Bính. Sau khi giảng dạy các thể thơ VN như: lục bát, song thất lục bát, phú, Đường thi, tứ tuyệt, thơ Mới, cha Bính bắt cả lớp làm thơ;&nbsp;đề tài&nbsp;: tự do, thể thơ&nbsp;: tự do. Bài thơ đầu đời của tôi ở tuổi 15 là viết về người mẹ vắn số của mình:</p>



<p><strong>Thăm Mộ Mẹ</strong></p>



<p><em>Tôi đứng nhìn xem nấm mộ tàn</em></p>



<p><em>Im lìm an giấc dưới trời lam</em></p>



<p><em>Trên đầu bia đá rêu xanh phủ</em></p>



<p><em>Cỏ úa lan tràn phủ dọc ngang</em></p>



<p>.</p>



<p><em>Lúc ấy hồn tôi cố tưởng mơ</em></p>



<p><em>Bóng người từ mẫu tận mây mờ</em></p>



<p><em>Với bàn tay trắng êm êm mát</em></p>



<p><em>Ôm ẵm người tôi lúc trẻ thơ</em></p>



<p>.</p>



<p><em>Nhưng hết, hôm nay hết cả rồi</em></p>



<p><em>Còn đâu hình bóng quý yêu tôi</em></p>



<p><em>Với bàn tay trắng êm êm mát</em></p>



<p><em>Vỏn vẹn còn trơ nấm mộ tồi</em></p>



<p>Cha Bính phê trong tập vở của tôi: “Hay quá!”. Ngài đã đem bài thơ của tôi đọc cho cả lớp nghe. Tôi nổi tiếng từ hôm đó. Bài thơ đầu đời của tôi, tôi chưa bao giờ gởi đăng báo hay cho in trong các tập thơ của mình. Có lẽ tôi vẫn ngại bài thơ còn “non” quá. Nhưng thơ đã đến với tôi từ đó và sẽ ở với tôi mãi mãi.</p>



<p><strong><em>TTNM</em></strong><em>:&nbsp; Do đâu anh chọn bút hiệu Trang Châu? Bài viết xuất hiện đầu tiên của anh trên báo có phải từ nguyệt san Tình Thương của sinh viên Y khoa? Hay là một tờ báo nào khác?</em></p>



<p><strong>Trang Châu</strong>:&nbsp; Trang là tên ông anh ruột.</p>



<p>Đúng. Thời đó tôi bắt đầu và chỉ viết cho nguyệt san Tình Thương.</p>



<p><strong><em>TTNM</em></strong><em>:&nbsp; Qua tiết lộ của anh, NM tìm đọc các số báo Tình Thương* được nhà văn Trần Hoài Thư sưu tập và khôi phục từ Đại học Cornell (Hoa Kỳ). Bài thơ đầu tiên của anh xuất hiện trên báo là bài </em>Buồn Một Phương<em>, đi trên Tình Thương số 2 – Xuân Giáp Thìn 1964 (tháng 2/1964). Cũng nhờ bộ sưu tập này, NM được biết từ số 14 &#8211; Xuân Ất Tỵ tháng 2/1965 đến số 24 tháng 12/1965, anh cùng đứng chung trên manchette tờ báo với Chủ nhiệm: Phạm Đình Vy, Chủ bút: Nguyễn Vĩnh Đức, Tổng Thư ký: Ngô Thế Vinh, Thư ký: Lê Văn Châu, Quản lý kiêm Thủ quỹ: Vũ Thiện Đạm.</em></p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><a href="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/image007.png?strip=all&w=2560"><img loading="lazy" decoding="async" width="398" height="531" src="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/image007.png?strip=all" alt="" class="wp-image-89402" srcset="https://cdn.t-van.net/2026/05/image007-225x300.png 225w, https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/image007.png?strip=all 398w" sizes="(max-width: 398px) 100vw, 398px" /></a></figure></div>


<p class="has-text-align-center">Hình chụp trước tòa soạn báo Tình Thương năm 1964-65.</p>



<p class="has-text-align-center">Từ trái qua: Bùi Thế Hoành, Lê Văn Châu, Ngô Thế Vinh, Phạm Đình Vy.</p>



<p><em>Từ thơ rồi sau đó anh cũng viết văn. Điều gì đã khiến anh viết văn? Hình như anh viết khi đã vào lính. Thời tạp chí Tình Thương anh chỉ làm thơ và rất nổi tiếng với những bài thơ đăng trên đó. Có phải vậy không?</em></p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full is-resized"><a href="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/Pvc113mJ-image009.jpg?strip=all&fit=129%2C194&w=2560"><img loading="lazy" decoding="async" width="129" height="194" src="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/Pvc113mJ-image009.jpg?strip=all&fit=129%2C194" alt="" class="wp-image-89403" style="width:391px;height:auto"/></a></figure></div>


<p><strong>Trang Châu</strong>:&nbsp; Phải nhìn nhận thời gian 2 năm (1964-1965) cộng tác với tờ nguyệt san Tình Thương của sinh viên Y khoa Sài Gòn đã giúp tôi tìm được một lối đi riêng cho thơ mình. Dạo đó tôi hay mua đọc thơ, văn Pháp loại <em>livre de poche</em>. Tôi thích nhất thơ của Jacques Prévert. Tôi muốn sáng tác thơ mình theo cái <em>style</em> của ông ấy. Dí dỏm, tinh nghịch, thỉnh thoảng pha chút mỉa mai, chua chát. Đại loại như:</p>



<p><em>‘’Để thay đổi không khí cho tình yêu</em></p>



<p><em>Em nên đi lấy chồng</em></p>



<p><em>Và nhớ đến anh</em></p>



<p><em>Trong những giờ hạnh phúc…’’</em></p>



<p>……………………………………………………</p>



<p><em>‘’Nếu em không là Hồng, là Mai, là Cúc</em></p>



<p><em>Thì xin gọi em là em</em></p>



<p><em>Người con gái phụng phịu trả lời: em muốn</em></p>



<p><em>Anh gọi em bằng tên&#8230; anh’’</em></p>



<p>Thời cộng tác với nguyệt san Tình Thương tôi có viết văn, nhưng chưa viết truyện ngắn. Chỉ là những bài viết về thời cuộc. Chỉ có bài ‘Nhật Ký Một Chuyến Đi’ viết vào năm 1964 khi một toán sinh viên quân y hai năm cuối nhận lệnh Cục Quân Y lên đường ra miền Trung (Quế Sơn) cứu trợ nạn lụt. Bài viết này coi như tiền thân của những bài bút ký sau này trong tác phẩm văn đầu tay: <em>Y Sĩ Tiền Tuyến</em>.</p>



<p>Tôi chỉ thực sự bắt đầu viết truyện ngắn vào khoảng năm 1969-1970 khi cộng tác với tờ Văn Học do anh Phan Kim Thịnh làm chủ nhiệm. Viết truyện ngắn có nhuận bút, thơ thì không. Không biết có phải viết truyện ngắn được nhuận bút là một vuốt ve tự ái đã thôi thúc tôi viết hay thực sự tôi muốn thử nghiệm một lãnh vực mới.</p>



<p>Tôi nhớ tôi đã viết được 14 truyện ngắn. Nhà xuất bản Đường Sáng (đã in và phát hành cuốn <em>Y Sĩ Tiền Tuyến</em> của tôi) đã nhận xuất bản và đã trả tác quyền trước. Nhưng sách chưa kịp in thì miền Nam mất. Ra hải ngoại tôi còn nhớ nội dung vài truyện và cố gắng viết lại với đôi chút thêm bớt như các truyện: Dì Thu, Chị Xuyến, Nhung nào khác, Bên Đường…</p>



<p>Tôi tự trách mãi việc mình, trưa 29 tháng 4 năm 1975, do vội vã rời nhà để đào thoát, đã xách túi đồ nghề theo mà bỏ lại túi đựng bản thảo thơ, văn cùng cuốn album trong đó có 3 tấm hình tôi quý: Hình vào Dinh Độc Lập bắt tay Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu nhận giải thưởng văn học nghệ thuật với tác phẩm đầu tay: cuốn bút ký <em>Y Sĩ Tiền Tuyến</em>. Hình được Tướng Nguyễn Ngọc Loan gắn Dân Vụ Bội Tinh tại vùng đóng quân ở Kinh Sáng (Chợ Đệm &#8211; Bình Chánh) và tấm hình tôi đang săn sóc một thương binh Bắc Việt bị trọng thương (có ghi lại ở chương Đường Ra Bến Hải, trong <em>Y Sĩ Tiền Tuyến</em>).</p>



<p><strong><em>TTNM</em></strong><em>:&nbsp; Khi học xong ra trường, anh chọn về Quân Y Dù. Có điều gì quyến rũ anh trong việc chọn binh chủng này thay vì các binh chủng khác hay không?</em></p>



<p><strong>Trang Châu</strong>:&nbsp; Tình hình chính trị thời điểm 1964-1966 rất rối ren, sinh viên xuống đường chống chính quyền quân sự liên miên.</p>



<p>Nhân sự trong tòa soạn nguyệt san Tình Thương chia ra làm 2 phe: một bênh vực, một chống. Tôi đứng ở giữa. Tôi nhớ tôi đã nói rằng: Trước khi muốn làm cách mạng cho đất nước hãy làm cách mạng bản thân đã. Đất nước đang chiến tranh. Vậy mình phải làm nhiệm vụ của một người trai thời chiến. Tôi chọn phục vụ một lực lượng tổng trừ bị: Nhảy Dù. Về Dù phải tình nguyện chứ không do Cục Quân Y phân chia đơn vị lúc ra trường. Theo bước tôi đi, về sau có Phạm Đình Vy về Thủy Quân Lục Chiến, Ngô Thế Vinh về Lực Lượng Đặc Biệt. Về Nhảy Dù có Trần Đông A và Đường Thiện Đồng.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><a href="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/image011.png?strip=all&w=2560"><img loading="lazy" decoding="async" width="280" height="599" src="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/image011.png?strip=all" alt="" class="wp-image-89404" srcset="https://cdn.t-van.net/2026/05/image011-140x300.png 140w, https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/image011.png?strip=all 280w" sizes="(max-width: 280px) 100vw, 280px" /></a></figure></div>


<p class="has-text-align-center">Hình chụp năm Mậu Thân 1968 – Chờ lên phi cơ&nbsp;đi nhảy bồi dưỡng</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><a href="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/HRl1KagA-image013.jpg?strip=all&w=2560"><img loading="lazy" decoding="async" width="571" height="391" src="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/HRl1KagA-image013.jpg?strip=all" alt="" class="wp-image-89405" srcset="https://cdn.t-van.net/2026/05/image013-300x205.jpg 300w, https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/HRl1KagA-image013.jpg?strip=all 571w" sizes="(max-width: 571px) 100vw, 571px" /></a></figure></div>

<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><a href="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/image015.png?strip=all&w=2560"><img loading="lazy" decoding="async" width="280" height="373" src="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/image015.png?strip=all" alt="" class="wp-image-89406" srcset="https://cdn.t-van.net/2026/05/image015-225x300.png 225w, https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/image015.png?strip=all 280w" sizes="(max-width: 280px) 100vw, 280px" /></a></figure></div>


<p class="has-text-align-center">Hình chụp&nbsp;ở Bệnh viện&nbsp;Đỗ Vinh trong căn cứ Hoàng Hoa Thám của Sư&nbsp;Đoàn Dù, năm 1969 – Từ trái sang TC là người thứ tư</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><a href="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/image017.png?strip=all&w=2560"><img loading="lazy" decoding="async" width="240" height="334" src="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/image017.png?strip=all" alt="" class="wp-image-89407" srcset="https://cdn.t-van.net/2026/05/image017-216x300.png 216w, https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/image017.png?strip=all 240w" sizes="(max-width: 240px) 100vw, 240px" /></a></figure></div>


<p class="has-text-align-center">Hình bìa sau của tập truyện <em>Y sĩ tiền tuyến</em>, năm 1970.</p>



<p><strong><em>TTNM</em></strong><em>:&nbsp; Được biết Bác sĩ Nghiêm Sỹ Tuấn là Thư ký của Tạp chí Tình Thương, học chung lớp, ra trường cùng năm và cùng về Quân y Dù&nbsp;với anh. Sau này, tháng 4/1968, anh Tuấn đã hy sinh khi đang săn sóc cho một thương binh ở Khe Sanh. Xin anh kể về những kỷ niệm với anh Nghiêm Sỹ Tuấn khi cùng học chung ở Đại học Y khoa cũng như khi ở trong quân đội.</em></p>



<p><strong>Trang Châu</strong>:&nbsp; Nghiêm Sỹ Tuấn là bạn học cùng lớp với tôi. Chỉ khác nhau ở chỗ Tuấn là trưng tập còn tôi là hiện dịch. Tôi đáo nhậm đơn vị trước Tuấn 6 tháng. Khi Tuấn tình nguyện về Quân y Dù tôi đang ở trạm cứu thương tiểu đoàn 6 Dù, hậu cứ ở Vũng Tàu. Tôi xin đổi về trạm cứu thương tiểu đoàn 3 Dù cho được gần nhà vì hậu cứ tiểu đoàn 3 Dù nằm ở Sài Gòn. Tuấn thế tôi ở tiểu đoàn 6 Dù.</p>



<p>Tuấn nhỏ con, tính tình trầm lặng, uyên bác, giỏi ngoại ngữ. Nguyệt san Tình Thương của sinh viên Y khoa Sài Gòn dạo đó có đăng từng kỳ tác phẩm nổi tiếng <em>Dưới Mắt Thượng Đế</em> của Hans Killian, dịch giả là Nguyễn Vĩnh Đức &amp; Nghiêm Sỹ Tuấn.</p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><a href="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/image019.jpg?strip=all&w=2560"><img loading="lazy" decoding="async" width="650" height="620" src="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/image019.jpg?strip=all" alt="" class="wp-image-89408" srcset="https://cdn.t-van.net/2026/05/image019-300x286.jpg 300w, https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/image019.jpg?strip=all 650w" sizes="(max-width: 650px) 100vw, 650px" /></a></figure></div>


<p>Nghiêm Sỹ Tuấn là bác sĩ Dù duy nhất hai lần bị thương, một lần nhẹ ở Dakto (mảnh đạn xước bờ vai) và một lần khá nặng ở Cao Lãnh (đạn ghim vào đầu gối). Sau khi lành vết thương đầu gối, Tuấn được gởi đi thụ huấn khóa giải phẫu tổng quát một năm tại Tổng Y viện Cộng Hòa. Nghe nói Tuấn xin được trở về phục vụ bệnh viện Đỗ Vinh của sư đoàn Dù sau khi mãn khóa. Hình như yêu cầu của Tuấn không được Cục Quân Y chấp thuận. Và Tuấn từ chối theo học khóa giải phẫu tổng quát, trở về làm y sĩ trưởng tiểu đoàn 6 Dù cho tròn nhiệm vụ 2 năm ở cấp tiểu đoàn của đơn vị tổng trừ bị.</p>



<p>Năm Mậu Thân 1968, trận Khe Sanh mở màn. Tuấn ghé bệnh viện Đỗ Vinh thăm tôi trước khi theo đơn vị ra vùng hỏa tuyến. Anh tâm sự với tôi:</p>



<p>&#8211; Sếp vừa cho tôi hay, tôi ‘’lội ‘’ chuyến này là chuyến chót.</p>



<p>Tuấn đã lội chuyến chót, nhưng đi không bao giờ trở về. Một quả pháo của địch đã rơi đúng chỗ Tuấn đang đứng, chuẩn bị truyền dung dịch cho một thương binh nằm trên cáng đặt trên miệng hầm. Tôi là người nhận lệnh đi báo tin buồn cho gia đình Tuấn. Hình ảnh ông cụ thân sinh của Tuấn, rơi phịch xuống ghế ngồi, hai mắt trừng trừng nhìn tôi, sau khi tôi báo tin dữ, ám ảnh tôi suốt đời.</p>



<p>Tôi có làm cho Tuấn một bài thơ, khá dài, 6 đoạn. Hôm nay chỉ xin trích một đoạn, coi như để tưởng nhớ một bạn học cùng lớp, một đồng đội cùng binh chủng:</p>



<p><em>Hỡi thằng y sĩ Dù bé nhỏ của chúng tao ơi!</em></p>



<p><em>Đi chưa bao giờ biết mệt</em></p>



<p><em>Chiến đấu chưa bao giờ biết nằm</em></p>



<p><em>Đêm Gio Linh xác địch chất bên miệng hầm</em></p>



<p><em>Chiều Cao Lãnh đạn ghim sâu vào gối</em></p>



<p><em>Và Dakto mảnh xước bờ vai</em></p>



<p><em>Hỡi thằng duy nhất của chúng tao ơi!</em></p>



<p><em>Hai lần chiến thương vẫn còn “súng, xắc”&#8230;</em></p>



<p><strong><em>TTNM</em></strong><em>:&nbsp; Nhân nhắc đến tác phẩm </em>Y sĩ tiền tuyến<em>, điều gì đã thôi thúc anh viết cuốn sách này? Anh đã có những kỷ niệm khó quên nào với tác phẩm ghi đậm dấu ấn của một Trang Châu &#8211; Y sĩ tiền tuyến?</em></p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full is-resized"><a href="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/image021.jpg?strip=all&fit=135%2C200&w=2560"><img loading="lazy" decoding="async" width="135" height="200" src="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/05/image021.jpg?strip=all&fit=135%2C200" alt="" class="wp-image-89409" style="width:331px;height:auto"/></a></figure></div>


<p><strong>Trang Châu</strong>:&nbsp; Thành thật mà nói, nếu không có việc nền Đệ Nhị Cộng Hòa tái lập lại Giải Thưởng Văn Học Nghệ Thuật, còn được nôm na gọi là giải Tổng Thống, thì có lẽ không có tác phẩm <em>Y Sĩ Tiền Tuyến</em>.</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bài ký đầu tiên tôi viết là ‘Nhật Ký Một Chuyến Đi’ kể lại chuyến đi cứu trợ nạn lụt năm 1964 ở Quế Sơn (miền Trung) của toán sinh viên Quân Y, theo lệnh của Cục Quân Y. Bài ký này được đăng ở nguyệt san Tình Thương của sinh viên y khoa Sài Gòn.</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bài ký thứ hai tôi viết lúc đang còn phục vụ ở tiểu đoàn 3 Dù. Khoảng đầu năm 1967, Cục Tâm lý chiến tổ chức một cuộc thi toàn quốc với đề tài: Bút ký chiến đấu. Tiểu đoàn 3 Dù lúc đó đang đóng ở Chợ Đệm (Bình Chánh). Ngoài đôi lần khám bệnh, phát thuốc cho dân chúng, tôi khá rảnh rang thì giờ. Một hôm mở đài phát thanh nghe thì biết tin trên. Tôi viết bài ‘Đường Ra Bến Hải’ gởi đi dự thi. Bài ký kể lại cuộc hành quân ở vùng Cùa của quận Cam Lộ. Một cuộc hành quân không đụng độ lớn nhưng rất kham khổ dưới cái nắng nóng ghê gớm. Bài ký được chấm giải nhất.</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bài ký thứ ba tôi viết lúc đang làm việc ở bệnh viện Đỗ Vinh của sư đoàn Dù. Lúc bấy giờ Phòng Tâm lý chiến của sư đoàn Dù cho ấn hành đặc san Mũ Đỏ. Họ gặp tôi xin góp bài. Bài ký này có tựa ‘Thử Lửa’, trong đó tôi kể lại trận đánh lớn mà tôi tham gia trong lần hành quân đầu tiên với tiểu đoàn 6 Dù.</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Chỉ khi nghe tin Bộ Văn Hóa tái lập lại Giải Thưởng Văn Học Nghệ Thuật tôi mới có ý định viết thêm những đoạn ký khác, sắp xếp lại theo thứ tự thời gian cho thành một tác phẩm. Tác phẩm dự thi không bắt buộc phải là tác phẩm đã xuất bản càng làm tôi phấn khởi. Tôi gởi bút ký <em>Y Sĩ Tiền Tuyến</em> đi dự thi dưới dạng chữ đánh máy. Và <em>Y Sĩ Tiền Tuyến</em> đã là một trong ba tác phẩm trúng giải năm 1969.</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Nếu có ai hỏi tôi nghĩ gì về chiến tranh VN thì tôi sẽ mượn mấy câu cuối trong bài ‘Đường Ra Bến Hải’ để trả lời: “Và một ngày sắp tới, ngồi trên trực thăng, nhìn xuống cảnh núi rừng trùng điệp chắc tôi lại sẽ nghĩ vẩn vơ&#8230; Chiến tranh buồn cười thật: một đằng lặn lội từ ngoài Bắc vào, một đằng từ châu Mỹ xa lắc xa lơ tới và một đằng chúng tôi từ Vũng Tàu lên, kéo đến chốn rừng thiêng nước độc này tìm giết lẫn nhau&#8230;’’</p>



<p><strong><em>TTNM</em></strong><em>:&nbsp; Nghề bác sĩ giúp anh tiếp xúc với rất nhiều người cũng như nhiều cảnh đời. Nhưng nó có giúp anh chút nào trong cảm hứng sáng tác văn cũng như thơ?</em></p>



<p><strong>Trang Châu</strong>:&nbsp; Tôi nghĩ nghề của tôi đã giúp tôi có đề tài để viết truyện ngắn hơn làm thơ. Xuyên qua bệnh nhân, ở nhiều lứa tuổi, những cảnh đời khác biệt của họ, giúp tôi có những sự kiện mới, lạ để khởi đầu một câu chuyện. Nhưng những cảnh đời đó chỉ giúp tôi vào truyện, kết thúc câu chuyện lại là cái hướng tôi chọn để nhân vật của tôi nhắm tới mà đi, nhận lấy mà sống hay cam chịu.&nbsp; Truyện ngắn của tôi vào đầu 60 phần trăm là có thật ngoài đời, đoạn kết đa phần lại là hư cấu. Còn nhớ khi nhờ nhà văn Mai Kim Ngọc đề tựa cho tập truyện <em>Dì Thu,</em> ông cứ đùa đùa hỏi: Phần thật chiếm bao nhiêu phần trăm vậy Trang Châu?&nbsp;</p>



<p><strong><em>TTNM</em></strong><em>:&nbsp; Trong những sáng tác của anh, anh ưng ý những tác phẩm nào nhất và vì sao?</em></p>



<p><strong>Trang Châu</strong>:&nbsp; Với tôi không có tác phẩm nào tôi ưng ý nhất. Chỉ có bài viết nào gây xúc động mạnh khi tôi sáng tác và có âm hưởng lâu bền khi tôi có dịp đọc lại thì tôi coi là ưng ý. Thơ thì có: Mừng Em, Dặn con khi khôn lớn, Xuân nhớ bạn. Truyện ngắn thì có: Dì Thu, Chị Xuyến, Bên Đường. Bút ký thì có: Đường Ra Bến Hải. Đồng hạng thì có nhưng nhất thì chưa. Cũng có thể sẽ không bao giờ có.</p>



<p><strong><em>TTNM</em></strong><em>:&nbsp; Về nghề nghiệp, tại sao anh chọn ngành y? Điều gì trong y khoa khiến anh thấy thích thú khi theo nghề này?</em></p>



<p><strong>Trang Châu</strong>:&nbsp; Khi còn học lớp seconde (đệ tam) tôi ước lên đại học tôi sẽ chọn y khoa để tìm hiểu mẹ tôi mất về bệnh gì. Thế nhưng rồi sau khi đậu tú tài 2, ban triết, tôi lại muốn đi học Luật để ra làm luật sư. Nhưng trường Luật năm đó bỏ tiếng Pháp, đổi sang dạy bằng tiếng Việt. Thấy tôi có vẻ lừng khừng chọn ngành, bà kế mẫu tôi nói: nhà muốn có một bác sĩ nhưng sợ y khoa khó lắm e Châu học không nổi. Thế là chạm tự ái thằng nhỏ. Thế là tôi ghi danh học y khoa. Ba năm đầu thật vất vả. Ngoài chồng bài vở, thực tập còn phải chống chỏi với cái thiếu hăng say của chính mình. Cho đến khi lên năm thứ ba, thực tập ở bệnh viện Từ Dũ, mỗi sinh viên có trách nhiệm phải đỡ 20 ca sinh đẻ bình thường tôi mới bắt đầu yêu nghề của mình. Còn nhớ sau khi kéo được đứa bé sơ sinh ra khỏi người mẹ nó, đặt ống hút nhớt trong mũi, trong miệng, vỗ đít nhẹ cho nó khóc, nhỏ thuốc vào mắt, cắt cuốn rún, lau mình mẩy, quấn tã cho nó rồi đem đứa bé lại cho mẹ nó. Nhìn cảnh người mẹ, mới vừa đây kêu la khi rặn đẻ, giờ hai tay ôm con, mắt sáng với nụ cười sung sướng, tiếp theo hai tiếng cám ơn, mình mới thấy mình vừa đóng góp một chút gì cho hạnh phúc của người khác.</p>



<p><strong><em>TTNM:&nbsp;&nbsp;</em></strong><em>Xin anh cho biết những tác phẩm đã và sẽ xuất bản của anh.</em></p>



<p><strong>Trang Châu</strong>:&nbsp;&nbsp;Danh sách các tác phẩm đã xuất bản:</p>



<p>* Ở Việt Nam:</p>



<p>&#8211; Tình Một Thuở (thơ) – 1964</p>



<p>&#8211; Y Sĩ Tiền Tuyến (bút ký) – 1970</p>



<p>&#8211; Giải Thích (thơ) – 1972</p>



<p>* Ở Hải Ngoại:</p>



<p>&#8211; Thơ Trang Châu – 1989</p>



<p>&#8211; Về Biển Đông (bút ký) – 1995</p>



<p>&#8211; Dì Thu (tập truyện) – 2000;&nbsp;tái bản lần thứ 2, 2013</p>



<p>&#8211; Thơ Tuyển – 2007</p>



<p>&#8211; Người ăn trưa trong xe (tập truyện) – 2013</p>



<p>&#8211; 12 truyện ngắn 12 bài thơ – 2017</p>



<p>&#8211; Y Sĩ Tiền Tuyến (bút ký) – tái bản lần thứ 10, 2017</p>



<p>&#8211; eBook: Nhà tiên tri (tác phẩm dịch&nbsp;<em>Le prophète</em>&nbsp;của Khalil Gibran) – 2021</p>



<p>Chưa in:</p>



<p>&#8211; Góp Nhặt (thơ, truyện ngắn, hồi ức)</p>



<p>&#8211; Thơ dịch Jacques Prévert</p>



<p>&#8211; Giới thiệu tác giả</p>



<p><strong><em>TTNM</em></strong><em>:&nbsp; Khi nhắc đến tên Trang Châu, anh mong độc giả nhớ tới anh ở những điều gì?</em></p>



<p><strong>Trang Châu</strong>:&nbsp; Hơi khó trả lời. Có lẽ tôi nên mượn lời những nhà văn nhà thơ đã viết về tôi và mong những gì họ nghĩ về Trang Châu cũng được đông đảo độc giả nghĩ như vậy.</p>



<p>‘’Đọc Trang Châu người ta dễ dàng cảm thấy chuyện rất thật, rất cuộc đời, như một phiên bản thật thà của cuộc sống quanh ta. Chúng có cái hấp lực riêng níu kéo người đọc. Tôi vẫn cho một truyện thành công phải giữ người đọc tới dòng chữ cuối. Và khi đọc xong, truyện vẫn còn vương vấn trong trí người đọc, không dễ gì mà rời xa, không dễ gì mà xếp lại.’’ &#8212; <em>Song Thao</em> (trích <em>Đọc Dì Thu</em> của Trang Châu).</p>



<p>‘’Thơ Trang Châu nói chung là thơ rất hiền. Trong thơ Trang Châu ta thấy phảng phất những âm điệu êm đềm như thơ Nguyễn Bính hay yêu kiều như giọng Đinh Hùng. Trong thơ Trang Châu tiếng nói không bị đập phá, không bị xô đẩy tới những biên cương không chờ đợi. Vì vậy tôi chắc thơ Trang Châu sẽ được tiếp đón dễ dàng với nhiều thế hệ người đọc thơ.’’ &#8212; <em>Đỗ Quý Toàn</em> (Trích Tựa &#8211; <em>Thơ Trang Châu</em>)</p>



<p>‘’Hình như có nhà phê bình văn học nào đó đã nói văn thơ khi đã đạt tới mức nghệ thuật thì nên vứt bỏ kỹ thuật đi. Chúng ta không thấy cái công dụng sửa chữ đổi lời nào trong toàn tập thơ. Trang Châu nghĩ sao viết vậy, suôn sẻ và gẫy gọn, êm ái mà thân tình. Có một thứ tình yêu rất lớn, thiệt lớn mà tác giả say mê hơn tất cả mọi thứ say mê. Đó là tình yêu quê hương đất nước. Lúc nào anh cũng ‘’muốn làm một cái gì ‘’. Theo tôi người có trái tim bình thường là những người bình thường, có trái tim thật lớn mới là thi sĩ.’’ &#8212; <em>Võ Kỳ Điền</em> (Trích Bạt &#8211; <em>Thơ Trang Châu</em>)</p>



<p>‘’Dù đã viết <em>Y Sĩ Tiền Tuyến</em> tác phẩm được giải thưởng văn chương toàn quốc, thơ Trang Châu lại rực rỡ và sáng trưng trong những mảnh đời sống. Thơ của tình một thuở, của quê hương, của trái tim không bao giờ ngưng đập nhịp. Thơ Trang Châu ngắn lời nhưng dài ý. Một chút Huy Cận, một chút Nguyễn Bính phảng phất. Thơ tình yêu không bao giờ cũ. Thơ Trang Châu còn là niềm suy tư của người con trai đối với quê hương dân tộc.’’ &#8212;<em>Nguyễn Mạnh Trinh</em> (Trích báo Hồn Việt).</p>



<p>‘’Quê hương và chiến tranh đã được nói tới nhiều, nhìn ngắm nhiều, và lần này qua ngòi bút của một nhà văn Y sĩ, nghĩa là qua một lương tâm đích thực. Đây là một ký sự, một tác phẩm văn chương. Bởi vì tất cả những sự kiện có thực trong đời sống, khi đem vào tác phẩm, dù được sắp xếp hoặc hỗn độn, hoặc trật tự như thế nào cũng đều thoát ra một dẫn giải. Ở đây lẽ tự nhiên, là một dẫn giải về cuộc chiến mà tất cả chúng ta đang chịu đựng và chống trả trong đau đớn và hy vọng.’’ &#8212; <em>Nguyễn Đình Toàn</em> (lời giới thiệu trang bìa sau <em>Y Sĩ Tiền Tuyến</em>)</p>



<p>‘’Có những sự kiện, những cảm giác mà tất cả mọi người đều biết, đều viết, đều thấy là thông thường. Chính trong những sự kiện thông thường ấy, những cảm giác mà mọi người đều biết, đều viết ấy, Trang Châu đi tìm cái lạ, cái mới. Anh đem tâm tư mình lên bàn mổ, đem cảm nghĩ của mình ra giải phẫu. Mỗi câu văn, mỗi trang sách của Trang Châu đều là một phần của chính anh. Đọc Trang Châu, cái thích nhất là thấy anh viết rất thật.’’ &#8212; <em>Nguyễn Đạt Thịnh</em> (lời giới thiệu trang bìa sau <em>Y Sĩ Tiền Tuyến</em>).</p>



<p>‘’Đi vào đời sống sinh động và nhiều mặt của đất nước hiện nay, hạnh phúc và may mắn của một nhà văn mới lên đường, như trường hợp Trang Châu, là từ điểm khởi hành đi thẳng, đi ngay vào những thực tế lớn. Thực tế lớn của đất nước bây giờ là tuyến đầu, là mặt trận. Trang Châu đã có mặt ở đó. Qua những ghi nhận khỏe, tốt, tích cực và có hiệu lực của ông, tôi muốn nghĩ nếu một thực tế gai lửa không bao giờ đến với nhà văn như một tiếp nhận dễ dàng, mà như một thử thách dữ dội, Trang Châu đã có đủ điều kiện để đương đầu và biểu hiện được những đặc thù của nó.’’ &#8212; <em>Mai Thảo</em> (Trích lời giới thiệu trang bìa sau <em>Y Sĩ Tiền Tuyến</em>, in đợt 2 của nhà xuất bản Đường Sáng).&nbsp;</p>



<p>‘’Văn chương nghệ thuật đã xua vào binh chủng ưu tú của quân đội một chiến sĩ đắc lực. Ở Trang Châu có một trường hợp ngộ nghĩnh: trường hợp một người vừa phục vụ nghệ thuật vừa phục vụ nhân sinh thật kỹ, nói một cách khác là một người vì nghệ thuật mà nhào vô phục vụ nhân sinh đến nơi đến chốn. Phải nói ra như thế để thấy cái giá phải trả cho cuốn ký này nó cao đến đâu.’’ &#8212; <em>Võ Phiến</em> (<em>Văn Học Miền Nam</em> &#8211; Trích Ký).</p>



<p>‘’Nghe lời kêu cứu thống thiết của đồng bào nơi Biển Đông, ông đóng của phòng mạch lên đường ra trùng khơi tìm cơ hội nối lại nghĩa đồng bào. Chỉ cần một tâm hồn nhân hậu như thế cũng đủ hấp lực lôi cuốn chúng ta vào truyện rồi. Nhưng ở đây, tác giả còn khéo léo bố cục cho câu chuyện có tiền có hậu, có trước có sau, tưởng như một tiểu thuyết hư cấu. Nhưng không, đây là chuyện thật một trăm phần trăm, viết trong những lời văn trong sáng, chân thật, không chút làm dáng mà vẫn chuyên chở được nỗi khát khao đem lại chút hạnh phúc cho người đồng chủng.’’ &#8212; <em>Trương Anh Thụy</em> (Trích bài giới thiệu bút ký <em>Về Biển Đông</em> &#8211; Xuân Ất Hợi 1995)</p>



<p>‘’Trang Châu đã có những chọn lựa tuyệt đẹp cho cuộc đời của ông bằng những năm mặc bộ quân phục màu ngụy trang. Thế rồi, ở cái tuổi ai cũng nghĩ không còn làm được gì nữa, Trang Châu trở lại Biển Đông và đem về cuốn bút ký <em>Về Biển Đông</em>. Những thứ ông mang về là những tài sản vô giá như hình ảnh con tàu chật chội, những gắn bó tình người, như biển Đông nồng mặn, như niềm vui không bờ bến của những người nhìn thấy khung trời Tự Do. <em>Về Biển Đông </em>là một cuốn sách do một thuyền nhân viết về những thuyền nhân và cho những thuyền nhân.’’ &#8212; <em>Bùi Bảo Trúc</em> (trích bài giới thiệu buổi ra mắt bút ký <em>Về Biển Đông</em>, Arlington 1995).</p>



<p>‘’Trong cương vị nhà văn, Trang Châu đem đến cho người tị nạn một chút tình người, tình máu mủ, đồng bào. Trong cương vị của một y sĩ, ông đã phần nào xoa dịu những đớn đau thể chất của đồng loại.’’ &#8212; <em>Hoàng Khởi Phong</em> (<em>Về Biển Đông</em> &#8211; Trích báo Người Việt số tháng 6-1995)</p>



<p>‘’Tập truyện là một sưu tập người nữ, và truyện cũng như người của Trang Châu rất hấp dẫn. Trang Châu kinh sợ sự nhạt nhẽo và thích chất muối mà chỉ người nữ phong trần mới có. Về muối quả thật nhân vật nữ của Trang Châu có sẵn đến mức đậm đà, có khi đến chỗ mặn chát. Họ đối ứng có duyên, xử lý mọi chuyện dễ dàng, dễ dãi, và cái đùa cợt bất cần đời của họ dễ lây sang người đọc. Nhưng ngẫm lại, câu chuyện không hẳn chỉ có khôi hài mà còn rất nhiều bất hạnh. Nhân vật nữ của Trang Châu không được đời ưu đãi’’. &#8212; <em>Mai Kim Ngọc</em> (Trích Tựa &#8211; Tập truyện <em>Dì Thu</em>)</p>



<p>‘’Truyện của Trang Châu giản dị, nồng nàn, nhiều tình cảm, giàu lòng thương và có hậu. Nhân vật của tác giả nam cũng như nữ, lăng xăng đi tìm một tình yêu, một sự âu yếm, một tâm hồn đồng điệu. một hạnh phúc. Có khi tìm được có khi không, có khi không có kết thúc. Và người đọc được mời tham dự vẽ ra đoạn cuối. Cám ơn tác giả đã có một ý nghĩ âu yếm về phái nữ: ‘’Tôi nghĩ trên đời này không có người đàn bà nào xấu cả, chỉ có những người đàn ông không biết mỗi người đàn bà đẹp ở chỗ nào mà thôi.’’ &#8212; <em>Kiệt Tấn</em> (Trích Bạt &#8211; Tập truyện <em>Dì Thu</em>)</p>



<p>‘’Gần nửa thế kỷ. Có vẻ như vị y sĩ oai phong áo hoa mũ đỏ ngày xưa và bức chân dung tác giả bây giờ chả liên hệ gì với nhau. Nhưng tôi lại nghĩ ngay, có đấy. Tuy thời gian đã làm thay đổi hình hài, quy luật chung mà, song mãi mãi vẫn bất biến những đam mê, nhất là văn chương nghệ thuật. Mai sau người ta có thể không còn nhớ bác sĩ Lê Văn Châu nhưng chắc chắn nhà văn Trang Châu sẽ còn đó, trong dòng chảy của văn học Việt.’’ &#8212;&nbsp; <em>Khánh Trường</em> (Trích lời giới thiệu trang bìa sau tập truyện <em>Người Ăn Trưa Trong Xe</em>)</p>



<p>‘’Muốn sử dụng chất liệu tầm thường để tạo ra những truyện ngắn hấp dẫn, người viết cần phải có một tâm hồn nhạy cảm, một khả năng quan sát tinh tường, cộng thêm với óc sáng tạo và tài năng pha trộn thực kiện với hư cấu. Qua những loạt truyện ngắn mới nhất Trang Châu tỏ ra đáp ứng được những đòi hỏi vừa kể. Tài khéo léo nơi ngọn bút Trang Châu được thể hiện rõ nhất khi anh mô tả các nhân vật trong truyện. Chỉ vài ba nét phác họa, anh đã khiến độc giả hình dung ra được khuôn mặt, dáng vẻ, lời nói, cử chỉ và ngay cả tính tình người anh muốn giới thiệu. Một đặc điểm khác trong cách hành văn của Trang Châu là tính chất dễ dàng thoải mái, không gò bó điệu đà.’’ &#8212; <em>Lê Văn</em> (Trích Bạt &#8211; Tập truyện <em>Người Ăn Trưa Trong Xe</em>).</p>



<p>&nbsp;Nếu có ai nhắc đến tên Trang Châu, tôi mong được cảm thông về con người của tôi, con người như nhà văn Võ Kỳ Điền từng nhận xét: ‘’lúc nào cũng muốn làm một cái gì’’. Và cái gì tôi muốn làm đó thường không phải là cái được đa số chọn làm. Có thể vì ngoài hai chữ y sĩ, tôi còn đeo thêm hai chữ nghệ sĩ, nhất là khi hai chữ sau nằm trong tim nhiều hơn ở trong đầu.</p>



<p><strong><em>TTNM</em></strong><em>:&nbsp; Chân thành cảm ơn anh Trang Châu đã dành cho Nguyệt Mai một cuộc trò chuyện thật thú vị. Kính chúc anh luôn được vui khỏe, an lành và có nhiều hứng thú để tiếp tục sáng tác.</em></p>



<p><strong>Trang Châu</strong>:&nbsp; Cám ơn Nguyệt Mai đã thực hiện phỏng vấn.</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>Thực hiện 22/3/2026 – 11/4/2026</li>
</ul>



<p>* Nguyệt san Tình Thương (1964 – 1966) do nhà văn Trần Hoài Thư sưu tập</p>



<figure class="wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-blog-tht-amp-th-qu-n-b-n-th-o wp-block-embed-blog-tht-amp-th-qu-n-b-n-th-o"><div class="wp-block-embed__wrapper">
<blockquote class="wp-embedded-content" data-secret="38aLuQONs6"><a href="https://tranhoaithu42.com/2021/05/17/nguyet-san-tinh-thuong-tai-chinh-trang/">Nguyệt san Tình Thương tái chỉnh trang..</a></blockquote><iframe class="wp-embedded-content" sandbox="allow-scripts" security="restricted"  title="&#8220;Nguyệt san Tình Thương tái chỉnh trang..&#8221; &#8212; BLOG THT &amp;  THƯ QUÁN BẢN THẢO " src="https://tranhoaithu42.com/2021/05/17/nguyet-san-tinh-thuong-tai-chinh-trang/embed/#?secret=kmCMtAmssz#?secret=38aLuQONs6" data-secret="38aLuQONs6" width="600" height="338" frameborder="0" marginwidth="0" marginheight="0" scrolling="no"></iframe>
</div></figure>



<p></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>TRẦN THỊ NGUYỆT MAI: Bùi Vĩnh Phúc, “Người Bạn” Thời Hoa Mộng</title>
		<link>https://t-van.net/tran-thi-nguyet-mai-bui-vinh-phuc-nguoi-ban-thoi-hoa-mong/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Trần Thị Nguyệt Mai]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 12 May 2026 06:53:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Góc Văn]]></category>
		<category><![CDATA[giới thiệu tác giả]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://t-van.net/?p=89015</guid>

					<description><![CDATA[“Thời hoa mộng” với chúng tôi, nhóm bạn Tuổi Hoa còn giữ liên lạc với nhau sau nửa thế kỷ, là một “thời xanh với độ tuổi gọi là Tuổi Hoa, và dường như Tuổi Hoa không tàn theo năm tháng dù thân xác có già nua rồi bại hoại”, như Thương Nga thường bày [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-large is-resized"><a href="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/04/BIA-sach-BUI-VINH-PHUC.jpg?strip=all&w=2560"><img loading="lazy" decoding="async" width="684" height="1024" src="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/04/BIA-sach-BUI-VINH-PHUC-684x1024.jpg?strip=all" alt="" class="wp-image-88315" style="width:422px;height:auto" srcset="https://cdn.t-van.net/2026/04/BIA-sach-BUI-VINH-PHUC-200x300.jpg 200w, https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/04/BIA-sach-BUI-VINH-PHUC-684x1024.jpg?strip=all 684w, https://cdn.t-van.net/2026/04/BIA-sach-BUI-VINH-PHUC-768x1149.jpg 768w, https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/04/BIA-sach-BUI-VINH-PHUC.jpg?strip=all 864w" sizes="(max-width: 684px) 100vw, 684px" /></a></figure></div>


<div style="height:30px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<p>“Thời hoa mộng” với chúng tôi, nhóm bạn Tuổi Hoa còn giữ liên lạc với nhau sau nửa thế kỷ, là một “<em>thời xanh</em> với độ tuổi gọi là Tuổi Hoa, và dường như Tuổi Hoa không tàn theo năm tháng dù thân xác có già nua rồi bại hoại”, như Thương Nga thường bày tỏ.</p>



<p><em>Hương xưa mãi ngát trong hồn</em></p>



<p><em>Tuổi Hoa ngày cũ luôn còn trong tim</em></p>



<p>(Thơ Thương Nga)</p>



<p>Còn “Người bạn”, tại sao lại trong ngoặc kép? Xin thưa, nhân một dịp hạnh ngộ cùng nhà văn Nguyễn Lệ Uyên ở Tuy Hòa, anh ấy bảo, “Hồi xưa, bọn anh mỗi lần đọc bài của ai trên báo thì xem như là mình đã quen với người đó rồi. Đến lúc gặp nhau thì đối đãi như bạn”. Nếu kể như vậy thì tôi đã “quen” với Bùi Vĩnh Phúc từ thời xanh hoa mộng, lúc vừa tròn trăng.&nbsp; Theo tôi biết, anh có thơ đăng báo từ năm 1968, 1969, tức là khi anh mới chỉ 15 hay 16 tuổi. Dưới đây là một trong mấy bài thơ đầu tiên của anh mà tôi được đọc:</p>



<p><em>đêm về miên man trên vùng tóc cỏ</em><br><em>gió bay rì rào trong lá cây đen</em><br><em>đứng gọi buồn để ướt cả áo len</em><br><em>em khẽ rùng mình</em><em> –</em><em> sao rơi lác đác</em><br><em>.<br>trong đám lá cây sao mà xào xạc</em><br><em>phải gió đông về trên cao kia không</em><br><em>pha lê buồn lăn</em><em> </em><em>theo nhịp tơ trùng</em><br><em>em nói nhỏ đông về sao lạnh quá</em><br><em>.<br>nến cháy hư huyền bên song hoa lá</em><br><em>để một mình buồn em xõa tóc tơ</em><br><em>nhạc reo vang vang trên tháp nhà thờ</em><br><em>gọi sương xuống để hong hồn ai lạnh </em><em></em></p>



<p><em>(… ) </em><em>nghe như thì thầm tiếng ai hát nhỏ</em></p>



<p><em>gloria in excelsis deo</em></p>



<p><em>lời thánh ca em nghe thoáng mơ hồ</em></p>



<p><em>trời lạnh quá và đêm thì thơm quá</em></p>



<p><em>.</em></p>



<p><em>lệ mềm trên môi vàng sao trên lá</em></p>



<p><em>lời thánh ca hồng lả tả trên không</em></p>



<p><em>em nghe mùa đông rớt vỡ trong lòng</em></p>



<p><em>đêm về miên man trên vùng tóc cỏ.</em><em></em></p>



<p>(Vàng Sao – BVP – Tuổi Hoa số 121, ngày 1-1-1970</p>



<p>Bốn câu cuối lấy từ một dị bản khác, cùng tên, của tác giả)</p>



<p>Trong khi đó, phải đến Tuổi Hoa số 141 phát hành ngày 1-11-1970 tôi mới lần đầu góp mặt trên trang Thơ do Quyên Di phụ trách, với bài “Nỗi lòng cô học trò” – mà lại ký tên Hương Ngọc, bút hiệu dùng một lần duy nhất. Thế thì, anh Bùi Vĩnh Phúc lúc ấy chưa hề biết Trần Thị Nguyệt Mai là điều chắc chắn! Sau đó, anh Quyên Di Bùi Văn Chúc cùng người bạn đồng nghiệp <a>–</a> anh Hoài Mỹ Đào Quang Mỹ – thực hiện bán nguyệt san Ngàn Thông (số 1 phát hành ngày 05-05-1971). Từ đó, anh Bùi Vĩnh Phúc chuyển sang đóng góp bài cho Ngàn Thông, trong khi tôi tiếp tục cộng tác với Tuổi Hoa. Nên cách gọi là “bạn” như anh Nguyễn Lệ Uyên nói ở trên chỉ có một chiều.</p>



<p>Anh đóng góp thơ và văn trên Ngàn Thông, bằng tên thật Bùi Vĩnh Phúc lẫn bút hiệu Gammy. Bấy giờ thơ anh xuất hiện thường xuyên hơn, sâu lắng hơn. Xin trích thêm vài đoạn trong một số bài để các bạn cùng thưởng thức:</p>



<p><a><em>(… )</em></a><em> </em><em>Mùa thu đến cho thời gian rón rén</em></p>



<p><em>Sợi tơ vàng rung nhẹ gót chân êm</em></p>



<p><em>Ngày mùa xuân chim én hót bên thềm</em></p>



<p><em>Thu gọi nhớ cho chim về mơ mộng</em></p>



<p><em>.</em></p>



<p><em>Như hôm qua lòng em còn bỏ trống</em></p>



<p><em>Bỗng hôm nay chim lạ hót trong vườn</em></p>



<p><em>Môi mới hồng cho em lắm người thương</em></p>



<p><em>Em con gái nên mùa thu vàng mộng.</em></p>



<p>(Mùa thu con gái <a>– Gammy – Ngàn </a><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjD_JuUCnl19OPfIhtv4xdY_4RpnvNOXMqPJbTiaUoY77Q_2Aan_nDyCwCLEplhr26LB2XMaIr_ZHtHk3xRx0LiEHF2sSttSSKbcXG_DqO8Sr858KRxauVWE12DLlgWfdlwARHbFTajghc/s1600/NT+11.bmp" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Thông số 11</a>, 5-10-1971)</p>



<p>.</p>



<p><em>mây bay trắng cả sân trường</em></p>



<p><em>em về áo lụa thơm hương má hồng</em></p>



<p><em>đàn chim cánh trắng như bông</em></p>



<p><em>thả trong giọng hót lối bồng cỏ mơ</em></p>



<p><em>có hay giữa sớm sương mờ</em></p>



<p><em>hai hàng khuynh diệp trơ vơ gọi buồn</em><em> (… )</em></p>



<p>(Áo Lụa Sân Trường – Gammy – Ngàn Thông số 13, 5-11-1971)</p>



<p>.</p>



<p><em>Một ngày mưa bay trên tóc</em></p>



<p><em>Một ngày thôi hết nắng vàng</em></p>



<p><em>Một ngày xa rời lớp học</em></p>



<p><em>Cuộc đời ngó xuống mênh mang</em></p>



<p><em>.</em></p>



<p><em>(…) </em><em>Thôi anh giã từ lần cuối</em></p>



<p><em>Dù vẫn giữ lại trong hồn</em></p>



<p><em>Có gì bình minh suốt buổi</em></p>



<p><em>Cho dù bóng nắng hoàng hôn?</em><em> (… )</em></p>



<p>(Giã Từ – Gammy – Ngàn Thông số 31, ra ngày 5-8-1972)</p>



<p>.</p>



<p><em>(… ) </em><em>là xanh cả màu xanh lá xanh</em></p>



<p><em>có </em><em>con</em><em> bướm thắm lượn trong cành</em></p>



<p><em>mộng mơ từng cánh hoa sương khói</em></p>



<p><em>cho mắt em cười trong mắt anh</em></p>



<p><em>là xanh cả màu xanh ước ao</em></p>



<p><em>môi em mướt nụ má em đào</em></p>



<p><em>từ mây lang bạt đời heo hút</em></p>



<p><em>mắt vỡ hoa buồn đêm ngát sao</em><em> (… )</em><em></em></p>



<p>(Xanh Hương – Gammy – Ngàn Thông số 32, ra ngày 20-8-1972)</p>



<p>Đặc biệt, anh viết “Vườn mây em về” với toàn vần bằng, gợi nhớ âm điệu Tỳ Bà của Bích Khê:</p>



<p><a><em>(… ) </em></a><em>Đôi hài em mang làm bằng nhung</em></p>



<p><em>Trâm cài em ngoan như tơ rung</em></p>



<p><em>Yêu thương em đi trong hoan ca</em></p>



<p><em>Yêu người em mơ trên môi hoa</em><em></em></p>



<p>.</p>



<p><em>Bờ vai đen tuyền cho liêu trai</em></p>



<p><em>Hồ sao xanh ngời trong thiên thai</em></p>



<p><em>Thôi em đi về cho thu vàng</em></p>



<p><em>Vàng thu cho mây thêm bay sang (… )</em></p>



<p>(Vườn mây em về &nbsp;&#8211; Gammy &#8211; <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgjVXA6vRG0_659FFUcVsTu4iyab8lVZo2M3jxM7RdrxxFlLgBsA_wxrRyI7KgqVl5xEoJJfWFW29bZrLvRzqe1rK4qpT7Ogg0Nw4ysglyA6anvgtLflnzvhJnpLMloI1I_cOopWRfVG3Y/s1054/NT+10.bmp" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Ngàn Thông số 10</a>, ra ngày 20-9-1971)</p>



<p>Tôi yêu “Sầu Khúc” với những lời thơ đẹp mà man mác buồn:</p>



<p><em>(… ) </em><em>ngày xưa có buổi chiều</em></p>



<p><em>bên mặt sông tắt nắng</em></p>



<p><em>trong nỗi buồn rong rêu</em></p>



<p><em>có tình yêu thầm lặng</em></p>



<p>.</p>



<p><em>và cũng có tiếng cười</em></p>



<p><em>trong lòng em rất khẽ</em></p>



<p><em>và cũng có niềm vui</em></p>



<p><em>thắp trong anh nhỏ nhẹ</em></p>



<p>.</p>



<p><em>tình yêu nào vương mang</em></p>



<p><em>cho trùng dương sóng </em><em>cả</em></p>



<p><em>tình yêu nào khăn tang</em></p>



<p><em>cho một lần từ giã</em></p>



<p>.</p>



<p><em>anh có những ngày xưa</em></p>



<p><em>nở như hoa mười giờ</em></p>



<p><em>bây giờ còn gì nữa</em></p>



<p><em>hoa buồn héo ngẩn ngơ</em></p>



<p>.</p>



<p><em>ngày mai em ra đi</em></p>



<p><em>có mùa đông đưa tiễn</em></p>



<p><em>ngày mai ta chia ly</em></p>



<p><em>tình buồn như lời biển</em><em> (… )</em></p>



<p>(Sầu Khúc – Gammy &#8211; Ngàn Thông số 37, 5-11-1972)</p>



<p>Ba bài văn / tùy bút của anh đi trên Ngàn Thông trong năm 1972, âm điệu và lời đẹp như thơ, là bước khởi đầu cho cuộc hành trình sau này:</p>



<p><em>(… ) Có phải đó là mùa Xuân không em, khi tình yêu là mây là gió là những sợi tơ hồng quấn quít vấn vương ôm ấp lấy nhau, trong làn gió mát len nhẹ vào hồn em hồn anh. Có phải đó là mùa Xuân không em, khi lòng đất tấu lên những lời reo vui ngày thụ cầm mở ngỏ, rung lên bằng những gót son nhún nhẩy từng đàn em bé náo nức hoan ca. Nếu nói không phải mùa Xuân, tại sao đóa tường vi lại tỏa ngát hương tình yêu thánh thiện như bờ môi em dịu dàng đầu ngày nắng chảy, hỡi em yêu dấu. (… )</em><em></em></p>



<p>(Bay Bay Cánh Hoa Tình Yêu – Gammy &#8211; Ngàn Thông Xuân Nhâm Tý 1972)</p>



<p><em>Quán đông dần vì cơn mưa vẫn chưa ngớt hột. Tiếng nhạc bập bùng bay ra từ những góc tối, âm thanh chùng và thấp: đó là những bản nhạc cổ điển tây phương, có violon rên siết trên tơ vàng, có những ngón tay nghệ sĩ cúi gục trên dòng nhạc buồn da diết. Và nhất là có dương cầm lăn êm ái những viên sỏi thật tròn nào đó rớt nhẹ vào lòng đại dương, cho những âm thanh mơ hồ tưởng chừng ở một khoảng xa xôi nào vọng lại</em><em>.</em></p>



<p>(Mùa Thu Mưa Bay – BVP – Ngàn Thông số 34, 20-9-1972)</p>



<p><em>Anh đứng dậy đưa mắt nhìn ra xa. Tấm áo choàng bằng dạ đen của đêm đã được phủ nhẹ xuống tự lúc nào. Bãi biển bây giờ thật yên lặng. Những đám mây còn sót của buổi chiều trôi nhanh về một phía. Tụ lại. Rồi bay lên thật cao. Thật cao.</em><em>.. </em><em>&nbsp;Những hạt sương đã lấp lánh triều thiên trên những đầu cỏ. Lễ đăng quang bắt đầu. Bầu trời lung linh để rơi lác đác những vì sao xuống một vùng không gian nào đó, xa lắm, có lẽ tận ngoài kia. </em><em></em></p>



<p>(Kể Chuyện Ngày Xưa – BVP – Ngàn Thông số 35, 5-10-1972)</p>



<p>Ngàn Thông đình bản vào cuối năm 1972 với tờ báo cuối cùng số 40 ngày 20-12-1972. Tôi không còn đọc anh nữa. Không rõ anh có tiếp tục viết và cộng tác với các tạp chí nào khác nữa không?</p>



<p>Và rồi tất cả dự định mộng ước một thời xanh cũng tan thành mây khói với cuộc đổi đời. Nhóm bạn Tuổi Hoa của tôi cũng lạc mất nhau sau cơn dâu biển&#8230;</p>



<p>Tôi gặp anh Bùi Vĩnh Phúc lần đầu trong buổi chiều ra mắt cuốn <em>Tản Văn Thi</em> của nhà thơ Nguyễn Thị Khánh Minh tổ chức tại nhà Tô Đăng Khoa ở Garden Grove, California vào ngày 19-5-2018. Nghe giới thiệu tên Bùi Vĩnh Phúc, tôi nghĩ ngay tới người cùng tên ngày xưa mình đã đọc, nên hỏi, “Có phải anh Phúc là em của anh Quyên Di?” Anh xác nhận, “Đúng rồi”. Thật là một tình cờ thích thú!</p>



<p>Tháng 4/2024, Bùi Vĩnh Phúc gửi tặng tôi <em>9 Khuôn Mặt, 9 Phong Khí Văn Chương, </em>cuốn sách mới xuất bản của anh, viết về Thanh Tâm Tuyền, Mai Thảo, Vũ Khắc Khoan, Võ Phiến, Nguyễn Mộng Giác, Nguyễn Xuân Hoàng, Phạm Công Thiện, Bùi Giáng và Tô Thùy Yên. Đó là cuốn sách phê bình trên cả tuyệt vời được viết rất kỹ, rất nghiêm túc bằng ngôn ngữ thi ca được BVP ‘thai nghén’ 30 năm, mà mỗi tủ sách gia đình nên có. Nhờ đó, tôi được biết đôi điều về tác giả: Sinh năm 1953 ở Hà Nội, lớn ở Sài Gòn. Dạy Việt văn và Pháp văn trường Nguyễn Bá Tòng (Sài Gòn và Gia Định) từ 1972 đến 1977. Vượt biển vào tháng 12/1977 và định cư tại California từ tháng 4/1978. Tại đây, BVP đã học và tốt nghiệp chuyên ngành Ngôn Ngữ học, và từ 1989 liên tục dạy Anh Văn và Ngôn Ngữ &amp; Văn Hóa Việt Nam tại Golden West College và tại California State University, Fullerton. Hiện đã nghỉ hưu. Bắt đầu viết tiểu luận và phê bình văn học từ 1982 khi đọc truyện <em>Ngựa Nản Chân Bon</em> của Nguyễn Mộng Giác trên báo Đồng Nai tại Quận Cam vì rất thích cốt truyện sâu sắc, diễn đạt khéo léo, đáp ứng được những khát khao về mặt thẩm mỹ trong văn học.</p>



<p>Ngay từ Lời Vào Sách, Bùi Vĩnh Phúc giới thiệu về Văn Học Miền Nam bằng những nét mặn mà:</p>



<p><em>Văn Học miền Nam Việt Nam, trong suốt hai mươi năm rực rỡ và đầy ánh sáng của nó, đã sản sinh ra biết bao tài năng, làm phong phú và hãnh diện cho dòng văn học dân tộc nói chung, và cho dòng văn học miền Nam nói riêng, trong cái bối cảnh lịch sử của đất nước. Những khuôn mặt tài tuấn, những ngòi bút tài hoa, đã làm bừng sáng cảnh quan phong thổ miền Nam, đất nước cỏ hoa miền Nam, nơi đó, những nét truyền thống của dân tộc, hòa cùng hương hoa và ánh sáng thế giới, và những âm vang của thời đại, đã làm dội lên những khúc hoan ca, hạnh ca, tình ca, hùng ca và bi ca của con người&#8230;</em> (sđd, trang 11)</p>



<p>Hay những dòng mở đầu khi viết về thơ Thanh Tâm Tuyền. Tưởng chừng sống lại một thuở nào với thanh âm mật ngọt, quyến rũ, ấm áp, rót nhẹ vào tai của chương trình Nhạc Chủ Đề Nguyễn Đình Toàn mỗi tối thứ năm phát thanh trên đài Sài Gòn mà dù có bận thế nào cũng khó bỏ qua:</p>



<p><em>Một buổi chiều, một buổi chiều nào đó, như tất cả những buổi chiều ta đã lang thang trên xứ lạ, như tất cả những buổi chiều mặt trời rơi xuống xoáy buồn vào trái tim, ta nhìn đời sống mình bốc khói. Khói cay ngun ngún cháy đi tất cả những ngày đã qua, cháy đi những mộng tưởng cũ kỹ, những hè đường đầy lá úa ướt át, những dòng sông thở nồng mùi gỗ mục. Đời đã ngun ngún cháy đi những giây phút hạnh phúc đẹp đẽ và mơ mộng nhất của ta, cháy đi những cửa sổ mở tung nhìn con chim bay trên trời, những ngõ hẹp cất giấu bóng chiều âm ỉ, và khuôn mặt em, khuôn mặt ướt mưa mà hai bàn tay ta đã nâng niu như một cánh hoa gần. Trong mắt em, ta nhìn thấy ngoài kia cơn mưa chụp xuống giăng kín buổi chiều. Em chớp mi, và bầu trời phủ đầy bóng tối. Một bóng tối thơm ngát mùi hoa chanh. </em>(sđd, trang 19)</p>



<p>Hoặc khi nghe Bùi Vĩnh Phúc định nghĩa về quê hương. Có ai không thổn thức, nao lòng khi nhớ đến?</p>



<p><em>Quê hương. Nó là tiếng cười ta thuở chân sáo vào đời, là nỗi rộn ràng ta lần đầu nhìn em áo ngoan hài tím tóc thả gió thu, là mộng mơ ta bên em nhìn dòng sông mà màu chiều bơ vơ đổ bóng. Nó là nụ hôn trong vườn đêm thơm mùi ngọc lan thao thiết, bờ môi em dịu dàng hé mở như một cánh hoa. Là chất sữa của nhung trên da thịt em dịu dàng trinh trắng. Là em run rẩy trong tay ta như một ánh trăng xanh chỉ chờ rạn vỡ. Quê hương là những ngày mà gió nắng vẽ trên vầng trán ta biết bao điều lý tưởng, là trái tim ta cháy lên bao tha thiết cuồng say. Và quê hương cũng là những ngày loạn lạc, khói lửa mịt mù, là đắng cay của những người vợ trẻ, là xót xa của những người mẹ già tóc trắng như sương. Quê hương là gió bão, là lời chúc dữ, và là giọt nước mắt ta chảy ra một đêm tối khi chân bước xuống thuyền, là nỗi quặn đau ta mỗi khi nhìn lại, nỗi quặn đau mà ta hằng chắt chiu chẳng nỡ rời bỏ, chối từ. Quê hương. Giọt nước mắt ta chảy ra hóa thành một đêm tối bơ vơ.</em> (sđd, trang 263-264)</p>



<p>Và còn nhiều, rất nhiều nữa những đoạn viết như thơ trong sách, trích dẫn hoài cũng không hết&#8230; &nbsp;</p>



<p>Trong trả lời phỏng vấn của tạp chí mạng Da Màu về chuyện “Đọc và Viết &amp; về Văn học Hải ngoại” (28 &amp; 29.8.2025), Bùi Vĩnh Phúc chia sẻ anh yêu sách từ nhỏ nên đã để dành tiền mua sách và đọc đủ thứ. Bên cạnh đó, anh còn đổi sách, báo với bạn bè trong xóm&#8230;&nbsp; Hoặc “cất giữ làm của riêng” những báo hoặc tập san có đi thơ, truyện mà anh thích từ “kho” báo chí trong nhà của bố. Khoảng lớp Đệ Ngũ (lớp 8 bây giờ), bằng tiền bố mẹ cho, anh “nướng” hết vào các tiệm bán sách cũ hoặc bán <em>solde</em> (có những quyển rất hay và còn mới) để có một thư viện cho riêng mình. Càng lớn, anh lại càng có thêm điều kiện để thu thập sách mới, sách hay với các thể loại khác nhau. Kể từ năm Đệ Nhị (lớp 11 sau này), anh hướng về đọc sách phi-hư cấu đủ mọi thể loại. Đến thời thanh niên, Bùi Vĩnh Phúc tìm đọc nhiều sách nghiên cứu và phê bình. Anh cũng chú ý các loại sách triết, sử, ngôn ngữ, tâm lý, xã hội, nhân chủng, dân tộc học, văn hoá, và kiến thức tổng quát. Anh đọc miên man và liên tục chỉ để tìm hiểu về sự sống, về cuộc sống. Đến tháng Tư 1975, anh đã có một thư viện riêng, khá “bề thế”, bao gồm cả sách tiếng Pháp và tiếng Anh.</p>



<p>Để tìm hai chữ tự do, Bùi Vĩnh Phúc phải bỏ lại cả một tủ sách đã chăm chút yêu thương của một thời tuổi trẻ, tạo dựng bằng số tiền nhịn ăn tiêu của chính mình. Với lòng bâng khuâng, trĩu nặng, anh bước lên con tàu nhỏ vào tháng 12/1977 rời xa quê hương với bao thân tình, kỷ niệm&#8230; Định cư tại Mỹ từ tháng 4/1978 và tiếp tục “góp nhặt cát đá”, đến mùa đại dịch Covid-19 (từ tháng 1/2020 đến tháng 5/2023), anh đã có một tủ sách khoảng 10 ngàn cuốn. Hãy nghe anh kể, “&#8230; Rồi, đến một lúc, tôi nghĩ cuộc đời này cũng quá ‘vô thường’, sao không trao tặng bớt sách đi cho nhiều người cùng đọc. Thế là, sau đó, tôi mất khoảng từ hai đến ba tháng để lục lọi, duyệt xét lại tất cả các loại sách mà tôi đã thu thập được từ khi đến Mỹ, có nghĩa là trong hơn 40 năm tính đến thời điểm ấy. Sách vở lúc bấy giờ được lục ra, xếp la liệt đầy nhà. Tôi lọc lựa ra khoảng từ bốn đến năm ngàn quyển sách để giữ lại; còn tất cả khoảng hơn năm ngàn quyển khác tôi phải cất công cho vào các thùng&nbsp;<em>carton</em>&nbsp;(cũng phải ra Home Depot mua nhiều), chất đầy nhà.” Rồi, sau đó, anh phải thuê người khuân vác và cùng với họ chở sách đi cho các thư viện.</p>



<p>Đọc sách, tích lũy vốn kiến thức vô tận từ thời tuổi trẻ đến nay, anh đã vượt xa mức tuổi sống của mình, lại được đào tạo có hệ thống, quy củ từ những trường lớp danh tiếng ở Việt Nam sang đến Hoa Kỳ trong ngành Ngôn ngữ học và các ngành khác. Nên, có thể tán dương mà không sợ quá lời rằng, Bùi Vĩnh Phúc là một học giả uyên bác. Bởi thế, cách trình bày và lập luận của anh rất hàn lâm, chặt chẽ. Chẳng hạn trong bài “Nói Chuyện Đọc và Viết &amp; Cái Sống, Thân Phận, Hiệu Ứng của Chữ” đi trên Da Màu (9.5.2024), khi được hỏi, “<em>Thưa anh, trong việc viết phê bình văn học, anh có đặc biệt thích thú một hướng phân tích hay một phong cách phê bình, nhận định nào hay không?</em>”, anh đã trả lời:</p>



<p>“Phê bình có thể có nhiều hướng, nhiều phong cách. Riêng tôi, tôi quý cái viết của nhà phê bình Gaston Bachelard (1884-1962). Ông là một người được thế giới biết đến như một triết gia, một nhà duy lý dấn thân, một người được đào tạo chuyên môn trong lĩnh vực khoa học, và đã có những công trình quan trọng trong lĩnh vực này.</p>



<p>Ngoài việc được xem là một nhà khoa học, Bachelard cũng được đánh giá là một nhà phê bình văn học kiệt xuất. Trong nhiều tác phẩm của mình, đặc biệt trong quyển <em>L’Eau et les Rêves</em> (<em>Nước và Những Giấc Mơ</em>), và, trước đó, trong quyển <em>La Psychanalyse du Feu</em> (<em>Phân Tâm Học về Lửa</em>), Bachelard đã dùng tinh thần khoa học pha với một ngôn ngữ nhiều chất thơ, tạo nên một thứ thi pháp kết hợp với những suy tưởng, phân tích hiện tượng luận, để đặt thi ca và văn chương trong một quan hệ tốt đẹp và nhiều thành tựu với khoa học về tâm lý.</p>



<p>Khuôn mặt trong gia tài khoa học/văn học của Bachelard mang dấu ấn của một nhận thức luận và một thi pháp học đặc thù, đã cho thấy triết lý, tư duy nơi ông là một tư duy kép, gồm cả tư duy khoa học và tư duy thi ca. Ông cho thấy dù đó là hai mảng có vẻ đối chọi nhau, con người không thể tư duy mặt này mà thiếu mặt kia. <em>Animus</em> và <em>Anima</em>. Trong tác phẩm <em>La Poétique de la Reverie</em> (<em>Thi pháp của mơ mộng</em>), Bachelard đã đối lập <em>animus</em>, gắn bó với tinh thần khoa học, tượng trưng bằng lý trí, với <em>anima</em>, gắn bó với mơ mộng và tưởng tượng.</p>



<p>Cũng thế đối với Maurice Blanchot, một nhà phê bình kiệt xuất khác của Pháp. Trong tác phẩm <em>L&#8217;Écriture du Désastre </em>(<em>Writing the Disaster</em>, 1980), một tác phẩm chứa đựng những suy tư mang tính triết học sâu sắc, thể hiện qua một lối viết được giới phê bình gọi là “prose fragments”, người ta cũng có thể đọc được những đoạn văn đầy thơ mộng của Blanchot.</p>



<p>Tôi thích hướng phê bình và cái viết của cả Bachelard và Blanchot. Dĩ nhiên, còn có những người khác nữa. Có thể tạm kể như Mikhail Bakhtin, Roland Barthes, Roman Jakobson, Claude Lévi-Strauss, Jean Pierre Richard, Pierre Macherey, Charles Mauron, Normand Holland, Jean Starobinski, v.v.. &nbsp;Mỗi người viết như thế là một ánh sao, mà cái ánh sáng họ để lại còn làm cho chúng ta, những người đọc, nhìn ngắm, theo đuổi.”</p>



<p>Lấy bất cứ bài viết nào trong cuốn sách “<em>9 Khuôn Mặt. 9 Phong Khí Văn Chương”, </em>tacũng có thể thấy phong cách đó của Bùi Vĩnh Phúc. Chẳng hạn, như bài “Vũ Khắc Khoan &amp; Samuel Beckett: Nghệ thuật như một cái cớ”.&nbsp; Phải đọc toàn bài để thấy cái tuyệt vời của lý luận và phê bình. Anh dẫn dắt độc giả đi từ lập luận này đến lập luận khác rất cuốn hút. Nơi đây, chỉ xin trích một ít:</p>



<p>“Vũ Khắc Khoan có thể đã chịu một ít ảnh hưởng của Samuel Beckett. Và ông đã thành công trong việc làm mới kịch Việt, với những vở kịch được viết sau này của ông, dựa trên một vài kỹ thuật mà Samuel Beckett đã sử dụng trong&nbsp;<em>En Attendant Godot</em>&nbsp;và những kịch sau đó.&nbsp;Nhưng chính cái tài sử dụng ngôn ngữ cũng như sự tinh tế của Vũ Khắc Khoan khi nhìn ra những kho tàng ẩn giấu chưa được khám phá trong các vở chèo cổ hay hát bội Việt đã là những yếu tố góp phần nhiều nhất vào sự thành công của ông.&nbsp;Trong cuốn túy bút&nbsp;<em>Mơ Hương Cảng</em>, Vũ Khắc Khoan có một bài viết bày tỏ sự thích thú về vở kịch&nbsp;<em>En Attendant Godot</em>&nbsp;của Beckett. Trả lời câu hỏi của Nguyễn Đông Châu trên báo Văn (Sàigòn):&nbsp;<em>Từ Shakespeare, Racine tới Camus, Beckett, kịch đã tiến triển như thế nào. Và trong các tác giả trên, ông lưu ý đến ai?</em>&nbsp;Vũ Khắc Khoan đã nói tóm lại là ông thích nhất hai người: Shakespeare (lắm lời nhất) và Beckett (ít lời nhất). Cũng trên Văn (Sàigòn), để trả lời câu hỏi của Nguyễn Nam Anh:&nbsp;<em>Ông nghĩ sao về Ionesco? Samuel Beckett?</em>&nbsp;Vũ Khắc Khoan nói:&nbsp;<em>Ionesco dưới Beckett một bực. Nhưng cũng vì vậy mà với Ionesco thì còn kịch. Với Beckett, kịch dần dần tự hóa giải để trở thành vô ngôn</em>.</p>



<p>Vũ Khắc Khoan yêu sự vô ngôn này. Ông cũng lặp đi lặp lại nhiều lần cái quan niệm của ông cho rằng một vở kịch lớn là một vở kịch không có khán giả. Khán giả với diễn viên là một. Khán trường và sân khấu không còn sự ly cách (sự ly cách này vốn dĩ đã thật là mỏng manh trong bản chất của kịch).</p>



<p><em>En Attendant Godot</em>&nbsp;là một vở kịch cả thế giới biết đến của Samuel Beckett, được viết trong giai đoạn 1947-1949. In thành kịch bản năm 1952. Diễn lần đầu vào tháng Giêng, 1953. Bản dịch ra Anh văn là&nbsp;<em>Waiting for Godot</em>&nbsp;năm 1954… Vở kịch này là một cuộc cách mạng trong cơ cấu kịch, trong chất liệu kịch, và trong sự trình diễn. Thông điệp của vở kịch là sự chờ đợi. Vở kịch được xây dựng quanh hai diễn viên chính, qua đó, tác giả trình bày hoàn cảnh và đặc tính của sự chờ đợi. Cái đặc tính này cũng là yếu tính của vở kịch. Kịch ở đây không còn trình bày về một biến cố nào đó, nhưng nó trình bày chính nó. Tự nó là một vũ trụ riêng với những khả tính và yếu tính mà tác giả muốn nó có.” (sđd, tr. 147-148)</p>



<p>*</p>



<p>Tôi có được xem đoạn video trong ngày ra mắt sách “<em>9 Khuôn Mặt. 9 Phong Khí Văn Chương” </em>này của anh. Tất cả những nhà văn, nhà thơ, nhà báo, giáo sư, dịch giả&#8230; có mặt đều rất khen phần văn chương và phê bình của BVP. Nhà thơ Trịnh Y Thư nhận xét, “Đặc trưng trong phong cách văn học của Bùi Vĩnh Phúc hàn lâm nhưng không thiếu tính thơ và trữ tình, bởi vì trước khi đi vào lý luận văn học thì BVP đã từng là một nhà thơ. Phê bình văn học đòi hỏi người viết phải có một căn bản về văn học, các lý thuyết văn học. Ngoài ra, còn phải thấu triệt các vấn đề về triết học, tâm lý học, mỹ học; thậm chí các ngành khác như âm nhạc, hội họa, kịch nghệ, v.v&#8230; Bùi Vĩnh Phúc là một nhà phê bình văn học đứng đắn, nghiêm cẩn”. Giáo sư Trần Chấn Trí chia sẻ, “Khi xem xét một bài thơ”, với lối phê bình tài hoa của một “Nhà Phê Bình/nhà Ngôn Ngữ Học [, BVP] đã soi sáng cho người đọc thấy hiệu ứng âm thanh đóng một vai trò trọng yếu như thế nào trong nghệ thuật làm cho những vần thơ, yên lặng trên trang giấy, lấp lánh trên không gian ba chiều, cộng thêm chiều thứ tư là cảm xúc của người đang thưởng ngoạn bài thơ [&#8230;] <a>Bùi Vĩnh Phúc</a> xem xét nhiều góc độ khác nhau như lời thơ, ý thơ, tứ thơ, vần điệu. Nhưng đặc biệt là anh chiếu thẳng vào từng từ ngữ, tháo tung nó ra như người thợ sửa đồng hồ săm soi từng bộ phận chi li của nó&#8230; Bùi Vĩnh Phúc đã say mê đi thật sâu vào thế giới âm thanh của từng chữ, từng âm tiết, thậm chí từng âm tố… Từ trước đến giờ, chưa có ai phê bình thơ mà đi vào tận cùng thế giới âm và thanh như Bùi Vĩnh Phúc. Anh dùng ngôn ngữ học để lột trần ngôn ngữ trong thi ca&#8230;” Nhà văn Đặng Thơ Thơ phát biểu, “Độc giả có thành kiến rằng phê bình văn học là những gì khô khan hay ‘hại não’, nhưng thành kiến đó không đúng với Bùi Vĩnh Phúc, nhờ cách vận dụng ngôn ngữ, thủ pháp nghệ thuật, và sự liên tưởng để bài phê bình cũng là một bản văn đầy chất thơ, làm rung cảm người đọc. Cuốn sách <em>9 Khuôn Mặt</em><em>.</em><em> 9 Phong Khí Văn Chương </em>là chứng nghiệm thơ mộng như thế. Trong cuốn sách này, Bùi Vĩnh Phúc đã sử dụng nhiều phương pháp phê bình để tiếp cận văn bản, trong đó có cấu trúc luận, ký hiệu học, ngôn ngữ học, và áp dụng phân tâm học và hiện tượng luận để soi rọi khung văn hoá của từng đối tượng được nghiên cứu&#8230; [Qua cuốn sách, BVP viết về] <em>9 Khuôn Mặt</em> <em>9 Phong Khí Văn Chương</em>, nhưng theo tôi phải là 10, vì phong khí văn chương thứ 10 là chính Bùi Vĩnh Phúc.” &nbsp;&nbsp;</p>



<p>Từ những bài thơ đăng báo hồi Tuổi Hoa cách nay hơn nửa thế kỷ đến những bài viết của hiện tại, “Người bạn” thời hoa mộng ấy đã đi những bước dài bằng đôi hia bảy dặm, nêm đầy kiến thức mỗi ngày qua việc dạy và học, đọc sách, vui chơi cùng bè bạn và cả những cuộc lữ đó đây. Nhà báo Phan Tấn Hải tiết lộ, “Bùi Vĩnh Phúc là hình ảnh một Cung Tiến bên âm nhạc, do Cung Tiến sáng tác nhạc rất ít nhưng ngày nào cũng sống với âm nhạc. BVP cũng viết rất ít nhưng đọc mỗi ngày và đọc nhiều lắm. Khoảng gần 40 năm trước, Phan Tấn Hải ghé nhà Bùi Vĩnh Phúc ở Irvine có 2 phòng nhưng đầy sách, sách xếp thành hàng cả dưới gầm giường.” Giáo sư Quyên Di cập nhật, “Căn nhà PTH nhắc đến là nhà cũ, nhà hiện nay của BVP rộng hơn nhiều, có tới 4 phòng, nhưng 3 phòng rưỡi dùng để chứa sách!” &nbsp;</p>



<p>Xin chúc mừng anh Bùi Vĩnh Phúc, người mãi mãi chung thủy với văn chương. Hy vọng sẽ tiếp tục được đọc những tác phẩm mới của anh mà tôi đoan chắc đó là những viên ngọc quý. Vì chúng được tác giả viết một cách cẩn trọng bằng trái tim yêu thương và khối óc sáng suốt của một người tài hoa, sống cùng và sống với văn chương. Trọn đời.</p>



<p><strong>Trần Thị Nguyệt Mai</strong></p>



<p><em>Tháng 11/2025</em></p>



<p>[ trích từ<em> Tạp Chí Ngôn Ngữ Số Đặc Biệt &#8211; Bùi Vĩnh Phúc &#8211; Chữ Nghĩa &amp; Không Gian Văn Chương </em>do Ngôn Ngữ phát hành 2026.</p>



<p>Sách được phát hành trên Amazon: <a href="https://www.amazon.com/T%E1%BA%A1p-Ch%C3%AD-Ng%C3%B4n-Ng%E1%BB%AF-Bi%E1%BB%87t/dp/B0GFSZ3666">https://www.amazon.com/T%E1%BA%A1p-Ch%C3%AD-Ng%C3%B4n-Ng%E1%BB%AF-Bi%E1%BB%87t/dp/B0GFSZ3666</a></p>



<p>Muốn có sách với chữ ký tác giả, xin thư về: <a href="mailto:bvphuc2000@yahoo.com">bvphuc2000@yahoo.com</a> ]</p>



<p></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>TRẦN THỊ NGUYỆT MAI: Giới thiệu tập truyện “Đuổi Bắt Một Mùi Hương” của Phan Tấn Hải</title>
		<link>https://t-van.net/tran-thi-nguyet-mai-gioi-thieu-tap-truyen-duoi-bat-mot-mui-huong-cua-phan-tan-hai/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Trần Thị Nguyệt Mai]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 01 May 2026 06:08:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Góc Văn]]></category>
		<category><![CDATA[đọc Phan Tấn Hải]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://t-van.net/?p=88707</guid>

					<description><![CDATA[Văn Học Press&#160;vừa cho xuất bản “Đuổi Bắt Một Mùi Hương”, tập truyện của Phan Tấn Hải, phát hành trong tháng 12/2025, dày 408 trang. Tập truyện bắt đầu bằng Lời Thưa, tiếp đó là 32 truyện ngắn và kết thúc bằng bài viết “Hạnh phúc là đang sống với chữ”. Ở cuối sách là [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><a href="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/04/bia-sach-duoi-bat-mui-huong.jpg?strip=all&w=2560"><img loading="lazy" decoding="async" width="600" height="420" src="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/04/bia-sach-duoi-bat-mui-huong.jpg?strip=all" alt="" class="wp-image-88167" srcset="https://cdn.t-van.net/2026/04/bia-sach-duoi-bat-mui-huong-300x210.jpg 300w, https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/04/bia-sach-duoi-bat-mui-huong.jpg?strip=all 600w" sizes="(max-width: 600px) 100vw, 600px" /></a></figure></div>


<div style="height:30px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<p>Văn Học Press&nbsp;vừa cho xuất bản “Đuổi Bắt Một Mùi Hương”, tập truyện của Phan Tấn Hải, phát hành trong tháng 12/2025, dày 408 trang.</p>



<p>Tập truyện bắt đầu bằng Lời Thưa, tiếp đó là 32 truyện ngắn và kết thúc bằng bài viết “Hạnh phúc là đang sống với chữ”. Ở cuối sách là phần trích nhận định từ các học giả, văn nghệ sĩ về Nguyên Giác Phan Tấn Hải.</p>



<p>Trong&nbsp;Lời Thưa, tác giả chia sẻ, “cũng có thể nói, tôi không thực sự viết truyện. Tôi chỉ viết lên những dòng chữ như thả lên những cánh chim trong tâm mình cho bay qua bầu trời văn học. Có những cánh chim bay cao, có con bay thấp, có con lạc vào mây, có con biến mất sau một cơn gió. Rồi một ngày nào đó, độc giả sẽ quên tất cả những cánh chim mang theo chữ đó. Độc giả sẽ quên hết những chữ tôi viết, và sẽ chỉ còn nhớ rằng tôi đã đem truyện cổ tích vào đời thường, để làm cho cuộc đời đẹp hơn. Và đó sẽ là hạnh phúc của người viết và của người đọc.” Ông cũng bày tỏ ước mong, “Tôi mong độc giả sẽ không chỉ đọc bằng mắt, mà đọc bằng tim, bằng hơi thở, bằng sự lặng lẽ của chính mình.” Tại sao tác giả lại mong như vậy? Có phải vì như ông tâm tình, “dù truyện hay hay dở, thì vẫn có một chút ánh sáng, một chút đẹp, một chút nhắc nhở về tình người trong đó”?</p>



<p>Đầu tiên, tôi tìm đọc “Đuổi Bắt Một Mùi Hương” (trang 149). Tên truyện được dùng làm tựa sách hẳn tác giả muốn ngầm bày tỏ điều gì chăng? Hai nhân vật chính của truyện là tôi và cô bé. Lúc đó tôi 17 tuổi, vào ngồi sân Chùa Xá Lợi để học thi. Cô bé lúc đó học Gia Long, sau tôi cỡ một hai lớp. “Một lần tôi chợt nắm tay cô bé, và tay tôi như điện giật tự nhiên rút về. Chính ngay lúc đó, tôi ngửi thấy một mùi hương từ cơn gió nhẹ trong sân chùa thoảng qua. Và hai cảm giác, mùi hương và cái nắm tay bất chợt đó đã theo tôi gần trọn cả đời.” Chỉ có như thế. Vậy mà, “Trong các buổi ngồi thiền ban đêm hay rạng sáng, mùi hương đó vẫn thoang thoảng quanh tôi. Và khi nghĩ tới bàn tay, cảm giác vẫn đầy rung động.” Tác giả đã mượn lời Thầy để chỉ ra: “Tâm con trước giờ vốn lặng lẽ, trước giờ vốn không tịch, trước giờ không có tướng mạo, như tấm gương trong trẻo vậy, và bây giờ khi chim kêu thì tâm con mới khởi ra tiếng chim kêu, khi tiếng gió xao xác thì tâm con mới khởi ra tiếng gió thổi. Do vậy, tiếng chim kêu không hề lìa tánh không tịch. Các pháp đều không hề lìa tánh không tịch. Các pháp đều hiện trong tâm, dù là những gì con thấy hay nghe, những gì con cảm thọ vui hay buồn, những gì con tham hay sân, đều từ tánh không tịch khởi lên, trụ lại, rồi hoại đi và rồi mất dạng về không tịch. Hãy thấy như vậy, đừng để tâm mình trụ vào bất kỳ thứ gì&#8230; Khi con thấy có cảm thọ nào khởi lên, khi thấy có niệm tưởng nào khởi lên, hãy thấy rằng nó đang biến hiện, theo tuần tự thành trụ hoại không, rằng nó khởi lên, rằng nó đang trụ, rằng nó đang biến dần, rằng nó đã biến mất. Hãy thấy trong tâm mình các pháp thành trụ hoại không như thế.” Hiểu được lời Thầy nên, “Khi tôi bước ra cổng chùa, mùi hương lạ kia lại thoang thoảng. Nhưng tôi biết rồi, là hoàn toàn không có ai đuổi bắt mùi hương cả, và cũng không thực sự có mùi hương nào để được đuổi bắt hay chạy trốn cả. Và các pháp tự thân đã là vắng lặng, dù mùi hương có đến hay đi.”</p>



<p>Truyện “Người Tới Như Mộng” (trang 163) với Diệu My,&nbsp;nhỏ út của “một nhóm bạn tu học nơi sân Chùa Tây Tạng, Bình Dương, từ những năm của thập niên 1970s&#8230; Thỉnh thoảng Thầy ra ngồi ở ghế đá trước sân. Có những đàn chim sẻ thường sà xuống, bay quanh quẩn trong sân, bạo dạn tới mức có khi nhảy lóc cóc tới gần chân thầy. Một lần nhỏ út thấy vậy mới lấy tay quơ quơ cho chim sẻ bay, làm sao lại vấp té, tôi kịp đưa tay đỡ dậy. Bàn tay tôi nắm lấy bàn tay Diệu My, kéo đứng dậy, cảm giác lạ thường nơi tay tôi kéo dài mấy ngày. Tay nhỏ út Diệu My tất nhiên mềm mại&#8230; Nhưng đó là lần đầu tiên tôi nắm tay một thiếu nữ, tuy rằng nhỏ út vẫn trông như con nít trân, có vẻ như không thấy khác thường khi tôi nắm tay cô bé.” Thầy, như thấy được cảm giác của tôi khi chợt nắm tay cô bé,&nbsp;nói rằng, “chúng ta phải học như chim, cất cánh bay đi nhưng không để lại ảnh hình hay dấu chân chim nào trong không gian, cũng như trong tâm mình, những niệm khởi sinh và biến dạng đi. Nếu còn để lại dấu vết, còn nắm giữ cảm thọ của những gì của hôm qua, những gì của quá khứ thì sẽ không giải thoát nổi.”</p>



<p>Tuần trước, tôi nhận được một cú điện thoại&nbsp;của Diệu My cho&nbsp;hay nàng bay từ New York tới thăm Quận Cam một buổi, rồi hôm sau sẽ đi xe lửa về Santa Barbara nhận việc làm mới. Tôi xin&nbsp;mua vé đi theo để tiễn nàng.&nbsp;Diệu&nbsp;My không cho tôi đón ở phi trường John Wayne, vì nàng sẽ xách hành lý tới trước cửa căn chung cư của tôi vào buổi sáng thứ Bảy. Hôm sau, trên xe lửa&nbsp;về Santa Barbara, “tôi nói là tôi sẽ cần liên lạc với nàng. Cô bé cười, bảo là nàng sẽ liên lạc&nbsp;và&nbsp;nói thêm: ‘Như chim bay trên trời, không để lại dấu tích, giữa không gian vô định nhưng vẫn biết nơi cần đến.’&nbsp;Xuống xe lửa, nàng bảo muốn đưa tôi ra nhìn biển Santa Barbara một chút, để rồi sẽ từ biệt.&nbsp;Nàng để mặc cho tóc bay theo chiều gió, mỉm cười nhìn thẳng vào mắt tôi. Và rồi nàng bảo tôi: ‘Hãy ôm em từ biệt đi.’ Tôi ôm nàng, choàng tay vòng qua vai, bàn tay tôi kinh ngạc và run rẩy khi cảm nhận lằn dây nịt ngực qua lớp vải áo nơi lưng nàng. Một chặp. Và nàng đẩy nhẹ tôi ra, bước đi. Tôi vẫn còn ngạc nhiên, tự hỏi tại sao mình không hôn nàng. Nhưng mùi hương tóc nàng vẫn còn theo tôi, về tới Little Saigon. Vào cả giấc ngủ đêm hôm đó. Bàn tay tôi run rẩy, cảm xúc khi ôm nàng nơi bờ biển Santa Barbara vẫn còn mãi nơi hai bàn tay tôi kể cả khi tôi gõ email hỏi Sơn, người bạn, về chuyện các bạn ở quê nhà.”</p>



<p>Hôm sau, đọc email trả lời của Sơn, cho hay, “nhỏ út Diệu My thì đã xuất gia từ lâu, bây giờ là một ni sư, trong hơn hai thập niên không hề bước xuống phố chợ. Tôi kinh ngạc khi đọc như thế. Nhìn lại trên bàn, tôi thấy hai vé xe lửa, một của tôi, và một của nàng&#8230; Trong phòng vẫn còn thoảng hương tóc nàng, lẫn trong hương gió biển từ xa bay về.”</p>



<p>Truyện “Núi Sông Có Mấy Ngả Tình” (trang 177) về mối liên hệ với người anh họ tên Thi tức Đại đức Nguyên Ân, xuất gia tại một ngôi chùa ở Bình Dương. “Khi anh biết có những đêm tôi ngủ ở chùa đã cố gắng chống cự với giấc ngủ trẻ thơ rình rập xem 108 vị La Hán cạy lên những viên gạch Tàu để thay bằng những phiến ngọc xanh, anh chỉ cười dịu dàng: ‘Các Tổ thường gọi những phép lạ như vậy chỉ là những trò múa may của chồn rừng. Phép lạ lớn lao nhất chính là khi nào chồn rừng biến thành sư tử thôi. Khi đó em sẽ thấy rằng mình với người thực sự không hề cách nhau tới một sợi tóc.’ Vài năm sau tôi mới hiểu hết những thuật ngữ nhà Thiền như chồn rừng và sư tử. Chồn rừng và sư tử chỉ là hai mặt của một tâm hồn.&nbsp;Vấn đề của một thiền sư không phải là tu từ chồn rừng trở thành sư tử, mà phải nhìn thấy ngay tức khắc mình đã là sư tử con rồi. Sư tử con thì chỉ cần một năm, hai năm là thành vua sư tử. Chứ còn chồn rừng thì biết tới bao giờ mới thành sư tử.”</p>



<p>“Có những lần sau buổi công phu sớm, chúng tôi thường ngồi hầu trà bên vị Thầy của anh để nghe pháp. Thầy biết là những người mới tập Thiền dễ mê Thiền lắm. Cuộc sống vốn đã đầy rẫy những mê hoặc, tại sao mê thêm một thứ nữa nhỉ? Nhiều người lại bước vào tà Thiền, quay cuồng với việc xuất hồn lên các cõi trời hay chuyển pháp luân thở hít này nọ. Thế là lầm lạc biết tới bao giờ mới ra. Họ không hề biết rằng tất cả các cõi Trời, cõi Phật, khắp cả thế giới mười phương đều đã sẵn trong tâm này.”</p>



<p>Sau năm 75, cuộc sống trong chùa khó khăn hơn&nbsp;do ở xa hẳn thị trấn nên rất&nbsp;ít tín đồ&#8230; Hộ khẩu anh lại ở Sài Gòn, nên việc cư trú lại càng rắc rối. “Khi trận đói năm 76-77 xảy ra, Thầy phải gửi anh về nhà. Nhưng anh lại cố gắng lưu vong từ ngôi chùa này đến ngôi chùa kia ở ngoại ô Sài Gòn.&nbsp;Cuối cùng anh về ở một ngôi chùa trên đường ra Vũng Tàu. Riêng tôi, bất cứ lúc nào rảnh rỗi, tôi đều tìm sách kinh để tìm hiểu về Thiền&#8230; Những lần anh về thăm gia đình, tôi đều tìm anh để nói chuyện về đạo pháp và dân tộc.”</p>



<p>“Rồi sẽ tới một lúc em thấy những cảnh khổ đó cũng chỉ là một thoáng giấc mơ hiện lên trong giấc ngủ đêm qua. Rồi sẽ tới một lúc em thấy ngay cả những việc nghiêm chỉnh nhất như làm cách mạng, như đi tu thực sự cũng chỉ là một thoáng mây bay qua đi trong tâm hồn em. Vấn đề là giấc mơ kia qua đi và thoáng mây kia tan đi, cái gì còn lại trong em? Thấy được cái đó chính là Thiền.&nbsp;Em phải thấy Tánh đã. Rồi muốn gì thì làm. Nếu không thấy Tánh thì làm gì cũng sai lầm, dù em cứu sống hàng triệu người, đem hạnh phúc cho hàng tỉ người, điều đó cũng vô ích.” Tôi&nbsp;than, “Trời ơi, làm thế nào em có thể thấy ngay trong đời này chứ? Làm sao có thể ngồi Thiền để chờ thấy Tánh, giữa lúc bao nhiêu đứa con nít đang bới những đống rác để tìm một mẩu bánh?”</p>



<p>&#8211; “Người ta không cần ngồi Thiền để thấy Tánh. Hai việc đó rõ ràng khác nhau. Vấn đề chỉ ở chỗ – anh trầm giọng xuống chậm rãi một cách nghiêm cẩn – Làm thế nào để thấy tất cả các Tướng đều không có Tướng, thì là thấy Tánh.”</p>



<p>Anh Thi cũng dạy tôi, “Em sẽ bước vào được vũ trụ của tâm vô phân biệt ngay khi nào với chính đôi mắt trần này em thấy được, mặc dù mình đã sinh ra hằng triệu kiếp và đã chết đi hàng triệu kiếp, thực sự mình vẫn chưa từng sinh ra bao giờ và cũng chưa từng chết đi bao giờ. Mình vẫn làm tất cả mọi việc trên đời nhưng không hề thấy có người đang làm, có việc được làm là lúc bấy giờ thì khổ đau chỉ còn là tiếng thở dài đêm qua&#8230;”</p>



<p>Hai tháng sau gia đình anh&nbsp;Thi&nbsp;tin cho tôi biết là anh đang ở tù. Và sau đó một tháng tôi đến thăm Thầy ở Bình Dương để từ giã trước khi vượt biên. Cuộc đàm đạo lần này chỉ ra con đường tu đạo rõ ràng thật rõ ràng, “Con đừng bao giờ nghĩ rằng con đang làm một việc gì đó tốt đẹp cho một người hoặc nhiều người. Con cứ làm tất cả mọi việc trong trần gian, hi sinh cả chính sinh mệnh mình, cho tất cả những gì mình có, nhưng phải thấy rằng không hề có người đang cho và cũng không hề có vật nào cho.” Tôi hỏi, “Thưa Thầy, thế nào để bước vào ngay được cửa của Thiền?” “Chỉ cần con đứng lại và buông xả hết thế là xong. Con phải thấy mình là đại dương chứ không phải là bọt nước. Phải sống như đại dương. Sống như bọt nước thì còn phân biệt giữa bọt nước này với bọt nước kia, chứ còn đại dương thì vô phân biệt&#8230;”</p>



<p>Ngoài ra, tôi còn thích Thiếu Nữ Trong Ngôi Nhà Bệnh, Mối Tình Đầu Của Tôi, Vết Son Ơi, Quên Nhau Là Chuyện Khó, Bệnh Nước, Cậu Bé Và Hoa Mai, Câu Đối Tết, Giọng Nói Trong Tim, &#8230; mà trong đó, không chỉ chuyển tải đạo ông còn cho thấy tấm lòng nặng trĩu với chuyện nước non.</p>



<p>Phần kết, với “Hạnh phúc là đang sống với chữ” là những lời reo vui của tác giả:</p>



<p>“Tôi cảm nhận hạnh phúc tràn ngập khi gõ những dòng chữ. Mọi chuyện y hệt như tiền định. Tôi đã mê chữ từ khi còn thơ ấu, khi còn cặm cụi viết từng mẫu tự trên giấy học trò. Và rồi nhiều năm, sau hơn nửa thế kỷ, khi ngồi trước màn hình và đưa tay gõ bàn phím, niềm vui đó vẫn không xa lìa tôi. Tiếng Việt, tiếng Anh… tôi ăn, ngủ, cười, nói, đi, đứng, nằm, ngồi đều như thấy mình tắm gội trong chữ, hít thở với chữ, tất cả đều làm tôi vui. Đây không phải là những gì có tính mê hoặc, mà chỉ là niềm vui rất đơn sơ, như dường tự nhiên là không có gì thay thế chữ được.”</p>



<p>Ở phần nhận định về Nguyên Giác Phan Tấn Hải, xin trích một vài:</p>



<p>&#8211; Tác giả Nguyên Giác Phan Tấn Hải, xứng đáng là một cư sĩ góp nhiều công cho văn hóa Phật giáo như những tên tuổi Lê Đình Thám, Mai Thọ Truyền, Đoàn Trung Còn, Phan Văn Hùm trong quá khứ.&nbsp;<em>(</em><em>GS Nguyễn Văn Sâm</em><em>)</em>&nbsp;</p>



<p>&#8211; Không đi sâu vào lý thuyết, không tranh luận bộ phái, tác giả chỉ muốn giúp người đọc những gì thực tiễn, thực hành trong Thiền tập.&nbsp;Viết về Phật pháp, về Thiền tông, nhưng Nguyên Giác không viết một chiều, luôn đặt ra những câu hỏi của một… nhà báo.&nbsp;Thí dụ bài về Bồ Đề Đạt Ma, ông gọi là “một khuôn mặt ẩn nhiều huyền thoại”, và mời gọi độc giả đặt nghi vấn. Đó là một thái độ khoa học cần thiết, nhờ đó, tránh đi những màu sắc mê tín. <em>(</em><em>BS Đỗ Hồng Ngọc</em><em>)</em></p>



<p>&#8211; Văn chương Phan Tấn Hải là tấm gương bao trùm phản chiếu nhiều mảng đa dạng sáng tối của cuộc sống, từ nội dung đến văn phong, hình thức. Nhưng trên hết vẫn là những rung động mỹ cảm ông dành cho người, cho đời, từ lăng kính chân thật, trong sáng, nhưng cũng tinh tường nhất.&nbsp;<em>(Lê Hòa Bình)</em></p>



<p>&#8211; Chữ nghĩa của anh, như chính anh tự xác định, là một hoài vọng cốt để làm đẹp cho đời, là nhắm đến Chân-Thiện-Mỹ, đến Cái Đẹp lương hảo, nhân ái, hướng thiện, bất biến của cuộc nhân sinh. Điều đó xem ra chẳng dễ dàng chút nào trong cuộc sống ngày hôm nay.&nbsp;<em>(</em><em>Trịnh Y Thư</em><em>)</em></p>



<p>Với tôi, đây là một tập truyện thú vị rất nên đọc. Đọc&nbsp;từ&nbsp;từ, chầm chậm, nghiền ngẫm bằng&nbsp;trái&nbsp;tim, bằng hơi thở, bằng sự lặng lẽ của chính mình, như tác giả đề nghị ở <em>Lời Thưa</em>.&nbsp;Để rồi sẽ nhận ra như nhà thơ Nguyễn Thị Khánh Minh có lần chia sẻ, “lối cấu trúc truyện hư hư thực thực, không gian lẫn thời gian, cái hấp dẫn của nó là bắt đầu từ mấu chốt thực, rồi lan man đi vào mơ, rồi tan như ảnh ảo. Một bút pháp không bút pháp, chỉ giản dị như nghĩ tới đâu thì kể tới đó, không kỹ xảo, không hoa mỹ, nhưng văn có hấp lực ở chỗ chữ vô cùng bình thường nhưng sức chở thì sâu xa, độc đáo.”</p>



<p><strong>Trần Thị Nguyệt Mai</strong><strong></strong></p>



<p><em>16.11.2025</em><em></em></p>



<p></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>TRẦN THỊ NGUYỆT MAI: Mười Năm (2016 – 2026)</title>
		<link>https://t-van.net/tran-thi-nguyet-mai-muoi-nam-2016-2026/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Trần Thị Nguyệt Mai]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 07 Jan 2026 07:20:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Góc Văn]]></category>
		<category><![CDATA[tưởng niệm đinh cường]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://t-van.net/?p=86167</guid>

					<description><![CDATA[Mười năm. Thời gian trôi qua nhanh như một chớp mắt. Mới đó, có ai ngờ. Bao nhiêu biển dâu và nước chảy qua cầu! Hôm đến Virginia đưa tang họa sĩ Đinh Cường vào đầu năm 2016, buổi tối thứ Ba ngày 12/1, ở nhà anh chị Phạm Cao Hoàng, tôi đã được gặp [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full is-resized"><a href="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/01/tZzCwr13-image001.jpg?strip=all&w=2560"><img loading="lazy" decoding="async" width="328" height="514" src="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/01/tZzCwr13-image001.jpg?strip=all" alt="" class="wp-image-86168" style="width:264px;height:auto" srcset="https://cdn.t-van.net/2026/01/image001-191x300.jpg 191w, https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2026/01/tZzCwr13-image001.jpg?strip=all 328w" sizes="(max-width: 328px) 100vw, 328px" /></a></figure></div>


<div style="height:30px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<p>Mười năm. Thời gian trôi qua nhanh như một chớp mắt. Mới đó, có ai ngờ. Bao nhiêu biển dâu và nước chảy qua cầu!</p>



<p>Hôm đến Virginia đưa tang họa sĩ Đinh Cường vào đầu năm 2016, buổi tối thứ Ba ngày 12/1, ở nhà anh chị Phạm Cao Hoàng, tôi đã được gặp các bạn của anh. Các anh Nguyễn Trọng Khôi, Chân Phương, Lữ Quỳnh, Nguyễn Đình Thuần, Trần Hoài Thư, Đỗ Thanh Tùng&#8230; Và các chị Duyên, Hoàng Bạch Mai, Nguyễn Thị Thanh Bình&#8230;</p>



<p>Tôi vẫn nhớ hôm đó anh Chân Phương dùng máy tính của PCH viết điếu văn sáng mai đọc trong tang lễ. Anh Nguyễn Trọng Khôi ôm guitar đàn hát “Giấc mộng trên đồi thơm”, có lúc đệm đàn cho chị Hoàng Bạch Mai hát. Anh Trần Hoài Thư vì mắt kém không thể lái xe đi xa một mình, may có anh Lại Gia Định là phu quân của nhà văn Nguyễn Thị Hải Hà nhận chở giúp. Cũng đã 3 năm từ ngày chị Yến ngã bệnh, anh Trần Hoài Thư mới có dịp trở lại Virginia gặp bạn bè. Tối đó, anh vui, nổi hứng đọc thơ và cả hát “Sơn nữ ca”.</p>



<p>Giờ đây, điểm lại những gương mặt ngày ấy, nhà thơ Chân Phương đã giã biệt cõi trần chiều thứ Tư ngày 6/5/2020, nhà văn Trần Hoài Thư đi xa sáng sớm thứ Hai 27/5/2024 và nghệ sĩ Hoàng Bạch Mai, vào thứ tư 26/3/2025. Đó chỉ là nhắc đến những thân hữu tham dự lễ tang. Nếu kể thêm những người bạn của anh không đến dự được, còn có thi sĩ Du Tử Lê ra đi ngày 7/10/2019, họa sĩ Thanh Trí 29/1/2023, nhà văn Nguyễn Đình Toàn 28/11/2023, họa sĩ Khánh Trường 29/12/2024, họa sĩ Nguyễn Đồng 18/3/2025, và gần đây nhất là nhà văn Doãn Quốc Sỹ ngày 14/10/2025&#8230;</p>



<p>Không dưng lúc này trong trí tôi cứ nghĩ miên man đến Serenade của Franz Schubert được nhạc sĩ Phạm Duy đặt lời Việt qua tiếng hát vượt thời gian Thái Thanh cao vút mà thật da diết: <em>Dù một ngày đời sẽ vỡ tan rồi</em><em> / </em><em>Người về khuất chân trời</em><em> / </em><em>Nhớ nuôi cho hương một chiều</em><em> / </em><em>Vương vấn đời</em>&#8230; Vâng, đời đã vỡ và người đã khuất. Chỉ còn thương tiếc những bóng tài hoa&#8230;</p>



<p>Cuối tháng 10 vừa qua, Đinh Trường Giang, người con đầu của anh Đinh Cường, cho hay đang layout cuốn “Đi Vào Cõi Tạo Hình II”, để rồi sẽ in một ít giữ làm kỷ niệm. Trong <em>Lời thưa</em> đầu sách, Giang tỏ bày:</p>



<p><em>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Đây là những đoạn ghi của ba chúng tôi (như các đoạn ghi gọi là thơ) về cõi tạo hình, đã đăng trên các tạp chí, các trang mạng, không phải là sách chuyên môn có phân tích và nhận định mà chỉ thuần tình cảm chủ quan của tác giả với các họa sĩ đã từng gặp và tiếp xúc.</em></p>



<p><em>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Tập II này viết về những họa sĩ cùng thời của ông từ 1957 đến 1966 thành lập Hội Họa Sĩ Trẻ Việt Nam và vài bạn bè họa sĩ trẻ. Đáng tiếc là còn vài người ông chưa kịp viết bài trước khi qua đời, nên có thể xem đây là một công trình dang dở.</em></p>



<p>&nbsp;<em>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Tuy nhiên chúng tôi vẫn muốn tập hợp các bài đã viết lại để in thành sách lưu giữ như một kỷ niệm.</em></p>



<p>&nbsp;<em>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Xin được rộng lòng tha thứ cho những thiếu sót.</em></p>



<p>Đọc lại những dòng chữ cách nay đã mười năm, cảm xúc vẫn nguyên vẹn với cõi họa, cõi thơ của một Đinh Cường thơ mộng. Xem những tựa bài, tựa hồ một đoạn ghi của anh ngày cũ:</p>



<ol class="wp-block-list">
<li>Lê Thành Nhơn trở về với đất</li>



<li>Để đi đến xám trắng và đen Nguyễn Trung đã là&#8230;</li>



<li>Đỗ Quang Em, người đặt để ánh sáng một cách quyền uy</li>



<li>Triển lãm tranh Nguyên Khai tại Virginia</li>



<li>Đi San Antonio thăm Nguyễn Phước</li>



<li>Trịnh Cung, cuối cùng cho một tình yêu</li>



<li>Chân dung Mai Chửng, vừa hẹn tôi, mùa hè tới&#8230;</li>



<li>Lê Tài Điển nghệ sĩ tạo hình nhiều trải nghiệm</li>



<li>Gặp lại Hoàng Ngọc Biên ở San Jose</li>



<li>Nguyễn Trọng Khôi và những viên đá cuội</li>



<li>Rừng</li>



<li>Để nhớ Âu Như Thuy người họa sĩ nằm chết trên đèo Cả</li>



<li>Những giờ phút cuối của Chóe ở Virginia</li>



<li>Thanh Trí, người bạn cùng thời hay tiếng sóng vỡ dưới trăng&#8230;</li>



<li>Bấm blog PCH đọc được bài thơ làm nhớ Tôn Thất Văn</li>



<li>Tôn Nữ Kim Phượng – Người họa sĩ xa lạ ấy hay một cây bông phượng vàng xưa quý, hiếm của Huế</li>



<li>Bửu Chỉ từ những ngón tay lấm màu</li>



<li>Hoàng Đăng Nhuận vẫn màu son tươi ấy</li>



<li>Để nhớ Dương Đình Sang, một họa sĩ tài hoa của Huế</li>



<li>Nhìn Nguyễn Đình Thuần đứng trước tiệm Gift &amp; Cigarettes ở California nhớ Paris</li>



<li>Khánh Trường, sức mạnh của im lặng</li>



<li>Đã đến lúc người thi sĩ ấy phải vẽ</li>



<li>Văn Cao</li>



<li>Bùi Giáng, đi về với gió du côn</li>



<li>Trịnh Công Sơn, uống chung ly rượu này</li>
</ol>



<p>Bước vào phần nội dung, đó đây ta bắt gặp, “&#8230; tiếng vang của tranh trừu tượng Nguyễn Trung thật nồng nàn, như tiếng chuông được lan xa từ một chuông đồng quý &#8211; như chiếc chuông đồng chùa Thiên Mụ&#8230; Thật vậy, từ những dessins tài hoa đến những tranh thiếu nữ một thời là thứ ánh sáng như âm bản, anh có quyền buông thả hết để hôm nay chỉ vẽ như không vẽ mà thấy vẫn là những tác phẩm nghệ thuật đạt mức thượng thừa.” Hay ở một chương khác, khi viết về họa sĩ Đỗ Quang Em, “Vẫn nồng ấm một màu nâu được chuốt thật mịn mặt phẳng tranh, vẫn ánh sáng rất quý từ khuôn mặt, nếp áo, đồ vật, nhưng trên hết là bố cục, một bố cục mới và bạo, cho thấy tinh thần bức tranh hoàn toàn hiện đại so với không khí tranh cổ điển của sáng và tối, cũng một màu nâu, đỏ đậm đặc tuyệt vời thời Baroque với Rembrandt, Vermeer… hay Ludovico Carracci&#8230;” Hay chương nói về Nguyên Khai, “Những thiếu nữ trong tranh anh mang hình dáng quý phái, đặc biệt có những chân dung hai mặt rất Nguyên Khai. <em>‘Tranh Nguyên Khai là thơ được dựng lại bằng màu sắc trên nền vải’</em>, đúng như Huỳnh Hữu Ủy nhận xét.” Hoặc nhắc đến, “Thế giới nghệ thuật của Lê Tài Điển nghiêng nhiều về đời sống tâm linh, thời gian sau này còn tìm về lộ trình Phương Đông như một bình thản cho tâm hồn… Anh như một tấm gương lớn phản chiếu toàn thân, một hiện hữu mang cả khổ đau và hạnh phúc.” Với Nguyễn Trọng Khôi thì, “Những viên cuội, những quyển sách cũ, ly thủy tinh, những lọ gốm Lý Trần… từ vật vô tri đã được Nguyễn Trọng Khôi phà lên hơi ấm nồng nàn cũng như Cézanne (họa sĩ Pháp 1839-1906) đã làm cho những quả táo, những tách trà trở nên bất tử trong tranh tĩnh vật như ông đã nhìn thấy chúng từ bên trong.” Rồi thì, “Thanh Trí vẽ mà <em>‘tưởng chừng đang hái giấc mơ’</em>… Giấc mơ của một đời người&#8230; Khởi đi từ hạnh phúc đến đau đớn, gào thét và im lặng. Đó là hai tứ thơ ở hai cực trong tranh Thanh Trí. Chị không dựng nên một thế giới hoang tưởng mà đã đắm chìm trong giấc mơ, để diễn tả thành đường nét, màu sắc quyết liệt của riêng mình&#8230; Viết về bạn, xem tranh bạn, tôi như còn nghe âm vang tiếng sóng vỡ dưới trăng.” Hoặc nhớ về “Tôn Nữ Kim Phượng đã tham dự 15 bức sơn dầu với những nét vẽ phóng khoáng, táo bạo như một Jackson Pollock của trường phái Biểu hiện Trừu tượng (Abstract Expressionism) hay một Vieira da Silva với những đường nét kỷ hà tuyệt diệu.” Ở chương Bửu Chỉ, người bạn thân thương, “Chỉ đã tạo được cho mình một ngôn ngữ nghệ thuật, hay nói như Picasso: <em>‘Nghệ thuật là ngôn ngữ của các tín hiệu</em>’&#8230; Không gian tranh Bửu Chỉ thường là khoảng không xám sậm và đôi vầng nhật nguyệt. Nhân vật là hình người gầy trơ xương, một thứ tượng đồng của Alberto Giacometti, mang tính bi thảm, như chực rơi xuống vực thẳm. Mà vực thẳm trong tranh Bửu Chỉ cũng chính là hy vọng hạnh phúc. Bởi những lóe sáng bất ngờ ở cạnh dưới cùng bức tranh giữa cái không gian mù tăm đó. Và chính bởi hành trình của nghệ thuật mà Bửu Chỉ đã già giặn, chín muồi&#8230;” Còn Khánh Trường, “Như Nietzsche với hình ảnh Zarathustra đã gợi lên lộ trình sâu rộng của một bậc Đại Bồ Tát giữa lòng đen tối của thế gian. Khánh Trường là hình ảnh của Zarathustra: <em>‘Trong tất cả những tác phẩm, ta chỉ yêu những tác phẩm nào được tác giả viết bằng máu của chính mình. Ngươi hãy viết bằng máu rồi ngươi sẽ biết được rằng máu chính là tinh thần.’</em> Zarathustra đã nói như thế, Khánh Trường đã vẽ như thế.” Hay khi nói về tranh Du Tử Lê, “Sức mạnh huyền bí của màu xanh lá cây trong tranh Du Tử Lê đã cuốn hút tôi từ những bức đầu tiên, màu xanh ấy không thấy được trong thơ ông, mà chỉ nghe vang trong đêm xanh đen: những con sói cô đơn hú giữa đồi; trăng lạnh&#8230; Và người thi sĩ ấy đã vẽ đã để lại trong tôi màu xanh lá cây, màu nguyên thủy mang một tính <em>‘primitive’</em> độc đáo như màu xanh huyền bí trong bức Kẻ dụ rắn &#8211; Le charmeur de serpent &#8211; của Henri Rousseau.” Hoặc với tranh Văn Cao, “Những minh họa của anh phóng khoáng, những mảng đen dẹt, khỏe, ngựa và thiếu nữ của anh có nét riêng, dễ nhận, rất trẻ trung, phảng phất chất sang trọng, quý phái. Minh họa của anh như thơ ngắn của anh&#8230;&nbsp; Anh thích những đường kỷ hà, như Kandinsky. Anh vẽ nhanh và nét bút vung mạnh, rất thần, rất thiền.” Đặc biệt về người bạn nhạc sĩ rất thân thiết Trịnh Công Sơn, “vẽ nhiều tranh, với những hưng phấn đột xuất kỳ lạ, càng về khuya khi rượu đã thấm, còn lại một hai người bạn thiết, Sơn vẽ… Nhiều nhất có lẽ là những tĩnh vật có ly rượu&#8230;” và “những phác thảo chân dung bạn bè. Trịnh Công Sơn nắm bắt và lột tả khi vẽ chân dung rất tài&#8230; Qua nét vẽ của Sơn khi đã thấm rượu trong buổi hàn huyên, chỉ cần phác vài nét chính, giặm thêm màu đậm nhạt, hoen nhòa đã tỏ lộ ra cái thần sắc của người đối diện mà đôi khi vẽ kỹ chưa chắc đã có hồn như vậy. Sơn còn vẽ rất nhiều chân dung những nhan sắc, là hương hoa của mùa màng tình yêu hay bất chợt thấy dáng ai kia với màu son môi như một đốm lửa hồng <em>(đôi môi em là đốm lửa hồng &#8211; TCS)</em>… Không gian tranh của Sơn bao giờ cũng dở dang, nhưng lại đầy tinh khiết, sáng tạo.” &#8230;</p>



<p>Trên đây chỉ là những trích đoạn rất ngắn mà tác giả đã viết về một số họa sĩ. Cuối sách là phần phụ lục với ba bài viết:</p>



<ol start="1" class="wp-block-list">
<li>Ngô Thế Vinh viết về người bạn tấm cám Nghiêu Đề</li>



<li>Đỗ Long Vân viết cho lần triển lãm tranh Đinh Cường 1965 – Bửu Ý dịch Việt ngữ</li>



<li>Trịnh Công Sơn viết cho lần triển lãm tranh Đinh Cường tại Đại học Duyên Hải 1974</li>
</ol>



<p>Người họa sĩ ấy đã đi xa mười năm. Nhưng qua cuốn sách này với những tranh ảnh cùng phụ chú, cho tôi cảm giác như anh vẫn đâu đây, bên bạn bè và người thân, ấm áp. Cảm ơn Giang đã hết sức cố gắng, trong điều kiện và thời gian hạn hẹp, để hoàn thành ý nguyện cuối đời của Ba. Trong tương lai, nếu bộ sách này được một nhà xuất bản nào đó bên Việt Nam in ấn, phát hành để có thể đến với nhiều độc giả hơn thì niềm vui càng tăng thêm gấp bội. Vì đó cũng chính là mong ước của họa sĩ Đinh Cường lúc sinh thời.</p>



<p><strong>Trần Thị Nguyệt Mai</strong></p>



<p><em>15.11.2025</em></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>TRẦN THỊ NGUYỆT MAI: Đỗ Hồng Ngọc và Chuyện Hồi Đó</title>
		<link>https://t-van.net/tran-thi-nguyet-mai-do-hong-ngoc-va-chuyen-hoi-do/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Trần Thị Nguyệt Mai]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 15 Sep 2025 05:52:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Góc Văn]]></category>
		<category><![CDATA[giới thiệu tác phẩm]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://t-van.net/?p=83554</guid>

					<description><![CDATA[Bìa sách &#8220;Chuyện hồi đó&#8221;. Khi giúp thực hiện tạp chí Ngôn Ngữ số đặc biệt Đỗ Nghê Đỗ Hồng Ngọc phát hành vào tháng 5-2024, tôi đã được Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc cho hay có nhà xuất bản và cả độc giả đề nghị ông viết “hồi ký”. Chẳng hạn như anh Nguyễn [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full is-resized"><a href="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2025/09/DOIsqX1e-image002.jpg?strip=all&w=2560"><img loading="lazy" decoding="async" width="312" height="312" src="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2025/09/DOIsqX1e-image002.jpg?strip=all" alt="" class="wp-image-83555" style="width:500px;height:auto" srcset="https://cdn.t-van.net/2025/09/image002-300x300.jpg 300w, https://cdn.t-van.net/2025/09/DOIsqX1e-image002-150x150.jpg 150w, https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2025/09/DOIsqX1e-image002.jpg?strip=all 312w" sizes="(max-width: 312px) 100vw, 312px" /></a></figure></div>


<p class="has-text-align-center"><em>Bìa sách &#8220;Chuyện hồi đó&#8221;.</em></p>



<div style="height:30px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<p>Khi giúp thực hiện tạp chí Ngôn Ngữ số đặc biệt Đỗ Nghê Đỗ Hồng Ngọc phát hành vào tháng 5-2024, tôi đã được Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc cho hay có nhà xuất bản và cả độc giả đề nghị ông viết “hồi ký”. Chẳng hạn như anh Nguyễn Hiền Đức, người độc giả đặc biệt quý mến anh, đã đánh máy và tặng lại bộ sưu tập những bài viết của ĐHN, có lần tỏ bày: “&#8230; tôi kính cẩn thưa trình với ông rằng tôi mong sớm được đọc Hồi ký của ông. Nhớ lại, ông đã nhiều lần “thúc hối” thầy mình là Nguyễn Hiến Lê viết hồi ký như André Maurois đã từng làm với <em>Un ami qui s’appelait moi</em> vậy. Trước nay tôi vốn thích đọc Hồi ký, và các cuốn hồi ký mà tôi thích nhất vẫn là cuốn của Nguyễn Hiến Lê, Đào Duy Anh, Quách Tấn, Trần Văn Khê…, và, chắc chắn sẽ rất thích Hồi ký Đỗ Hồng Ngọc. Tôi không dám nói sai lời và cũng như nhiều độc giả chí cốt của Đỗ Hồng Ngọc nóng lòng chờ đợi Hồi ký Đỗ Hồng Ngọc.”</p>



<p>Nhưng cuối cùng, ông đã không viết hồi ký, mà chọn cách viết “Chuyện Hồi Đó” được nói đến trong Chương 1, “là những &nbsp;chuyện xưa, tích cũ, kể lại bởi một người có tuổi, già khú, có thể trong một buổi “trà dư tửu hậu” cùng bạn bè&#8230; Nó không phải là một sáng tác, một ghi chép (ký) theo thời gian. Tôi chỉ “nhìn” tôi một chút, rồi nhờ người khác nhìn tôi…</p>



<p>Tôi chia sẻ kinh nghiệm nghề nghiệp, suy tư, học hỏi.</p>



<p>Tôi tri ân những con người, những vùng đất…</p>



<p>Tôi muốn người đọc không vì tò mò.”</p>



<p>Nếu “Tôi Học Phật” thu tóm con đường Học Phật của Đỗ Hồng Ngọc, “Ngôn Ngữ số đặc biệt Đỗ Nghê Đỗ Hồng Ngọc” nghiêng về phần văn chương của ông thì “Chuyện Hồi Đó” chia sẻ cuộc đời của Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc từ lúc cất tiếng khóc chào đời ở nhà bảo sanh Cô mụ Bé, dưới chân cầu sắt Phan Thiết vào một ngày tháng 8 năm 1940 (Canh Thìn) cho đến tuổi về chiều.</p>



<p>MỘT CHÚT VỀ ĐỖ HỒNG NGỌC</p>



<p>Bạn sẽ được biết về thời thơ ấu hồn nhiên hạnh phúc của ông bên ba má trong rừng già Hàm Tân, ngày được vui chơi trong khung cảnh thiên nhiên hoang sơ, và đêm thì tuyệt diệu với những lúc văn nghệ ngoài trời mà chú bé ĐHN cũng là một thành viên biết ca hát, diễn kịch. Năm 8 tuổi, chú “được gởi vào học ở một trường đạo, gần nhà thờ trong rừng sâu. Thỉnh thoảng máy bay tới thì thầy trò chạy xuống suối trốn”&#8230; Học đến lớp ba trong rừng, và cứ học đi học lại lớp ba mãi vì không có lớp lớn hơn. Đến khi cha mất (1952), mẹ ông đưa 4 con, lớn nhất 12 tuổi (là ĐHN) nhỏ nhất 6 tháng, về tạm ở nhà Ngoại, rồi về Phan Thiết, ở nhà cô Hai trong chùa Hải Nam để có dịp chữa bệnh cho các con và cũng để cho chúng ăn học. Trong thời kỳ rất cơ cực này, ĐHN “bệnh triền miên vì sốt rét, suy dinh dưỡng nặng (12 tuổi mà chỉ cân nặng 25 kg!), vài ngày lại đi đò qua nhà thương thí chích thuốc. Nhà báo Nguiễn Ngu Í là em họ của mẹ ông (chị em con cô cậu ruột), từ Saigon về chùa thăm, thấy cháu thất học, nên dẫn tới gởi cho học ở trường Bạch Vân của người bạn là cô Hồ Thị Tiểu Sính, con gái ông Hồ Tá Bang, một nhà cải cách duy tân Việt Nam thời cận đại. Và cũng chính nhờ ở với cô Hai, người thích đọc sách đã nhờ cháu Ngọc đi mướn về cho đọc đã tạo cho chú bé ĐHN vốn tích lũy văn chương khi chú lén đọc hết cuốn sách dọc đường đi, thậm chí còn tóm tắt nội dung, các nhận xét của mình vào một cuốn vở học trò, dù bị cấm “vì con nít đọc truyện không tốt, mê, bỏ học”. &nbsp;</p>



<p>Năm 1954, ông học lớp Đệ Thất Phan Bội Châu (Phan Thiết) thì qua năm 1955 Lagi trở thành thủ phủ của tỉnh Bình Tuy mới lập. Lúc đó, gia đình cô Hai và gia đình ông quyết định dời về Lagi là quê cũ của họ hàng phía nội, khiến ông phải nghỉ học thêm 3 năm nữa vì Lagi chưa có trường trung học. Nơi đây, mẹ ông có tiệm bán hàng xén trong chợ Lagi (Chợ Mới) và ông trở thành một phụ tá đắc lực chuyên đi Sài Gòn bổ hàng về cho mẹ bán để một hôm tình cờ bắt gặp cuốn <em>Kim chỉ nam của học sinh</em> của <a>Nguyễn Hiến Lê </a>bày bán “xôn” trên vỉa hè. Lật xem vài trang thấy thích, chú bé ĐHN mua ngay và “cuốn sách nhỏ đó làm thay đổi đời chú”. Chú viết thư cho tác giả trình bày hoàn cảnh thực tại của mình phải bỏ học nhiều năm và xin ý kiến về việc có nên học nhảy lớp không? Được ông NHL khuyến khích, chú ‘thực hành theo hướng dẫn của sách, lập chương trình học ôn, ‘học nhảy lớp’ để đuổi kịp bạn bè. &nbsp;Thấy con học được và cũng nhờ bà con khuyến khích, năm 1960, mẹ ông đã đồng ý cho con “du học” Saigon. Không phụ công và lòng mong đợi của mẹ, cuối năm Đệ Nhất (1962) tại trường Võ Trường Toản Saigon, họ Đỗ được lãnh phần thưởng Danh dự toàn trường và đậu Tú Tài II dễ dàng. Một lần nữa, cậu Tú Ngọc lại tìm đến ông NHL để hỏi về lựa chọn ngành nghề khi băn khoăn đứng trước ngã ba đường: Y khoa, Sư phạm hay Văn khoa. Học giả họ Nguyễn đã cho lời khuyên thật tuyệt vời: “Cháu nên học Y, sau này giúp gia đình, giúp bà con cụ thể hơn, và nếu học giỏi có thể dạy học và khi hành nghề y chừng mươi năm, có kinh nghiệm sống, trải nhiều cảnh đời, nếu có tâm hồn và năng khiếu thì sẽ viết lách được, vì không thiếu gì những thầy thuốc là nhà văn như Tchekhov, Somerset Maugham, Cronin, Lỗ Tấn… ĐHN làm đúng như vậy và ông đã nổi tiếng trên cả ba lãnh vực này.</p>



<p>TUỔI THANH NIÊN &amp; NGHỀ Y</p>



<p>ĐHN đứng thứ tám trong số những người đậu khóa thi Dự bị Y khoa đầu tiên (Année Pré-Médecine APM) (do trước đây chỉ cần đậu bằng PCB hoặc SPCN bên Đại học Khoa học thì có thể vào học thẳng Y khoa) được tổ chức năm 1962 với cả ngàn người ghi danh và tỷ lệ đậu chỉ vào khoảng 10%. Sau một năm học để lấy chứng chỉ APM ở Đại học Khoa học, sinh viên mới chính thức bước vào Y khoa Đại học đường Saigon học thêm 6 năm nữa. Ra trường, họ trở thành bác sĩ, và sau khi trình luận án sẽ được cấp bằng Tiến sĩ Y khoa Quốc gia. Bên cạnh đó, ĐHN cũng ghi danh học Việt Hán bên Đại học Văn khoa và sau đó học Xã hội học tại Đại học Vạn Hạnh.</p>



<p>Ấn tượng nhất khi vào năm thứ nhất Y khoa đối với ông là buổi Giáo sư Khoa trưởng, Bác sĩ Phạm Biểu Tâm, gặp gỡ các tân sinh viên đã nhắn nhủ: “Y khoa là một nghề cao quý nếu ta muốn cao quý, cũng là một nghề thấp hèn nếu ta muốn thấp hèn. Bác sĩ là một sinh viên Y khoa suốt đời. Trong khi hành nghề khó tránh khỏi đôi lúc ân hận nhưng đừng bao giờ để phải hối hận.” Lời Thầy dạy đã theo ông suốt cuộc đời.</p>



<p>Năm 26 tuổi, bị một tai nạn do bể kiếng gây cườm mắt dẫn tới mắt trái nhìn kém đi, không sao mổ xẻ chính xác được, vả lại ông cũng không thích ngoại khoa, sản khoa mà chỉ thích nhi khoa (Nội nhi), nên ông tập trung học về nhi khoa ngay từ đó. Năm 1968-69 ĐHN là “nội trú ủy nhiệm” ở khoa 2B Bệnh viện Nhi Đồng Sài Gòn. Năm 1969, ông ra trường Y và năm 1970 nhận được văn bằng Tiến sĩ Y khoa Quốc gia sau khi trình luận án đề tài Bệnh Sốt rét Cấp tính ở Trẻ em dưới sự hướng dẫn của GS Phan Đình Tuân cũng là Giám đốc BV Nhi Đồng SG. Năm 1971, ông về làm ở Dưỡng Đường Nhi khoa Trần Bình Trọng Chợ Lớn, trước nhà thờ Chợ Quán, của Bs Trần Văn Còn; đến năm 1973 lại trở về BV Nhi Đồng. Tại đây, ông đề nghị với Giám đốc &#8211; GS Phan Đình Tuân &#8211; tổ chức ngay một bộ phận Cấp cứu ở Phòng Khám Ngoại chẩn để cứu chữa kịp thời trẻ con bệnh nặng, khi ổn rồi mới đưa lên trại bệnh, tránh nguy cơ trẻ tử vong do bị lạc vì BV quá rộng, không được đưa đến đúng nơi khám kịp lúc. Đề nghị này được chấp thuận và ông được đề cử làm Trưởng Phòng. Theo thời gian, Phòng Cấp cứu đã chứng tỏ được hiệu quả rất tốt nên ngày càng được phát triển và về sau đã trở thành một Khoa quan trọng của bệnh viện Nhi. Ngoài ra ông có 10 năm (1972 – 1982) giảng dạy tại trường Nữ Hộ Sinh Quốc Gia ở Saigon mang những kiến thức y học lẫn cách ứng xử giao tiếp và cả bầu nhiệt huyết trao truyền cho những “Cô Mụ” tương lai nên được học trò quý mến.</p>



<p>ĐHN đặc biệt quan tâm đến nguyên tắc Phòng bệnh hơn chữa bệnh. Nhờ GS David Morley ở Anh gởi tặng cuốn <em>See how they grow</em>, năm 1982 ông thực hiện một <em>Biểu đồ tăng trưởng</em>, giúp trẻ khỏe mạnh, do chính bà mẹ theo dõi và săn sóc con mình, gồm gần như toàn bộ những kiến thức Nuôi con khỏe, chỉ vào trong một phiếu nhỏ, thực hiện được toàn bộ GOBIF mà ông đã Việt hóa thành BUSĂC (<strong>B</strong>iểu đồ tăng trưởng, <strong>U</strong>ống bù nước khi tiêu chảy, <strong>S</strong>ữa mẹ, <strong>Ă</strong>n dặm, <strong>C</strong>hủng ngừa) rất tiện dụng. Do nghiên cứu của UNICEF, “nơi nào có nhiều bà mẹ học lớp 5 thì tử lệ trẻ con tử vong thấp hơn nhiều nơi bà mẹ ít học, hay mù chữ”, ông nghĩ “quan trọng nhất không phải là cấp cứu giỏi, điều trị hay trên từng ca bệnh nặng của trẻ con mà phải nâng cao kiến thức bà mẹ, bởi chính bà mẹ mới gần gũi con, chăm sóc con tốt nhất, tránh mê tín dị đoan và biết phòng bệnh cho con&#8230;” Từ đó, ông viết các cuốn Viết cho các bà mẹ sanh con đầu lòng, Nuôi Con, Săn sóc con em nơi xa thầy thuốc, Những bệnh nguy hiểm thường gặp ở trẻ em v.v… với lời lẽ đơn giản, hướng dẫn cụ thể với nhiều hình vẽ…</p>



<p>Sau khi dự Hội thảo của Thụy Điển tại Hà Nội về Primary Child Care (Chăm sóc Sức khỏe Ban đầu cho Trẻ em) năm 1983, với phương pháp tiếp cận dựa vào Cộng đồng (Community-based approach), ông về thực hiện một Chương trình Săn sóc Sức khỏe Ban đầu (SSSKBĐ) cho trẻ em ở Phường 13, Quận 6, Tp HCM, một phường ven đô, nhiều khó khăn thời đó, với sự hỗ trợ của BV Nhi Đồng. Sau 2 năm, đã có nhiều thay đổi, qua hệ thống Nhân viên sức khỏe cộng đồng thực hiện tốt chương trình Giáo dục sức khỏe, phối hợp với trường Phú Định, Y tế cơ sở… Rồi ông rời BV Nhi đồng về làm Giám đốc Trung Tâm Truyền Thông &#8211; Giáo dục sức khỏe Sở Y tế (1985-2005), tham gia trực tiếp làm Trưởng ban Thư ký của Chương trình xây dựng mô hình SSSKBĐ toàn diện của Sở Y tế với BS Dương Quang Trung chủ trì tại xã cù lao Hiệp Phước huyện Nhà Bè từ năm 1986. Đây là một chương trình tổng hợp, với sự tham gia cộng đồng, phối hợp liên ngành, và kỹ thuật học thích hợp, lấy phòng bệnh làm chính, gắn liền sức khỏe với phát triển kinh tế xã hội của địa phương, ít tốn kém lại có hiệu quả cao. Chương trình Hiệp Phước cũng góp phần nền móng xây dựng Trung tâm Đào tạo và Bồi dưỡng Cán bộ Y tế Thành phố, sau này là Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch nhằm đào tạo người thầy thuốc giỏi vừa Lâm sàng vừa Cộng đồng, gắn Sức khỏe và Phát triển. Ngoài ra, ông còn là Giảng viên thỉnh giảng Bộ môn Nhi, Đại học Y dược TP. HCM (1981-1995), và là Trưởng Bộ môn Khoa học hành vi &amp; Giáo dục sức khỏe, Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch (1995-2008). Chức vụ cuối trước khi nghỉ hưu là Cố vấn Bộ môn Y Đức – Khoa học hành vi, Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch, Tp. HCM (2008-2016).&nbsp;</p>



<p>CHÚT VĂN CHƯƠNG CHỮ NGHĨA</p>



<p>Vốn mê văn thơ và từ <em>gene</em> di truyền, ĐHN đã là một thi sĩ trước khi trở thành bác sĩ. Có thơ đăng báo từ khi còn học trung học và khi học trường Y, ông cũng là một thành viên của nguyệt san Tình Thương, tờ báo của sinh viên Y khoa Đại học đường Sài Gòn (1964 – 1966). <s></s></p>



<p>Khởi viết từ 1960, ông đã có bài đi trên các báo và tạp chí: Bách Khoa, Mai, Tình Thương, Ý Thức, Tuổi Ngọc, Mây Hồng, Tuổi Trẻ, Phụ Nữ, Thanh Niên, Mực Tím, Áo Trắng, Doanh Nhân Saigon Cuối Tuần, Sài Gòn Tiếp Thị, Kiến Thức Ngày Nay, Văn Hóa Phật Giáo, Giác Ngộ, Từ Quang, Liễu Quán&#8230;</p>



<p>Ngoài làm thơ, ông còn viết sách một loạt sách y học bằng lời văn chia sẻ, tâm tình, dễ thấm vào lòng người, lại mang chất thơ, chẳng hạn, “Tới một tuổi nào đó, ta quan tâm rất nhiều đến thân thể mình. Ta lắng nghe thân thể mình phát triển như chú dế mèn lắng nghe tiếng cỏ mọc trong đêm khuya…”, đã khiến học giả Nguyễn Hiến Lê nhận xét: “Một bác sĩ mà là một thi sĩ thì luôn làm&nbsp;cho ta ngạc nhiên một cách thú vị”. Có thể kể: Những Tật Bệnh Thông Thường Trong Lứa Tuổi Học Trò (1972), Viết Cho Các Bà Mẹ Sinh Con Đầu Lòng (1974), Chăm Sóc Trẻ Từ Sơ Sinh Đến 3 Tuổi (1978), Những Bệnh Nguy Hiểm Thường Gặp Ở Trẻ Em, Săn Sóc Con Em Nơi Xa Thầy Thuốc (1986), Nuôi Con (1988), Nói Chuyện Sức Khỏe Với Tuổi Mới Lớn (1989), &#8230;</p>



<p>Bên cạnh đó, ĐHN còn có những cuốn tùy bút, tạp văn chia sẻ những tâm tình và trải nghiệm của mình như Gió Heo May Đã Về (1997), Già Ơi… Chào Bạn! (1999), Thư Gởi Người Bận Rộn I (2005) &amp; II (2011), Chẳng Cũng Khoái Ru? (2008), Nhớ Đến Một Người (2011), Ghi Chép Lang Thang (2014), Già Sao Cho Sướng? (2015), Một Hôm Gặp Lại (2016)&#8230;</p>



<p>Ông kể: “Tôi nhớ mình chưa từng học làm thơ. Lúc 16, 17 tuổi, tôi đã bắt đầu viết những câu thơ “trời ơi”. “Thơ” nó cứ tự nhiên đến như thế. Như không thôi đi được. Tôi không nghĩ thơ phải “làm” ra mà tự nhiên thơ tới. Nhiều khi không kịp viết, không kịp nhớ. Hình như nó được hun đúc nuôi dưỡng tự bao giờ&#8230;” Bạn đọc sẽ được thưởng thức những chia sẻ rất thú vị về thơ&nbsp; văn ĐHN qua các bài viết của Lê Minh Quốc, Nguyên Giác Phan Tấn Hải, Nguyễn Thị Tịnh Thy, Đỗ Thị Thanh Nga, Phạm Hiền Mây, Minh Lê, Nguyễn Thiên Nga, Nguyễn Đức Tùng, Đỗ Trường, Trịnh Y Thư, Thảo Nhiên, Phạm Bảo Kim, Trần Vấn Lệ, Phạm Chu Sa, Phan Chính, Ý Nhi đan xen những tùy bút tâm đắc của ông: Nghĩ trong ngày 30 Tết, Nhớ <em>Tiếng thu</em> giữa Boston, “Em đi mau kẻo trễ chuyến phà đêm”, Kể thơ trên xe lửa, Những ngày hưu bận rộn&#8230;</p>



<p>NHỮNG GẦN GŨI THÂN THIẾT</p>



<p>Nơi đây ông đã ghi lại những thân tình riêng với Học giả Nguyễn Hiến Lê, Nhà báo Ngu Í Nguyễn Hữu Ngư, Giáo sư Trần Văn Khê, Nhà thơ Tôn Nữ Hỷ Khương, Bác sĩ Họa sĩ Dương Cẩm Chương, Thầy Thích Thanh Từ, Thầy Tuệ Sỹ, cùng những chuyến đi thăm thắng cảnh quê hương cùng bà con bạn bè quen biết ở Lagi, Phan Thiết, hay Phú Yên, cũng như ngoài quê hương như xứ sở hoa anh đào, hay kangaroo, hoặc đất Phật Nepal.</p>



<p>PHẬT HỌC</p>



<p>BS ĐHN tiết lộ, “Từ gần 30 năm nay, tôi “nghiền ngẫm” kinh sách và “thực hành” những điều Phật dạy trong đời sống hằng ngày. Bắt đầu với Bát Nhã Tâm Kinh, tôi lần theo “đường dây” từ Tâm Kinh đến Kim Cang, đến Pháp Hoa, Duy Ma Cật, Lăng Nghiêm, Viên Giác, Lăng Già, Hoa Nghiêm, Pháp Bảo Đàn Kinh… dĩ nhiên không thể không học và thực hành con đường căn bản từ Tứ Diệu Đế, Bát Chánh Đạo, Thập Nhị Nhân Duyên để chắt trong đó ra những then chốt cốt lõi và luôn luôn đặt những nghi vấn, Tại sao? Có gì hay? Làm cách nào?&#8230; Ứng dụng thế nào vào chính bản thân mình trong thời hiện đại, cách xa Phật đến hai ngàn sáu trăm năm&#8230;</p>



<p>Khi về già, tôi học Phật cách khác. Mỗi kinh sách, bài giảng dài dòng, thêm bớt… tôi chỉ học một câu, một chữ, một bài kệ và tự nghiền ngẫm, đặt câu hỏi, giải đáp và thực hành trong đời sống hàng ngày. Con đường học Phật phải là con đường an lạc, con đường “diệt khổ”, chớ nếu học Phật mà “khổ thêm” thì chắc học sai!</p>



<p>Ông đã xuất bản một số sách sau đây rất được bạn đọc hoan nghênh vì ông viết bằng văn phong rất dễ hiểu, nhẹ nhàng và đẹp như thơ: 1/ Nghĩ Từ Trái Tim (về Tâm Kinh Bát Nhã, 2003); 2/ Gươm Báu Trao Tay (về kinh Kim Cang, 2008) và bản dịch Anh ngữ “Handing Down Precious Sword” của Diệu Hạnh Giao Trinh (2015); 3/ Thấp Thoáng Lời Kinh (2012); 4/ Thiền và Sức khỏe (2013); 5/ Ngàn Cánh Sen Xanh Biếc (về kinh Pháp Hoa, 2014); 6/ Cõi Phật Đâu Xa (về kinh Duy Ma Cật, 2016); 7/ Thoảng Hương Sen (2018); 8/ Bông Hồng Cho Mẹ và những cảm nhận học Phật (2022); 9/ Tôi Học Phật (2023).</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Trên đây chỉ là những chia sẻ rất tóm tắt của “Chuyện Hồi Đó” của tác giả Đỗ Hồng Ngọc do Nhà xuất bản Phụ Nữ Việt Nam xuất bản và Phanbook phát hành trong tháng 8/2025 vừa qua. Sách được bán ở các tiệm sách hoặc qua link:<br><a href="https://tiki.vn/chuyen-hoi-do-do-hong-ngoc-phanbook-p278445353.html">https://tiki.vn/chuyen-hoi-do-do-hong-ngoc-phanbook-p278445353.html</a></p>



<p><strong>Trần Thị Nguyệt Mai</strong></p>



<p><em>11.9.2025</em></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>TRẦN THỊ NGUYỆT MAI: Đỗ Nghê  Đỗ Hồng Ngọc, Như Không Thôi Đi Được*</title>
		<link>https://t-van.net/tran-thi-nguyet-mai-do-nghe-do-hong-ngoc-nhu-khong-thoi-di-duoc/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Trần Thị Nguyệt Mai]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 05 Aug 2025 09:49:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[TÁC PHẨM MỚI]]></category>
		<category><![CDATA[giới thiệu tác giả]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://t-van.net/?p=82611</guid>

					<description><![CDATA[XIN BẤM VÀO ĐÂY TRẦN THỊ NGUYỆT MAI: Đỗ Nghê  Đỗ Hồng Ngọc, Như Không Thôi Đi Được* Nhà thơ &#8211; Bác Sĩ Đỗ Hồng Ngọc (Ảnh: Tăng Hưng) &#160;&#160;&#160;&#160;&#160;&#160; Nếu hỏi tên một tác giả đương thời có nhiều đầu sách, được nhiều tầng lớp độc giả ở mọi tuổi tác thích đọc lẫn [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p></p>



<p class="has-text-align-center"><strong>XIN BẤM VÀO ĐÂY</strong></p>



<div data-wp-interactive="core/file" class="wp-block-file"><object data-wp-bind--hidden="!state.hasPdfPreview" hidden class="wp-block-file__embed" data="https://cdn.t-van.net/2025/08/Do-Nghe-Do-Hong-Ngoc.pdf" type="application/pdf" style="width:100%;height:600px" aria-label="Embed of Do Nghe Do Hong Ngoc."></object><a id="wp-block-file--media-fc77e0e8-d456-4eb4-bc9d-265f16cd596b" href="https://cdn.t-van.net/2025/08/Do-Nghe-Do-Hong-Ngoc.pdf" class="mcloud-attachment-82612">Do Nghe Do Hong Ngoc</a><a href="https://cdn.t-van.net/2025/08/Do-Nghe-Do-Hong-Ngoc.pdf" class="wp-block-file__button wp-element-button mcloud-attachment-82612" download aria-describedby="wp-block-file--media-fc77e0e8-d456-4eb4-bc9d-265f16cd596b">Download</a></div>



<p><strong>TRẦN THỊ NGUYỆT MAI: Đỗ Nghê  Đỗ Hồng Ngọc, Như Không Thôi Đi Được<sup>*</sup></strong></p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><a href="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2025/08/image002.jpg?strip=all&w=2560"><img loading="lazy" decoding="async" width="265" height="339" src="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2025/08/image002.jpg?strip=all" alt="" class="wp-image-82613" srcset="https://cdn.t-van.net/2025/08/image002-235x300.jpg 235w, https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2025/08/image002.jpg?strip=all 265w" sizes="(max-width: 265px) 100vw, 265px" /></a></figure></div>


<p class="has-text-align-center"><em>Nhà thơ &#8211; Bác Sĩ Đỗ Hồng Ngọc</em> (Ảnh: Tăng Hưng)</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Nếu hỏi tên một tác giả đương thời có nhiều đầu sách, được nhiều tầng lớp độc giả ở mọi tuổi tác thích đọc lẫn ngưỡng mộ và có nhiều bạn bè quý mến, có lẽ trong trí nhiều người sẽ nghĩ đến Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc. Thật vậy, ông có khoảng 60 đầu sách thuộc loại Văn chương, Y học và Phật học; đáp ứng cho nhiều độ tuổi, thường được trưng bày ở các vị trí trang trọng trên các kệ của các nhà sách, thuộc loại best seller, được xuất bản tái bản nhiều lần như <em>“Viết Cho Các Bà Mẹ Sinh Con Đầu Lòng”</em>, <em>“Gió Heo May Đã Về”</em>, <em>“Nghĩ Từ Trái Tim”</em>, <em>“Gươm Báu Trao Tay”&#8230;</em> Đó là chưa kể những buổi chia sẻ, đàm đạo, thuyết giảng của ông về sức khỏe, nếp sống an lạc, thở và thiền, v.v&#8230; qua những phương tiện truyền thông khác. Cũng nên thêm, trong mục “Chuyện trò trên dutule.com”, tác giả Đỗ Hồng Ngọc là người có nhiều độc giả tham gia, đặt nhiều câu hỏi nhất, kéo dài với con số kỷ lục 24 kỳ và số lượt người vào đọc mỗi kỳ dao động trong khoảng từ 4.273 đến 7.500 (tính cho đến ngày 12-3-2024). Cuộc đời của ông cũng rất thú vị. Từ một đứa trẻ sinh ra trong thời loạn lạc, phải tản cư đến nhiều nơi không có trường học, cha bị bệnh mất sớm&#8230; Ông rất may mắn được người cậu (nhà văn Nguiễn Ngu Í) giúp đến trường và tình cờ sở hữu được cuốn sách <em>“Kim chỉ nam của học sinh”</em> của học giả Nguyễn Hiến Lê bày bán “xôn” trên lề đường. Vốn rất thông minh, lại thêm ý chí và nghị lực, ông quyết tâm thực hành những điều trong sách để có thể học nhảy lớp theo kịp các bạn cùng trang lứa và thi đậu các kỳ thi&#8230;</p>



<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bài viết này chỉ là những mảnh ghép đó đây góp nhặt từ sách báo hoặc trên các trang mạng hầu giúp bạn đọc được biết thêm về một tác giả mà mình yêu mến. Hy vọng hành trình đến với cuộc đời của ông sẽ tạo cảm hứng và động lực cho những bạn trẻ muốn vươn lên và tiến xa <em>(the sky is the limit)</em>.</p>



<p><strong>TRẦN THỊ NGUYỆT MAI</strong></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>TRẦN THỊ NGUYỆT MAI: Chuyện Lừa Đảo</title>
		<link>https://t-van.net/tran-thi-nguyet-mai-chuyen-lua-dao/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Trần Thị Nguyệt Mai]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 26 Jul 2025 09:43:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Ghi Chép]]></category>
		<category><![CDATA[cảnh giác]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://t-van.net/?p=82441</guid>

					<description><![CDATA[Ảnh Minh Họa (Nguồn: congly.vn/) Những tháng trước đây, khi mở youtube xem, tôi thường thấy xuất hiện những video về lừa đảo này nọ, nhưng chẳng mở xem, chỉ đọc headline. Có người ở châu Âu nói đã mất 3 ngàn euros. Còn người ở Mỹ thì cho hay bạn thân mất vài ngàn [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full is-resized"><a href="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2025/07/eSG32zVt-images.jpg?strip=all&fit=290%2C174&w=2560"><img loading="lazy" decoding="async" width="290" height="174" src="https://eqhsih9ofx5.exactdn.com/2025/07/eSG32zVt-images.jpg?strip=all&fit=290%2C174" alt="" class="wp-image-82442" style="width:643px;height:auto"/></a></figure></div>


<p class="has-text-align-center">Ảnh Minh Họa (Nguồn: congly.vn/)</p>



<div style="height:30px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<p>Những tháng trước đây, khi mở youtube xem, tôi thường thấy xuất hiện những video về lừa đảo này nọ, nhưng chẳng mở xem, chỉ đọc <em>headline</em>. Có người ở châu Âu nói đã mất 3 ngàn euros. Còn người ở Mỹ thì cho hay bạn thân mất vài ngàn dollars vì một cú điện thoại. Rồi ở Việt Nam với đủ thứ chiêu trò, mánh mung, lừa tiền, lừa tình, hẹn hò làm việc ở nước ngoài để rồi sa vào cạm bẫy lúc nào không hay&#8230;</p>



<p>Sáng thứ ba vừa rồi, chuyện xảy ra ngay tại công ty của tôi. Một số phone lạ gọi cho Charlotte tự nhận là nhân viên ngân hàng báo tin trương mục của cô bị rút ra một khoản tiền lớn và họ muốn xác nhận với cô trước khi dịch vụ được thực hiện. Chỉ mới nghe đến đây, Charlotte bắt đầu thấy run. Họ bảo cần xác nhận xem cô có đúng là chủ của trương mục này không và bắt đầu hỏi cô về tên ngân hàng. Cô đã trả lời mà không nghi ngờ điều gì. Câu kế tiếp là số trương mục. Cô trả lời suôn sẻ. Câu thứ ba là mật mã của trương mục. Đến đây, cô khựng lại. <em>Wait a minute. What wrong?</em> Cô tự hỏi. Tại sao ngân hàng lại hỏi mình về những điều như thế? Cô toát mồ hôi, nghi ngờ&#8230; Và cúp điện thoại ngay lập tức. Cô gọi đến ngân hàng trình bày sự việc mới xảy ra và được nhân viên ở đây xác nhận chẳng bao giờ họ gọi điện thoại đến khách hàng như thế. Khi được biết tiền trong trương mục vẫn còn y nguyên, chẳng một yêu cầu chuyển khoản nào cả, Charlotte mới hoàn hồn, thở phào nhẹ nhõm, “Ôi thôi, chỉ một chút xíu nữa là mình bị sập bẫy&#8230;”</p>



<p>Nhân đó, Nina là bạn thân của tôi, cùng làm việc và vui buồn có nhau khoảng hai mươi năm nay, cũng kể lại những vụ lừa đảo mà cô đã trải qua. Một hôm, có kẻ tự xưng là nhân viên hãng AT&amp;T thông báo trương mục của cô trả tiền bằng Discover Card không được chấp nhận và cần được thanh toán bằng một thẻ tín dụng khác nếu không muốn điện thoại bị cắt. Nina lập tức cắt ngang cuộc gọi vì biết chắc chắn đây là kẻ giả mạo do cô là thành phần của ban giám đốc nên điện thoại do công ty lo chi trả. Kế tiếp là chuyện cell phone của cô thỉnh thoảng lại nổi lên dòng chữ: “Một gói quà của bạn đã đến bưu điện nhưng chúng tôi không thể giao cho bạn do địa chỉ bị mờ không đọc được.” Cô kết luận, nếu không đọc được địa chỉ, sao lại biết số phone để hỏi? Quên đi. Và <em>delete</em> ngay cái <em>junk message</em> đó. Còn một chuyện khác thuộc vấn đề <em>toll fees</em> cũng qua cell phone text: “Bạn cần nhấp vào link dưới đây để trả tiền <em>toll fees</em> quá hạn nếu không muốn bị phạt”. Cô cũng xóa đi ngay vì biết chắc chắn thời gian sau này mình không đi trên xa lộ thì làm gì lại vướng chuyện <em>toll fees</em>!</p>



<p>Tôi cũng chia sẻ với Nina về những lừa đảo tôi gặp phải. Đã lâu rồi, cách nay cũng khoảng bảy, tám năm, một hôm tôi nhận được email của anh THT viết bằng tiếng Anh. Anh cho biết đang đi du lịch châu Âu, bị kẻ gian lấy trộm giấy tờ tùy thân và tiền bạc nên muốn nhờ tôi chuyển cho anh hai ngàn dollars vào một trương mục ở Western Union đính kèm để chi dùng trong lúc này. Khi về lại nhà, anh sẽ hoàn trả ngay&#8230; Tôi biết tỏng ngay là lừa đảo. Vì mới nói chuyện qua điện thoại với anh cách đó mấy ngày, hoàn toàn không nghe anh nói gì đến chuyện đi du lịch. Thêm nữa, người vợ rất thương yêu của anh bị stroke đang nằm ở nursing home và mỗi ngày anh vào đó hai lần thăm chị. Anh rất buồn, làm sao còn lòng dạ nào để đi chơi, mà lại là đi du lịch châu Âu thì chắc chắn không thể. Mà nếu thực sự anh đi chơi như thế và chẳng may chuyện bất trắc xảy ra, thì chắc chắn người anh liên lạc, cầu cứu là con trai của anh, chứ chẳng thể là bất cứ ai khác, cho dù người đó có là bạn thân nhất của anh, huống chi là tôi&#8230; Sau này anh cho biết email của anh bị hacked. Chúng gửi thư lừa đảo đi lung tung, nhân danh anh mượn tiền bạn bè&#8230; Tôi không rõ có ai đã bị mắc mưu này không? Một chuyện khác là cách đây khoảng nửa năm, tôi nhận được một số phone lạ nhưng chẳng khi nào tôi bốc. Họ để lại message: “We have important information regarding your department of education loan service by advantage. Please call us toll free at your earliest convenience at 1-800-xxx-xxxx&#8230;” Tiền học có là bao do tôi nhận được học bổng cùng trợ cấp của chính phủ nên khi ra trường chẳng bị nợ nần gì. Do đó, tôi biết chắc đây là cuộc gọi lừa đảo. Họ cứ gọi hoài như thế và để lại <em>message </em>cả mấy tháng trời.&nbsp; Tôi không bốc máy, chẳng trả lời nên sau đó họ cũng chán, không làm phiền nữa. Chuyện thứ ba ly kỳ hơn, xảy ra chỉ mới cách đây vài tháng. Ông bạn cùng nhà với tôi nhận được một thư qua bưu điện từ văn phòng luật sư bên Canada cho hay có nhà triệu phú (với họ tên tiếng Anh) nào đó không vợ con đã mất, để lại di chúc cho người bà con có họ và chữ lót hệt như của ông, nên họ muốn tìm hiểu rõ hơn về ông để có thể trao lại phần tài sản này. Họ cho số phone và địa chỉ để liên lạc. Ông bạn tôi đã xé ngay bức thư đó mà không cần suy nghĩ. Làm gì có chuyện triệu phú như vậy mà khi chết đi họ hàng thân cận gần gũi bên đó không nhảy vô tranh giành tài sản để phải tốn công văn phòng luật sư, tốn thêm giấy mực, tem thư tìm cho ra tông tích người thừa kế ở cách xa ngàn dặm mà trao tiền! Vả lại, ông bạn rặt Việt Nam, bảo đảm “chăm phần chăm” người Giao Chỉ, không có một thân nhân họ hàng nào người Anh / Mỹ thì chuyện đó lại càng không thể xảy ra. Ông bạn cười cười, “Thôi, bỏ đi tám! Hãy cố “đi cày” mà sống. Mai rồi đời mình cũng qua&#8230;”* &nbsp;</p>



<p>Nói tóm lại, kẻ gian bằng mọi cách tìm cơ hội tiếp cận với bạn để truy cập nhân thân và những tin tức mật về trương mục ngân hàng, thẻ tín dụng của bạn để từ đó chúng sẽ lấy tiền hoặc làm hại bạn. Hãy cẩn thận. Không ai không quen biết mà tự dưng đi làm điều tốt cho mình. Có một câu cảnh báo tôi đọc được tại website của ngân hàng xin chép ra đây. <em>Beware of email scams. Verify sender address, look for misspellings and do not click on links or provide information. Contact us with concerns</em>. Hãy cẩn thận với các vụ lừa đảo qua email, phone, text&#8230; Càng ngày, cộng thêm với trí tuệ AI, kẻ xấu sẽ còn làm những chuyện không thể ngờ để lừa đảo. Nên chúng ta phải luôn luôn cảnh giác.</p>



<p><strong>Trần Thị Nguyệt Mai</strong></p>



<p><em>6/6/2025</em></p>



<p><em>* Nhại lời bài hát “Bài không tên số 5” của Vũ Thành An.</em></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>

<!--
Performance optimized by W3 Total Cache. Learn more: https://www.boldgrid.com/w3-total-cache/?utm_source=w3tc&utm_medium=footer_comment&utm_campaign=free_plugin

Page Caching using Disk: Enhanced 

Served from: t-van.net @ 2026-11-16 10:54:00 by W3 Total Cache
-->