TV&BH vừa nhận được Tạp Chí Văn Học Nghệ Thuật NGÔN NGỮ, ẤN BẢN ĐẶC BIỆT: Bùi Vĩnh Phúc: CHỮ NGHĨA & KHÔNG GIAN VĂN CHƯƠNG do nhà văn, nhà thơ, nhà phê bình văn học Bùi Vĩnh Phúc gởi tặng. Bùi Vĩnh Phúc là một cây bút quan trọng của văn học hải ngoại từ hơn 30 năm nay và chắc chắn không xa lạ gì với độc giả Việt Nam trong và ngoài nước

Sách dầy 725 trang, là một tuyển tập đồ sộ ở cả hình thức lẫn nội dung. Sách gồm 6 phần.

Phần I: Tản Văn / Tùy Bút

Phần II: Tiểu Luận / Chuyên Luận (Trích)

Phần II: Thơ (Tuyển 50 bài)

Phần IV: Dịch Thuật

Phần V: Đối Thoại (Các bài Phỏng Vấn)

Phần VI: Phụ Lục (Gồn một số hình ảnh kỷ niệm và bài viết của một số thân hữu)

Sách do NHÀ XUẤT BẢN NHÂN ẢNH phát hành năm 2026.

Xin trân trọng giới thiệu cùng quý độc giả của TV&BH và cám ơn nhã ý của tác giả.

Độc giả có thể tìm mua trên Amazon, hiện có 2 ấn bản (in màu, in đen trắng) của sách “Tạp Chí Ngôn Ngữ Số Đặc Biệt: Bùi Vĩnh Phúc – Chữ Nghĩa & Không Gian Văn Chương” — trực tiếp vào link:

– Ấn bản màu, 60 USD: https://www.amazon.com/dp/B0GFSZ3666/  

– Ấn bản đen trắng, 50 USD: https://www.amazon.com/dp/B0GFSJN1LP/

Hoặc vào Amazon.com và gõ nhóm chữ “bui vinh phuc” để sách hiển thị. Hoặc liên lạc trực tiếp với tác giả tại bvphuc2000@yahoo.com để có sách với chữ ký của tác giả.

PHỤ LỤC: Một số bài viết về tuyển tập Bùi Vĩnh Phúc: CHỮ NGHĨA & KHÔNG GIAN VĂN CHƯƠNG

Phan Tấn Hải: Buổi chiều thơ, nhạc, phê bình: Mừng Bùi Vĩnh Phúc ra mắt sách

Phan Tấn Hải: Đọc Bùi Vĩnh Phúc: Chữ Nghĩa & Không Gian Văn Chương

TRẦN THỊ NGUYỆT MAI: Bùi Vĩnh Phúc, “Người Bạn” Thời Hoa Mộng

Trịnh Y Thư: Bùi Vĩnh Phúc: Phê bình Văn học như là một hành động của tình yêu

Đặng Thơ Thơ: Tuỳ Bút của Bùi Vĩnh Phúc — Trường Nghĩa và Tính Liên Văn Bản

VIDEO:

Chiều Thơ, Nhạc & Phê Bình “Chữ Nghĩa & Không Gian Văn Chương”

Ra Mắt Sách của nhà phê bình văn học Bùi Vĩnh Phúc

Xin bấm vào link bên dưới:

TV&BH vừa nhận được tập sách: CHUYỆN VÃN TRONG CÕI NHÂN GIAN của nhà văn, nhà báo VƯƠNG TRÙNG DƯƠNG, một cây bút quen thuộc của làng văn, làng báo hải ngoại và cũng là một bỉnh bút sung sức của trang Văn Học và Đời Sống T.Vấn & Bạn Hữu.  Sách dày 330 trang, in đẹp. Đặc biệt, bìa sách và phần layout đều do tác giả (vốn là một nhà báo chuyên nghiệp) từ đảm nhiệm. Sách gồm 24 bài viết, như lời giới thiệu của tác giả “Trong vài thập niên qua, tất cả các bài viết của tôi cho các tờ báo đảm trách (chủ nhiệm, chủ bút, tổng thư ký) và cộng tác… Số bài viết đã phổ biến trên các websites blogs… Theo lời thân hữu và độc giả đề nghị tôi nên thực hiện sách để phổ biến và lưu giữ.”

Xin trân trọng giới thiệu cùng quý độc giả khắp nơi.

Độc giả muốn có sách xin liên lạc:

Email: vuongtrungduong20@gmail.com

Tel: (714) 222-8074

Ấn phí: 25 Mỹ kim + cước phí 5 Mỹ Kim

Quý độc giả ở xa trả qua Zelle

Thủ tướng Viktor Orban tại Budapest vào Chủ nhật, sau khi các kết quả sơ bộ của cuộc tổng tuyển cử được công bố. Ảnh: Bernadett Szabo/Reuters.

Thủ tướng Hungary Viktor Orbán – một ngôi sao dẫn đường của phong trào MAGA và chủ nghĩa dân túy cánh hữu tại châu Âu – đã thừa nhận thất bại trong cuộc tổng tuyển cử hôm Chủ nhật, chấm dứt đà phục hưng dân tộc chủ nghĩa toàn cầu vốn được Tổng thống Donald Trump cổ vũ mạnh mẽ.

Phát biểu trước những người ủng hộ tại Budapest vào tối Chủ nhật, ông Orbán nói rằng “kết quả bầu cử, dù chưa hoàn tất, đã rõ ràng và dễ hiểu. Đó là điều đau đớn đối với chúng tôi nhưng không thể phủ nhận.”

Ông gửi lời chúc mừng phe đối lập và thừa nhận: “Trách nhiệm và cơ hội điều hành đất nước đã không được trao cho chúng tôi.”

Tuy nhiên, trong bài phát biểu nhượng bộ sớm một cách bất ngờ, ông tuyên bố: “Chúng tôi sẽ không từ bỏ. Không bao giờ, không bao giờ, không bao giờ.”

Cuộc bỏ phiếu Chủ nhật được xem như cuộc đối đầu giữa những người ủng hộ và những người phản đối nền dân chủ tự do – một giá trị mà ông Orbán đã nhiều năm công kích, trong tiếng tán thưởng của những người hâm mộ ông tại Hoa Kỳ, châu Âu và Mỹ Latinh. Cuộc bầu cử được chính quyền Trump và Điện Kremlin theo dõi sát sao; cả hai đều mong ông Orbán chiến thắng và đều công khai ủng hộ chiến dịch của ông.

Với 66% số phiếu được kiểm, đảng đối lập Tisza đang trên đà giành 137 ghế – vượt quá đa số hai phần ba – trong khi đảng Fidesz của ông Orbán dự kiến chỉ giành được 55 ghế. Lãnh đạo phe đối lập là Peter Magyar, một cựu đồng minh trung thành của Orbán, người đã tách khỏi ông vào năm 2024.

Ngay trước khi các điểm bỏ phiếu đóng cửa, cơ quan bầu cử cho biết hơn 77% cử tri đăng ký đã đi bầu – tỷ lệ cao nhất tại Hungary kể từ khi chế độ Cộng sản sụp đổ năm 1989 và nền dân chủ được thiết lập.

“Số phận của Hungary sẽ được quyết định hôm nay, và trong một thời gian dài sắp tới,” ông Magyar nói vào sáng Chủ nhật khi đi bỏ phiếu. Sau đó, ông nhắc lại rằng Ngày Bầu cử trùng với kỷ niệm cuộc trưng cầu dân ý năm 2003 ủng hộ việc gia nhập Liên minh châu Âu – một tín hiệu cho thấy ông muốn chấm dứt thái độ đối đầu của chính phủ Orbán đối với khối này.

Ông Orbán, người đã dễ dàng chiến thắng trong bốn kỳ bầu cử trước, thừa nhận cuộc đua lần này rất sít sao và có thể được quyết định chỉ bởi vài lá phiếu. Tiếp tục khung thông điệp quen thuộc trong chiến dịch, ông mô tả đây là lựa chọn giữa hòa bình và chiến tranh, đồng thời kêu gọi cử tri ủng hộ mình trên Facebook.

“Hòa bình và an ninh của Hungary hôm nay có thể phụ thuộc vào một lá phiếu,” ông nói. “Đây là quyết định mà chúng ta không thể đảo ngược vào ngày mai. Hôm nay chúng ta phải bảo vệ Hungary! Hôm nay không một người yêu nước nào được ở nhà!”

Hệ quả của kết quả bầu cử không chỉ dừng lại trong biên giới Hungary. Nó có thể tác động đến cục diện cuộc chiến tại Ukraine – quốc gia láng giềng mà ông Orbán nhiều lần mô tả như mối đe dọa – và ảnh hưởng tới an ninh châu Âu. Kết quả này cũng sẽ được giới dân túy trên toàn thế giới theo dõi, bởi họ coi nhà lãnh đạo Hungary là hình mẫu của sự thành công và tinh thần đối đầu không khoan nhượng với dòng chính thống.

Trong suốt nhiệm kỳ, ông Orbán đã tái định hình Hungary theo cách của riêng mình: thu hẹp các cơ chế kiểm soát và cân bằng quyền lực bằng cách bổ nhiệm người trung thành với Fidesz vào hệ thống tư pháp và các cơ quan vốn được xem là độc lập; đồng thời kiểm soát phần lớn hệ thống truyền thông. Ông cũng nỗ lực xuất khẩu mô hình “dân chủ phi tự do”, tự định vị mình như một “bậc thầy bất khả chiến bại” đối với những người theo ông ở châu Âu và xa hơn nữa.

Kết quả bầu cử Chủ nhật nhiều khả năng sẽ khiến Tổng thống Trump thất vọng. Tuần trước, ông đã cử Phó Tổng thống JD Vance tới Budapest để vận động ủng hộ ông Orbán trong giai đoạn nước rút của chiến dịch.

“Tôi yêu Viktor,” ông Trump nói qua điện thoại từ Washington trong cuộc họp của những người ủng hộ Fidesz tại Budapest hôm thứ Ba.

Trái lại, thất bại của ông Orbán được giới tự do và Liên minh châu Âu đón nhận tích cực, bởi Brussels ngày càng coi ông là một nhân tố gây rối.

Lâu nay là “cái gai” trong mắt giới chức EU, ông Orbán thường xuyên ngăn chặn các gói viện trợ châu Âu cho Ukraine, tìm cách làm suy yếu các biện pháp trừng phạt Nga, và mô tả Ukraine – chứ không phải Nga – là mối đe dọa chính đối với an ninh châu Âu.

Những lập trường đó khiến ông trở thành một đồng minh quý giá của Tổng thống Nga Vladimir Putin. Tháng trước, nhằm hỗ trợ cơ hội tái đắc cử của ông Orbán, ông Putin trấn an rằng Hungary có thể tiếp tục nhận nguồn cung dầu và khí đốt ổn định từ Nga, bất chấp những gián đoạn trong thị trường năng lượng toàn cầu do cuộc chiến tại Iran gây ra.

Viktor Orbán là ai?
(Theo The New York Times)

Thủ tướng Hungary – từ một nhà hoạt động tự do trở thành người cổ súy cho “nền dân chủ phi tự do”

Thủ tướng Hungary Viktor Orbán, 62 tuổi, là nhà lãnh đạo chính phủ tại chức lâu năm nhất trong Liên minh châu Âu. Từ một nhà hoạt động tự do thời trẻ, ông đã chuyển mình thành một nhà dân túy mang xu hướng độc đoán, và trong suốt 16 năm qua đã điều hành đất nước với tư cách người bảo vệ cái mà ông gọi là “nền dân chủ phi tự do”.

Hungary, với dân số chưa đến 10 triệu người, không phải là một cường quốc kinh tế hay quân sự trong Liên minh châu Âu – khối mà nước này gia nhập năm 2004. Thế nhưng hơn một thập niên qua, ông Orbán lại giữ vai trò vượt quá tầm vóc quốc gia của mình trong nội bộ EU: là người bảo vệ chủ nghĩa bảo thủ châu Âu, là tiếng nói quảng bá cho “dân chủ phi tự do”, và là nhân vật được cánh hữu Mỹ đặc biệt mến mộ.

Ông Orbán và đảng của ông – Fidesz – đã thắng bốn cuộc tổng tuyển cử gần đây nhất. Tuy nhiên, những khó khăn kinh tế thời gian qua đã làm suy yếu vị thế của ông, và trước cuộc bầu cử hôm Chủ nhật, đảng của ông bị tụt lại trong các cuộc thăm dò.

Trong nhiều năm, ông là “cái gai” dai dẳng đối với Liên minh châu Âu, thường xuyên đóng vai kẻ phá bĩnh từ bên trong, đặc biệt là khi trì hoãn hoặc làm chậm các quyết định hỗ trợ Ukraine – quốc gia láng giềng phía đông của Hungary – trong cuộc chiến với Nga.

Ông ủng hộ mối quan hệ gần gũi với Điện Kremlin của Tổng thống Vladimir V. Putin và nhận được sự hậu thuẫn từ chính quyền Trump – cả hai đều coi ông là một mắt xích quan trọng trong thế đối kháng với châu Âu. Trong nước, ông siết chặt chính sách nhập cư, kiểm soát hệ thống truyền thông, công khai phản đối các giá trị tiến bộ như quyền của cộng đồng L.G.B.T.Q., và cáo buộc Liên minh châu Âu làm suy yếu các giá trị Kitô giáo truyền thống tại Hungary.

Thế nhưng, khởi đầu chính trị của ông Orbán lại hoàn toàn khác.

Sinh năm 1963, khi Hungary còn nằm trong khối Xô viết, ông từng là một nhà bất đồng chính kiến nhiệt thành. Ông trở nên nổi tiếng với bài phát biểu năm 1989 kêu gọi quân đội Liên Xô rút khỏi lãnh thổ Hungary.

Ông từng theo học tại Đại học Oxford nhờ học bổng do nhà từ thiện gốc Hungary George Soros tài trợ – người mà ngày nay ông Orbán thường mô tả như “đạo diễn giật dây” các phong trào tự do. Ông đồng sáng lập Fidesz như một nhóm thanh niên theo khuynh hướng tự do; sau đó, tổ chức này tái cấu trúc thành một đảng chính trị tham gia cuộc bầu cử dân chủ đầu tiên của Hungary năm 1990 – cuộc bầu cử đầu tiên sau nhiều thập niên.

Khi còn lãnh đạo Fidesz trong giai đoạn đầu, ông Orbán lên tiếng phản đối chủ nghĩa dân tộc cực đoan, bảo vệ xã hội dân sự và phản đối sự can thiệp của giáo hội vào chính trị. Tuy nhiên, dần dần ông tái định hình Fidesz thành một đảng mang màu sắc dân tộc chủ nghĩa và trung dung hơn.

Ông lần đầu trở thành thủ tướng năm 1998, nhưng thất bại trong cuộc tổng tuyển cử bốn năm sau đó, dù chính phủ của ông khi ấy đã đưa Hungary gia nhập NATO và đạt nhiều tiến triển trong tiến trình gia nhập Liên minh châu Âu.

Năm 2010, ông trở lại quyền lực với chiến thắng áp đảo, cam kết đưa Hungary thoát khỏi những khó khăn kinh tế sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Khi tái nhiệm, ông bắt đầu từng bước thu hẹp các cơ chế kiểm soát và cân bằng quyền lực mà các nhà lãnh đạo hậu Chiến tranh Lạnh – vốn ý thức sâu sắc về quá khứ bị Liên Xô chi phối – đã dựng lên để bảo vệ nền dân chủ tự do. Ông kiểm soát lại hệ thống truyền thông, hạn chế tính độc lập của tư pháp và siết chặt các tổ chức phi chính phủ.

Trong cuộc khủng hoảng di cư 2015–2016, khi hơn một triệu người tị nạn và di dân tràn vào châu Âu, ông Orbán cho xây hàng rào biên giới, triển khai lực lượng an ninh để ngăn chặn nhập cư trái phép, đồng thời tung ra những chiến dịch tuyên truyền với giọng điệu gay gắt, nhiều khi bị cho là mang tính bài ngoại.

Năm ngoái, chính phủ của ông tìm cách cấm cuộc diễu hành Pride thường niên tại Budapest. Nhưng động thái ấy phản tác dụng. Thị trưởng thành phố đã tái định hình sự kiện như một lễ hội tự hào về Budapest, và buổi diễu hành vốn khiêm tốn thường lệ đã biến thành một cuộc tập hợp quy mô lớn phản đối chính phủ Orbán.

Peter Magyar– đối thủ chính của Viktor Orbán – là ai?

Ứng cử viên phe đối lập Peter Magyar bỏ phiếu trong cuộc bầu cử quốc hội tại Budapest, Hungary, vào Chủ nhật. (Jaap Arriens / NurPhoto qua Getty Images)
© Jaap Arriens

Thách thức của ông trong cuộc bầu cử Hungary được tiếp sức bởi làn sóng phẫn nộ của công chúng trước tham nhũng và nỗi lo về tăng trưởng kinh tế trì trệ.

Peter Magyar, 45 tuổi, là một chính trị gia bảo thủ và hiện là nghị sĩ tại Nghị viện châu Âu. Ông trở thành đối thủ chính của Thủ tướng Hungary Viktor Orbán sau khi rời khỏi đảng cầm quyền Fidesz vào năm 2024. Hiện nay, ông được xem là người có khả năng thực sự đe dọa chiếc ghế của ông Orbán trong cuộc tổng tuyển cử diễn ra vào Chủ nhật.

Từng theo học ngành luật, ông Magyar là một thành viên khá mờ nhạt của Fidesz suốt hơn hai thập niên. Ông từng làm việc như một nhà ngoại giao tại Brussels và giữ các vị trí cao cấp trong các cơ quan nhà nước. Ông cũng từng kết hôn với Judit Varga – một nhân vật chủ chốt của Fidesz – cho đến năm 2023.

Tên tuổi ông Magyar bắt đầu được chú ý vào năm 2024, khi ông công khai đoạn tuyệt với ông Orbán sau một bê bối chính trị nổ ra từ việc một người đàn ông từng bị kết án vì che đậy hành vi lạm dụng tình dục tại một mái ấm trẻ em được ân xá. Cũng trong năm đó, ông Magyar sáng lập Tisza – một phong trào chính trị mới nổi – và phong trào này đã giành được 30% số phiếu tại Hungary trong cuộc bầu cử Nghị viện châu Âu.

Chiến dịch của ông được tiếp sức phần lớn bởi sự phẫn nộ lan rộng trong công chúng trước tình trạng tham nhũng, đặc biệt là việc sử dụng sai mục đích hàng tỷ euro tiền tài trợ từ Liên minh châu Âu, cùng với mối lo ngại về đà tăng trưởng kinh tế chậm chạp của Hungary. Ông cam kết sẽ cải thiện quan hệ với Liên minh châu Âu – khối đã tạm giữ lại các khoản quỹ phát triển dành cho Hungary, với lý do chính quyền Orbán làm suy yếu các thể chế dân chủ.

Ông Magyar tập trung vào các vấn đề dân sinh như mức sống và tình trạng xuống cấp của hệ thống y tế Hungary. Tuy nhiên, ông tránh né những chủ đề gây tranh cãi như quyền của cộng đồng L.G.B.T.Q., và giữ im lặng về lệnh cấm cuộc diễu hành Pride tại Budapest năm ngoái. Dù có chỉ trích xu hướng xích lại gần Nga của ông Orbán bằng cách nhấn mạnh lịch sử lâu dài Moscow từng gây sức ép với Hungary, ông vẫn tránh bàn sâu về cuộc chiến tại Ukraine.

Dẫu vậy, ông Magyar không phải là đối thủ cánh hữu đầu tiên của ông Orbán.

Trong cuộc tổng tuyển cử năm 2022, phe đối lập vốn chia rẽ đã tập hợp ủng hộ Peter Marki-Zay – một chính trị gia bảo thủ, sùng đạo, thị trưởng một thị trấn nhỏ và là cha của bảy người con. Nhưng nỗ lực đó thất bại nặng nề: Fidesz giành chiến thắng áp đảo sau khi bộ máy truyền thông của đảng cầm quyền khắc họa ông Marki-Zay như một kẻ hiếu chiến muốn đưa người Hungary ra chiến trường chống Nga tại Ukraine.

Chú Thích:

Tính đến tối chủ nhật 12/04/2026, đảng Tisza của ông Magyar được dự đóan sẽ giành được 135 ghế trong tổng số 199 ghế của quốc hội lập pháp Hungary và đương kim thủ tướng, ông Orbán của đảng Fidesz đã chính thức gởi lời chúc mừng phe đối lập trong một buổi meeting tại thủ đô Budapest, Hungary. (TV&BH)

(T.Vấn Biên tập & Tổng Hợp. ChatGPT chuyển ngữ)

TV&BH vừa nhận được TUYỂN TẬP: ĐUỔI BẮT MỘT MÙI HƯƠNG của tnhà văn Nguyên Giác Phan Tấn Hải, một cây bút quan trọng của văn học hải ngoại và cũng là một bỉnh bút rất sung sức và đa dạng của trang Văn Học và Đời Sống T.Vấn & Bạn Hữu. Sách dầy hơn 400 trang, là “Một tập hợp những cổ tích thơ mộng tưởng chừng đã mất hút trong thời đại kỹ thuật tiên tiến, AI hiện nay” (Theo Vũ Hoàng Thư). Sách do VĂN HỌC PRESS và VIỆT BÁO FOUNDATION phát hành năm 2026. Tấm tranh bìa do ANN PHONG & ĐINH TRƯỜNG CHINH vẽ và NINA HÒA-BÌNH LÊ thiết kế.

Xin trân trọng giới thiệu cùng quý độc giả của TV&BH và cám ơn nhã ý của tác giả.

Bài viết dưới đây về TUYỂN TẬP ĐUỔI BẮT MỘT MÙI HƯƠNG của nhà thơ VŨ HOÀNG THƯ được trÍch từ VIỆT BÁO ONLINE:

Vũ Hoàng Thư: Không dưng hương lại về không… – nhân đọc tuyển tập “Đuổi bắt một mùi hương” của Phan Tấn Hải

Tháng 3 bắt đầu những cơn nóng. Nóng của thời tiết, và nhiệt tăng của thời thế. Chiến tranh nóng hấp Trung Đông nhắc nhở một lần định mệnh vang rền thế kỷ trước trên quê hương dấu yêu. Tháng 3 đang nhường bước cho tháng 4 nghiệt ngả sắp kề, như câu thơ Nguyễn Xuân Thiệp, tháng ba xuống khu rừng. bóng quạ / rung những nhánh cây. màu tàn lửa… Trong bầu khí hâm hấp đó, tôi đọc “Đuổi bắt một mùi hương” ^(*) của Phan Tấn Hải, không hẹn mà tập truyện mang lại một sự thanh thản, dịu mát bất ngờ. Tôi lật và đọc ngay chuyện ngắn “Đuổi bắt một mùi hương” đầu tiên, vì nghĩ có thể đây là đỉnh điểm tâm tình của tác giả. Có thể lắm! Chỉ nói cái tên truyện, tên sách, bắt đầu bằng một cuộc “đuổi bắt”, đã thấy len lỏi mạch ngầm dưới làn da một tính cách lãng mạn khôn hàn!

Đuổi bắt tự nó đã là một hành động lãng mạn, nhất là khi đuổi bắt những gì không còn hiện hữu, như đuổi bắt một mùi hương! Mùi hương không có hình thể, không thể nắm giữ, nhưng lại có khả năng đánh thức ký ức mạnh mẽ hơn cả hình ảnh hay âm thanh. Marcel Proust trong À la recherche du temps perdu đã mô tả khoảnh khắc ấy khi chiếc bánh madeleines nhúng vào chén trà làm bừng dậy cả một miền ký ức. Không phải ký ức được “tìm lại” bằng ý chí, mà nó trồi lên, như thể ký ức có đời sống riêng của nó. Chỉ một thoáng hương cũng có thể mở tung cả một thế giới đã ngủ yên về một buổi chiều xa xưa, một bóng người, một mùa đã tắt. Như ai đó, như thân yêu gọi ta trở về.

Vì thế, “đuổi bắt” không là hành động hướng ngoại, mà là một chuyển động sâu kín bên trong. Tưởng mình đang đuổi theo một thứ ở phía trước mà thực ra là đang lần theo những rong rêu trầm tích của chính mình. Có lẽ vì vậy mà nó mang tính lãng mạn, vì không thể định hình. Chính sự bất khả nắm bắt ấy tạo nên sức hút mãnh liệt về một phiên bản đã tan vào quá khứ, chỉ còn tồn tại dư âm.

Tại sao con người mãi ám ảnh bởi cái không nắm giữ được? Heidegger trong hành trình miệt mài của cơn cuộc bắt bóng ấy đã ngôn rằng con người không chỉ sống trong hiện tại, mà luôn bị kéo giãn giữa đã-là và sẽ-là. Chẳng bao giờ ta bằng lòng trọn vẹn “ở đây”. Con người vốn bình sinh cắc cớ mênh mông bụi hồng, luôn lệch hướng khỏi chính mình. Và chính cái sự vụ lệch lạc “người ngồi trên bến nhớ mênh mông (TCS)” ấy đã tạo ra cơn cuộc giằng co, một cuộc đuổi bắt nồng nàn bỏng cháy đại loại “kim tịch hà tịch ?“ miên man không dứt. Mùi hương, ký ức, một bóng người… tất cả đều là những “dấu vết” chưa hoàn toàn biến mất, một cái gì đó luôn vừa có vừa không. Nghe thật ám ảnh làm sao. Có thể gọi đó là niềm khoái cảm của sự thiếu vắng chăng? Một trạng thái mông lung gọi mời trong xa vời khoảng cách.

Truyện ngắn “Đuổi bắt một mùi hương” của Phan Tấn Hải như thế này: Cái nắm tay đầu tiên của tác giả ở tuổi 17 với một “cô bé” trong sân chùa Xá Lợi và một mùi hương kỳ bí xuất hiện lần đầu khi tay chạm tay. Thế rồi mùi hương ấy (khứu giác), cái nắm tay (xúc giác) đó mãi theo cùng tác giả cho đến bây giờ, năm sáu chục năm sau. Đâu đó giữa câu chuyện có cuộc hội thoại với thầy Đồng Nguyên, thầy Tịch Chiếu trước khi tác giả vượt biên sang Mỹ. Năm 2006 ở California, tác giả nhận được tin qua email từ người bạn ở Việt Nam báo tin “cô bé” đã qua đời. Câu chuyện không chấm dứt ở đó. Bởi vì mùi hương cứ mãi lãng đãng theo về. Ôi duyên khởi trùng trùng trong pháp giới huyền hoặc này. Có phải sắc tức thị không và cũng không không nốt? Rồi thanh hương vị xúc pháp, thảy đều như vậy? Ừ, diệc phục như thị.

Cô bé với đôi mắt đen lánh, mái tóc xõa chấm vai, tà áo trắng gần như là một bóng mờ nhạt ẩn hiện. Cô không phải là đối tượng của tình yêu lãng mạn thông thường, cô là biểu tượng của một cảm thọ, cái khoảnh khắc tâm hồn xao xuyến lúc đầu đời.

Thầy Đồng Nguyên và Thầy Tịch Chiếu xuất hiện trong truyện, không giảng giải giáo điều khô khan nhưng dùng hoàn cảnh, như đêm gió rừng, như tiếng chim kêu, như tách trà sứt mẻ, để truyền giao tuệ giác. Đây là phong cách giáo hóa đặc thù Thiền tông. “Ngay khi em đuổi bắt một mùi hương, là ngay khi đó tâm em đã bị mùi hương đó chụp bắt rồi“, lời thầy Đồng Nguyên nói. Mùi hương trở thành ẩn dụ cho mọi đối tượng mà tâm bám víu, ký ức, cảm xúc, tình yêu, tiếc nuối. Giáo lý thiền nhắm thẳng vào cốt lõi của sự việc: cả đuổi bắt lẫn chạy trốn đều là bị chụp bắt. Con đường giải thoát không phải là trốn tránh cảm xúc mà là thấy rõ bản chất sinh diệt của nó, vạn pháp như huyễn. Phật giáo không phủ nhận trải nghiệm, chỉ nói lên cái giá của sự dính mắc, và hành giả tự chọn cho chính mình một lối đi.

Tin cái chết của cô bé, tác giả thuật lại thật thản nhiên không cần nước mắt hay bi lụy. Nó đến nhẹ nhàng qua một tin nhắn email, giữa những dòng tin bình thường về bạn bè và kinh sách. Chính sự bình thản trong cách kể chuyện làm người đọc phải lặng người. Kể cả tên cô bé, tác giả cũng không còn nhớ, một chi tiết nhỏ nhưng lồng lộng hư vô. Khi nhân vật “tôi” đến chùa cầu siêu, anh quên mất tên cô bé, và ngay cả email từ người bạn thông báo cái chết của cô bé gửi đến anh trước đây, có ghi tên cô cũng biến mất. Tác giả không nhiều lời nhưng dồn dập tính phi lý để sự thật tâm linh được thi vị hóa, cái còn lại không phải là tên, không phải là ký ức cụ thể, mà là mùi hương, cái cảm thọ tinh tế nhất.

Chi tiết email biến mất, không còn lưu lại tên cô bé là hình ảnh thơ mộng nhất của mọi sự thơ mộng trên cuộc đời này. Danh tính tan vào hư không, chỉ còn lại mùi hương. Và cuối cùng, ngay cả mùi hương cũng không là thực thể có thể nắm bắt, khi ẩn khi hiện. Nói đến danh tướng mà không gọi tên danh tướng bằng thể điệu trêu chọc, giáng cú shock cuối cùng, để cho email biến mất xuống vực thẳm tồn sinh! Tôi đồ rằng cư sĩ Nguyên Giác cư ngụ trong nhà văn Phan Tấn Hải muốn vạch ra một điểm mấu chốt, đó là hãy buông bỏ danh xưng sắc tướng, những đối tượng đưa dẫn đến ái (tanha), mắt xích trong thập nhị nhân duyên, nguyên nhân của khổ đau. Mục tiêu của hành giả là gì nếu không là buông bỏ? Nhược kiến chư tướng phi tướng, tất kiến Như Lai(Kinh Kim Cang)

Phan Tấn Hải dẫn người đọc qua 33 truyện ngắn với một lối kể chuyện thật duyên dáng. Khi nhắc lại những người bạn gái trong quá khứ, chàng luôn luôn “không nhớ rõ” về chi tiết của cô gái, hoặc “nào ai biết” để tránh đưa ra một xác quyết nào về những bóng hồng đó. “Có bao giờ nàng bỏ quên đôi cánh ở một nơi nào đó của trần gian và không thể tìm lại được rồi phải ở mãi với chúng tôi không nhỉ.” Một cách diễn tả khéo léo, kín đáo, tôn sùng nàng như thiên thần mà chẳng gọi tên thiên thần! (Nơi Mọi Người Đều Là Ánh Sáng)

Mùi hương không chỉ xuất hiện trong truyện ngắn “Đuổi bắt một mùi hương”, mùi hương đeo đẳng trở về trong một truyện khác, “không có bóng nàng trong đó – dĩ nhiên, nhưng như dường còn một mùi hương…” (Khi Em Đứng Dậy Và Bước Đi). Làm thế nào để ta núm bắt một mùi hương hay màu nắng? Những thứ rất rõ rệt bằng khứu giác, bằng thị giác, lại mơ hồ vô vọng trong hiện hữu. Mơ hồ nhưng lại là những gì thiết yếu nhất của ước mong, của cái đẹp, “Lúc đó, tôi đã thấy rằng có một cái không thấy được, nhưng nó là cái làm cho mọi thứ hiện lên.” (Màu Nắng Rực Sáng). Tác giả rất biệt tài trong khêu gợi những điều không thể gợi khêu, nói những điều tưởng là mông lung mà đưa dẫn về tâm linh sâu kín, sống, chết, tương duyên. Ông không gọi tên mà để cho độc giả tự đào sâu vạn thể của biển dâu qua lời kể chuyện.    

Phan Tấn Hải tâm sự như thế này trong Lời Thưa đầu tâp truyện:

“Thời thơ ấu, tôi ước mơ sau này sẽ chỉ viết truyện cổ tích…

Đó là nơi cái thiện luôn luôn chiến thắng cái ác, đó là con ngựa bay của Thánh Gióng, là chiếc thảm bay của cổ tích Ba Tư”  và trong truyện Thiếu Nữ Trong Ngôi Nhà Bệnh:

“Chúng tôi chỉ là những đứa trẻ trên trần gian này.”

Con người yêu sự ngây thơ của trẻ con và những câu chuyện cổ tích có hậu không phải là điều ngẫu nhiên. Trước hết, sự ngây thơ của trẻ con gợi lên một trạng thái mà người lớn đã đánh mất. Trẻ nhỏ nhìn thế giới không hoài nghi hay không toan tính, chẳng bị ám ảnh bởi thất bại hay cái chết. Khi người lớn nhìn vào chúng, ta bắt gặp một “phiên bản nguyên sơ” của chính mình, trở lại một thời kỳ mà thế giới còn trong lành vô nhiễm. Nói cách khác, một kiểu nostalgia, cảm xúc hoài niệm giúp con người giảm căng thẳng và tìm lại cảm giác an toàn. Trẻ con trở thành biểu tượng sự sống của cảm giác ấy. Kế đến, cổ tích có hậu đáp ứng một nhu cầu rất căn bản trong niềm tin rằng thế giới có trật tự đạo đức. Trong đời thực, cái tốt không phải lúc nào cũng thắng, người tốt có khi phải chịu thiệt thòi, và mọi thứ thường mơ hồ giữa trắng và đen. Trái lại, cấu trúc truyện cổ tích rất rõ ràng, thiện thắng ác, công lý được thực thi. Điều này gắn với một khái niệm rằng con người có xu hướng tin thế giới “nên” công bằng, dù thực tế không phải lúc nào cũng vậy. “…tôi đã đem truyện cổ tích vào đời thường, để làm cho cuộc đời đẹp hơn. Và đó sẽ là hạnh phúc của người viết và của người đọc.” (Lời Thưa)

oOo

“Đuổi Bắt Một Mùi Hương” là một tác phẩm hấp dẫn, đem lại cho người đọc một cảm giác tự tại từ một tác giả với nhiều năm hấp thụ thâm sâu giáo lý Phật đà. Nói về tình yêu mà không lãng mạn hóa tình yêu, nói về Phật pháp mà không thuyết giáo, nói về mất mát mà không bi lụy. Sức mạnh của tập truyện nằm ở chỗ tác giả cổ tích hóa chuyện đời thường, mượn mùi hương là một ví dụ, để người đọc nhận ra một điều gì rất riêng tư và đồng thời lại phổ quát cùng lúc. Một tập hợp những cổ tích thơ mộng tưởng chừng đã mất hút trong thời đại kỹ thuật tiên tiến, AI hiện nay.

Câu kết của truyện ngắn “Đuổi bắt một mùi hương” trích dẫn tiếng tụng kinh “Sắc bất dị không, không bất dị sắc” vọng ra từ chính điện, không giải thích, không kết luận, chỉ để âm vang lan ra. Như mùi hương. Có thật một cô bé, một mùi hương hiện hữu, hay chỉ là phương tiện để cư sĩ Nguyên Giác nói một thời kinh? Vòng tròn thiền tông lấp lánh khuôn mặt cô bé, và mùi hương theo đuổi không nguôi, bất giác gọi về một cõi Chúng Hương của kinh Duy Ma Cật, nơi Phật Hương Tích dùng mùi hương để giáo hóa chúng sanh mà không cần tiếng nói. Mọi phương tiện, ngôn ngữ hay mùi hương đều diệu dụng trong chuyển hóa để “trâu bùn trong từng khoảnh khắc, và đang học cách để thấy mình là biển (Lời Thưa)”

Vũ Hoàng Thư

Tháng 3, 2026

—————————-

(*) Đuổi Bắt Một Mùi Hương, Tuyển Tập PHAN TẤN HẢI, NXB VĂN HỌC PRESS & VIỆT BÁO FOUNDATION – 2026: https://www.barnesandnoble.com/s/9798260319826    

Nhật Ký Lịch Sử: VỀ SỰ SỤP ĐỔ CỦA BỨC TƯỜNG BÁ LINH THÁNG NOV/09/1989

Đó không phải là một trận chiến…
cũng không phải một thỏa thuận chính trị lớn lao…
chỉ là một câu nói — được đọc hơi sai — trên sóng truyền hình trực tiếp.

Năm 1989, vào những ngày cuối của Chiến tranh Lạnh, sức ép trong lòng Đông Đức ngày càng gia tăng. Người dân tuyệt vọng muốn rời đi, các cuộc biểu tình lan rộng, và chính quyền thì chật vật duy trì quyền kiểm soát.

Khi ấy, một quan chức chính phủ — Günter Schabowski — bước ra trước ống kính trong một cuộc họp báo thường lệ.

Ông được trao các quy định mới về việc đi lại — những quy định cuối cùng sẽ cho phép người Đông Đức qua biên giới dễ dàng hơn.

Nhưng có một vấn đề.

Ông chưa được phổ biến đầy đủ.

Khi các phóng viên hỏi những quy định mới sẽ có hiệu lực từ khi nào, Schabowski ngập ngừng… nhìn xuống tập giấy ghi chú… rồi đưa ra một câu trả lời đã làm thay đổi lịch sử:

“Theo như tôi biết… có hiệu lực ngay lập tức.”

Điều đó vốn không nằm trong kế hoạch.

Chủ trương ban đầu là triển khai thay đổi một cách từ từ.

Thế nhưng hai chữ — “có hiệu lực ngay lập tức” — lập tức lan truyền trên truyền hình và radio.

Chỉ trong vài giờ, hàng ngàn người đã tụ tập tại các cửa khẩu, yêu cầu được sang bên kia.

Lính gác không nhận được mệnh lệnh rõ ràng nào.

Đối diện với đám đông ngày một lớn và tình thế rối ren, họ đã đưa ra một quyết định ngay tại chỗ —

họ mở cổng.

Và cứ thế, Bức tường Berlin — biểu tượng của sự chia cắt suốt gần ba thập niên — bắt đầu sụp đổ.

Không có cuộc xâm lược nào.
Không có tuyên bố chính thức nào.

Chỉ là một sự hiểu lầm… đúng vào khoảnh khắc định mệnh.

Bởi đôi khi, lịch sử không đổi thay bằng vũ lực —

mà đổi thay chỉ bằng một câu nói.

Historical Diaries

(Chuyển ngữ: ChatGPT; T.Vấn biên tập và hiệu đính)

TV&BH vừa nhận được tập Tạp Luận THEO DẤU THƯ HƯƠNG II của nhà văn Trịnh Y Thư, một cây bút lỗi lạc của văn học hải ngoại và cũng là một bỉnh bút sung sức của trang Văn Học và Đời Sống T.Vấn & Bạn Hữu.  “Sách dày 294 trang, đang lưu hành trên các mạng, như Amazon và Barnes & Noble. Nhìn chung, tác phẩm giúp độc giả soi rọi thêm nhiều cách nhìn đa dạng, mới mẻ, kể cả khi tác giả viết về những người viết chúng ta đã quen thuộc trong văn học Việt Nam, như về Ngô Thế Vinh, Đỗ Hồng Ngọc, Nguyễn Thị Khánh Minh, và nhiều người khác.” (Phan Tấn Hải)

Cũng theo nhà văn Phan Tấn hải, một cây bút sung sức và đa dạng khác của văn học hải ngoại (và của TV&BH) thì:

“Nói ngắn gọn, Theo Dấu Thư Hương 2 có sức mạnh lôi cuốn nhiều độc giả sẽ đọc một mạch, không muốn buông tay xuống để nghỉ. Đây là một tuyển tập rất thơ, rất cuồng nộ, và cũng rất buồn. Đây là những dòng chữ rất mực khó tìm trong cõi này.”

Độc giả có thể tìm mua Theo Dấu Thư Hương 2 từ Amazon, khi vào trang này:

https://www.amzn.com/B0FS2BPJ7D

Hay là vào trang của nhà xuất bản Barnes & Noble:

https://www.barnesandnoble.com/w/theo-dau-thu-huong-ii-trinh-y-thu/1148217340?ean=9798319699602

Từ tìm kiếm: theo dau thu huong II, trinh y thu

Nếu quý vị đang ở Quận Cam, xin mời tới mua ở Nhà Sách Tự Lực.

Xin trân trọng giới thiệu cùng quý độc giả của TV&BH và cám ơn nhã ý của nhà văn Trịnh Y Thư.

TÌM HIỂU THÊM VỀ TUYỂN TẬP THEO DẤU THƯ HƯƠNG II:

Phan Tấn Hải: Đọc Tuyển Tập Trịnh Y Thư: Theo Dấu Thư Hương 2

Trần Huy Bích: Phát biểu nhân dịp giới thiệu cuốn Theo Dấu Thư Hương II của Trịnh Y Thư

Bài nói chuyện của Nguyễn Thị Khánh Minh trong buổi Ra Mắt Sách “Theo Dấu Thư Hương tập 2 của nhà văn Trịnh Y Thư

TV&BH vừa nhận được tập Truyện Ngắn và Tản Văn CHUYẾN DU LỊCH XUYÊN KHÔNG của nhà văn Tiểu Lục Thần Phong, một cây bút rất sung sức và đa dạng của trang Văn Học và Đời Sống T.Vấn & Bạn Hữu. Sách dầy HƠN 200 trang, gồm 22 Truyện Ngắn và Tản Văn  (một số bài đã được giới thiệu trên trang TV&BH). Sách do nhà xuất bản LOVE phát hành năm 2025. Tấm tranh bìa rất đẹp do họa sĩ Ann Phong thực hiện. Phần trình bày và layout do Võ Phú.

Độc giả muốn có sách xin liên lạc tác giả: freedomsteven_01@yahoo.com

Hoặc NXB: lovepublishing2025@gmail.com

Xin trân trọng giới thiệu cùng quý độc giả của TV&BH và cám ơn nhã ý của nhà văn Tiểu Lục Thần Phong.

(Trích THAY LỜI TỰA)

TA CÒN NGỒI LẠI

Thời đại công nghệ kỹ thuật cao, thời đại trí tuệ nhân tạo (AI) làm thay đổi sâu săc bộ mặt xã hội, thay đổi cả hành vi và thói quen của con người. Mọi vật, mọi việc, mọi sự chuyển biến mau lẹ, sự thay đổi với tốc độ chớp nhoáng, đào thải ngày càng khốc liệt. Con người bị cuốn hút vào cái vòng quay vô hình không sao thoát ra được.

Nghệ thuật ngôn từ giờ đã chết lâm sàng. Nghệ thuật âm thanh và ánh sáng mê hoặc con người dù là dân đô thị hay dân nhà quê, dù là nam hay nữ, già hay trẻ, tây hay ta. Con người giờ lệ thuộc nặng nề vào các phương tiện điện tử thông minh mà quẹt quẹt, khóc cười với những emoji chớp nhoáng, loạn động với các tin tức đôi ba dòng, sướng khổ với những clip hay video vài mươi giây…Con người ngày nay không có thời gian để đọc chữ: Sách báo, văn chương, thơ ca… giờ nhạt nhòa như cái bóng giữa đời. Ấy vậy mà vẫn còn có một số người vẫn ôm ấp cái dĩ vãng xa xưa, vẫn ngày đêm rị mọ viết lách, vẫn mê đắm chữ nghĩa dù đời lạnh nhạt quay lưng.

Trong thời đại hôm nay viết để làm gì? Làm gì để viết? những câu hỏi thật không biết trả lời ra làm sao. Người ngoài giới cho là lạc hậu, hậu đậu nhưng biết làm sao được?

Ngày xưa cụ Nguyễn Du đã từng bảo: “Đã mang lấy nghiệp vào thân” kia mà! Văn chương không phải là nghề, nó là cái nghiệp. Văn chương không phải là phương tiện để kiếm sống mà là nghệ thuật sống, nghệ thuật để sống với đời. Đời không có nghệ thuật, không có chữ nghĩa thì con người đồng với loài vật hay là người máy. Nghệ thuật nói chung, văn chương nói riêng là sự phân định con người với con vật. Nếu con người cũng chỉ có ăn, ngủ, giao phối, tranh đoạt thức ăn và hang ổ… thì con người khác gì con vật. Nhờ ngôn ngữ, văn chương, nghệ thuật mà con người khác con vật, nhờ vậy mà thăng hoa, phát triển.

Trí tuệ nhân tạo là thành tựu quan trọng của con người. Trí tuệ nhân tạo cũng có thể viết văn, làm thơ, soạn nhạc…nhưng đó là đồ giả. Trí tuệ nhân tạo không có sáng tác, nó chỉ lọc, lựa từ nguồn tư liệu khổng lồ trên mạng Net rồi chắt lọc, trích, cắt, dán, chép…để thành một bài văn, một tác phẩm theo yêu cầu do con người đặt ra. Trí tuệ nhân tạo chỉ thuần túy kỹ thuật, con vật thuần sống bằng bản năng, cả hai đều không có linh hồn, tâm hồn, nhận thức hay tình cảm. Chỉ có con người mới có đủ cả hai phần xác thân và tâm hồn.

Xã hội muôn màu muôn vẻ và luôn biến thiên. Tâm hồn con người cũng như ống kính vạn hoa biến hóa muôn hình tướng. Tâm hồn con người còn là tấm gương phản ảnh muôn vẻ của xã hội, vạn vật bên ngoài và phản chiếu cả chính nội tâm bên trong của con người.

Viết để làm gì? Làm gì để viết? thật sự chẳng cần phải trả lời! đó là sự đam mê, đó là nghiệp, muốn không được không muốn cũng không xong!

Người viết hôm nay cô đơn hơn bao giờ hết, cô đơn ngay giữa cộng đồng người, cô đơn ngay chính trong lòng mình, cô đơn gặm nhấm tâm hồn nhưng cô đơn cũng lại là chất xúc tác để viết, càng viết càng cô đơn. Gặm nhấm nỗi cô đơn như người nghiện thuốc phiện, vừa hứng thú cao độ lại vừa vật vã đau mình, cái thú đau thương.

Văn chương là cái nghiệp, nghiệp chữ. Người viết như con tằm, con tằm vắt kiệt thân xác để nhả tơ. Con tằm không nhả tơ thì khác gì con sâu! Người viết là cây nến, nến phải cháy sáng cho dù hao mòn thân xác, nến không cháy sáng thì cũng chỉ là cục sáp vô tri.

Sông vẫn chảy đời sông, suối vẫn trôi đời suối, xã hội vẫn thăng trầm liên lỉ, văn minh loài người vẫn thịnh suy biến đổi không ngừng. Ngày tháng trôi qua không trở lại bao giờ, “anh được gì không, em còn gì không?” may ra còn nỗi cô đơn với chút tình chữ nghĩa đong đầy. “Ngày tháng nào đã ra đi khi ta còn ngồi lại” (Trịnh Công Sơn). Ta đã ngồi, đang ngồi và sẽ tiếp tục ngồi lại với nỗi cô đơn để con tằm nhả tơ, để ngọn nến cháy sáng, để hứng thú và vật vã với cuộc chơi chữ nghĩa giữa cuộc đời.

Lãng Thanh

Ất Lăng thành, 1025

TV&BH vừa nhận được tập TUYỂN THƠ VĂN của nhà thơ lê Minh Hiền, một cây bút rất sung sức và đa dạng của trang Văn Học và Đời Sống T.Vấn & Bạn Hữu. Sách dầy hơn 400 trang, giấy vàng nhạt (dịu mắt, nhẹ tay và…sang trọng). Sách do nhà xuất bản NHÂN ẢNH phát hành năm 2025.

Đây là một tập TUYỂN THƠ VĂN gồm đủ mọi thể loại: Thơ, Thơ Chuyển ngữ, Song ngữ, Haiku, Truyện ngắn và Tản văn. Tác giả là một trong những cây bút còn sung sức ở hải ngoại tạm gọi là trẻ (vì chưa già!). Anh cộng tác với hầu hết các trang mạng và tạp chí văn học ở hải ngoại từ năm 2016 đến nay.

TV&BH trân trọng giới thiệu MƯA & EM của nhà thơ Lê Minh Hiền đến quý độc giả. Quý độc giả muốn có sách xin liên lạc với tác giả: hienlehuong@gmail.com

hoặc NXB Nhân Ảnh: han.le3359@gmail.com. Số ĐT: (408) 722-5626.

Riêng với độc giả của TV&BH, tác giả đã ưu ái cho phép chúng tôi được gởi đến quý độc ấn bản điện tử của tập Tuyển Thơ Văn MƯA & EM dưới đây:

Lê Minh Hiền: MƯA & EM

XIN BẤM VÀO ĐÂY

LUÂN HOÁN: THƯ ĐẦU SÁCH

(Chủ biên Tạp chí Ngôn Ngữ in Montréal Canada)

Lê Minh Hiền là người làm thơ quen tên, ngoài tôi, chắc chắn còn vô số người biết danh anh. Tôi biết anh vì anh từng góp bài cho Vuông Chiếu trang web cá nhân tôi, và cho Tạp chí Ngôn Ngữ. Như thế có thể nói chắc chắn các bạn yêu sách báo và không lười đọc, phần nhiều đều đã nghe danh Lê Minh Hiền.

Mở tuyển thơ văn Lê Minh Hiền Mưa & Em là bài thơ Mưa & Em. Không lạ. Thơ vốn từ cảnh sống thiên nhiên mà có. Những ai từng làm thơ không viết về mưa. Thử xem Lê Minh Hiền gõ tiếng mưa như thế nào, đương nhiên không cần phải tả cảnh. Mời đọc:

Mưa

ngàn năm về qua phố quận

Em

trăm năm về qua đời ta

Ta

nửa đêm thức giấc nghe mưa rớt

thân ở trời tây thấy chớp nhoáng chợt phương đông

.

Mưa

ngàn năm như vô cảm

Em

trăm năm đẹp chiêm bao

Ta

hồn như trinh nữ xuân xanh xót

cũ càng khe mộng gánh giang hà trót vấn vương…

Có khác với Nguyễn Vỹ, Nguyễn Bính, Hà Nguyên Thạch, Trần Vấn Lệ… Cái khác của anh ở đây, là anh nhận thức rằng “mưa vô cảm”, và sự chọn chữ sắp dòng thành câu:

Ta

hồn như trinh nữ xuân xanh xót

cũ càng khe mộng gánh giang hà trót vấn vương…”

là rất thơ…

Nhà thơ Luân Hoán

Montréal Canada, May 6th, 2025 (9:36 am)

GIỚI THIỆU:

Năm 1990, sau khi California thông qua Dự Luật 187 (xin xem phần chú thích), cặp vợ chồng đạo diễn/diễn viên Sergio Arau và Yareli Arizmendi nẩy ra ý tưởng làm một cuốn phim dựa trên giả định đầy kịch tính về tiểu bang California sẽ ra sao nếu toàn bộ cư dân gốc Mexico đột ngột biến mất. Mục đích là làm nổi bật vai trò không thể thiếu của cộng đồng này trong mọi mặt đời sống, từ nông nghiệp, dịch vụ đến các công việc hàng ngày. Mãi đến 8 năm sau, họ mới có thể biến ý định ban đầu thành một cuốn phim ngắn (1998) và đến năm 2004, họ thực hiện thành một phim dài, mang tên: “”A Day Without a Mexican” (Một Ngày Không Có Người Mexico) (2004). Đến nay (tháng 7/2025) qua những gì hiện đang xẩy ra ở Los Angeles với những người nhập cư (bất hợp pháp và hợp pháp) mà trong đó hầu như người Hispanic được nhắm tới như mục tiêu chính của chính quyền Liên Bang, người ta có cảm tưởng như “cuộc sống đang cố bắt chước nghệ thuật”, hay nói như những người làm văn học nghệ thuật, các nhà văn./nhà thơ/nhà biên kịch/nhà làm phim đang chỉ làm chức năng của mình “CON CHIM BÁO BÃO”.

Xin mời quý độc giả theo dõi câu chuyện của cặp vợ chồng đạo diễn/diễn viên Sergio Arau và Yareli Arizmendi dưới đây.

T.Vấn & Bạn Hữu

The NYT: Living ‘A Day Without a Mexican’ in L.A., 21 Years Later

(Chuyển ngữ tiếng Việt: Gemini; Hiệu đính (và chịu trách nhiệm): T.Vấn)

Sống ‘Một Ngày Không Có Người Mexico’ Ở L.A., 21 Năm Sau

Bài của: Matt Stevens

Nhà làm phim Yareli Arizmendi, một trong những người sáng tạo ra bộ phim “Một ngày không có người Mexico”, tại Los Angeles vào tháng 7. Ảnh: Mark Abramson cho tờ The New York Times

Bộ phim độc lập năm 2004 đã tưởng tượng một California phi lý, không có người Latino. “Khi nỗi sợ hãi về các cuộc bố ráp nhập cư làm trống rỗng một phần Los Angeles, tiền đề của bộ phim dường như quá đỗi chân thực”, theo lời các nhà sáng tạo của bộ phim.

Màu sắc rực rỡ của những tấm vải được trưng bày dọc theo Phố Ninth vang vọng, nhưng khu thời trang ở trung tâm thành phố Los Angeles lại yên tĩnh một cách lạ thường vào một buổi chiều gần đây. Trong các con hẻm ngoài Đại lộ Olympic, lượng người đi bộ thưa thớt. Ở những nơi khác trong khu vực, hàng ghế nhà thờ vắng người hơn và những người bán hàng rong đã quyết định ở nhà. Nhiều bữa tiệc tốt nghiệp, sự kiện Quốc khánh 4 tháng 7 và các chương trình tại công viên khu phố đã bị hủy bỏ. Lượng hành khách xe buýt giảm; số lượng cuộc hẹn bị hủy tại một số phòng khám và bệnh viện tăng lên.

Theo nhiều cách, một phiên bản phi lý của California không có cư dân Latinh — như được mô tả trong bộ phim độc lập “A Day Without a Mexican” hơn hai thập kỷ trước — đột nhiên không còn xa vời đến vậy. Các cuộc bố ráp của liên bang về nhập cư đã làm thay đổi cuộc sống ở khu vực Los Angeles đối với nhiều người Latinh không có giấy tờ hợp lệ và những người đã quyết định rằng việc tốt nhất là cứ ở nhà.

“Cuộc sống đang bắt chước nghệ thuật,” Yareli Arizmendi, một trong những người tạo ra bộ phim năm 2004, cho biết. “Đây là điều mà chúng tôi đã thấy sẽ xảy ra.”

Bộ phim, được cô Arizmendi viết cùng chồng mình, Sergio Arau, và đóng vai chính, kể về vài ngày hỗn loạn ở California khi người Mexico đột nhiên biến mất — khỏi các cánh đồng của Thung lũng Trung tâm, khỏi bãi đậu xe của một cửa hàng sửa chữa nhà cửa được gọi là “Home Station” và thậm chí từ bên trong nhà của mọi người. Khi người dự báo thời tiết, người giúp việc và các công nhân khác đột nhiên vắng mặt, các kệ hàng tạp hóa trống rỗng, các đặc vụ Biên phòng bắt đầu tìm việc mới và thậm chí các chính trị gia từng gay gắt về nhập cư cũng thay đổi giọng điệu. “Hãy nói với họ rằng California cần họ,” quyền thống đốc California nói với nhân vật của cô Arizmendi về những người Latinh đã biến mất.

Nhân vật của cô Arizmendi, một phóng viên truyền hình người Mỹ gốc Mexico, trả lời: “Tôi ước gì họ có thể nghe được điều đó sớm hơn.”

Vào một ngày trong tuần gần đây, khi cô Arizmendi được lái xe về phía đông từ nhà cô ở trung tâm Los Angeles, xuyên qua khu trung tâm lịch sử của thành phố và đến khu phố Boyle Heights với đông đảo người Latinh, cô nhớ lại bối cảnh chính trị đã tạo ra bộ phim của mình.

Năm 1994, các cử tri California đã thông qua Dự luật 187, một sáng kiến bỏ phiếu mang tính bước ngoặt cấm những người nhập cư không có giấy tờ hợp lệ và con cái của họ nhận các dịch vụ của chính phủ như giáo dục công cộng và chăm sóc y tế không khẩn cấp. Được ủng hộ bởi thống đốc lúc bấy giờ, Pete Wilson, một thành viên Đảng Cộng hòa, biện pháp sâu rộng này cũng yêu cầu giáo viên và bác sĩ báo cáo bất kỳ ai mà họ nghi ngờ đang sống bất hợp pháp ở California.

Hình ảnh: Người dân phản đối Dự luật 187 của California bên ngoài Quỹ Di sản ở Washington, D.C., vào năm 1994. (Ảnh: Joe Marquette/Associated Press)

“Những gì Pete Wilson đã làm vào năm 1994 với Dự luật 187 đã lan rộng khắp cả nước và theo một nghĩa nào đó, đã lan rộng ra toàn thế giới,” cô Arizmendi nói. “Đó là mánh khóe lâu đời của chính trị gia để tìm ra một lý do có thể khiến mọi người ngừng suy nghĩ logic. Đó là ‘Mọi thứ sai trái trong cuộc sống của bạn đều là lỗi của vấn đề này, người này, và tôi sẽ giải quyết nó.’ Đó là cách vận hành.”

Cô Arizmendi, người sinh ra ở Thành phố Mexico, nhớ lại rằng khi ông Wilson đang vận động tranh cử, cô và ông Arau vừa chuyển đến San Diego để cô có thể nhận một công việc tại một trường đại học gần đó. Ông Arau, cũng là người gốc Thành phố Mexico, mới đến thị trấn và đang buồn bã — và cô Arizmendi đã xin lỗi anh ấy vì đã khiến họ chuyển đi. California không chia sẻ những giá trị mà ông Wilson đang ủng hộ, cô khẳng định.

“Nếu chỉ một ngày họ mất đi tất cả sức lao động Latinh mà họ có ở đây, họ sẽ chết,” cô nhớ lại đã nói với chồng mình. “Chỉ một ngày không có người Mexico.”

Vì vậy, ý tưởng ra đời. Một bộ phim ngắn 28 phút ra mắt năm 1998 đã nhận được đủ sự chú ý của báo chí và giải thưởng tại các liên hoan phim để cặp đôi bắt đầu lên kế hoạch cho một bộ phim truyện dài. Một hãng phim “lớn” của Mỹ đã đề xuất viết lại kịch bản để Mel Gibson có thể đóng vai chính, cô Arizmendi nói. Trong phiên bản của hãng phim, vợ người Mexico của nhân vật của ông Gibson sẽ biến mất và anh ấy sẽ đi tìm để cứu cô ấy (và tất cả người Mexico), cô Arizmendi nhớ lại.

Cô Arizmendi và ông Arau đã từ chối ý tưởng đó. Nhưng với sự giúp đỡ của một công ty sản xuất Mexico, phiên bản phim của họ đã ra rạp vài năm sau đó. Ông Arau đạo diễn. Cô Arizmendi đóng vai chính. Bộ phim, được làm với kinh phí khoảng 1,5 triệu đô la, đã thu về hơn 10 triệuđô la tại các phòng vé toàn cầu. Và mặc dù nó chủ yếu nhận được những đánh giá không mấy thuận lợi — các nhà phê bình thấy nó rời rạc và rao giảng — nó đã chạm đến một dây thần kinh.

Hình ảnh: Sergio Arau và Yareli Arizmendi tham dự buổi ra mắt “A Day Without a Mexican” ở Los Angeles vào năm 2004. (Ảnh: Mark Mainz/Getty Images)

Một bảng quảng cáo ở bãi đậu xe Hollywood viết: “Vào ngày 14 tháng 5 sẽ không có người Mexico nào ở California.” Nhưng một số người qua đường đã không hiểu trò đùa và cảm thấy bị xúc phạm. Biển báo đã nhận được khiếu nại và bị gỡ xuống.

Dan Rather muốn phỏng vấn họ, cô Arizmendi nói. Lou Dobbs cũng vậy. Bộ phim được chiếu tại 32 rạp vào cuối tuần đầu tiên. Sau đó là hơn 80 rạp. Nó chuyển từ California sang Texas, nhưng động lực của nó đã giảm dần trong mùa hè trước khi đến Chicago và New York. “Mục đích chỉ là để mọi người trân trọng sự hiện diện của chúng tôi ở Hoa Kỳ,” ông Arau, 73 tuổi, nói trong một cuộc phỏng vấn video từ Thành phố Mexico vào tuần trước. “Trước khi chúng tôi bắt đầu quay phim ngắn, tôi cảm thấy rất tệ, và tôi cho rằng có rất nhiều người cảm thấy những gì tôi đang cảm thấy.”

Cuộc sống của người Latino ở California đã phát triển rất nhiều kể từ thời gian cuối thế kỷ 20 đó. Số lượng cử tri đủ điều kiện đi bầu phiếu gốc Hispanic ở Hoa Kỳ đã tăng hơn gấp đôi kể từ năm 2000, và California là nơi sinh sống của một phần tư trong số họ. Năm 2022, cử tri bang đã bầu thượng nghị sĩ Hoa Kỳ gốc Latino đầu tiên của họ, bổ sung vào số lượng ngày càng tăng của người Latino trong các vị trí quyền lực quan trọng trên khắp chính phủ. Người Latino lãnh đạo thậm chí nhiều hơn các tổ chức phi lợi nhuận, công ty tiện ích và cơ quan thực thi pháp luật ở California.

Nhưng giờ đây, sau một loạt các cuộc bố ráp nhập cư ở Los Angeles và trên khắp đất nước, “A Day Without a Mexican” lại được một số người dân Los Angeles nhắc đến.

Đối với các quan chức liên bang và nhiều nhà lập pháp Đảng Cộng hòa, chiến dịch trấn áp nhập cư của chính quyền Trump đã làm cho các thành phố an toàn hơn. Và các đặc vụ thực hiện các cuộc bố ráp ở Los Angeles và những nơi khác, họ nói, đang bị những kẻ bạo loạn tấn công và bị các chính trị gia và nhà hoạt động Đảng Dân chủ bôi nhọ. Nhưng đối với nhiều quan chức và cư dân ở khu vực Los Angeles, tác động của các cuộc bố ráp đã gợi lại ký ức về lệnh phong tỏa Covid khi đường phố đột nhiên trống rỗng.

Vào một buổi chiều nóng nực tháng 7 này, tại một tiệm rửa xe ở khu phố Mid-City, một số công nhân Latino đang lướt điện thoại trong khi một quảng cáo truyền hình có sự góp mặt của Kristi Noem, thư ký an ninh nội địa, vang lên trên màn hình phía trên họ. “Hãy rời đi ngay,” bà Noem nói. “Nếu không, chúng tôi sẽ tìm thấy các nguồi và chúng tôi sẽ trục xuất các người.”

Hình ảnh: Người dân biểu tình phản đối việc giam giữ người di cư bởi cơ quan thực thi pháp luật liên bang ở Los Angeles vào tháng 6. (Ảnh: Philip Cheung for The New York Times)

Sau đó, tại một cửa hàng Home Depot gần Công viên MacArthur mà các đặc vụ đã bố ráp vào tháng 6, các nhân viên an ninh trung tâm thương mại mặc đồng phục đen tuần tra bãi đậu xe bằng xe golf. Xa hơn cánh cửa, gần những cột cờ đỏ đánh dấu lối vào bãi đậu xe cho các phương tiện, một vài người đàn ông có vẻ là lao động thời vụ đang đứng trên vỉa hè. Một số tìm bóng mát dưới một cụm cây.

“Đây là điều quá sai trái,” cô Arizmendi nói, nhìn từ cầu thang cao. “Họ có thể bắt giữ một người chỉ đang đứng đó.”

Khi cô Arizmendi ngồi vào chỗ để ăn trưa tại Los Cinco Puntos, đã có rất nhiều điều trong ngày để suy ngẫm. Có mặt từ những năm 1960, chợ Mexico và cửa hàng deli này nằm ở giao lộ của năm con phố và ở ngã tư của Boyle Heights và East Los Angeles.

Khi cô ấy ăn từng miếng enchilada, cô Arizmendi nhớ lại buổi chiếu kỷ niệm 20 năm của “A Day Without a Mexican” vào năm ngoái. Khán giả đã nhận xét kịch bản đã phản ánh sát sao ngôn ngữ chống nhập cư ngày nay như thế nào. “Đây là đất nước của chúng ta,” nhà hoạt động chống nhập cư trong phim nói trên tin tức địa phương. “Họ đến đây và cướp việc làm của chúng ta, họ hưởng phúc lợi xã hội và mang ma túy vào đất nước này và trộm cắp.”

Hình ảnh: Một bảng quảng cáo quảng bá “A Day Without a Mexican” ở Hollywood vào năm 2004. (Ảnh: Mel Melcon/Los Angeles Times, via Getty Images)

Trong một cuộc phỏng vấn video sau chuyến đi, cô Arizmendi và ông Arau tiết lộ rằng trong những năm gần đây, họ đã viết một kịch bản cho phần tiếp theo — “Another Day Without a Mexican” (Một Ngày Khác Không Có Người Mexico) — điều chỉnh cho phù hợp với giọng điệu chống nhập cư của nhiệm kỳ tổng thống Trump. Nhưng nó chưa nhận được sự quan tâm nào, họ nói. Cũng như khi họ lần đầu tiên đưa ra ý tưởng cho bộ phim gốc, cô Arizmendi nói, họ đã bị các đối tác hãng phim tiềm năng nói rằng kịch bản mới của họ là “điên rồ.”

Matt Stevens

*Dự luật 187 của California (Proposition 187) (1994)

Tác động: Dù sau đó bị tòa án liên bang bác bỏ phần lớn, Dự luật 187 đã châm ngòi cho một làn sóng tranh luận gay gắt về nhập cư và ảnh hưởng đến tư duy chính trị về vấn đề này trên toàn nước Mỹ và thậm chí quốc tế, như Yareli Arizmendi đã nhận định.

Nội dung: Đây là một sáng kiến bỏ phiếu mang tính bước ngoặt được cử tri California thông qua. Dự luật này cấm người nhập cư không có giấy tờ hợp lệ và con cái của họ nhận các dịch vụ công của chính phủ, bao gồm giáo dục công cộng và chăm sóc y tế không khẩn cấp.

Yêu cầu báo cáo: Dự luật cũng yêu cầu giáo viên và bác sĩ phải báo cáo bất kỳ ai mà họ nghi ngờ đang sống bất hợp pháp ở California.

TV&BH nhận được 2 tập Truyện Dài ĐỜI THỦY THỦ (1&2) của nhà văn Vũ Thất, một cây bút kỳ cựu. ĐỜI THỦY THỦ 1 được xuất bản năm 1969 ờ Sài Gòn, sau đó, THƯ ẤN QUÁN của cố nhà văn TRẦN HOÀI THƯ tái bản ở Mỹ năm 2012. ĐỜI THỦY THỦ 2 xuất bản năm 2023 do nhà xuất bản NHÂN ẢNH thực hiện. Cả hai tập đều được in ấn trang nhã với hình bìa là một con tàu giữa biển cả. Dĩ nhiên, nhà văn Vũ Thất là một cựu sĩ quan Hải quân của QL/VNCH và từng là Hạm Trưởng Tuần Duyên Hạm Hoàng Sa HQ 616 và hai tập truyện tự tên gọi đã cho độc giả biết nhân vật chính trong truyện là ai rồi.

Trước năm 1975, cùng với ĐỜI THỦY THỦ 1 (1969), nhà văn Vũ Thất đã xuất bản TRONG CƠN BÃO BIỂN (1970) và MỘT DÒNG SÔNG CHO CHIẾN ĐỈNH (1975).

TIỂU SỬ NHÀ VĂN VŨ THẤT

Vũ Thất

Tên thật: Võ Văn Bảy            

Sinh năm: Canh Thìn 1940
Cư dân : Tân Châu – Vĩnh Long – Cần Thơ – Mỹ Tho – Sài Gòn – Nha Trang – Maryland.

Cựu học sinh Trung học Võ Tánh Nha Trang (1957-1959)

Cựu Sinh viên Sĩ quan Hải quân Quân lực Việt Nam Cộng hòa (1961-1963)

Các chức vụ 5 năm sau cùng:

Chỉ huy trưởng Căn cứ Hải quân Tân Châu (1970-1971).

Hạm trưởng Tuần duyên hạm Hoàng Sa HQ 616 (1971-1972)

Trưởng Phòng 3 Bộ tư lệnh Hải Quân Hành quân Sông, Bình Thủy (1972-1973)

Tham mưu phó Hành quân Bộ tư lệnhLực lượng Trung ương, Đồng Tâm (1973-1974).

Chỉ huy trưởng Liên Đoàn 3 Ngăn Chận, Đồng Tâm (1974-1975)

Cựu tù nhân các trại: Trại 1 (Hoàng Liên Sơn) –  Nam Hà B (Hà Nam Ninh) – Z30D (Hàm Tân).

Vượt biên: tháng 3/ 1984, ghe số MB 160 Paulo Bidong, Malaysia.

Dưới đây là một viết về truyện dài ĐỜI THỦY THỦ 2 của nhà văn Vũ Thất (chúng tôi trích từ trang Blog của nhà văn TRẦN THỊ NGUYỆT MAI

Cuối bài sẽ có những thông tin cần thiết cho những độc giả muốn có sách (giấy) do nxb Nhân Ảnh in ấn rất đẹp và trang nhã. Hiện trang Web TV&BH cũng đã có giới thiệu ấn bản điện tử của ĐỜI THỦY THỦ 2. Xin bấm vào link dưới đây để đọc:

Vũ Thất: ĐỜI THỦY THỦ (2) – Truyện Dài

Xin trân trọng giới thiệu nhà văn kỳ cựu Vũ Thất và hai tác phẩm để đời của ông.

T.Vấn & Bạn Hữu

Cảm tưởng khi đọc truyện Đời Thủy Thủ 2

Thuhuongseattle

Cầm cuốn truyện Đời Thủy Thủ 2 của nhà văn Vũ Thất trên tay, tôi thật sự cảm động vì có dịp đọc lại văn Vũ Thất, một người lính biển.

Hình bìa ĐTT2, một chiến hạm mờ tỏ nơi góc bể với khối tia sáng xuyên qua bầu trời mây xám đen dày đặc kinh hồn rọi sáng mặt biển một màu trắng bạc làm nền cho một chiến hạm đang rẽ sóng trong tĩnh lặng đợi chờ một cơn giông bão. Tôi mường tượng hay chỉ một hải cảng bình an? Đây là một tuyệt phẩm chủ ý hay vô tình?

Nhân vật chính, Kim Phượng, một sinh viên duyên dáng, xinh đẹp, năm thứ ba đại học ban Sử Địa, cũng là một đặc công Cộng Sản nằm vùng. Người đẹp xin quá giang từ Quy Nhơn về Sài Gòn, mang theo một trái bom với sứ mạng đánh chìm chiến hạm và thủy thủ đoàn như một món quà cho đảng để được làm đám cưới với Hưng, người cô yêu.

Đại úy Hạm Phó Võ Bằng hân hoan tiếp đón và vô tư hướng dẫn người đẹp đặc công thăm viếng các phòng sở trên chiến hạm. Còn người đẹp thì cười thầm sự si dại của Hạm Phó và lợi dụng để tìm chỗ đặt bom đánh chìm tàu mang theo nhiều xác chết gồm cả Hạm Phó, Hạm Trưởng.

Giữa tình thế nguy nan, tác giả đưa người đọc vào cái nhiêu khê của cuộc đời vì tuy Kim Phượng nghe lời người yêu làm đặc công nhưng lại vẫn yêu lá cờ vàng ba sọc đỏ. Lá cờ Việt Nam Cộng Hòa đã ăn sâu vào tim óc cô từ ngày mới lớn. Suốt trong thời cắp sách đến trường, cô đã luôn luôn xúc động, bồi hồi vừa hát Quốc Ca vừa ngắm nhìn lá cờ vàng ba sọc đỏ bay trong nắng. Và hình ảnh lá cờ trên chiến hạm đã đánh thức lương tri của cô:

Trang 113: “Lá Quốc kỳ nền vàng ba sọc đỏ bay phất phới ở đỉnh cột giữa tàu… Tôi thực sự ngạc nhiên trước hình ảnh sống động… Tôi say sưa ngắm hình ảnh mới mẻ vừa khám phá. Nắng vàng và trời xanh tô điểm lá cờ thêm lộng lẫy, uy nghi. Dù Hưng, nói gì thì nói, tôi vẫn yêu lá cờ vàng ba sọc đỏ. Còn ý nghĩa nào đẹp hơn ba miền chung dòng máu đỏ da vàng. Tôi chào kính lá cờ đó từ lớp mẫu giáo cho đến ngày nay và chắc chắn tôi còn tiếp tục chào kính cho đến hết đời. Lá cờ đó không chỉ là biểu hiện của dân tộc trường tồn mà còn là biểu hiện quãng đời trưởng thành tươi đẹp của tôi và cuộc sống đầy trọng vọng của ba má tôi. Khi nghe lời Hưng chống Mỹ cứu nước, tôi mụ mị quên mất là lá cờ này ngày ngày vẫn ngạo nghễ phất phới khắp Miền Nam. Bọn Mỹ mang quân đến xâm lược chẳng lẽ quên một việc ưu tiên sơ đẳng là thay thế lá cờ vàng bằng cờ sao sọc? Con đường tôi chọn hiện tại có đúng là lý tưởng?”

Rồi qua nhiều lần sinh hoạt cùng Hạm Trưởng, Hạm Phó và thủy thủ đoàn, qua đích thân quan sát hoạt động trên tàu, qua chuyến đi nhiều ý nghĩa và đầy tình người, cô đặc công dần dần nhận ra sự tuyên truyền láo khoét của những người gọi là cách mạng. Thực chất cuộc chiến chẳng phải là giải phóng mà là cưỡng chiếm Miền Nam bằng khủng bố, súng đạn. Khi thấy Hạm Phó Võ Bằng chân chất bao nhiêu, cô càng nhận ra người cô đang yêu gian ác bấy nhiêu…

Bên cạnh sự chao đảo về lý tưởng của cô Phượng, Đời Thủy Thủ 2 còn kể về mối tình thơ mộng “sớm nở” giữa trời mây nước nhưng có “tối tàn” hay không thì không ai biết… Bởi vì họ chỉ có hai ngày bên nhau rồi chia tay… Tác giả thành công trong việc đưa người đọc từng phút đồng cảm với mối tình chớm nở của “đôi trẻ” cũng như tạo được sự ngỡ ngàng thương xót khi họ đột ngột lìa xa trong cảnh bẽ bàng.

Người đọc cũng được giải thích nguyên nhân các hiện tượng mắt thấy tai nghe hàng ngày và thêm ngạc nhiên thích thú với các trang nói về Thiên Văn. Nhất là cách nhận dạng sao, cách đo phương vị và cách tính tọa độ cho tàu đi đúng hướng. Các tên của những vì sao được đưa vào ca dao rất thú vị như “Sao Tua chín cái nằm kề, Thương em từ thuở mẹ về với cha.” Hoặc: “Còn trời còn nước còn non. Còn cô Chức Nữ hãy còn chàng Ngưu.” Và khá nhiều tinh tú với tên lịch sử cổ kim Đông Tây được gom lại ở những trang này.

ĐTT2 còn hấp dẫn, thú vị với những kiến thức về hàng hải, chuyên nghiệp của lính biển cũng như những kiến thức về văn hóa văn chương gồm các tác phẩm trong nước và ngoại quốc…

Truyện dài Đời Thủy Thủ 2 chấm dứt khi chiến hạm cập bến Bạch Đằng Sài Gòn. Vũ Thất ưu ái dành cho độc giả chọn kết cục theo ý riêng của từng người.

Vũ Thất làm khó người đọc chăng? Riêng tôi rất thích loại kết cục này trong bất cứ truyện ngắn hay dài. Người đọc cần nghĩ suy, cần tham gia câu chuyện, tuy là đọc nhưng vừa để giải trí, cũng vừa là học hỏi. Và lối kết Đời Thủy Thủ 2 cũng mang ý nghĩa câu chuyện sẽ còn tiếp nối. Có đúng chăng nhà văn Vũ Thất sẽ cho xuất bản “Đời Thủy Thủ 3” với tình thế quê hương Miền Nam bị bức tử? Và thêm một mối tình thơ mộng hơn nữa và trọn đời bền vững, không dở dang tức tưởi như hai quyển trước? Tôi hy vọng được đọc ĐTT3 một ngày không xa.

Đời Thủy Thủ 2 có lối văn trong sáng, dễ đọc dễ hiểu, tuy có bàn về chuyên nghiệp, kể lể chuyện sao trời nhưng bằng những từ bình dị đơn giản. Vũ Thất đã đề cập đến tình yêu quê hương, đến bổn phận và trách nhiệm người lính biển một cách rất hấp dẫn, thú vị. Và có lẽ là người duy nhất viết về đời thủy thủ một cách rất thực tế, rành rẽ, lôi cuốn.

Đời Thủy Thủ 2 là một quyển truyện có giá trị nên có trong tủ sách gia đình.

Thuhuongseattle

(Nguyên chủ bút chủ nhiệm Tạp Chí Văn Học Nghệ Thuật VĂN HỮU tại thành phố Seattle, tiểu bang Washington, Hoa Kỳ)

***

Sách đã được phát hành và bán:
1) trên mạng Amazon theo link dẫn sau đây:
https://www.amazon.com
2) tại Tự Lực Bookstore
14318 Brookhurst St.
Garden Grove, CA 92843 USA
3) hoặc liên lạc với tác giả: vuthat@yahoo.com