Tối qua, tôi tình cờ xem TV, trên kênh Franceinfo một phóng sự về “Cuba hết hơi”. Phóng sự làm tôi đặc biệt chú ý không chỉ vì những hình ảnh được ghi lại, mà còn vì hoàn cảnh khá đặc biệt trong đó nó được thực hiện.

Nữ nhà báo thực hiện chương trình cho biết bà đã ba lần xin visa nhà báo để vào Cuba nhưng đều không được. Cuối cùng, bà phải vào Cuba với tư cách một khách du lịch bình thường và sử dụng những phương tiện quay kín đáo để ghi lại cuộc sống thực tế của người dân.

Những gì bà mang về khiến tôi có một cảm giác rất lạ:

Cuba hôm nay làm tôi nhớ đến Việt Nam những năm 1980.

Sự so sánh này đối với tôi không hoàn toàn đến từ sách báo, bởi vì tôi đã từng đến Cuba.

Năm 1986, tôi có dịp sang Cuba học trong hai tháng.

Hai tháng không phải là dài, nhưng cũng đủ để tôi quan sát được khá nhiều điều về cuộc sống ở đó. Cuba thời ấy tất nhiên đã có những khó khăn của mình, nhưng nếu so với Việt Nam mà tôi vừa từ đó sang thì, theo cảm nhận của tôi, đời sống của người Cuba lúc ấy hơn Việt Nam rất nhiều.

Lúc đó tinh thần cách mạng của dân Cuba cũng còn rất cao. Họ cũng rất quý mến người Việt Nam. Đời sống thì không thể nào so sánh được với Liên Xô, càng không thể so với các nước phương tây, nhưng vẫn còn “có ăn” và vẫn còn “chơi được”. Hàng ngày, hết giờ làm việc, tôi thấy rất nhiều người nhẩy lên xe Bus đi thẳng ra bãi biển tắm. Trên xe Bus họ nói chuyện rất rôm rả, mặt mày rạng rỡ. Ngoài bãi biển có rất nhiều người. Họ ôm cả radio cassette ra bãi biển để nghe nhạc reo hò, nhẩy nhót. Đêm đến các nhà hàng, quán bar cũng nhộn nhịp. Nhưng hôm nay thì sao?

Bốn mươi năm đã trôi qua, Việt Nam hôm nay không còn là Việt Nam của năm 1986.

Còn Cuba?

Nhìn những hình ảnh trên Franceinfo tối qua, nhiều lúc tôi có cảm giác kỳ lạ như mình đang nhìn thấy lại chính Việt Nam của bốn mươi năm trước.

MỘT ĐẤT NƯỚC THIẾU GẦN NHƯ MỌI THỨ

Cuba hiện đang trải qua một cuộc khủng hoảng kinh tế và năng lượng cực kỳ nghiêm trọng. Điện bị cắt thường xuyên. Có những nơi mất điện hàng chục giờ. Ngày 18 tháng 9 vừa qua, toàn bộ hệ thống điện quốc gia Cuba lại bị sập, khiến hàng triệu người rơi vào cảnh mất điện. Đến giờ này mà điện còn không có thì làm được cái gì,

Rồi đến thực phẩm. Không phải Cuba hoàn toàn không còn gì để ăn. Hàng hóa vẫn có. Vấn đề là hàng ở đâu và ai có tiền để mua. Người dân vẫn phải xếp hàng để mua hàng của các cửa hàng Nhà nước theo hệ thống phân phối. Và cảnh tượng ấy đối với những người Việt Nam thuộc thế hệ tôi quen thuộc đến mức gần như không cần giải thích.

Ngày xưa chúng tôi gọi đó là mậu dịch. Có tem phiếu nhưng chưa chắc đã có hàng. Có tiền cũng chưa chắc mua được.

Ngày nay ở Cuba đã xuất hiện các cửa hàng và hoạt động kinh doanh tư nhân. Ở đó có nhiều hàng hơn, nhưng giá cả lại gần với một thế giới hoàn toàn khác so với đồng lương của một người Cuba bình thường.

Thế là xuất hiện một nghịch lý mà người Việt Nam từng sống qua thời bao cấp hiểu rất rõ:

Một bên giá rẻ nhưng không có hàng. Một bên có hàng nhưng không có tiền mua.

Nhưng có một hình ảnh trong phóng sự còn làm tôi sửng sốt hơn:

Thuốc Tây được bán ngoài vỉa hè.

Các hiệu thuốc Nhà nước vẫn còn đó, nhưng gần như trống rỗng. Người bệnh phải tìm đến những người bán thuốc bên ngoài. Một phần những loại thuốc ấy được những người có khả năng đi ra nước ngoài mang về rồi bán lại, tất nhiên với giá rất cao.

Nhưng ở đây không phải một cái quần, một chiếc xe đạp hay một cân thịt. Đây là thuốc chữa bệnh.

Đến thuốc chữa bệnh mà cũng phải ra vỉa hè tìm mua thì sự thiếu thốn đã mang một ý nghĩa hoàn toàn khác. Ôi giống hệt Việt Nam trước đây.

Một hình ảnh khác trong phóng sự làm tôi đặc biệt chú ý. Cuba có những bãi biển tuyệt đẹp, Biển xanh, Cát trắng, Khách sạn…

Tất cả những gì thiên nhiên cần ban cho một đất nước để biến nó thành một thiên đường du lịch thì Cuba gần như có đủ.

Nhưng bãi biển lại vắng tanh. Du lịch Cuba đang trải qua một cuộc khủng hoảng cực kỳ nghiêm trọng. Trong bảy tháng đầu năm 2026, lượng khách quốc tế đến Cuba đã giảm khoảng 62% so với cùng kỳ năm trước.

Sáu mươi hai phần trăm! Đó không còn là một sự giảm sút bình thường. Một đất nước rất cần ngoại tệ, sở hữu những bãi biển mà rất nhiều quốc gia chỉ có thể mơ ước, vậy mà khách du lịch lại ngày càng ít.

Khủng hoảng nhiên liệu còn làm cho tình hình tồi tệ thêm.

Cuba thiếu nghiêm trọng nhiên liệu hàng không. Nhiều hãng hàng không quốc tế, trong đó có các hãng của Canada và một số hãng lớn của châu Âu, đã phải tạm ngừng các chuyến bay đến Cuba.

Trong khi đó, một số chuyến bay từ Mỹ vẫn được duy trì. Do khoảng cách từ miền nam Hoa Kỳ đến Cuba tương đối ngắn, máy bay trong một số trường hợp có thể mang đủ nhiên liệu cho hành trình mà không cần tiếp nhiên liệu tại Cuba.

Tuyệt vọng? Nghèo chưa chắc đã là điều đáng sợ nhất. Điều đáng sợ hơn là mất hy vọng.

Qua những người được phỏng vấn trong phóng sự, tôi có cảm giác rất rõ rằng nhiều người Cuba không còn tin rằng cuộc sống của họ sẽ khá lên. Họ muốn ra đi. Ai cũng muốn vượt biên.

Một đất nước nghèo vẫn có thể đứng dậy nếu người dân còn tin rằng ngày mai sẽ khá hơn hôm nay.

Nhưng khi giấc mơ của cả một thế hệ không còn là xây dựng cuộc sống trên chính đất nước mình mà chỉ là tìm cách rời khỏi nó, thì đó mới thực sự là một bi kịch.

CÒN NẾU NỔI LOẠN?

Nhưng ở Cuba, công khai phản đối chính quyền có thể phải trả một cái giá rất đắt.

Các tổ chức nhân quyền quốc tế vẫn ghi nhận những trường hợp người biểu tình hoặc những người công khai bất đồng với chính quyền bị bắt giữ, truy tố và bỏ tù. Một trường hợp rất gần đây là một thiếu niên 16 tuổi bị bắt vào tháng 3 năm 2026 sau khi tham gia một cuộc biểu tình liên quan đến tình trạng mất điện kéo dài và thiếu thực phẩm. Cậu bị cáo buộc tội « phá hoại », một tội danh có thể dẫn đến một mức án rất nặng. Đến tháng 6, cậu được trả tự do, nhưng theo Amnesty International, thủ tục hình sự đối với cậu vẫn chưa hoàn toàn chấm dứt. Chuyện này là chuyện nhỏ ở các nước cộng sản.

NHƯNG TẠI SAO CUBA LẠI ĐẾN NÔNG NỖI NÀY?

Câu trả lời dễ nhất là: “Tại cộng sản.”

Nhưng nếu chỉ viết như vậy thì quá đơn giản.

TẠI SAO CỨ NHẤT QUYẾT ĐI MỘT CON ĐƯỜNG?

Đến đây tôi lại tự hỏi một điều: tại sao Cuba cứ nhất quyết phải “kiên định con đường xã hội chủ nghĩa” đến như vậy?

Đây không phải chỉ là một khẩu hiệu. Hiến pháp Cuba xác định hệ thống xã hội chủ nghĩa là không thể đảo ngược, Đảng Cộng sản là lực lượng lãnh đạo cao nhất của Nhà nước và xã hội, còn kế hoạch hóa vẫn giữ vai trò trung tâm trong nền kinh tế.

Nhưng điều làm tôi khó hiểu hơn cả là: nếu một con đường đã đưa mình đến bức tường thì tại sao không được quyền quay lại, hoặc ít nhất rẽ sang một con đường khác?

Việt Nam năm 1986 đã không vứt bỏ cái tên “xã hội chủ nghĩa”, nhưng trước sự khủng hoảng của đời sống, đã phải thay đổi rất nhiều cách vận hành nền kinh tế. Kinh tế thị trường được thừa nhận, kinh tế tư nhân dần được mở rộng…

Trung Quốc còn đi xa hơn rất nhiều trong việc sử dụng thị trường và hội nhập vào nền kinh tế thế giới.

Trung Quốc và Mỹ có thể đối đầu nhau gay gắt về chính trị, công nghệ, thương mại và chiến lược. Nhưng đối đầu không có nghĩa là không làm ăn với nhau. Ngay trong năm 2026, giữa lúc hai nước vẫn áp thuế và gây sức ép lẫn nhau, họ vẫn tiếp tục đàm phán để giảm thuế và duy trì quan hệ thương mại.

Nói cách khác, người ta có thể không yêu nhau mà vẫn buôn bán với nhau.

Cuba thì lại có một lịch sử hoàn toàn khác. Sau cách mạng, đặc biệt trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Cuba gắn chặt với Liên Xô và trở thành một trong những đối thủ của Hoa Kỳ ngay sát bờ biển nước Mỹ. Sau khi Liên Xô biến mất, quan hệ Cuba–Mỹ đã có những thời kỳ hòa dịu nhưng rồi lại căng thẳng, và đến hôm nay hai bên vẫn tiếp tục đối đầu. Các biện pháp cấm vận và trừng phạt của Mỹ gây thiệt hại thực sự cho kinh tế Cuba; chính quyền Cuba coi đó là một nguyên nhân chủ yếu của cuộc khủng hoảng. Phía Mỹ lại cho rằng các biện pháp này nhằm gây sức ép lên chính quyền cộng sản Cuba.

Tôi không phủ nhận tác động của cấm vận. Nhưng chính vì thế tôi lại càng muốn hỏi:

Một hòn đảo nhỏ nằm cách một siêu cường kinh tế lớn nhất thế giới có hơn một trăm cây số, tại sao suốt hàng chục năm lại không tìm được một con đường thực dụng hơn để chung sống và làm ăn với người láng giềng khổng lồ ấy?

Có nhất thiết phải biến sự đối đầu thành một phần của bản sắc cách mạng?

Có nhất thiết phải chứng minh rằng mình không bao giờ thay đổi, ngay cả khi chính cuộc sống của người dân đang ở mức gần như « chết đói ».

Bốn mươi năm sau, tôi ngồi ở Pháp nhìn Cuba qua màn hình Franceinfo. Và thật trớ trêu:

Có một nghịch lý rất lạ ở đây. Một người Pháp nhìn thấy cảnh ở Cuba ấy có thể thốt lên: “Ôi, thiên đường!”

Nhưng rất nhiều người đang sống ngay trong cái “thiên đường” ấy lại có một giấc mơ hoàn toàn ngược lại: Ra đi. Giống như ở Việt Nam năm nào. Nếu mà đi được thì cái cột đèn cũng đi.

Điều khó hiểu không phải là Cuba đã lựa chọn con đường ấy cách đây hơn sáu mươi năm. Trong hoàn cảnh lịch sử lúc đó, người ta có thể giải thích được sự lựa chọn ấy.

Điều khó hiểu là sau từng ấy năm, sau sự sụp đổ của Liên Xô, sau những cuộc khủng hoảng liên tiếp, và sau khi chính Cuba cũng buộc phải mở cửa ngày càng nhiều cho kinh tế tư nhân và cơ chế thị trường, người ta vẫn coi việc “kiên định” với con đường cũ như một nguyên tắc không được phép đặt lại vấn đề. Thậm chí Hiến pháp Cuba còn xác định chế độ xã hội chủ nghĩa là “không thể đảo ngược”.

Sai một lần có thể là một lựa chọn lịch sử. Nhưng thấy hậu quả mà vẫn không chịu sửa thì lại là một chuyện khác.

Tôi đem chuyện này nói với một ông bạn.

Ông ấy nghe xong, bảo:

– Cái này người ta gọi là NGU LÂU.

Với tôi, sự ngoan cố và thất bại của Cuba cũng là một minh chứng nữa cho sự phá sản của chủ nghĩa cộng sản.

Quoc Dung Hoang

*Bài do CTV/TVBH gởi.

Có một điều khá thú vị đang diễn ra trên chiến trường Ukraine mà có lẽ vài chục năm nữa các nhà quân sự sẽ còn phải ngồi lại để nghiên cứu.

Đó là chiến dịch Vivaldi của Ukraine ở khu vực Lyman, phía bắc Donetsk.

Tên nghe rất… nghệ thuật. Vivaldi là nhà soạn nhạc người Ý, tác giả của Bốn mùa. Nhưng trên chiến trường Ukraine thì “Vivaldi” lại là một bản nhạc hoàn toàn khác: UAV bay trên trời, robot bò dưới đất, tác chiến điện tử làm nhiễu đối phương và con người ngồi cách chiến trường hàng kilomet để điều khiển tất cả.

Theo phía Ukraine, chiến dịch đã giúp họ giành lại hơn 100 km² lãnh thổ và gây cho quân Nga hơn 3.000 thương vong.

Tôi vẫn giữ nguyên nguyên tắc quen thuộc: những con số thương vong này là tuyên bố của phía Ukraine, chưa thể kiểm chứng độc lập đầy đủ. Vì vậy, không nên biến con số 3.000 thành một sự thật tuyệt đối.

Nhưng có một điều khác thì đáng chú ý hơn rất nhiều: cách Ukraine đánh trận.

Trong chiến tranh thế kỷ XX, muốn chiếm một vị trí, cuối cùng vẫn phải đưa bộ binh vào.

Bộ binh vượt chiến hào. Xe tăng mở đường. Công binh phá mìn. Pháo binh bắn yểm trợ. Và tất nhiên, phía bên kia cũng làm y hệt.

Kết quả là những cuộc chiến giằng co từng mét đất, với những chiến hào kéo dài hàng trăm kilomet.

Ukraine đang thử một cách khác. Cho robot đi trước.

UAV trinh sát nhìn từ trên cao. Drone tấn công tìm mục tiêu. Tác chiến điện tử làm mù hoặc gây nhiễu hệ thống của đối phương. Robot mặt đất rà phá mìn, vận chuyển đạn dược, tiếp tế, di tản thương binh và trong một số trường hợp mang thuốc nổ tấn công mục tiêu.

Đặc biệt, Ukraine tuyên bố đã sử dụng UAV hạng nặng để đưa các robot mặt đất vào sâu hơn 10 km phía sau tuyến Nga.

Ngày xưa muốn đưa một người lính vào hậu phương đối phương phải tìm cách cho anh ta sống sót đi tới đó. Bây giờ có thể… gửi một con robot.

Nếu robot bị bắn nổ? Thôi thì mất một con robot. Không có giấy báo tử. Không có gia đình đau khổ. Không có người lính phải nằm lại trên một cánh đồng xa lạ. Đây là một thay đổi rất lớn về bản chất chiến tranh.

Đáng chú ý nhất ở Vivaldi không phải là một loại robot cụ thể, mà là cách tất cả những thứ này được kết nối với nhau: UAV phát hiện mục tiêu; Dữ liệu truyền về; Hệ thống tác chiến điện tử gây nhiễu đối phương; Pháo binh hoặc drone xử lý mục tiêu; Robot mặt đất mở đường hoặc tiếp tục nhiệm vụ; Bộ binh chỉ xuất hiện khi cần thiết.

Con người vẫn là trung tâm của hệ thống, nhưng ngày càng ít phải trực tiếp đứng trong vùng nguy hiểm.

Nói cách khác, người lính đang dần biến từ “người cầm súng ngoài chiến hào” thành “người điều khiển cả một hệ thống chiến đấu.”

Một thế kỷ trước, người ta nói nhiều đến số lượng quân đội, xe tăng, pháo và máy bay. Ngày nay, những thứ đó vẫn quan trọng. Nhưng bên cạnh chúng xuất hiện một thứ mới: ai nhìn thấy trước, ai truyền thông tin nhanh hơn, ai gây nhiễu tốt hơn và ai đưa vũ khí đến mục tiêu chính xác hơn.

Tuy nhiên phía sau tất cả vẫn là con người.

Cho nên nói Vivaldi là “thoát khỏi chiến tranh chiến hào” không có nghĩa là ngày mai chiến hào sẽ biến mất.

Không! Chiến hào vẫn còn đó. Nhưng cách người ta phá vỡ chiến hào đang thay đổi.

Thay vì hàng nghìn người lính cùng xông lên, người ta có thể làm mù hệ thống quan sát của đối phương, cắt hậu cần, phá sở chỉ huy, đánh vào các điểm phóng UAV, rà phá bãi mìn bằng robot rồi mới đưa bộ binh tiến lên.

Ít người hơn nhưng nhiều công nghệ hơn. Ít “xung phong biển người” hơn nhưng nhiều dữ liệu hơn.

Nhưng đừng vội nghĩ rằng đây là “bí quyết riêng của Ukraine”.

Nga cũng đang phát triển UAV, robot mặt đất và tác chiến điện tử. Các nước NATO cũng đang theo dõi rất sát những gì xảy ra trên chiến trường này.

Ukraine hiện giống như một phòng thí nghiệm chiến tranh khổng lồ. Những gì hoạt động được trên chiến trường sẽ được giữ lại. Những gì thất bại sẽ bị loại bỏ.

Và một thế hệ vũ khí mới đang được thử nghiệm trong điều kiện thực tế mà không một phòng thí nghiệm quân sự nào có thể mô phỏng đầy đủ.

Ngày xưa, một vị tướng ngồi trong hầm chỉ huy, trải bản đồ ra trước mặt và dùng những quân cờ nhỏ để điều quân. Bây giờ, có lẽ ông ta ngồi trước một màn hình, nhìn một chiếc UAV bay trên trời rồi nói: “Cho con robot kia đi sang trái 20 mét.” Nghe giống phim khoa học viễn tưởng, nhưng nó đang xảy ra thật.

Và vì vậy, điều đáng chú ý nhất của Vivaldi có lẽ không phải Ukraine đã chiếm lại bao nhiêu kilomet vuông, hay Nga đã mất bao nhiêu binh sĩ.

Điều đáng chú ý hơn là chiến tranh đang thay đổi ngay trước mắt chúng ta. Thế kỷ XX chứng kiến xe tăng và máy bay làm thay đổi chiến trường. Thế kỷ XXI có thể là thời đại của drone, robot, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo.

Và biết đâu vài chục năm nữa, khi các nhà sử học nhìn lại cuộc chiến Ukraine, họ sẽ không chỉ hỏi: “Ai đã chiếm được vùng đất nào?” mà sẽ hỏi một câu khác: “Đây có phải là cuộc chiến mà con người bắt đầu học cách để máy móc đi vào vùng chết thay cho mình hay không?”

Nếu câu trả lời là có, thì Vivaldi có thể chỉ mới là bản nhạc mở đầu.

Lê Diễn Đức

*Bài do CTV/TVBH gởi

(Trần Quốc Bảo viết tiễn biệt một người chị tinh thần, một tiếng nói thân thương của cộng đồng)

Có những người đi qua đời mình bằng những cuộc gặp gỡ. Có những người ở lại trong ký ức bằng một giọng nói. Chị Minh Phượng là cả hai điều này.

Trần Quốc Bảo nhớ những năm cuối thập niên 1990, khi văn phòng Radio Bolsa của chị Minh Phượng và Việt Dzũng nằm đối diện văn phòng Thế Giới Nghệ Sĩ của tôi, trong một dãy phòng ở góc đường Brookhurst và Margo. Hai nơi làm việc chỉ cách nhau chừng bốn bước chân. Bốn bước chân ngắn ngủi ấy, sau gần ba mươi năm nhìn lại, bỗng trở thành một khoảng đường thật dài trong kỷ niệm.

Ngày đó, Trần Quốc Bảo có thể bước ra khỏi phòng làm việc và biết rằng bên kia là những người bạn đang bận rộn với chương trình phát thanh, với tin tức, với bao câu chuyện của đồng hương. Chị Minh Phượng, anh Chí Thiện, Việt Dzũng… ở rất gần tôi như những người hàng xóm, những người bạn nghề mà tôi luôn quý mến.

Văn phòng Thế Giới Nghệ Sĩ đã có mặt ở nơi ấy từ mùa hè năm 1994. Tôi vẫn nhớ ngày khai trương: trời nóng, nhiều người còn mải theo dõi World Cup, vậy mà bạn bè nghệ sĩ vẫn đến chung vui rất đông. Cũng trong dãy phòng ấy, ca sĩ Tuấn Ngọc từng thuê một phòng làm studio thu âm. Mỗi cánh cửa dường như mở ra một công việc, một giấc mơ riêng; bước qua mấy bước hành lang là có thể gặp một người quen trong giới văn nghệ.

Đầu năm 1997, chị Minh Phượng và Việt Dzũng mở văn phòng Radio Bolsa đối diện chúng tôi. Từ đó, sự gần gũi không còn chỉ tính bằng khoảng cách giữa hai căn phòng. Chúng tôi cùng sống giữa nhịp sinh hoạt của Little Saigon, cùng gặp những con người quan tâm đến tiếng Việt, đến văn nghệ và đến những việc có thể làm cho cộng đồng.

Giữa năm 1998, Trần Quốc Bảo rời nơi ở cũ, chuyển đến một căn mobile home trong khu Kona Kai ở Santa Ana do nhạc sĩ Vô Thường cho tôi mượn để ở và tự trả tiền nhà hằng tháng. Nơi ấy yên tĩnh, trở thành chỗ tôi gìn giữ, sắp xếp thư viện tư liệu của Thế Giới Nghệ Sĩ. Tôi nhớ mùa World Cup 1998, nhớ những ngày ngồi giữa báo cũ, hình ảnh, giấy tờ, và nhớ cả quãng đời làm việc mà chị Minh Phượng, Việt Dzũng đã ở thật gần.

Sau này, tôi có dịp cùng chị Minh Phượng làm MC trong nhiều buổi lễ và chương trình. Trong gần nửa thế kỷ làm báo chí, văn nghệ, tôi may mắn được đứng chung sân khấu với nhiều nữ MC duyên dáng, mỗi người có một nét đẹp riêng. Ở chị Minh Phượng, điều làm tôi nhớ nhất là sự chân thành. Nhất là trong những chương trình dành cho cộng đồng, cho người lính, cho công việc từ thiện, chị nói bằng một thứ ngôn ngữ rất gần gũi: ngôn ngữ của trái tim. Chị khiến người nghe cảm thấy mình được đón nhận, được chia sẻ. Trên sân khấu hay ngoài đời, tôi đều thấy ở chị sự cởi mở ấy. Chị đối đãi với mọi người bằng tình thương mà chị đã gửi vào lời nói của mình.

Trước khi gắn bó với Radio Bolsa, chị Minh Phượng và Việt Dzũng đã là hai giọng nói được nhiều thính giả yêu mến tại Little Saigon Radio. Về sau, những chương trình của Radio Bolsa tiếp tục đưa tiếng nói của hai người đến với nhiều gia đình Việt. Họ cũng cùng khởi xướng chương trình “Niềm Mơ Ước Mùa Giáng Sinh”, mang quà đến cho trẻ em trong những mùa lễ.

Cuối năm 2013, Việt Dzũng ra đi. Trần Quốc Bảo biết sự vắng mặt của anh đã để lại một khoảng trống lớn cho những người từng làm việc và yêu mến Radio Bolsa. Hôm nay, nghĩ đến chị Minh Phượng, tôi lại nhớ đến hình ảnh hai người đồng hành trong một thời kỳ thật khó quên của cộng đồng Việt ở Quận Cam.

Sáng sớm Chủ nhật, ngày 27 tháng 9 năm 2026, MC, ca sĩ Đại Dương nhắn tin cho tôi. Em viết mấy chữ đầu báo vừa nghe tin về chị Minh Phượng, rồi nói rằng em hụt hẫng, thương chị quá. Tin nhắn dừng lại ở đó. Tôi hiểu Đại Dương đang cố nói một điều đau lòng mà em chưa nỡ viết hết. Tôi gọi ngay cho Phương Hồng Quế. Lúc ấy, PHQ đang trên máy bay, sắp đáp xuống Hawaii. PHQ cho biết hôm trước gia đình đã họp tại bệnh viện UCI và sẽ đi đến một quyết định vô cùng đau đớn về việc ngưng hỗ trợ hô hấp cho chị. Khoảng 11 giờ sáng, tôi gọi Thiện Thành, chủ nhân xe đò Long Thành. Thành nói anh đã có mặt ở bệnh viện từ sớm; vào khoảng 10 giờ 40, gia đình rút ống thở cho chị, bên cạnh chị có vài chục người thân cùng những người từng cộng tác với Radio Bolsa.

Nghe Thành kể, tôi ngồi lặng đi. Mấy tháng trước, Phương Hồng Quế từng gọi rủ tôi vào bệnh viện thăm chị Minh Phượng. Hôm đó tôi không có mặt ở California nên đã không đến được. Giờ đây, điều khiến tôi buồn là mình đã không kịp nắm tay chị, hỏi chị một câu thăm sức khỏe, hoặc đơn giản chỉ ngồi bên chị một lát như những người bạn cũ. Thiện Thành còn cho tôi biết anh và một số thân hữu dự định tổ chức một đêm tưởng niệm chị Minh Phượng. Mười ba năm trước, các bạn từng tổ chức một đêm tưởng nhớ Việt Dzũng. Tôi nghĩ, một đêm gặp gỡ để nhắc lại giọng nói, những việc làm và những kỷ niệm về chị sẽ là lời tiễn biệt thật đẹp của những người thương chị.

Hôm nay là một ngày Chủ nhật rất buồn. Tôi chợt nhớ đến “Chủ Nhật Buồn”, ca khúc của nhạc sĩ Hungary Rezső Seress mà Phạm Duy đã đặt lời Việt. Ngày thường, Trần Quốc Bảo thích bài hát ấy vì giai điệu và nỗi buồn man mác của nó. Còn hôm nay, cái tên bài hát bỗng nói đúng tâm trạng tôi.

Chị Minh Phượng thân mến,

Ngày trước, từ văn phòng tôi bước sang văn phòng chị chỉ mất bốn bước chân. Hôm nay Trần Quốc Bảo lần tìm chị qua ký ức: qua hành lang cũ, qua những buổi cùng đứng trên sân khấu, qua giọng nói đã làm ấm lòng biết bao người nghe đài.

Cảm ơn chị đã sống tử tế với cộng đồng. Cảm ơn chị đã dành tiếng nói của mình cho những người cần được lắng nghe, và đã dành cho tôi tình thân của một người chị.

Xin tiễn biệt chị Minh Phượng. Cầu mong chị an nghỉ bình yên. Tiếng nói thân thương của chị sẽ còn ở lại trong lòng những người từng được nghe chị, gặp chị và yêu quý chị.

TQB

Sept/27/2026

*Bài do CTV/TVBH gởi.

Thủ Tường Israel Netanjahu phát biểu tại ĐHĐ/LHQ ngày 24/9 năm 2026

GIÁ NHƯ MIỀN NAM ĐÃ CÓ THỂ NÓI:

“CHÚNG TÔI KHÔNG CÓ LỰA CHỌN NÀO KHÁC”

Hôm nay, khi nghe bài phát biểu của Thủ tướng Israel và câu nói đầy day dứt: “Chúng tôi phải chiến thắng, vì chúng tôi không có lựa chọn nào khác,” tôi bỗng thấy lòng mình chùng xuống.

Không phải vì tôi muốn so sánh hai cuộc chiến hoàn toàn khác nhau về lịch sử, hoàn cảnh hay mục tiêu. Mà bởi câu nói ấy làm tôi nhớ đến một dân tộc đã từng đứng trước một hoàn cảnh mà, có lẽ, họ cũng muốn nói với thế giới:

“Chúng tôi phải tồn tại, vì chúng tôi không có lựa chọn nào khác.”

Đó là miền Nam Việt Nam.

Tôi đã từng là một người lính của miền Nam. Tôi đã chiến đấu, rồi trở thành tù nhân trong các trại “cải tạo” sau năm 1975. Vì vậy, khi nhìn lại lịch sử, tôi không thể chỉ nhìn nó bằng con mắt của một nhà nghiên cứu đứng bên ngoài. Tôi nhìn nó bằng ký ức của một người đã sống qua chiến tranh, qua thất bại và qua những năm tháng tù đày.

Và càng nhìn lại, tôi càng thấy một điều đau đớn:

Cuộc chiến ở Việt Nam đã không được quyết định bằng súng đạn trên chiến trường. Nó đã được quyết định trên những bàn hội nghị, trong những nghị viện, trong những thủ đô của các cường quốc và trong những quyết định của những người không trực tiếp cầm súng.

Miền Nam đã chiến đấu

Không thể phủ nhận những sai lầm của chính quyền miền Nam, những khuyết điểm trong lãnh đạo, chiến lược và chính trị. Lịch sử cần được nhìn nhận với tất cả những điều ấy.

Nhưng cũng không thể vì những khuyết điểm đó mà xóa bỏ hàng triệu con người miền Nam đã chiến đấu và hy sinh trong hơn hai thập niên.

Sau Hiệp định Paris năm 1973, quân đội Hoa Kỳ rút khỏi Việt Nam. Theo những cam kết và kỳ vọng lúc ấy, Việt Nam Cộng Hòa phải tự mình tiếp tục bảo vệ lãnh thổ bằng nguồn lực được Hoa Kỳ hỗ trợ.

Thế nhưng, chỉ một thời gian sau, sự hỗ trợ ấy ngày càng suy giảm.

Tài liệu chính thức của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ ghi nhận rằng chính quyền Tổng thống Gerald Ford cho rằng Hoa Kỳ đã không thực hiện đầy đủ hai điều kiện quan trọng để duy trì tình hình sau khi quân Mỹ rút đi: hỗ trợ để duy trì các điều khoản của Hiệp định Paris và cung cấp đầy đủ viện trợ kinh tế, quân sự cho miền Nam.

Tháng 1 năm 1975, Tổng thống Ford còn nói với các nhà lãnh đạo Quốc hội rằng quân đội miền Nam đang chiến đấu dũng cảm và không yêu cầu quân đội Mỹ trở lại, mà cần sự hỗ trợ cần thiết.

Đó là những điều rất đáng để hậu thế suy ngẫm.

Nhưng chiến tranh không chỉ nằm ở chiến trường

Có một sự thật lịch sử mà đôi khi chúng ta quên mất:

Hậu thuẫn quốc tế có thể thay đổi tương quan của một cuộc chiến.

Trong khi miền Nam ngày càng thiếu hụt nguồn lực, Bắc Việt vẫn nhận được sự hỗ trợ vô cùng tận từ các nước cộng sản.

Trong những năm cuối cùng của cuộc chiến, Quốc hội Hoa Kỳ ngày càng hạn chế khả năng tiếp tục can thiệp và cắt giảm viện trợ dành cho Việt Nam Cộng Hòa. Một tài liệu ngoại giao năm 1974 dự báo rằng mức viện trợ quân sự bị giảm xuống sẽ làm năng lực của quân đội miền Nam suy giảm nghiêm trọng.

Đến tháng 4 năm 1975, Tổng thống Ford đã yêu cầu Quốc hội cấp 722 triệu Mỹ kim viện trợ quân sự khẩn cấp và 250 triệu Mỹ kim viện trợ kinh tế và nhân đạo cho miền Nam. Nhưng Quốc hội không đáp ứng yêu cầu đó.

Điều đau đớn ở đây không phải chỉ là những con số.

Đằng sau mỗi viên đạn thiếu hụt là một người lính.

Đằng sau mỗi chiếc máy bay không đủ nhiên liệu là một phi công.

Đằng sau mỗi đơn vị quân đội không đủ đạn dược là hàng ngàn sinh mạng.

Và đằng sau sự sụp đổ của một chính quyền là số phận của hàng triệu người dân.

Miền Nam đã thua ở đâu?

Nếu hỏi: “Miền Nam có thua trên chiến trường hay không?”

Câu trả lời lịch sử phải là: có — vì cuối cùng miền Nam đã bị bức tử!

Nhưng nếu hỏi:

“Có phải số phận của miền Nam chỉ được quyết định bởi sức mạnh quân sự trên chiến trường hay không?”

Thì câu trả lời phức tạp hơn rất nhiều.

Nhiều nghiên cứu về giai đoạn 1973–1975 nhấn mạnh sự kết hợp của nhiều yếu tố: việc Bắc Việt vi phạm và phá vỡ các điều khoản của Hiệp định Paris, tình trạng kinh tế ngày càng khó khăn của miền Nam, sự suy giảm viện trợ của Hoa Kỳ và những sai lầm chiến lược của chính lãnh đạo miền Nam.

Nói cách khác:

Miền Nam không thất bại vì những gì xảy ra trên chiến trường. Nó còn bị suy yếu bởi những gì xảy ra bên lề chiến trường.

Và đó chính là điều khiến người ta đau lòng nhất khi nhìn lại lịch sử.

Giá như miền Nam đã có thể nói…

Giá như ngày ấy, miền Nam có một cơ hội để đứng trước thế giới và nói:

“Chúng tôi phải chiến thắng, vì chúng tôi không có lựa chọn nào khác.” Giống như thủ tướng Do Thái nói trước đại hội đồng Liên Hiệp Quốc hôm nay, ngày 25 Tháng Chín, 2026.

Giá như thế giới tự do đã hiểu rằng đối với hàng triệu người miền Nam, cuộc chiến ấy, sau cùng là nạn nhân của những đổi chác chính trị, và quyền lợi giữa các cường quốc.

Đó còn là quê hương.

Là gia đình.

Là quyền được sống theo cách mà họ lựa chọn.

Là tương lai của con cái họ.

Và là niềm tin rằng những người đã cầm súng chiến đấu sẽ không bị bỏ lại một mình khi cục diện quốc tế thay đổi.

Nhưng lịch sử đã không diễn ra như thế.

Ngày 30 tháng 4 năm 1975 đến.

Sài Gòn thất thủ.

Một chính thể biến mất.

Một đội quân tinh nhuệ tan rã.

Hàng triệu người bước vào một thời kỳ đầy bất trắc.

Và rất nhiều người trong số họ, như tôi, đã bước vào những trại tù mà người ta gọi bằng cái tên nhẹ nhàng là “trại cải tạo.”

Nhưng đối với những người từng trải qua nó, đó không phải là một từ ngữ nhẹ nhàng.

Đó là những năm tháng của tuổi trẻ bị lấy đi.

Là những gia đình bị chia lìa.

Là những người mẹ chờ con.

Là những người vợ chờ chồng.

Và là những người đã chết trong tù và không bao giờ được trở về với gia đình.

Lịch sử không nên chỉ được kể bởi người chiến thắng

Ngày hôm nay, tôi không viết những dòng này để khơi lại hận thù.

Tôi viết vì tôi tin rằng hòa giải không thể bắt đầu bằng cách khuyến khích quên lãng quá khứ.

Muốn hòa giải, trước hết phải có sự thật.

Không phải sự thật của riêng miền Bắc.

Không phải sự thật của riêng miền Nam.

Không phải sự thật của Hoa Kỳ hay của bất kỳ cường quốc nào.

Mà là sự thật của những con người đã sống, đã chiến đấu, đã hy sinh và đã chịu đựng.

Tôi đã từng là người lính.

Tôi đã từng là tù nhân.

Và hôm nay, tôi là một người làm giáo dục.

Có lẽ vì vậy mà tôi càng tin rằng thế hệ trẻ Việt Nam cần được học lịch sử không phải để tiếp tục căm thù nhau, mà để hiểu rằng một dân tộc có thể phải trả một cái giá khủng khiếp như thế nào khi những quyết định của các cường quốc, những toan tính chính trị và những chia rẽ trong nội bộ cùng hội tụ trong một thời điểm đau đớn của lịch sử.

Và câu nói ấy vẫn còn vang vọng

“Chúng tôi phải chiến thắng, vì chúng tôi không có lựa chọn nào khác.”

Tôi không biết những người lính của miền Nam năm xưa có dịp nói với nhau câu ấy hay không.

Nhưng tôi biết một điều:

Họ đã chiến đấu vì họ tin rằng phía sau lưng mình là gia đình, là quê hương và là một miền đất mà họ gọi là nhà.

Và khi tất cả đã kết thúc, điều còn lại không chỉ là câu hỏi:

“Ai thắng? Ai thua?”

Mà còn là một câu hỏi đau đớn hơn:

“Khi một dân tộc bị đẩy đến bước đường cùng, thế giới đã làm gì để bảo vệ những con người đã tin vào mình?”

Năm 1975, câu trả lời của lịch sử là một bài học mà người Việt Nam không nên quên.

Bởi vì lịch sử không chỉ để chúng ta hoài niệm về quá khứ:

Lịch sử còn để nhắc chúng ta rằng: đừng bao giờ bỏ mặc số phận của một dân tộc cho những bàn hội nghị của các cường quốc. Người Do Thái kiên cường không để chuyện đó xảy ra với họ. Rất tiếc, người Miền Nam Việt Nam không có được cơ hội này!

Nguyễn Kỳ Dzương

*

Khi xem lá số, điều quan trọng là phải tìm xem sao NHẬT – NGUYỆT đóng ở vị trí nào để phối hợp luận giải cùng các cung khác. Vì hai sao này tượng trưng cho ảnh hưởng của cha, mẹ, chồng, vợ và hai giòng nội, ngoại (Thái Dương biểu tượng cho người cha, người chồng, họ nội còn THÁI ÂM tượng trưng cho người mẹ, người vợ và họ ngoại) nên khi xem số phải được cân nhắc để bổ túc cho những ý nghĩa được thể hiện trong các cung Phụ Mẫu, Phu Thê, Thân, Mệnh…

Đây là hai sao tối quan trọng của khoa Tử Vi vì thông qua hai sao Nhật (Dương), Nguyệt (Âm), người xem số có thể thấy được một số nét chính về gia đình và cuộc đời  của đương số.

Chẳng  hạn: Cả hai sao Âm Dương đều miếu vượng tất lúc nhỏ đương số được bố mẹ chăm sóc chu đáo, cuộc sống có nhiều thuận lợi, nếu hãm địa thì tiên quyết đương số có tuổi thơ vất vả, hoặc khắc cha khắc mẹ. Hay với nữ số, khi NHẬT hãm địa thì tiên quyết rằng cuộc sống gia đạo sẽ gặp nhiều trắc trở, nhất là khi NHẬT hãm lại gặp sát tinh: muộn lập gia đình, làm lẽ, cô đơn, khắc chồng… Điều này càng chính xác khi NHẬT an tại cung Phu Thê hoặc Thân, Mệnh.

 Thông qua vị trí của hai sao Nhật, Nguyệt trên lá số, người xem số còn có thể phần nào đoán được tiền tài, sự nghiệp và hạnh phúc gia đạo của đương số nên việc nghiên cứu kỹ thế đứng của Nhật – Nguyệt trên lá số là điều tối cần với người xem số.

1. THẾ ĐỨNG CỦA NHẬT – NGUYỆT TRÊN LÁ SỐ VÀ HẠNH PHÚC GIA ĐÌNH:

Nếu Nhật Nguyệt hãm địa thì vợ chồng dễ xung khắc, dễ bỏ nhau hoặc xa cách, chia ly, nhưng nếu tại Thìn Tuất thì lại khó bỏ.

Nhật – Nguyệt đều miếu vượng thì vợ chồng khó có chuyện bỏ nhau, mà thường tương đắc, trừ phi gặp sao khắc kỵ với Nhật – Nguyệt, nhưng nếu Nhật – Nguyệt miếu vượng tại Thìn, Tuất thì vợ chồng tương đắc về sở thích nhưng lại hay tranh cãi nhau. 

Âm – Dương cách cung (ví dụ như Nhật tại Dần, Nguyệt tại Tí…) thì vợ chồng chia ly, hoặc ít gần nhau (do công vụ….).

Mệnh giáp Âm – Dương lạc hãm thì vợ chồng cũng dễ xa cách nhau hoặc chia ly, nếu gặp Tuần Triệt thì hạnh phúc gia đạo cũng bất ổn dẫn đến chuyện bỏ nhau nhưng bỏ chậm.

Nhật – Nguyệt tại Sửu Mùi thì vợ chồng thường không nhường nhịn nhau nên dễ đưa đến bất hòa. Hạn đến thì sẽ có chuyện tranh chấp giữa vợ chồng, dễ đưa đến chia ly, nếu chưa có gia đình thì không thể lập gia đình trong giai đoạn này được.

Hạn rơi vào Âm Dương thủ hạn cũng quan trọng, thông thường dễ liên quan đến chồng hoặc cha nếu gặp Thái Dương, và mẹ hoặc vợ nếu gặp Thái Âm

Hạn gặp Âm Dương phản bối thì khó lập gia đình nhưng lại có chuyện vấn vương về tình cảm

Âm Dương sáng sủa thì cha mẹ thông thường thọ, còn lạc hãm thì không thể kết luận về sự thọ yểu của cha mẹ được

Nữ nhân có Thái Âm lạc hãm thì kinh nguyệt không đều, ít nhất là xảy ra trong một giai đoạn nào đó trong cuộc đời và thông thường sinh lý không mạnh, không có nhiều hứng cảm khi làm tình. Nếu Thái Âm sáng sủa thì kinh nguyệt điều hòa

Nam số có Thái Dương lạc hãm thì sinh lý có vấn đề như: xuất tinh sớm, bất lực hoặc sinh lý yếu, chất lượng tinh trùng kém… Nếu Thái Dương sáng sủa thì sinh lý mạnh khoẻ, âu đó cũng là một điều kiện để đưa đến hạnh phúc gia đình được suôn sẻ.

2. SAOTHÁI DƯƠNG:

1.2- CÁI NHÌN TỔNG THỂ VỀ SAO THÁI DƯƠNG:

Thái Dương là dương hỏa tượng trưng mắt bên trái, đại diện cho người cha, cho ánh sáng của lý trí, của sự thông minh kiêu hãnh. Thái Dương ban phát ân huệ một cách vô tư, không đòi đáp lại. Được hưởng ân huệ của Thái Dương nhiều nhất là người mệnh Hỏa, thứ nhì là mệnh Thổ, các mệnh Kim – Thủy – Mộc hưởng như nhau. Dù đóng bất cứ tại cung nào, Thái Dương cũng ảnh hưởng mạnh đến cuộc đời của đương số.

Khi gặp Tuần, Triệt nếu Thái Dương miếu vượng thì Tuần Triệt chỉ có thể gây khó khăn giai đoạn đầu, còn về sau vẫn phát triển rực rỡ, nhưng nếu Thái Dương hãm thì những cái xấu bị chế giảm bớt cho may mắn hơn, dễ chịu hơn chứ không thể làm mất hết cái hãm của Nhật để tốt lên như Nhật đắc, miếu được.

Thái Dương là Dương tinh nên chính vị ở các cung Dương, hợp với các tuổi Dương và đặc biệt phù trợ mạnh cho những người sinh ban ngày. Nam số có Thái Dương lạc hãm thì sinh lý có vấn đề như: xuất tinh sớm, bất lực, … Nếu Thái Dương sáng sủa thì sinh lý mạnh khoẻ, một điều kiện đưa đến hạnh phúc gia đạo.

Khi Thái Dương miếu vượng sẽ hóa khí là Quyền và Lộc ngoài ra còn là biểu tượng của Trí tuệ thông thái, cho nên đóng cung nào giáng phúc cho cung đó, nhưng tốt nhất là ở Mệnh hay Quan Lộc.

Thái Dương hãm, dù đóng bất cứ nơi nào cũng phải luận đoán là tuổi trẻ buồn nhiều hơn vui, về hậu vận mới được thanh nhàn. Trong trường hợp này nếu gặp Hóa Lộc, Hóa Quyền sẽ là phản vi kỳ cách, gặp Tuần Triệt thì những cái xấu sẽ giảm đi. Tuy nhiên, dù có phản vi kỳ cách hay gặp Tuần Triệt thì đương số cũng phải nỗ lực nhiều mới mong được hưởng cảnh “tiền bần hậu phú”.

Thái Dương miếu vượng là người cao vừa tầm, trắng trẻo, thông minh, rộng rãi nhưng dù ít dù nhiều cũng có tính kiêu căng. Đi với Văn Xương hay Song Hao miếu là người thông kim bác cổ, học một biết mười, là người dong dỏng, dáng thư sinh và khuôn mặt đẹp. Đi cùng Đà La là người thấp vừa tầm, khôn ngoan nhưng thâm hiểm. Đi cùng Không, Kiếp thì mặt hay bị mụn, trí thông minh bình thường. Khi Không Kiếp miếu là người nóng nảy liều lĩnh, dám nghĩ dám làm. Đi với Quang Quý sẽ làm cho tính kiêu căng của Thái Dương giảm đi rất nhiều, trở nên nhân ái từ hòa hơn. Đi với Hóa Kỵ dễ mắc bệnh về trí óc và cả nghĩ.

Thái Thứ Lang cho rằng, những người có Thái Dương hãm địa thủ mệnh là những người có thân hình nhỏ nhắn, cao vừa tầm, mặt choắt, hơi gầy, má hóp, mắt lộ, thần sắc kém và da xanh xám, vẻ mặt u buồn, tính tình tuy nhân hậu, từ thiện nhưng lại kém thông minh, ương gàn, khắc nghiệt và không bền chí.

Thái Dương đắc địa trở nên khi đi với các sao Hỏa, Linh hay đóng ở những cung Dương Hỏa (?) có thể bị loạn thần, loạn trí. Những bệnh này cũng có thể xảy ra nếu Nhật hãm địa bị Tuần, Triệt án ngữ.

Những người Mệnh có Thái Dương hãm địa tại Hợi, Tý là những người nho nhã, từ thiện, say mê văn chương, triết lý nên thường là những nhà nghiên cứu, nhà tư tưởng.

Chỉ khi Thái Dương ở Sửu, Mùi mà gặp Hóa Kỵ thì tốt, còn ở các cung khác rất cần tránh xa Hóa Kỵ.

Khi gặp Thiên Hình đồng cung thì chắc chắn sẽ có tật ở mắt. Thái Dương dù đắc địa hay hãm địa mà gặp Kình, Đà, Không, Kiếp, Hình, Riêu sẽ khổ sở, vất vả, thường gặp tai nạn và tuổi thọ bị chiết giảm.

Thái Dương hãm địa mà gặp Kình (Đà), Kỵ thường là người đau mắt, cận thị, có thể bị mù và kém thông minh… nếu có thêm Hình, Kiếp Sát rất dễ bị mổ mắt.

Thái Dương đắc địa là người rất thông minh, thẳng thắn nhưng hơi nóng nảy, chuyên quyền nhưng nhân hậu, từ thiện, thích triết lý. Gặp nhiều sao sáng sủa tốt đẹp như: Xương, Khúc, Khôi, Việt, Tả, Hữu, Khoa, Quyền, Lộc, Đào, Hồng, Hỷ tất sẽ là người giàu sang phú quý, phúc thọ song toàn.

Thái Dương ghét lũ Riêu, Đà, Kỵ vì gặp lũ Tam ám này thì bị miệng tiếng, bản thân cũng có điều mờ ám.

Nhật hãm ngộ Xương, Khúc, Tam Hóa là người có dáng dong dỏng cao, trắng trẻo, thông minh, biết tận dụng thời cơ, anh hùng trong thời loạn. Nếu Nhật hãm mà không gặp được các sao trên là người có hình thức thấp bé và xấu xí, tính đã cố chấp, ngu độn mà còn nặng bảo thủ.

2.2- VỊ TRÍ ĐỨNG CỦA SAO THÁI DƯƠNG TRÊN ĐỊA BÀN 12 CUNG:

Thái Dương ở Tý:

Tý là cung dương, Nhật ở đây bị hãm, rất nguy hiểm, rất cần được Tuần, Triệt án ngữ. Nhật hãm ở Tý nguy hại nhất cho người tuổi Giáp, vì tuổi Giáp khi ấy Thái Dương, Hóa Kỵ đồng cung, Nhật đã hãm lại còn gặp Kỵ nữa thì càng xấu, mặc dù Hóa Kỵ vượng ở Tý. Trường hợp này nếu có được Tam Minh sẽ làm cho Thái Dương quang đãng hơn, đương số bớt khổ hơn.

Người có Thái Dương hãm địa tại Tý thường là những người ham thích nghiên cứu văn hóa nghệ thụât, sống trung thực, rất ghét sự dối trá, gian tà. Họ là người tài giỏi nhưng bất đắc chí. Ngoại trừ người tuổi Bính, Đinh thì được giàu sang tín nghĩa, kỳ dư các tuổi khác đều không may mắn trong cuộc đời.

Thái Dương cư Tý sẽ có Cự Môn hãm địa ở Thìn tam hợp chiếu nên rất cần được Tuần, Triệt hoặc Tam Hóa hội họp để chiết giảm cái xấu của Cự, Nhật hãm địa. Trường hợp này dù có được Tam Hóa cũng không xem là phản vi kỳ cách, mà chỉ coi là cái xấu sẽ giảm đi, cái tốt tăng lên để cuộc đời đương số được dễ chịu hơn, may mắn hơn về lúc hậu vận.

Nguy hiểm nhất là gặp Đà La sẽ làm cho cuộc đời đương số hung hoạ triền miên, cuộc đời đau thương không còn gì để so sánh. (Vì ngay cả khi Thái Dương ở nơi vượng địa thì Đà La (là khắc tinh của Nhật – Nguyêt) cũng phá hết cách đẹp của đương số, nhưng nếu gặp Tứ Linh cũng làm cho bớt xấu, nếu có thêm cả Hóa Khoa nữa thì Đà La chỉ còn gây họa vừa vừa thôi, không còn là phá cách.)

Thái Dương ở Sửu:

Ở những vị trí (tại Sửu – Mùi) này, con người còn có nội tâm đặc biệt, đó là người luôn day dứt nội tâm, cầu toàn, kiểu làm xong việc gì cũng ân hận, không làm được việc gì cũng ân hận… Tuy nhiên đây là kiểu người phong lưu công tử nhưng tuổi trẻ bất hiển công danh.

Tại cung Sửu, Thái Dương đắc địa đồng cung với Thái Âm. Lúc này hai nguồn sáng Nhật – Nguyệt phá nhau, rất cần có sao TUẦN hoặc sao KỴ đồng cung để ngăn cản sự tranh chấp giữa Nhật và Nguyệt. Sao Triệt cũng tốt nhưng không bằng hai sao trên.

Ngoài ra nếu có sao Thiên Tài cũng tốt. Nhật ở Sửu nếu không có các sao trên thì bình thường, cả đời bất đắc chí.

Tuy nhiên, nếu Nhật – Nguyệt đồng cung tại Sửu – Mùi thì ở Sửu sẽ tốt hơn ở Mùi về công danh, sự nghiệp vì lúc bấy giờ ánh trăng tuy đã tàn nhưng bình minh đang ló sáng, báo hiệu sự vất vả, khó nhọc thủa thiếu thời sẽ gây dựng được sự nghiệp cho tương lai, dầu vậy thì “cơm no áo ấm” vẫn không thể bằng khi Thái Dương cư  Mùi.

Thái Dương ở Dần:

Cung Dần là cung mà Thiếu Dương bắt đầu hình thành. Nên khi Thái Dương đóng tại đây (đồng cung với Cự Môn) là nơi vượng địa, tuy ban đầu phải vất vả, cơ cực nhưng cuộc đời càng về sau càng sung túc, vinh hiển. (Có sách cho rằng, khi Thái Dương đắc địa tại Dần sẽ là người sướng từ trong trứng sướng ra, thích văn chương nghệ thuật nhưng về già sẽ dở dang sự nghiệp. Quan điểm này khó chấp nhận bởi thực tế người có Cự – Nhật đồng cung tại Dần phần nhiều có tuổi thơ vất vả, họ được gia đình yêu quý, tin tưởng vì tài năng, đức độ và bước đường công danh, sự nghiệp của họ càng về sau càng phát đạt.)

Khi đồng cung tại Dần, CỰ – NHẬT đều vượng, sẽ giao thoa nhau tăng mạnh ảnh hưởng lên rất nhiều, không những ảnh hưởng mạnh tại chính cung mà còn ảnh hưởng mạnh đến cung xung chiếu và hai cung tam hợp. Thành ra Mệnh CỰ – NHẬT tại Dần cho các tuổi Mộ, nếu đắc vòng Thái Tuế nữa thì toàn mỹ bởi vì cung Quan ,Tài chịu ảnh hưởng của Cự Nhật chiếu đến có thể xem như có CỰ – NHẬT tọa thủ, hội thêm Long – Hổ – Cái, cung Di sẽ có Mã ngộ Khốc – Khách, được Nhật, Nguyệt hợp chiếu, chính là Thư Hùng mã vậy. Nếu Mệnh có CỰ – NHẬT không đắc Thái Tuế thì chỉ có danh tiếng, thông minh chứ không quyền cao chức trọng, giàu có. (Mệnh vô chính diệu có CỰ – NHẬT chiếu cũng rất tốt)

 CỰ – NHẬT ở Dần gặp Tuần Triệt cũng không sợ, bản thân Thái Dương miếu vượng ít ngại Tuần, Triệt, Cự Môn vượng lại rất cần Tuần, Triệt làm vỡ đá ra để cho Cự Môn được ánh sáng của Thái Dương chiếu vào mà tỏa sáng. Nếu gặp thêm Song Hao nữa thì thật toàn mỹ. Song Hao miếu sẽ cản tác dụng của Triệt, Tuần lại làm cho Thái Dương không bị cản ngăn, ngoài ra có Song Hao Cự Môn đã đẹp lại càng thêm đẹp. Hội thêm Xương, Khúc, Tả, Hữu, Khoa, Lộc, Quyền, Khôi, Việt, Quang, Quý thì là số tối quý, làm nên sự nghiệp rực rỡ. Tuy nhiên, rất hiếm có lá số nào được như thế.

CỰ – NHẬT tại Dần rất kỵ Lộc Tồn đồng cung, vì nếu gặp Lộc Tồn đồng cung thì chẳng khác nào Ngọc Quý bị che mất. Trường hợp CỰ – NHẬT tại Dần, Thân cũng tối kỵ gặp Kình, Đà, Kỵ, nếu gặp thì sẽ là phá cách, cả đời bất đắc chí. Gặp Linh, Hỏa không đáng lo, gặp Không, Kiếp thì đời có lúc hoạnh phát nhưng rồi cũng sẽ tàn lụi nhanh chóng. 

Khi CỰ – NHẬT đồng cung rất cần Xương, Khúc, Tả, Hữu nếu có Quang, Quý ở Quan và Di chiếu về thì làm cho Thái Dương trở nên hòa dịu hơn, bớt kiêu căng (xin lưu ý Nhật miếu vương thủ Mệnh bao giờ cũng có tính kiêu căng, không ít thì nhiều).

Thái Dương ở Mão:

Nhật ở Mão (có Thiên Lương đi cùng) là Nhật vào nơi đất Phật nên bản tính nhân hậu, vị tha, có lòng thương người và tuổi thọ tương đối cao. Khi NHẬT – LƯƠNG đồng cung ở Mão sẽ tạo thành cách Nhật xuất lôi môn. Người có cách này tất được Thái Âm miếu ở Hợi chiếu về. Nếu cung Mệnh hay Thân an ở Mùi được NHẬT –  LƯƠNG chiếu về thì gọi là cách Nhật Nguyệt tịnh minh, rất tốt. Nếu hội đủ Xương, Khúc, Khoa, Quyền, Lộc, Tả, Hữu là người rất thông minh, có tài kinh bang tế thế, hơn thế còn là người nhân hậu, bác ái.

Bộ NHẬT – LƯƠNG rất kỵ đồng cung với Hóa Kỵ và Lục Sát tinh sẽ thành ra phá cách. Nếu gặp Tuần, Triệt cũng không đáng ngại lắm, tuy nhiên trong trường hợp này rất cần có Tả, Hữu, Xương, Khúc phù trì thì mới vượt qua được sự ngăn cản phá hoại của Tuần, Triệt.

Thái Dương ở Thìn:

Thái Dương ở Thìn như Mặt Trời sáng tỏ lúc bình minh, rất đẹp, được Thái Âm miếu ở Tuất xung chiếu, hội đủ cả hai nguồn sáng Âm Dương thì thật là cực quý.

Trường hợp nếu Mệnh đóng ở Thìn sẽ được gọi là cách Nhật Nguyệt tranh huy. Người có cách này rất thông minh, nhân ái, có chí lớn hơn người. Nếu có thêm Xương, Khúc, Tả, Hữu, Quang, Quý hội tụ nữa thì thật là cực quý. Nếu lại đắc vòng Thái Tuế nữa sẽ có thêm Long, Phượng, Mã hội tụ, làm cho NHẬT – NGUYỆT đã đẹp càng thêm đẹp. Nếu không đắc được vòng Thái Tuế sẽ được đền bù bằng Tam Minh, tuy nhiên sẽ không được đẹp bằng đắc vòng Thái Tuế.

Thái Dương ở Tỵ:

Khi Thái Dương miếu địa ở Tỵ thì rất sáng, được Thái Âm cũng sáng ở Dậu hợp chiếu tạo thành cách Nhật Nguyệt tịnh minh, là người uy tín, đức độ, công danh vinh hiển, tuy nhiên sẽ không được tốt như ở Thìn, hay CỰ – NHẬT đồng cung tại Dần. Trường hợp này, nếu gặp Tuần, Triệt án ngữ cũng không đáng lo ngại.

Trường hợp Thái Dương ở Tỵ, nếu Mệnh an ở Sửu sẽ có sao Thiên Lương tọa thủ, thì sẽ không được hưởng cách Nhật Nguyệt tịnh minh. Dẫu vậy, đương số vẫn được hưởng sự giàu sang phú quý, dĩ nhiên là không thể bằng Nhật Nguyệt tịnh minh, Nhật Nguyệt tranh huy hay CỰ – NHẬT ở Dần.

Trường hợp Mệnh đóng tại Tỵ sẽ được Cự Môn tại Hợi xung chiếu. CỰ – NHẬT lúc này tách rời nhau ra, nên dù cả hai sao đều đắc địa cũng không thể cộng hưởng với nhau được, nên người có cách này thì chỉ giàu sang mà không phú quý. Đặc biệt khi Nhật gặp Đà La, Hóa Kỵ thì là phá cách, con người trầm luân bể khổ.

Thái Dương ở Ngọ:

Đây là nơi Thái Dương phát triển đến cực vượng, Thái Dương đóng ở đây là đẹp đẽ nhất, thường là người quyền cao chức trọng, đứng đầu một ngành, ví như mặt trời giữa trưa chói sáng, nhưng ở vị trí được gọi là “Cùng tắc biến” nên rất cần có Tuần, Triệt án ngữ hoặc Thiên Tài đồng cung để ngăn cản sức phát triển đừng lên đến cực điểm của Thái Dương, nếu không về hậu vận sẽ bất đắc chí vì theo quy luật của vạn vật thì khi đã phát triển đến cực điểm thì tất phải đến giai đoạn suy kiệt. Tuy nhiên, sao Triệt hiệu lực không hay bằng sao Tuần vì sao Triệt thì quyết liệt nhưng dễ gỡ còn sao Tuần dai dẳng khó dứt.

Thái Dương cư Ngọ (thủ Mệnh) nếu có thêm Văn Xương đồng cung thì là người thông thái và làm quan to, nếu không có Tuần – Triệt án ngữ hay Thiên Tài đồng cung thì hậu vận sẽ có lần ôm hận về công danh.

Trong trường hợp này (Nhật cư Ngọ), Thái Dương nên đóng ở cung Quan Lộc, được Cự Môn ở Tuất (Tài Bạch) chiếu về Mệnh (ở Dần) vô chính diệu là thượng cách. Cách này tốt nhất cho người mệnh Hỏa, Mệnh Kim, và cung Mệnh ở Dần rất cần có thêm Linh, Hỏa hoặc Bạch Hổ để thành cách Hung tinh độc thủ, được Cự Nhật chiếu về. Tốt nhất là sao Bạch Hổ bởi vì sẽ có Tứ Linh hội hợp, sự nghiệp rạng rỡ lâu bền. Hai sao Linh, Hỏa thì thiên về võ nghiệp, lẫy lừng lắm nhưng cuối đời chắc không toàn vẹn, có thể chết trong uất ức. Nếu có Không, Kiếp độc thủ, cuộc đời lúc lên lúc xuống, lên cũng nhanh mà xuống cũng chóng, nên ly tổ lập nghiệp thì tốt. Nếu có Kình Đà cuộc đời buồn nhiều hơn vui.

Tuy nhiên, tất cả các trường hợp trên đều là người thông minh, cơ mưu, quyền biến.

Thái Dương ở Mùi:

Thái Dương ở Sửu hay Mùi thì công danh khó hiển đạt, tuy nhiên ở Mùi không tốt bằng ở Sửu về công danh, sự nghiệp vì lúc bấy giờ mặt trời tuy chưa tắt nắng nhưng ánh sáng yếu ớt dần, báo hiệu sự nhạt nhòa lúc về già, dầu vậy thì cơm no áo ấm vẫn hơn hẳn khi Thái Dương cư Sửu. Khi Thái Dương đồng cung với Thái Âm tại Sửu, Mùi là hình ảnh tranh chấp nội tâm của người có tài mà không có đất dụng võ, cuộc đời lúc nào cũng ở thế lưỡng nan, ngập ngừng không dứt khoát.

Thái Dương cư Mùi, thường là người không bền chí, chỉ siêng năng buổi đầu, về sau lười biếng, trễ nải dở dang. Ở vị trí này, còn là người luôn day dứt nội tâm, cầu toàn, kiểu làm xong việc gì cũng ân hận, không làm được việc gì cũng ân hận… Tuy nhiên đây là kiểu người phong lưu công tử, nhưng tuổi trẻ bất hiển công danh.

Thái Dương ở Thân:

Thái Dương đóng tại cung Thân, có Cự Môn đi cùng sẽ tạo ra cách “Cự Nhật Dần Thân quan phong tam đại, thực lộc trì danh”. Thực ra CỰ – NHẬT ở Thân không thể gọi là đẹp được, càng không thể so sánh với cái đẹp ở Dần vì tại cung Thân là lúc Thiếu Âm bắt đầu phát triển, Nhật bắt đầu suy tàn (tuy Nhật bị hãm nhưng cũng không đáng sợ lắm) nên sức ảnh hưởng của CỰ – NHẬT bị chiết giảm nhiều. Người có Cự – Nhật tại Thân thường có tuổi thơ được sung sướng nhưng về già thì bình thường. Họ là người học giỏi nhưng không làm nên, phần nhiều là người bất đắc chí trong cuộc đời. Họ chỉ siêng năng buổi đầu nhưng về sau trễ nải, lười biếng.

CỰ – NHẬT tại Thân rất cần gặp Đào, Hồng, Hỷ để sáng ra, và tối kỵ gặp phải lũ Tam ám sẽ làm cho cuộc đời đương số gặp nhiều oan trái.

Cũng như CỰ – NHẬT tại Dần, CỰ – NHẬT tại thân cũng tối kỵ gặp Kình, Đà và Hóa Kỵ, sẽ là phá cách, cả đời bất đắc chí. Gặp Linh, Hỏa không đáng lo, gặp Không, Kiếp đời có lúc hoạnh phát nhưng rồi cũng sẽ tàn lụi nhanh chóng.

Thái Dương ở Dậu:

Nhật ở Dậu (có Thiên Lương đi cùng) là Nhật hãm. Dậu cũng là nơi đất Phật, cho nên ở đây tuy bị hãm nhưng bản tính vẫn là người nhân hậu, đức độ, nếu đi tu sẽ dễ đắc đạo.

NHẬT – LƯƠNG cư Dậu tất có Thái Âm hãm ở Tỵ chiếu, cách này rất cần cả Nhật, Nguyệt ngộ Tuần Triệt, Tam Minh, Tam Hóa để đương số mở mày mở mặt. Nếu không được như trên mà lại gặp Tam ám, Lục Sát tinh thì cả đời u mê, đau khổ, chỉ có đi tu mới được yên thân.

Thái Dương ở Tuất:

Người có Thái Dương ở Tuất thì chắc chắn có Thái Âm hãm ở Thìn xung chiếu. Cả hai nguồn sáng Âm Dương này đều mờ nhạt, yếu ớt nên cuộc đời đương số chắc chắn sẽ gặp những gian truân, đau khổ. Những người có Thái Dương ở Tuất thường là những người yêu thích văn chương nhưng bất hiển công danh.

Nhật ở Tuất là Nhật hãm, rất xấu, rất cần gặp Tuần, Triệt, Tam Minh, Tam Hóa hoặc Thiên Không đồng cung để những cái xấu bị chế giảm, để dễ chịu hơn. Nhưng đẹp nhất không phải là gặp Tuần Triệt mà là gặp Tam Hóa, Xương Khúc, Tả Hữu, Quang Quý, lúc này được gọi là phản vi kỳ cách. Người có cách này sẽ làm nên sự nghiệp trong thời loạn. Xương – Khúc, Tả – Hữu, Quang  -Quý miếu vượng sẽ là những trợ thủ đắc lực phò tá Nhật Nguyệt. Tuy nhiên ,có cách này tuổi thiếu niên chắc chắn khổ cực, khắc cha mẹ. Công danh phải từ trung vận trở đi mới sáng sủa.

Thái Dương ở Hợi:

Thái Dương ở Hợi là nơi tối hãm nhất của Nhật, là nơi được gọi là “Cùng tắc biến” nên rất cần gặp được Tam Hóa để thành phản vi kỳ cách. Dĩ nhiên, để được như vậy rất cần hội tụ thêm các trung tinh phò trợ. Một mình Tam Hóa sẽ không làm nên chuyện, chỉ giảm bớt những cái xấu của Nhật hãm địa để đương số may mắn hơn, dễ chịu hơn.

Người có Thái Dương hãm địa tại Hợi thường rất thích việc nghiên cứu văn chương, nghệ thuật, sống trung thực và ghét sự giả dối, gian tà.

Cũng như trường hợp Nhật hãm tại Tuất, trường hợp Nhật hãm tại Hợi cũng rất cần gặp được Tuần, Triệt, Tam Hóa, Tam Minh để chiết giảm những cái xấu, không hay do Nhật hãm đem lại.

3. SAO THÁI ÂM:

1.3- CÁI NHÌN TỔNG THỂ VỀ SAO THÁI ÂM:

Thái Âm là biểu tượng cho Mặt Trăng, cho người mẹ, cho con mắt bên phải, tượng trưng cho văn chương, tiền bạc, cho lòng nhân hậu, dịu dàng của giới nữ. Thái Âm với Thái Dương gắn bó với nhau khăng khít để tạo nên một cái nhìn ban đầu sơ lược về cuộc đời đương số.

Thái Âm hóa khí là Lộc cho nên Thái Âm miếu vượng tốt nhất đóng ở cung Tài Bạch và Mệnh.

Thái Âm hóa ra đủ cả bốn Lộc – Quyền – Khoa – Kỵ, cho nên Thái Âm tượng trưng cả cho sự biến hóa không lường trước được.

Tử Vi cho rằng: Đàn ông có Thái Âm ở Mệnh là người rất mềm dẻo, khôn ngoan, giỏi lo làm giàu, thích văn chương nghệ thuật, còn đàn bà nếu có Thái Âm thủ Mệnh là người dịu dàng, tháo vát. Tuy nhiên, cũng cần phải lưu ý rằng: Những ý nghĩa đó sẽ trở nên tiêu cực, giảm ý nghĩa tốt đẹp khi Thái Âm hãm địa.

Về diện mạo người có Thái Âm thủ Mệnh thì Tử Vi (Thái Thứ Lang) cho rằng: Thái Âm sáng sủa thì thân hình to lớn, hơi cao, da trắng, mặt vuông (có sách chép là mặt tròn), mắt sáng, thần sắc tươi nhuận. Thái Âm hãm địa thì thân hình nhỏ, hơi cao, mặt dài, mắt kém, thần sắc u tối. Thực ra, các ý niệm về tướng mạo trong khoa Tử Vi rất nghèo nàn, thiếu rõ rệt, thường đưa ra những lời nhận xét rất chung chung, mơ hồ, phảng phất nét đẹp của cả hai phái, rất hiếm có sự phân biệt tướng mạo của riêng mỗi phái, vì thế khi xem số, lời luận giải về tướng mạo phụ thuộc khá nhiều vào sự linh hoạt và kinh nghiệm của tùy người giải đoán. 

Vốn là sao Âm nên Thái Âm sẽ chính vị ở những cung Âm, hợp với người tuổi AAAm và phù trì mạnh cho những người sinh vào ban đêm, đặc biệt là những người sinh vào những đêm trăng thượng huyền (từ ngày 10 đến ngày 20). Nhưng có quan điểm lại cho rằng: Khi Thái Âm cư ở cung Âm thì mọi sự tốt đẹp, hay dở sẽ gia tăng so với cung Dương, chẳng hạn: Nếu tốt thì cái tốt ở cung Âm sẽ nhiều hơn khi Thái Âm cư ở cung dDương và ngược lại, khi đã xấu thì cái xấu ở cung Âm sẽ nhiều hơn khi Thái Âm cư ở cung Dương. Quan điểm này không thể chấp nhận bởi lẽ theo dịch lý thì Thái Âm là sao Âm, bao giờ cũng chính vị (và chính vị hơn) ở cung Âm (tất nhiên còn phải căn cứ vào Ngũ hành của cung và bản chất, Ngũ hành các sao đồng cung, phối chiếu mà Thái Âm cư trú), chỉ khi nào Thái Âm ở cung Dương hãm địa được Tam Minh cứu giúp thì Thái Âm mới sáng trở lại nhưng sự sáng trở lại đó cũng không được hoàn mỹ vì bản chất của Thái Âm nếu lạc hãm thì dù có được Tam Minh cứu giải cũng chỉ như một ngôi nhà được thay mái trong giông bão khi mà thực chất cái móng, cái nền ngôi nhà vẫn như cũ. Trường hợp Thái Âm lạc hãm ở cung Dương, được cả Tam Minh, Tam Hóa hội họp thì cực quý, được phản vi kỳ cách nhưng rất tiêc trường hợp này lại rất hiếm.

Trong khi Thái Dương là ánh sáng của lý trí, là biểu tượng của sức mạnh, không ngại đương đầu với khó khăn, cản trở, còn Thái Âm thì nhu hòa uyển chuyển, dễ dàng lùi bước để tiến lên về sau, vì thế mà Thái Âm sợ gặp Tuần – Triệt hơn là Thái Dương.

Ngay cả khi miếu, vượng nếu không có Xương, Khúc, Quang, Quý, Tả, Hữu đi cùng mà gặp Tuần, Triệt thì Thái Âm sẽ trở thành tối hãm, phá cách, cuộc đời bế tắc, còn khi Nguyệt hãm, gặp Tuần, Triệt thì sẽ giảm cái xấu của Thái Âm lạc hãm chứ không làm cho Thái Âm đẹp lên như đắc địa.

Không giống như Thái Dương cơ bản đều phù trợ cho tất cả các tuổi, dù ít hay nhiều nhưng Thái Âm chỉ thật sự phù trì cho người Mệnh Kim, Mệnh Thủy và Mệnh Mộc, còn người Mệnh Hỏa, Mệnh Thổ hầu như không nhận được sự phù trì, che chở của Thái Âm.

Dù ở vị trí miếu vượng, Thái Âm cũng không thể điều khiển được Hỏa, Linh trái lại còn tiềm ẩn những mối họa không nhỏ. Gặp Không, Kiếp, Kình, Đà sẽ trở thành phá cách.

Thái Âm sáng gặp Lộc Tồn thì giàu có, gặp Tam Hóa thì giàu sang, khoa bảng, gặp Xương, Khúc thì thông minh, gặp Tứ Linh thì hiển hách.

Thái Âm không sợ Hóa Kỵ khi miếu vượng, trái lại còn điều khiển được Hóa Kỵ làm cho Thái Âm thêm huy hoàng, tốt đẹp, nhất là khi Hóa Kỵ đồng cung tại Hợi sẽ thành kỳ cách, rất quý. Lúc này Hóa Kỵ mới thật sự xứng đáng được gọi là Mây Ngũ Sắc chầu Thái Âm. Tất nhiên, Thái Âm trong trường hợp này rất cần tránh xa Kình, Đà, Không, Kiếp, Hỏa, Linh thì Hóa Kỵ mới chịu sự điều khiển của Thái Âm để trở thành Mây Ngũ Sắc trang điểm cho Nguyệt thêm lộng lẫy..

Nếu Thái Âm đồng cung với Hóa Kỵ tại Sửu, Mùi cũng thật toàn mỹ vì lúc bấy giờ Hóa Kỵ phá thế tranh tối tranh sáng của Nhật – Nguyệt làm cho Nhật – Nguyệt đều sáng lên. Nhưng khi Nguyệt ở thế hãm địa, rất cần gặp các sao Tuần, Triệt, Thiên Không, Thiên Tài hay Tam Minh để Nguyệt sáng lên mà tối kỵ gặp Hóa Kỵ, vì Kỵ sẽ làm cho Nguyệt càng thêm tối hãm.

Thái Âm được cặp Tả Phù, Văn Khúc phò tá thì thật chẳng khác gì TỬ – PHỦ có Tả Hữu, Thái Dương có Hữu Bật, Văn Xương đi cùng.

Thái Âm đi với Văn Khúc thì con gái là người xinh đẹp lại có học thức, ăn nói nhẹ nhàng, dịu dàng, còn con trai là người trắng trẻo, tuấn tú, từ thiện, nhân ái.

Thái Âm dù đóng ở bất cứ vị trí nào cũng không nên có thêm Lục Sát Tinh tụ hội (nhất là Đà La). Trường hợp gặp Kình Dương cần có thêm Phượng, Giải, gặp Không, Kiếp cần có Quang, Quý để hóa giải phần nào…

Thái Âm hãm ngộ Đà La thì dù đóng bất cứ vị trí nào trên lá số thì cuộc đời vẫn buồn nhiều hơn vui, càng tệ hại hơn khi đó là nữ số.

Thái Âm đi với Hóa Khoa càng làm tôn lên vẻ tôn quý. Đi với Hóa Lộc thì giàu có, đi với Hóa Quyền là người hơi nóng nảy, nhưng ngoài mặt bao giờ cũng thể hiện sự ôn hòa.

Thái Âm, Thái Dương đều thích có Tam Minh, Tam Hóa, Tứ Linh đi cùng nhưng gặp được Tứ Linh sẽ tốt đẹp nhất vì Tứ Linh không chỉ làm cho Nhật Nguyệt sáng ra mà còn làm cho Nhật Nguyệt càng thêm cao quý. Khi đã có Tứ Linh phù trợ thì dù Nhật – Nguyệt có gặp Sát tinh cũng bớt xấu đi nhiều, ngay cả khi gặp Đà La là khắc tinh của Nhật – Nguyệt, Tứ Linh cũng làm cho bớt xấu nếu có thêm Hóa Khoa nữa thì Đà La chỉ còn gây họa vừa vừa thôi, không còn là phá cách nữa. Nếu đắc Tam Minh mà gặp Đà La vẫn là phá cách cho dù có gặp được đệ nhất cứu giải là Hóa Khoa đi cùng.

Dù đóng ở bất kỳ cung nào, khi Thái Âm đồng cung với Thiên Hình thì cũng là người bị thương tật ở mắt. Thái Âm càng nên tránh xa lũ Sát tinh, Tam ám nếu gặp những sao này, cuộc đời đương số sẽ nghèo hèn, đầy rẫy hung hoạ, phụ nữ có thể hiếm muộn con cái.

2.3- VỊ TRÍ ĐỨNG CỦA SAO THÁI ÂM TRÊN ĐỊA BÀN 12 CUNG:

Thái Âm ở Tý:

Tại Tý là nơi vượng địa, rất đẹp cho Thái Âm, lại đi cùng sao Thiên Đồng cũng vượng địa, nên Mệnh an tại đây là người nhân hậu từ thiện. Con trai là bậc quân sư tài giỏi, ăn nói nhẹ nhàng nhưng đanh thép. Còn con gái nếu hội thêm Tang, Hổ, Khốc, Hư, Riêu thì là người rất đẹp về nhan sắc nhưng là người bạc mệnh, chuyện tình duyên đầy trắc trở.

Nếu cung Phu Thê ở Tý có Thái Âm ngộ Văn Khúc chắc chắn cung Mệnh ở Dần có Cự – Nhật ngộ Văn Xương, nên con trai có cách này cũng có thể gọi là “Thiềm cung triết quế” lấy vợ là người tài năng xinh đẹp, thật là một đôi trai tài gái sắc. Nhưng nếu là nữ số có cách này sẽ không được gọi là “Thiềm cung triết quế”, tuy không được đẹp như trên nhưng cũng lấy được chồng giàu có, tình nghĩa. Nếu có thêm Kình Dương, rất cần thêm Phượng Các, Giải Thần để làm cho Kình Dương trở nên bớt hung hiểm. Vợ chồng tuy khắc khẩu nhưng vẫn sống với nhau tới đầu bạc răng long.

Nếu gặp thêm Đà La thì dẫu có Phượng Giải cũng không giải cứu được. Lúc này rất cần Quang Quý chiếu về hoặc Hóa Khoa đồng cung để giải bớt hung họa của Đà La. Dù có được thêm sự hội họp cứu giải của Quang Quý, Hóa Khoa thì tác hại của Đà La vẫn không mất hẳn.

Thái Âm ở Tý cùng với Thiên Đồng nếu ngộ thêm Tuần Triệt rất cần Văn Khúc, Tả Phù Quang Quý hội hợp chiếu về, thì sẽ chỉ trắc trở ban đầu, về sau vẫn tốt như thường. Đặc biệt sao Tuần, Triệt trong trường hợp này nếu có đủ Quang Quý Khúc Tả hội hợp về sẽ như cái phanh làm cho sao Thiên Đồng trở nên vững chãi hơn, không hay thay đổi.

Thái Âm ở Sửu:

(Xem Thái Dương ở Sửu)

Thái Âm ở Dần:

Khi cư tại Dần, Thái Âm tối hãm, rất nguy hại cho nữ Mệnh. Trường hợp này rất cần được Tam Minh, Long Phượng và Tam Hóa hội họp để phù trì, nếu không đời sẽ nhiều gian truân, hung họa.

Khi đồng cung với Thiên Cơ tại Dần, cả hai chính tinh đều hãm địa, nếu không được sự cứu giải của các trung tinh thì chắc chắn đương số là người bôn ba, lận đận, gặp nhiều tai nạn và đương nhiên tuổi thọ không cao. Nếu gặp thêm lũ sát tinh, Thiên Hình, Hóa Kỵ thì đương số là người cô độc, tật nguyền, tai họa và bệnh tật rất nặng, chắc chắn là người đoản mệnh.

Vốn dĩ là sao cơ mưu và nhân nghĩa nên khi Thiên Cơ hãm địa tại Dần, nếu hội họp thêm vài sao xấu như Thiên Hình, Hóa Kỵ thì cơ mưu và nhân nghĩa của Thiên Cơ dễ trở thành lưu manh, thủ đoạn, khiến mọi người khinh ghét.

Nếu gặp Xương, Riêu thì chắc chắn là người sa đọa, đĩ điếm, làm văn thơ dâm tình.

Dù trong bất kỳ trường hợp nào khi Cơ – Nguyệt đồng cung tại Dần rất cần có Tam Minh, Tam Hóa hội họp cùng các trung tinh khác để cứu giúp đương số giảm bớt cô đơn, nghèo nàn và tai họa.

Riêng phụ nữ, nếu gặp cách này còn thêm nghịch cảnh về chồng con, đau đớn vì tình, cuộc đời đong đầy nước mắt.

Thái Âm ở Mão:

Khi Thái Âm đơn thủ ở Mão tuy là hãm địa nhưng vì đóng tại cung Âm nên sự hung họa có phần được giảm bớt, vì thế mà đương số không phải chịu cảnh đói nghèo, khổ sở, hung họa như khi Thái Âm hãm địa tại các cung Dương. Dầu sao thì sự hiển đạt cũng chỉ ở mức trung bình, tuổi thọ cũng bị chiết giảm. Rất cần sự hội họp của các sao tốt đẹp như Tam Minh, Tam Hóa để được phù trì … và tránh xa lũ Sát tinh, Tam Ám để sự may mắn được tăng thêm, giảm thiểu bất hạnh về gia đạo, tuổi thọ.

Theo thiển ý của người viết, trong trường hợp này, dù Thái Âm cư Mão (hay Tỵ) là cung an Mệnh, Thân hay Quan, Phúc… thì đương số cũng là người phúc mỏng, lận đận về đường công danh, gia đình không được hòa thuận, bản thân cũng không được khỏe mạnh. Nếu có điều kiện nên sớm ly hương, tạo nhiều nghiệp thiện để giảm thiểu tai kiếp và được sống lâu hơn.

Thái Âm ở Thìn:

Khi Thái Âm đóng tại Thìn là vị trí lạc hãm, lại gặp Thái Dương cũng lạc hãm tại Tuất trực chiếu, cả hai nguồn ánh sáng này đều rất mờ nhạt, yếu ớt, trong khi Thìn lại là cung Dương nên Thái Âm ở đây càng xấu hơn, chỉ mang lại sự nghèo khổ, thất bại trên nhiều bình diện cho đương số.

Theo quan điểm của tác giả Hoàng Thương và Hàm Chương (Tử vi khảo luận) thì người có Thái Âm đơn thủ tại Thìn sẽ hưởng “phong lưu qua thăng trầm” và “mất mát nhà cửa” (trang 194, sách đã dẫn). Quan điểm này chưa thấy sánh nào đề cập tới nhưng vì mới, lạ nên người viết lưu ý để đọc giả cân nhắc khi tham khảo.

Dù sao thì khi Thái Âm đơn thủ tại Thìn, ở vị trí lạc hãm như thế chắc chắn sẽ là người bạc phúc, nghèo khổ, phải ly tổ mới mong tạo dựng được cơ nghiệp và đỡ phải lao tâm khổ xác.

Cũng như các trường hợp Thái Âm tối hãm khác, trường hợp này cũng rất cần xa lánh các Sát tinh, Tam Ám để cuộc đời giảm bớt đắng cay, khổ cực. Nếu được Tam Minh, Tam Hóa và các sao tốt đẹp khác hội họp cứu giải thì thật không gì bằng cho đương số.

(Xem thêm Thái Dương ở Tuất)

Thái Âm ở Tỵ:

Mặc dù Thái Âm ở Tỵ là chính vị (sao Âm cư cung Âm) nhưng Ngũ hành của Thái Âm và cung Tỵ là nước với lửa nên khi Thái Âm đơn thủ tại đây là rất xấu. Người có Thái Âm đơn thủ tại cung Tỵ thường là người nhu nhược, bạc phúc, chịu nhiều cay đắng, dù là đàn ông hay đàn bà thì chất nữ tính cũng rất nhiều.

Khi Thái Âm cư Tỵ sẽ gặp Cự – Nhật đều hãm địa ở Thân hợp chiếu (thế nhị hợp). Đây là cách rất xấu của Nhật – Nguyệt, rất cần gặp Tuần, Triệt án ngữ hoặc Thiên Không, Thiên Tài đồng cung để cứu giải. Tuy nhiên, người Âm nam, Âm nữ so với người Dương nam, Dương nữ sẽ được chiết giảm về tai ương, họa hại.

Thái Âm ở Ngọ:

Ngọ đã là nơi tối hãm nhất của Thái Âm, lại đồng cung với Thiên Đồng cũng hãm địa nên Đồng – Nguyệt tại đây chính là ở vị trí “Cùng tắc biến”. Đồng – Nguyệt trong trường hợp này phải HÓA được (thành Quyền, Lộc, Khoa, Kỵ) mới thành “Phản vi kỳ cách”. Nếu không, cuộc đời của đương số sẽ không còn gì phải bàn cãi: thất bại, họa hại triền miên và bế tắc.

Trường hợp này, nếu có thêm Kình Dương (Kình Dương thuộc Kim, cư nơi Dương Hỏa cực vượng, cho nên Kình bị hãm rất xấu, mới gọi là cách “Mã đầu đới kiếm”) mà Thái Âm hóa ra được cả Khoa, Quyền, Lộc, Kỵ thì Thiên Đồng sẽ là hình ảnh tướng có thực tài, thực quyền cưỡi ngựa đi ra biên cương mà làm nên công trạng. Ngay trong trường hợp này vẫn rất cần có thêm Phượng Các, Giải Thần hóa giải để kìm hãm nguy hại còn rất lớn của Kình Dương hãm tại Ngọ. Tuy nhiên bắt buộc vẫn phải có Tam Hóa mới thành được “Phản vi kỳ cách”, nếu không có Tam Hóa thì dù Thái Âm có Hóa ra được cả bốn khí vẫn là tối hãm và nguy hại như thường.

Cũng nên lưu ý rằng: Đà La là khắc tinh của Nhật – Nguyệt nên khi Đồng – Nguyệt ở Ngọ gặp Đà La thì dù có được Tam Hóa và Phượng, Giải tụ hợp cũng là phá cách, cuộc đời vẫn vui nhiều buồn ít. Ngay cả khi gặp Hỏa, Linh, Không, Kiếp dù không xấu như gặp thêm Đà La nhưng cũng không thể gọi là “Phản vi kỳ cách” được.

Thái Âm ở Mùi:

(Xem Thái Dương ở Mùi)

Thái Âm ở Thân:

Khi Thái Âm ở Thân sẽ đồng cung với sao Thiên Cơ, ở vị trí này cả hai sao Thiên Cơ, Thái Âm đều được vượng địa nên con người có môi trường sống tốt, hay gặp may mắn, bản chất nhân từ, lương thiện, giàu có và hạnh phúc gia đình được xuôi chèo mát mái. Tuy nhiên, Cơ – Nguyệt ở Thân dù tốt đẹp đến đâu cũng là người cả nghĩ, hay ghen, vì thế rất cần có Ân Quang, Thiên Quý chiếu về mới có thể gọi là hoàn toàn tốt đẹp.

Nếu là nữ số, khi Thái Âm ở Thân ngộ Văn Khúc là người thông minh, xinh đẹp. Nếu Mệnh cư tại Thân thì cung Phu – Thê sẽ an tại Ngọ, có Thái Dương (miếu địa) ngộ Văn Xương sẽ lấy người chồng tài giỏi, bao bọc. Nếu cung Phu – Thê có nhiều cát tinh khác hội họp như Tam Hóa, Tam Minh, Long, Phượng … thì người chồng có thể làm đến bậc nguyên thủ Quốc gia. Nhưng trong trường hợp này nếu có thêm Linh, Hỏa hay Kình thì cái đẹp của Phu – Thê bị chiết giảm, vợ chồng hay khắc khẩu, nếu gặp Kiếp, Không càng xấu, gặp Đà La thì sẽ là phá cách.

Thái Âm ở Dậu:

Tại Dậu là vị trí miếu địa của Thái Âm, được Thái Dương miếu địa ở Tỵ, Thiên Lương đắc địa ở Sửu chiếu về tạo thành cách “Nhật Nguyệt tịnh minh” nên người có Thái Âm cư Dậu sống hiền lương, đức độ, giàu sang vinh hiển. Nếu được nhiều sao sáng sủa tốt đẹp hội họp như Xương, Khúc, Khôi, Việt, Tả, Hữu, Khoa, Quyền, Lộc, Đào, Hồng, Hỷ tất sẽ phú quý tột bực và nổi tiếng.

Trường hợp này, nếu cung Phu – Thê an tại Dậu thì cung Mệnh an tại Hợi có Cự Môn vượng địa độc thủ, được Thái Dương miếu địa tại Tỵ chính chiếu, tuy không còn là cách “Nhật Nguyệt tịnh minh” nhưng vẫn  được hưởng giàu sang, phú quý, vợ chồng sống hạnh phúc với nhau đến lúc mãn chiều.

Thái Âm ở Tuất:

Khi Thái Âm đóng tại Tuất sẽ được Thái Dương ở Thìn trực chiếu ánh sáng đẹp đẽ, tạo thành cách Nhật Nguyệt tranh huy. Mệnh cư Thìn nếu cung Tuất không nằm trong tam hợp Thái Tuế thì cũng được hưởng cả Âm Dương. Mệnh cư Tuất muốn hưởng được cả Thái Dương phải đứng trong tam hợp Thái Tuế. Trường hợp được hưởng cả cặp Âm Dương ở Thìn Tuất gặp Xương Khúc Tả Hữu Quang Quý là thượng cách, tối quý.

(Xem Thái Dương ở Thìn)

Thái Âm ở Hợi:

Thái Âm ở Hợi là Thái Âm miếu địa, được NHẬT – LƯƠNG ở Mão hợp chiếu, tạo thành cách “Nguyệt lãng Thiên Môn” rất đẹp, nếu cung Mệnh đóng ở đây thì thật đẹp. Càng đẹp hơn nếu có Hóa Kỵ đồng cung (chỉ có người tuổi Ất mới được hưởng cách này) sẽ là kỳ cách, cuộc đời sẽ giàu sang, phú quý, sự nghiệp rạng rỡ. Cung Mệnh cư ở đây dù là trai hay gái đều tối quý, miễn là mệnh Thủy, mệnh Kim.

Khi Thái Âm ở Hợi mà Mệnh cư Mùi sẽ là cách “Nhật Nguyệt tịnh minh”, người có cách này rất thông minh, phò tá cho bậc nguyên thủ quốc gia. Mệnh cư Mão thì cung Quan Lộc sẽ được Nhật Nguyệt Tịnh minh chiếu cũng rất đẹp.

ĐặNG XUÂN XUYẾN

——————

(Trích từ TỬ VI KIẾN GIẢI của Đặng Xuân Xuyến, Nhà xuất bản Thanh Hóa, xuất bản năm 2009)

Greenland là hòn đảo lớn nhất thế giới nếu không tính Australia như một lục địa. Diện tích khoảng 2.166.086 km2. Khoảng 80% diện tích đảo bị phủ bởi lớp băng phủ ; phần đất không bị băng phủ chỉ khoảng 410.000 km².Theo Cơ Quan Thống Kê Greenland, ngày 1 tháng 7 năm 2026, Greenland có 56.945 người, dân cư sống dọc theo bờ biển, nơi có những vùng đất không bị băng phủ.

Thủ đô là Nuuk, có khoảng 20.000 người. Tổ tiên là Thule ngày nay đã di cư đến Greenland từ những vùng khác của Bắc Mỹ trong lịch sử xa xưa.Đa số người Greenland (khoảng 90% dân số) chính là người bản địa thuộc sắc tộc Inuit, vốn được xem là thổ dân hay người bản địa vùng Bắc Cực.

Greenland tuy gần Iceland, Vương quốc Anh, Na Uy. Đầu thế kỷ XVIII, Đan Mạch coi Greenland là thuộc địa. Từ đó Greenland nằm dưới quyền cai trị của Đan Mạch. Năm 1953, chế độ thuộc địa chấm dứt và Greenland trở thành một phần của Vương quốc Đan Mạch theo pháp lý mới.Năm 1979, chế độ Home Rule – Hjemmestyre, tức “tự trị”, bắt đầu có hiệu lực. Luật Hjemmestyre năm 1978 xác định Greenland là một “cộng đồng đặc biệt” trong Vương quốc Đan Mạch và trao cho chính quyền Greenland quyền lập pháp và hành chính trong những lĩnh vực được chuyển giao.

Ngày 21 tháng 6 năm 2009, bước tiến mới bắt đầu: Act on Greenland Self-Government – Luật Về Tự Trị Greenland có hiệu lực. Luật nầy nhìn nhận người Greenland là một dân tộc có quyền tự quyết theo luật quốc tế. Luật thiết lập con đường pháp lý để Greenland có thể tiến tới độc lập nếu người Greenland quyết định như vậy. Tuy nhiên phải được Quốc Hội Đan Mạch chấp thuận. Greenland có chính quyền tự trị. Đan Mạch vẫn giữ một số lĩnh vực quan trọng, trong đó có Đối Ngoại, Quốc Phòng và An Ninh.

Vì địa thế của Greenland nằm ở Bắc cực, giữa Bắc Âu và Bắc Mỹ (Canada, Hoa Kỳ) là địa thế chiến lược quan trọng, Hoa Kỳ đã quan tâm đến Greenland từ thời Đệ Nhị Thế chiến. Washington từng có những thỏa thuận quốc phòng với Đan Mạch, từng xây dựng và sử dụng các cơ sở quân sự tại Greenland, và sau chiến tranh thậm chí đã có lúc nghiên cứu khả năng mua Greenland.

Hòn đảo này có nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào, bao gồm dầu mỏ, khí đốt và các khoáng sản đất hiếm, uranium nhưng khó khai thác vì nằm dưới lớp băng tuyết, tuy nhiên cũng gia tăng tầm quan trọng về tài nguyên và chiến lược của nó. Có tầm quan trọng chiến lược vì lối vào Biển Baltic.

Chính quyền Tổng Thống Andrew Johnson (1865-1869) tìm cách mở rộng ảnh hưởng của Hoa Kỳ tại Thái Bình Dương. Sau khi mua Alaska từ Nga với giá 7,2 triệu USD vào năm 1867, Ngoại Trưởng William Seward tiếp tục hướng tầm nhìn tới các vùng lãnh thổ Bắc Cực khác.

Theo yêu cầu của Ngoại Trưởng Seward “Việc giành được Greenland sẽ giúp Mỹ “thống trị thương mại thế giới”. Tuy nhiên, không có đề nghị chính thức nào được đưa ra với Đan Mạch vào thời điểm đó.

Năm 1910, Đại Sứ Mỹ tại Đan Mạch Maurice Francis Egan đã gửi thư cho Thứ Trưởng Ngoại Giao Mỹ, đề xuất Mỹ trao đảo Mindanao ở Philippines – khi đó là lãnh thổ thuộc địa của Mỹ để đổi lấy Greenland và quần đảo Tây Ấn thuộc Đan Mạch. Sau đó Đệ Nhất Thế Chiến (1914-1918) xảy ra nên tạm hoãn. Tuy nhiên, vài năm sau đó, Mỹ vẫn mua lại quần đảo Tây Ấn thuộc Đan Mạch, nay là quần đảo Virgin thuộc Mỹ, với giá 25 triệu USD bằng vàng nhằm ngăn khu vực này rơi vào tay Đức.

Trong Đệ Nhị Thế Chiến (1939-1945), sau khi Đức xâm lược Đan Mạch, Mỹ đảm nhận trách nhiệm bảo vệ Greenland và thiết lập sự hiện diện quân sự trên đảo. Đến năm 1946, sau nhiều thập kỷ cân nhắc, chính quyền Tổng Thống Harry Truman (1945-1963) đã đưa ra đề nghị chính thức đầu tiên nhằm mua Greenland từ Đan Mạch.

Tháng 4/1946, quan chức Bộ Ngoại Giao Mỹ John Hickerson, theo bản ghi nhớ, nhận định rằng Mỹ đang dư dả tài chính, Greenland “về chiến lược không có giá trị” đối với Đan Mạch, trong khi việc kiểm soát hòn đảo này là yếu tố không thể thiếu đối với an ninh của Mỹ. Khi Chiến Tranh Lạnh bắt đầu, Washington coi Greenland là then chốt cho an ninh quốc gia.

Trong một bản ghi nhớ tiếp theo vào tháng 5, William C. Trimble –phụ trách các vấn đề Bắc Âu của Bộ Ngoại Giao – đề xuất Mỹ trả cho Đan Mạch 100 triệu USD bằng vàng để mua lại Greenland. Ông cho rằng việc Mỹ hiện diện hòn đảo sẽ mang lại những căn cứ chiến lược quan trọng để tiến hành phản công đường không tại khu vực Bắc Cực nếu bị tấn công.

Tháng 12/1946, trong chuyến thăm Ngoại Trưởng Đan Mạch Gustav Rasmussen ở New York, Ngoại Trưởng Mỹ James Byrnes đã chính thức đưa ra đề nghị mua Greenland. Đan Mạch từ chối bán hòn đảo, song cho phép Mỹ xây dựng và vận hành các căn cứ quân sự tại đây.

Với thỏa ước năm 1951, trong thời kỳ Chiến Tranh Lạnh, Mỹ duy trì 17 cơ sở quân sự và hơn 10.000 quân nhân tại Greenland, theo thời gian, tất cả các căn cứ của Mỹ tại Greenland đều đóng cửa, ngoại trừ căn cứ Không Gian Pituffik, trước đây là căn cứ Không Quân Thule. Căn cứ nầy ở phía tây bắc hòn đảo là cơ sở quân sự chủ lực của Washington tại Bắc Cực, phục vụ cảnh báo hỏa tiễn, giám sát không gian và hỗ trợ hoạt động quân sự.

Năm 1979, Greenland giành được quyền tự trị thông qua trưng cầu dân ý, mở rộng quyền tự quyết so với Đan Mạch.

Vì vậy trong quá khứ, có các vị Tổng Thống Mỹ đã có ý định mua hòn đảo Greenland vì địa thế chiến lược, giàu tài nguyên như Alaska rộng khoảng 1,717 triệu km² (tương đương 663.268 dặm vuông) bằng 2/3 Greenland 2.166.086 km2.

TT Trump trong nhiệm kỳ đầu (2017-2021). Năm 2019, lần đầu công khai bày tỏ mong muốn mua Greenland, ví thương vụ này như một “thỏa thuận bất động sản lớn”. Tuy nhiên, đề xuất nhanh chóng bị chính quyền Greenland và Đan Mạch bác bỏ, với khẳng định rằng hòn đảo không phải để bán.

TT Trump trong nhiệm kỳ hai (2024-2028), năm 2025 tiếp tục nhắc lại ý tưởng mua Greenland. Ngày 4 tháng 3 năm 2025, trong bài phát biểu trước phiên họp Lưỡng Viện Quốc Hội hồi đầu năm 2025, TT Trump tuyên bố: “Tôi nghĩ chúng ta sẽ có được nó. Bằng cách này hay cách khác, chúng ta sẽ có được nó”.

Trước lời tuyên bố của TT Trump, chính quyền Đan Mạch và Greenland bác bỏ ý tưởng đó và cho rằng “Greenland đâu phải món hàng để mua bán, trả giá”. Cùng ngày, lãnh đạo của tất cả năm đảng trong Inatsisartut (Quốc Hội Greenland) đã đưa ra tuyên bố chung bác bỏ những bình luận lặp đi lặp lại của TT Trump về việc sáp nhập. Thủ Tướng Đan Mạch Frederiksen cũng đưa ra tuyên bố ủng hộ các nhà lãnh đạo Greenland. Cùng thời điểm đó, các chính khách, các nhà bình luận trên thế giới cho rằng “đó là ý tưởng ngông cuồng trên chính trường như thương trường”. Vì vậy TT Trump bị búa rìu của dư luận, nhất là phe đối kháng với ông!

Tháng 12 năm 2025, TT Trump thông báo đã bổ nhiệm thống đốc tiểu bang Louisiana Jeff Landry làm đặc phái viên để thực hiện việc sáp nhập lãnh thổ Greenland. Thủ Hiến Greenland Frederik Nielsen đã tái khẳng định trong phản hồi của mình rằng các quyết định về tương lai của Greenland sẽ được đưa ra ngay tại hòn đảo này, và lập trường đã nhận được sự ủng hộ từ Liên Minh Châu Âu, Pháp và Canada. Đan Mạch đã triệu tập Đại Sứ Hoa Kỳ cùng với đại diện của Greenland để nêu rõ quan điểm của họ và yêu cầu một lời giải thích rõ ràng.

TT Trump tuy thường tuyên bố huỵch toẹt” nhưng vấn đề nầy ông đã chỉ thị cho giới ngoại giao, sứ giả “đi đêm” với giới chức Greenland và Đan Mạch để đoạt được kết quả.

Bà Thủ Tướng Đan Mạch Mette Frederiksen trước đây đã từng đả kích mạnh mẽ việc “nhượng” Greenland cho Mỹ.

Trong khi đó, Nga và Trung Cộng đã sử dụng nhiều tàu phá băng xuyên qua Bắc Cực để xâm nhập vào Đại Tây Dương. Trung Cộng còn muốn thiết lập Con Đường Tơ Lụa ở Bắc Băng Dương (Polar Silk Road) trên lãnh thổ Greenland. Trung Cộng đã tự xưng mình là “Quốc Gia Cận Bắc Cực” (Near-Arctic State) dù cách Bắc Cực đến 1.500 km.

Khi Greenland thông qua Đạo Luật Tự Trị năm 2009, Trung Cộng để ý đến các mỏ khoáng sản tại đảo này. Trong quá khứ với “một vành đai, một con đường – BRI” Trung Cộng với những thủ thuật hứa hẹn với các nước để dần dà “sụp bẫy”.

Tháng 6/2012: Bộ Trưởng Tài Nguyên TC sang Greenland, chính thức đưa đảo này vào tầm ngắm tài nguyên chiến lược của Bắc Kinh.

Năm 2014 đến 2016 các tập đoàn quốc doanh Trung Cộng liên tiếp ký kết thỏa thuận và mua cổ phần tại dự án mỏ đất hiếm Uranium Kvanefjeld (thông qua tập đoàn Shenghe Resources). Các tập đoàn xây dựng của TC như Sinohydro, China Harbour Engineering đàm phán với Greenland về các dự án xây hải cảng, phi trường và thủy điện.

Năm 2016, TC cố gắng mua lại căn cứ hải quân cũ Kangilinnguit của Mỹ nhưng bị Đan Mạch chận lại.

Trung Cộng còn đẩy mạnh khảo sát khoa học, đặt trạm vệ tinh và trạm nghiên cứu Bắc Cực dưới danh nghĩa biến đổi khí hậu. Thật ra là cho mục đích quân sự (như dẫn đường cho tàu ngầm hoặc theo dõi hỏa tiễn).

Nga đã khôi phục hàng loạt căn cứ quân sự thời Xô Viết ở vùng Bắc Cực, trang bị hệ thống phòng thủ hỏa tiễn, radar tầm xa và dùng phi cơ ném bom chiến lược áp sát khu vực kiểm soát của Mỹ và NATO xung quanh Greenland.Chính Nga sử dụng các chiến dịch truyền thông ngầm để kích động phong trào độc lập tại Greenland tách khỏi Đan Mạch.

Nga có đến 53% đường bờ biển Bắc Cực, từ lâu đã coi vùng này là sân nhà. Nga đã tái vũ trang mạnh từ 2010 bằng cách mở lại hơn 50 căn cứ thời Liên Xô, triển khai hệ thống phòng không S-400, hoả tiễn siêu thanh ở bán đảo Kola, đội tàu phá băng nguyên tử lớn nhất thế giới (hơn 40 chiếc, Mỹ chỉ có 2).

Nếu trong tháng 2/2022 Nga xâm lược Ukraine thì trong bốn năm rưỡi qua, Nga và Trung Cộng dòm ngó tuyến hàng hải nầy, có thể đổ quân vào căn cứ nào đó ở Greenland như năm 2014 chiếm bán đảo Crimée của Ukraine, dù Đan Mạch trong khối NATO nhưng khi đã chơi luật rừng thì bất chấp. Đan Mạch có nhiều đảng phái, hiện nay chính quyền Đan Mạch phải liên hợp 4 đảng phái. Nếu đảng khuynh tả thắng thì có cơ hội cho Nga.

*

Thứ Sáu 19/9/2026, TT Trump thông báo trên Truth Social  đã đạt được thỏa thuận với Đan Mạch và đảo Greenland về việc nắm quyền “kiểm soát an ninh vĩnh viễn” một thỏa thuận mà Washington cho rằng sẽ giúp ngăn chặn các đối thủ của Mỹ, chủ yếu là Trung Cộng và Nga, thiết lập sự hiện diện tại đây. “Hoa Kỳ đã đạt được một thỏa thuận với Vương quốc Đan Mạch và Greenland, trao cho Hoa Kỳ quyền kiểm soát vĩnh viễn đối với an ninh, và mọi nhu cầu khác, ở Greenland… Hoa Kỳ sẽ có quyền kiểm soát vĩnh viễn về an ninh cũng như mọi khía cạnh khác tại Greenland, qua đó giải quyết triệt để tất cả các mối quan ngại của chúng ta… Từ nay về sau, không một đối thủ nào của Hoa Kỳ có thể đặt căn cứ, duy trì hiện diện quân sự hay thực hiện các khoản đầu tư nhạy cảm tại Greenland nếu không có sự chấp thuận rõ ràng bằng văn bản của chúng ta”. Và cho biết “không tốn đồng xu nào”.

Đây là bản tin hàng đầu trong ngày trên thế giới từ tuyên bố của TT Trump nhưng chưa thấy lời tuyên bố của hai đối tác Greemland và Đan Mạch nên vẫn còn nghi vấn (?). Tuy nhiên, văn phòng Thủ Tướng Đan Mạch cho biết thỏa thuận dự kiến được ba chính phủ ký vào tuần tới, bên lề kỳ họp Đại Hội Đồng Liên Hợp Quốc. Quốc Hội Đan Mạch và Greenland vẫn phải tiến hành các thủ tục cần thiết trước lúc văn kiện có hiệu lực.

Sáng Thứ Hai, ngày22/9/ 2026 tại New York, cột mốc lịch sử giữa Mỹ, Đan Mạch và Greenland. Lễ lý kết thỏa tuận giữa Mỹ TT Tump Thủ Tướng Đan Mạch Frederiksen và Thủ Hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen. Với thỏa thuận này, Mỹ không cần thông qua Quốc Hội, Đan Mạch và Greenland phải thông qua Quốc Hội mới có văn bản chính thức mới trở thành Luật.

Thủ Tướng Frederiksen hoan hỷ tuyên bố sau khi ký kết: “Win, Win, Win cho Greenland, cho Đan Mạch và Hoa Kỳ”.

Theo giới truyền thông ghi nhận những điều khoản:

*.- Mở rộng quân sự:

Mỹ được phép xây dựng hai căn cứ quân sự mới ở Greenland, trong đó có kế hoạch mở lại một căn cứ thời Chiến Tranh Lạnh ở phía nam và thiết lập sự hiện diện tại một trạm chó kéo xe của Đan Mạch. Điều này mở rộng sự hiện diện hiện nay của Mỹ, vượt ra ngoài căn cứ đang hoạt động duy nhất là căn cứ Không Gian Pituffik.

*.- Kiểm soát an ninh:

Thỏa thuận trao cho Mỹ quyền kiểm soát vĩnh viễn các vấn đề an ninh trên lãnh thổ này, đồng thời cấm các quốc gia không thuộc NATO xây dựng căn cứ hoặc triển khai quân đội tại đây.
*.- Khai thác đầu tư:

Mỹ và các đồng minh được quyền ngăn chặn các khoản đầu tư nhạy cảm từ những đối thủ nước ngoài, chủ yếu nhằm vào Trung Cộng và Nga, trong các lĩnh vực quan trọng như viễn thông, cáp ngầm dưới biển, cảng biển và khoáng sản chiến lược.

*.- Bảo đảm chủ quyền:

Thủ Tướng Frederiksen và Thủ Hiến Jens-Frederik Nielsen và Thủ Tướng Frederiksen nhấn mạnh thỏa thuận bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ của Đan Mạch và tôn trọng quyền tự quyết của Greenland. Thỏa thuận vẫn có giá trị pháp lý ngay cả khi Greenland cuối cùng giành được độc lập hoàn toàn khỏi Đan Mạch.

CNBC: Mỹ đạt thỏa thuận về Greenland nhằm “kiểm soát vĩnh viễn vấn đề an ninh”, sẽ đưa lực lượng đến trạm chó kéo xe của Đan Mạch và mở lại căn cứ thời Chiến Tranh Lạnh.

WSJ: Thỏa thuận về Greenland của TT. Trump mở đường cho doanh nghiệp Mỹ trên đảo Bắc Cực.

Fox News: Thỏa thuận về Greenland của TT Trump chuẩn bị được ký sau nhiều tháng tranh chấp về quyền kiểm soát của Mỹ.

The Washington Post: Trump cam kết mở các căn cứ quân sự mới ở Bắc Cực khi ký thỏa thuận về Greenland. Mỹ đã duy trì sự hiện diện quân sự tại Greenland từ thời Thế Chiến II…

Investor’s Business Daily: Thỏa thuận Greenland thúc đẩy cổ phiếu Critical Metals (mã giao dịch phổ biến: CRML trên NASDAQ) doanh nghiệp của Mỹ, khai thác và phát triển khoáng sản chiến lược chuyên về các kim loại hiếm thiết yếu cho quốc phòng, xe điện và công nghệ năng lượng sạch.

The Hill:  Donald Trump ký thỏa thuận ba bên với Greenland và Đan Mạch. Thỏa thuận an ninh trao cho Mỹ các quyền quân sự vĩnh viễn tại Greenland…

Dù khác quan điểm ủng hộ, đả kích TT Trump nhưng kể từ khi TT Andrew Johnson đến nay đã 170 năm đã bao lần Mỹ nhắm đến hòn đảo Greenlandnay mới đoạt được thỏa thuận như vậy. Và kể từ nay, hai lá chắn Tây Bắc Mỹ là Alska và Tây Bắc Mỹ là Greenland, về chiến lược trở thành pháo đài kiên cố trước các đối thủ như Nga, Trung Cộng.

Âu châu nói chung và Đan Mạch nói riêng, từ nay nhẹ gánh phòng thủ chiến lược Bắc Bán Cầu.

Little Saigon, September 22, 2026

Vương Trùng Dương

Tôi nghĩ đây là lúc người Mỹ, bất kể thuộc đảng nào, cần đặc biệt quan tâm.

Ngày 19/9, Nhà Trắng bắt đầu thực thi lệnh của Tổng thống Donald Trump cấm phóng viên của CNN, MS NOW và Politico vào tác nghiệp trong khuôn viên Nhà Trắng. Thẻ báo chí của các phóng viên bị vô hiệu hóa hoặc thu hồi khi họ đến làm việc.

Lý do Trump đưa ra rất rõ: ông cáo buộc những cơ quan truyền thông này thường xuyên đưa “fake news”, thậm chí gọi những thông tin ông không thích là “fiction and lies”. Trump còn ám chỉ những cơ quan truyền thông khác có thể sẽ bị cấm tiếp theo. (Reuters⁠)

Đây không còn đơn thuần là chuyện một tổng thống cãi nhau với báo chí. Nó đụng trực tiếp đến một nguyên tắc căn bản của nền dân chủ Mỹ: Tu chính án I của Hiến pháp bảo vệ quyền tự do báo chí.

Báo chí không có nhiệm vụ làm tổng thống vui. Báo chí cũng không có nhiệm vụ đặt những câu hỏi mà tổng thống thích nghe.

Nhiệm vụ của báo chí là theo dõi chính quyền, kiểm tra những gì chính quyền nói và làm, đặt câu hỏi, điều tra, phân tích, đưa ra nhiều quan điểm khác nhau để người dân có thông tin mà tự mình đánh giá.

Một phóng viên có thể đặt câu hỏi rất khó chịu. Một bài báo có thể chỉ trích chính sách của tổng thống. Một cơ quan truyền thông có thể đưa ra cách diễn giải mà tổng thống cho là sai.

Tổng thống hoàn toàn có quyền phản bác. Ông có thể tổ chức họp báo và nói: “Thông tin này sai ở đâu? Đây là bằng chứng của tôi.” Ông có thể tranh luận với phóng viên. Ông có thể chỉ trích CNN, MS NOW, Politico hay bất cứ cơ quan truyền thông nào.

Nhưng quyền lực của tổng thống không nên biến thành quyền thưởng cho những cơ quan báo chí làm ông hài lòng và trừng phạt những cơ quan làm ông khó chịu.

Đó chính là điểm pháp lý đáng quan tâm nhất trong vụ này.

Các chuyên gia về Tu chính án I đã đặt vấn đề rằng việc loại một cơ quan báo chí khỏi hoạt động báo chí vì quan điểm hoặc nội dung đưa tin có thể cấu thành “viewpoint discrimination” — tức phân biệt đối xử dựa trên quan điểm.

Tất nhiên, Nhà Trắng có quyền đặt ra những quy định hợp lý về an ninh và việc tiếp cận các khu vực hạn chế. Quyền vào Nhà Trắng không phải là một tấm vé tuyệt đối cho bất kỳ phóng viên nào.

Nhưng nếu lý do loại một cơ quan truyền thông đơn giản là: “Tôi không thích những gì anh viết về tôi”, thì câu chuyện hoàn toàn khác.

Và đây chính là điều khiến vụ việc có khả năng rất cao trở thành một cuộc chiến pháp lý.

CNN đã tuyên bố họ có quyền theo Hiến pháp thực hiện nhiệm vụ đưa tin mà không bị chính phủ cản trở. Politico nói sẽ “vigorously defend” quyền theo Tu chính án I. MS NOW tuyên bố sẽ thực hiện “mọi bước cần thiết” để bảo vệ quyền tự do báo chí của mình. (CBS News⁠)

Nói cách khác: khả năng các cơ quan này đưa vụ việc ra tòa là rất cao.

Và đây cũng không phải lần đầu một cuộc đối đầu như vậy xảy ra.

Trong nhiệm kỳ đầu của Trump, Nhà Trắng từng thu hồi thẻ báo chí của phóng viên CNN Jim Acosta sau một cuộc họp báo căng thẳng. CNN kiện và một thẩm phán liên bang yêu cầu Nhà Trắng khôi phục thẻ của Acosta.

Năm 2025, chính quyền Trump cũng đối đầu pháp lý với Associated Press sau khi hạn chế quyền tiếp cận của AP. Một thẩm phán liên bang đã yêu cầu khôi phục quyền tiếp cận của AP đối với các không gian dành cho báo chí tại Nhà Trắng, dù cuộc tranh chấp pháp lý vẫn tiếp tục ở cấp phúc thẩm.

Cho nên, lần này không chỉ là câu chuyện của CNN, MS NOW hay Politico.

Nó đặt ra một câu hỏi lớn hơn: Một tổng thống có thể dùng quyền tiếp cận Nhà Trắng để thưởng cho báo chí “ngoan” và trừng phạt báo chí “không ngoan” hay không?

Nếu câu trả lời là có, thì ngày mai không chỉ CNN hay MS NOW bị cấm.

Một cơ quan truyền thông bảo thủ cũng có thể bị cấm nếu một tổng thống tương lai không thích cách họ đưa tin.

Hôm nay là CNN. Ngày mai có thể là Fox News. Ngày kia có thể là bất cứ ai.

Đó là lý do tự do báo chí không phải là quyền dành riêng cho những người chúng ta thích.

Tự do báo chí đặc biệt quan trọng khi báo chí nói những điều chính quyền không muốn nghe.

Và cũng cần nói cho công bằng: báo chí không phải lúc nào cũng đúng. Nhà báo có thể sai. Có thể đưa tin thiếu chính xác. Có thể thiên lệch. Nếu đưa thông tin sai, họ phải chịu trách nhiệm theo luật pháp và trước công chúng.

Nhưng phương thuốc cho một bài báo sai không phải là tổng thống nổi giận rồi đóng cửa phòng báo chí đối với cơ quan báo chí đó.

Phương thuốc là phản biện bằng sự thật, bằng dữ liệu, bằng tranh luận — và nếu có vi phạm pháp luật thì bằng tòa án.

Một nền dân chủ trưởng thành phải chịu đựng được những câu hỏi khó chịu.

Một tổng thống quyền lực nhất thế giới càng phải chịu được điều đó.

Bởi vì Nhà Trắng không phải tài sản riêng của tổng thống. Đó là nơi làm việc của người đứng đầu chính phủ Hoa Kỳ, được vận hành bằng tiền thuế của người dân Mỹ.

Và các phóng viên không đến đó để làm tổng thống vui. Họ đến đó để hỏi những câu hỏi mà người dân Mỹ muốn được trả lời.

Nếu chỉ những câu hỏi làm tổng thống sướng mới được phép đặt trong Nhà Trắng, thì đó không còn là phòng báo chí nữa. Nó gần giống… phòng massage chính trị!

Và tôi hy vọng các cơ quan truyền thông lần này sẽ không chỉ đấu tranh cho quyền của riêng họ.

Họ đang đấu tranh cho một nguyên tắc lớn hơn: Chính quyền phục vụ người dân. Báo chí phục vụ công chúng. Không bên nào có nhiệm vụ làm bên kia vui lòng. 

Lê Diễn Đức

*bài do CTV/TVBH gởi.

Hai người bạn trên hai chiến tuyến gặp nhau tại Quảng Trị sau ngày Mùa Hè Đỏ lửa 1972. Hơn 50 năm sau gặp lại là con một nhà Việt Nam. (Ảnh Nguồn: huynhthuckhangluongvancan.wordpress.com)

Tôi từng là một quân nhân của Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa, thuộc Miền Nam Việt Nam.

Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, hàng trăm ngàn những người như tôi bị đưa vào các trại có những cái tên trá hình là trại “cải tạo” hay trại “học tập” (sic). Tôi đã trải qua những năm tháng đau khổ mà có lẽ suốt đời mình cũng không thể quên. Đó không phải là một chương lịch sử mà tôi đọc trong sách.Đó là một phần đời tôi đã trực tiếp trải qua.

Sau khi trốn khỏi những trại tù khổ sai này,mong tìm được Tự Do, tôi rời Việt Nam và đến Hoa Kỳ. Tôi bắt đầu lại cuộc đời trênquê hương thứ hai này bằng nghề dạy học.

Từ một người lính, tôi trở thành một người thầy.

Trong nhiều năm đứng trên bục giảng, điều tôi quan tâm nhất không còn là chuyện ai thắng, ai thua.

Tôi quan tâm đến con người.

Tôi muốn thế hệ trẻ hiểu rằng lịch sử không chỉ gồm những ngày chiến thắng được ghi trong sách giáo khoa. Lịch sử còn phải ghi lại chuyện những con người đã chết tức tưởi, những gia đình lytán, những người bịgiam cầm khổ sai, những người phải rời bỏ quê hương, những người ở lại và chịu đựng những năm tháng khó khăn.

Vì thế, khi nghe lời kêu gọi của ông Tổng Bí Thư Tô Lâm rằng người Việt hải ngoại hãy “gác lại quá khứ” để cùng nhau xây dựng quê hương, tôi thắc mắc.

Thực sự, tôi cũngrất mong muốn ngày ấy đến.

Nhưng với tư cách của một người đã từng ở trong lao tù, tôi xin được nói một điều:

Muốn người khác gác lại quá khứ, trước hết phải thẳng thắn công nhận quá khứ.

Không thể vừa kêu gọi hòa giải, vừa tiếp tục kể câu chuyện lịch sử chỉ từ một phía.

Không thể nói về tình dân tộc, nhưng vẫn dùng ngôn ngữ của “ta” và “địch”, của “bên thắng trận” và “kẻ thua cuộc”.

Và càng không thể yêu cầu những người đã chịu đau khổ phải quên đi những gì họ đã trải qua, trong khi những ngày kỷ niệm chiến thắng 30/4 vẫn được tổ chức long trọng.

Tôi không viết những dòng này để khơi lại hận thù.

Tôi viết vì tôi đã từng là một người trong cuộc.

Và chính vì đã từng chịu đau khổ, tôi càng hiểu giá trị của hòa bình, tự do và lòng vịtha.

Tôi có thể tha thứ mà không cần phải phủ nhận những gì đã xảy ra.

Tôi có thể hướng về tương lai mà không cần phải xóa bỏ quá khứ.

Tôi có thể mong muốn Việt Nam giàu mạnh, và đồng thời mong muốn những người Việt Nam ở mọi nơi đều được tôn trọng.

Là một người thầy, tôi luôn nói với học trò rằng:

Học lịch sử không phải để nuôi lòng thù hận. Học lịch sử để hiểu con người và để cốtránh lặp lại những bi kịch của quá khứ.

Nếu một ngày nào đó người Việt Nam có thể cùng nhau tưởng niệm những người đã chết ở cả hai phía, có thể nói về những đau thương của nhau mà không cần phải xúc phạm hay phủ nhận nhau, thì đó sẽ là một bước rất lớn trên con đường hòa giải dân tộc.

Tôi đã từng là người lính.

Tôi đã từng là người tù.

Hôm nay, tôi là một người thầy trên đất Mỹ.

Có lẽ chính ba thân phận ấy đã dạy tôi một điều:

Một dân tộc không thể xây dựng tương lai bằng cách bắt một phần dân tộc phải quên những đau thương của quá khứ.

Trong những năm tháng tha hương nơi đất khách, tôi chưa bao giờ thấy được thiện chí của “bên thắng cuộc” bằng những lời xin lỗi những gì chúng tôi phải chịu đựng, những người tù không xét xử, không bản án! Thiện chí của họ có thể chứng tỏ qua việc họ cho người thân vào thăm viếng, xây đắp bia mộ thân nhân họ trong nghĩa trang Quân Đội. Thiện chí đẹp hơn nữa có thể bằng việc trả lại tài sản đã tước bỏ từ tay người dân vô tội của Miền Nam.

Tương lai chỉ có thể được xây dựng khi chúng ta đủ can đảm nhìn lại quá khứ bằng sự thật, đủ nhân ái để hiểu nỗi đau của nhau, và đủ bao dung để không truyền hận thù từ thế hệ này sang thế

hệ khác.

Tôi không muốn con cháu mình tiếp tục cuộc chiến của cha ông.

Tôi muốn chúng được sống trong một Việt Nam mà người Việt Nam không còn phải hỏi nhau:

“Anh đứng về phía nào?”

Mà có thể hỏi nhau:

“Chúng ta có thể cùng làm gì cho tương lai?”

VÀ TÔI MUỐN KÊU GỌI MỘT VIỆC CỤ THỂ:

Nếu chúng ta thật sự muốn hòa giải, hãy bắt đầu từ chính mình.

Hãy kể lại lịch sử cho con cháu bằng sự thật qua góc nhìn trung thực, công bằng.

Hãy lắng nghe câu chuyện của những người từng ở phía bên kia, ngay cả khi câu chuyện ấy làm chúng ta đau lòng.

Hãy để những người từng chịu tù đày, mất mát và ly tán được nói lên trải nghiệm của mình mà không bị buộc phải im lặng hay phải “quên đi”.

Hãy giúp thế hệ trẻ Việt Nam trong nước có cái nhìn thẳng thắn, minh bạch của quá khứ.

Và nếu chúng ta có thể, hãy cùng nhau tưởng niệm tất cả những người Việt Nam đã chết trong cuộc chiến, bất kể họ mặc quân phục nào, đứng ở phía nào. Bà mẹ “Bắc” hay bà mẹ “Nam” đều đau khổ như nhau khi hay tin con mình đã tử nạn trong chiến tranh. (Nhưng chiến tranh này do ai gây nên?)

Đừng bắt con cháu chúng ta phải kế thừa sự thù hận.

Hãy để chúng kế thừa sự thật.

Đừng bắt thế hệ sau phải chọn giữa ký ức của cha ông và tương lai của chính mình.

Hãy trao cho chúng cả sự thật của quá khứ lẫn cơ hội xây dựng tương lai.

Tôi kêu gọi những người Việt Nam ở mọi nơi hãy bắt đầu bằng những việc rất đơn giản:

Lắng nghe nhau.
Nói thật với nhau.
Tôn trọng nhau.
Dạy con cháu hiểu lịch sử và trân trọng giá trị thực của cuộc sống Tự Do.
Và cùng nhau làm những điều tốt đẹp cho cộng đồng Việt Nam.

Nếu một người từng là tù nhân như tôi vẫn có thể chọn con đường tha thứ và giáo dục thay vì truyền lại hận thù, thì tôi tin rằng chúng ta cũng có thể làm được nhiều hơn thế.

Hòa giải phải bắt đầu bằng việc thành thực xin lỗi, tha thứ, thông cảm và trân trọng lẫn nhau.

Hòa giải chỉ có thể bắt đầu khi “Bên Thắng Cuộc” đủ can đảm để công nhận những lỗi lầm gây cho quân dân Miền Nam trong quá khứ — và chúngtasẽ sẵn sàng bước tiếp cùng nhau.

Nguyễn Kỳ Dzương

Hàng ngàn người ủng hộ Trung tâm Biểu diễn Nghệ thuật John F. Kennedy Center tập trung vào chiều thứ Sáu, 18/9, khi mặt trời chưa lặn trên dòng Potomac. Họ vây quanh tòa nhà nhiều nhất có thể, khoác tay nhau và hô vang: “Tránh Xa Ra! Tránh Xa Ra!”

* Chung Một Con Đường

Từng nhóm người bước ra khỏi nhà ga Foggy Bottom ở Washington DC chiều thứ Sáu. Không ai bảo ai, mà như hẹn trước, họ bước về cùng một hướng. Những mái tóc bạc trắng, gương mặt ngời sáng, trên tay mỗi người là một chai nước, hoặc bảng hiệu, họ bước những bước chân mạnh mẽ. Những ai còn bỡ ngỡ chưa biết đường thì cũng không cần phải mở “Google Map.” Cứ đi theo đoàn người ấy. Vì tất cả đang hướng về Kennedy Center.

Lúc đó là khoảng hơn 6 giờ 30 chiều. Trời vẫn còn sáng. “Hands Off The Art” vừa bắt đầu được vài phút. Cuộc biểu tình do một nhóm vận động cùng tên – là các nhân viên Kennedy Center, trong đó có cháu của cố Tổng Thống John F. Kennedy – thành lập ngay sau khi Donald Trump tiếp quản nơi này vào mùa Xuân năm ngoái, tổ chức.

Nghệ sĩ Lynda Carter, biểu tượng nổi tiếng Wonder Woman, là người đầu tiên xuất hiện trân sân khấu. Hàng ngàn người phía dưới reo hò khi nữ nghệ sĩ Lynda Carter cầm micro phone. Bà khuấy động không gian với bài phát biểu về tầm quan trọng thiết yếu của âm nhạc và nghệ thuật đối với sự sinh tồn cũng như tâm hồn con người.

“Âm nhạc và nghệ thuật là cách chúng ta tồn tại,” nghệ sĩ Lynda Carter nói. “Quý vị không thể cầm tù chúng tôi.” Vừa nói, bà vừa đưa cao sợi dây đeo cổ có hình ổ khóa. Đám đông vỗ tay hòa nhịp cùng: “Quý vị không thể cầm tù chúng tôi.”

Nữ ca sĩ kiêm diễn viên này hiện sống tại khu vực Washington, D.C và bà từng biểu diễn tại Trung tâm Kennedy Center.

“Đây không phải là tòa nhà của các người,” bà Carter nói. “Nó thuộc về chúng ta. Hãy tránh xa ra. Hãy tránh xa nơi này!”

Mallory Miller, người đồng sáng lập tổ chức Hands Off the Arts và cựu nhân viên của Kennedy Center, người đã lên tiếng mạnh mẽ phản đối việc “thêm tên đổi chủ” tòa nhà nghệ thuật này theo hướng chính trị hóa, khẳng định: “Trung tâm nghệ thuật này sẽ mở cửa trở lại, vì tất cả chúng ta đang làm điều đó.”

“Đêm nay, các bạn đến với Kennedy Center, cùng nắm chặt tay với những người chưa quen biết chung quanh mình, là các bạn đang dựng lên một hàng rào. Đó là hàng rào mà Donald Trump và những kẻ nịnh bợ ông ta phải bước qua để vào Kennedy Center của chúng ta.”

Robert White, Ủy viên Hội đồng D.C. chia sẻ câu chuyện cá nhân gắn kết gia đình ông qua nhiều thế hệ với địa điểm này. Ông White nhớ lại lần đầu tiên đến thăm Kennedy Center lúc còn học lớp Ba, và rồi quay trở lại đây nhiều thập niên sau đó với tư cách là một người cha, để chứng kiến ​​cô con gái cũng đang học lớp ba của ông biểu diễn trên chính sân khấu ấy.

White nhấn mạnh, tượng đài này, di sản này, đại diện cho cả đất nước, đóng vai trò là không gian thiết yếu cho “quyền tự do ngôn luận, nền dân chủ, cũng như sự phát triển và gìn giữ nghệ thuật.”

Do đó, “hãy lấy bàn tay chết tiệt của ông ra khỏi người dân chúng tôi,” White nói.

* ‘Chúng Ta Là Kennedy Center’

Hôm thứ Ba, hội đồng quản trị Trung tâm Kennedy Center do Donald Trump tự chọn, bỏ phiếu đồng thuận đóng cửa trung tâm hai năm với lý do “vì an toàn.” Trump đe dọa hủy bỏ dự án cải tạo khoảng $250 triệu nếu tên của ông ta không được gắn lên tòa nhà. Đến thứ Tư, hàng rào đã được dựng lên bao quanh trung tâm nghệ thuật. Cũng tối hôm đó, bức ảnh của nhiếp ảnh gia Brendan Smialowski của hãng thông tấn AFP lan truyền rộng khắp. Người dân nhìn thấy Trump trên chuyên cơ Air Force One, nhìn một bản in có dòng tiêu đề lộ ra một phần: “Kennedy Center DEMOLIS[HED]” (Trung tâm Kennedy bị phá dỡ.) Thứ Năm, một chánh án liên bang bác bỏ yêu cầu tổ chức phiên điều trần khẩn cấp về khả năng phá dỡ công trình, nhưng đồng thời ra lệnh cho trung tâm phải thông báo trước khi tiến hành bất kỳ hoạt động xây dựng nào, bao gồm cả việc phá dỡ.

Sẽ không sai nếu nói tất cả những sự kiện dồn dập này chính là “đồng tổ chức” của Hands Off The Art chiều thứ Sáu. Những tiếng hô vang mỗi khi Tara Hoot, nghệ sĩ drag queer nổi tiếng tại D.C. gọi tên East Coast, West Coast, Mexico, Hawaii.

“Tôi từ Alaska,” một người nào đó trong đám đông hét vang. Tiếng vỗ tay vang dội như chào mừng họ.

Với hàng ngàn người, mà nhóm Hands Off The Art ước tính khoảng chừng 5.000 người tham dự, cho thấy rõ lời bà Miller nói, Kennedy Center thật sự chưa bao giờ là một tòa nhà vô tri của bê tông, cốt thép. Kennedy Center là hiện thân của tất cả người dân Mỹ. “Chúng ta là Kennedy Center.”

Chris Railegh, đồng tổ chức Hands Off The Art, nói rằng cuộc phản kháng, đấu tranh này là để tự vệ. Vì “Trump đến đây để chinh phục chúng ta, chinh phục Washington, chinh phục Kennedy Center, và chinh phục văn hóa của chúng ta.”

* Tự Do Nghệ Thuật

Đứng giữa hàng ngàn người từ khắp các tiểu bang, từ nhiều thế hệ, mới cảm nhận rõ ngọn lửa giận dữ của người dân Mỹ. Họ đến để đòi những gì thuộc về ký ức, thuộc về di sản của quốc gia, của nhân dân. Vì họ hiểu rõ và đồng ý với thông điệp của cuộc biểu tình này: Kennedy Center không chỉ là một tòa nhà. Đó là một đài tưởng niệm sống động dành cho John F. Kennedy. Đó là tấm lòng của các quốc gia đồng minh trên thế giới gửi đến nước Mỹ để vinh danh ông.

Nước Ý tặng đá cẩm thạch. Nước Pháp tặng các bức thảm và tác phẩm điêu khắc của Matisse. Nhật Bản tặng tấm màn sân khấu cho Opera House. Thụy Điển tặng những chiếc đèn chùm cho đại sảnh Grand Foyer. Các quốc gia khác cũng đóng góp những tác phẩm nghệ thuật, đồ nội thất và các báu vật của riêng họ. Các quốc gia đã gửi những phần tinh hoa của nước mình đến Mỹ để tôn vinh một vị tổng thống Mỹ và những giá trị mà ông đại diện.

Những thứ đó là vô giá và không thể thay thế. Hơn tất cả, Kennedy Center là biểu tượng của nghệ thuật – một nền nghệ thuật tự do và hòa bình.

Bà Robin Bren, trên người mang tấm bản “Preserve Arts Over Ego” – tạm dịch Cái Tôi Ích Kỷ Không Thể Đứng Trên Nghệ Thuật – đi cùng vài người bạn. Tuổi của ba người cộng lại chắc cũng gấp ba lần tuổi của Kennedy Center. Tôi hỏi bà, “tự do nghệ thuật có ý nghĩa như thế nào với bà trong tình huống này?” người phụ nữ có nụ cười phúc hậu nói:

“Tự do nghệ thuật cũng là quyền được sống tốt. Con người được giáo dục, trải nghiệm nghệ thuật, an vui cuộc sống.”

Với bà, “Kennedy Center chính là nơi mà mọi người có thể có tất cả những điều đó.”

Nghệ sĩ gốc Việt hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật xã hội Philippa Hughes có mặt ở Kennedy Center từ sớm. Cô là người quyết định hủy bỏ chương trình Saigon by Night tại Trung tâm Nghệ thuật Kennedy khi được thông báo sẽ không được công diễn trừ khi phải loại bỏ phần trình diễn “drag-adjacent” của một nghệ sĩ trong đoàn.

Nói về ý nghĩa của tự do nghệ thuật, Philippa cho rằng, tinh thần tự do nghệ thuật đã được thể hiện rõ nét tại buổi Hands Off The Art ở Kennedy Center. “Các nghệ sĩ đã ca hát, biểu diễn, sáng tạo và lên tiếng. Chưa từng có kẻ phát xít nào trong lịch sử thành công trong việc vùi dập nghệ thuật,” cô khẳng định.

Với Philippa, buổi Hands Off The Art chiều thứ Sáu là “cuộc biểu tình không chỉ nhằm bảo vệ nghệ thuật và gìn giữ một tòa nhà. Đó còn là vì sự nghiệp bảo vệ nền dân chủ.”

* Đòi Lại Di Sản

Âm nhạc. Vũ điệu. Tay trong tay. Cuộc biểu tình tại Trung tâm Kennedy không chỉ nhằm bảo vệ nghệ thuật và gìn giữ một tòa nhà. Đó còn là vì sự nghiệp bảo vệ nền dân chủ, như Philippa đã nói. Không thể có dân chủ nếu không có tự do. Tự do trong nghệ thuật, trong sự gìn giữ, trong sự xác tín ai xứng đáng được vinh danh, ai cần bị loại bỏ.

Trước khi sự kiện bắt đầu, bà Mallory Miller, cựu nhân viên của Kennedy Center nói: “Trung tâm này ít nhiều đã trở nên giống một nơi tĩnh mịch, đìu hiu như lăng mộ hơn là một trung tâm văn hóa sôi động. Nhưng nhiều người trong chúng tôi vẫn lưu giữ những ký ức tuyệt vời về một trung tâm từng tấp nập, nhộn nhịp. Chúng tôi muốn phần nào khơi dậy lại cảm giác đó.”

Trump đã dựng hàng rào khung thép ở nơi này. Người dân nắm chặt tay nhau đi vòng quanh bảo vệ. Trong hàng ngàn người đến với Kennedy Center đêm thứ Sáu, là những mái đầu bạc trắng. Có người phụ nữ mang theo chiếc ghế nhỏ, bỏ vào trong túi, nhưng rồi không thể lấy ra ngồi vì nếu ngồi, bà sẽ không nhìn được sân khấu. Có người tay chống gậy, người dùng thiết bị hỗ trợ di chuyển cho người cao niên. Họ là những người Mỹ đi đòi lại di sản. Họ đến từ khi ánh nắng còn chiếu vào bức tường đá cẩm thạch, một phần bị tấm bạt trắng ngông cuồng phủ kín vì che dấu một điều xấu hổ. Họ ở lại cho đến khi những ngọn đèn vàng chung quanh tòa nhà bừng sáng, hắt lên dòng sông Potomac, lấp lánh, vàng rực.

Đoàn người cùng đi chung một đường từ nhà ga Foggy Bottom đến Kennedy Center nay cùng nhau đi ngược về. Kennedy Center sừng sững phía sau lưng.

Kalynh Ngô

(Theo Vietbao Online)

*Bài do CTV/TVBH gởi

(Phát biểu của Trịnh Y Thư nhân buổi lễ Tưởng niệm 50 năm ngày qua đời của Thi sĩ Vũ Hoàng Chương, ngày 20 tháng 9 năm 2026 tại Quận Cam, California.)

*

Kính thưa quý vị và các bạn,

Hôm nay, chúng ta cùng nhau họp mặt trong không gian trang trọng này để tưởng niệm 50 năm ngày qua đời của Thi sĩ Vũ Hoàng Chương, một trong những tiếng thơ độc đáo và rực sáng nhất của thi ca Việt Nam thế kỷ XX. Nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng ánh lửa từ thơ ông vẫn còn cháy, âm thầm mà mãnh liệt, trong tâm tư những người yêu thơ, yêu văn chương.

Vũ Hoàng Chương là thi sĩ của men say và lửa cháy, của đam mê và cô độc, của cõi thế và tâm linh, của một tâm hồn luôn kiếm tìm cái đẹp tuyệt đối giữa những biến động khốc liệt của đất nước mà thế hệ, thời đại ông gánh chịu. Ông bước vào thi đàn với phong thái riêng: cổ điển mà phóng túng, u hoài mà rực rỡ, như một người đứng giữa giao lộ của truyền thống và hiện đại, mang theo tiếng thở dài của phương Đông và nỗi khắc khoải hoài nghi của kiếp nhân sinh.

Thơ ông không chỉ là những câu chữ hoặc vần điệu; đó là một khí chất, một cách sống, một cuộc đối thoại với định mệnh. Khi đọc Vũ Hoàng Chương, tai ta như nghe được tiếng vọng của trăng tàn, tiếng nấc của cuộc rượu, tiếng gọi của tự do, thứ tự do mà ông nâng niu đến tận cuối đời; mắt ta thấu thị từng góc cạnh ngõ ngách của nỗi đau kiếp người. Dù cuộc đời ông trải qua nhiều khúc quanh nghiệt ngã, thơ ông vẫn giữ được sự thanh sạch của một tâm hồn hướng về cái đẹp, cái thiện, và sự thật.

Năm mươi năm sau ngày ông rời cõi thế, chúng ta không chỉ tưởng nhớ một thi sĩ. Chúng ta tưởng nhớ một nhân cách nghệ sĩ, một người đã sống trọn vẹn với thơ, với nghệ thuật, với nỗi đau và niềm kiêu hãnh của dân tộc. Di sản của ông không nằm trong những trang sách cũ, mà trong cách chúng ta tiếp tục đọc, tiếp tục lắng nghe, tiếp tục để thơ ông soi sáng những vùng sâu thẳm của tâm hồn.

Tưởng niệm 50 năm ngày qua đời của Vũ Hoàng Chương không phải là một dấu chấm hết. Nó là dịp để chúng ta cùng nhìn lại trang sử bi thương của dân tộc, và qua đó, biết đâu chúng ta học được bài học lịch sử một cách thấu đáo, trọn vẹn hơn.

Nhìn từ chiều sâu văn hóa và lịch sử Việt Nam, số phận của Thi sĩ Vũ Hoàng Chương sau năm 1975, ta không chỉ thấy một trường hợp cá nhân bị đàn áp, mà còn thấy đó là một nhát chém lên lịch sử-văn hóa Việt Nam trong thời kỳ chuyển đổi tăm tối đầy chấn động. Như chúng ta được biết, ông bị bắt giam vào khám Chí Hòa trong những điều kiện sức khỏe suy sụp trầm trọng, bị bắt không hẳn chỉ vì vài câu thơ châm biếm thời cuộc, mà vì ông đại diện cho một truyền thống văn chương Việt Nam vượt lên trên ý thức hệ, điều mà bối cảnh chính trị lúc đó không thể dung nạp.

Thi sĩ Vũ Hoàng Chương đại diện cho một dòng chảy văn hóa độc lập, ông thuộc thế hệ thi sĩ tiền chiến – thế hệ đã đưa thơ Việt bước vào thời hiện đại bằng tinh thần tự do khai phóng đầy cá tính, và sự kết hợp hài hòa tuyệt hảo giữa truyền thống thâm thúy Đông phương và cảm thức lãng mạn Tây phương. Trong văn hóa Việt Nam, thế hệ này được xem như những người gìn giữ phẩm giá tinh thần, đặt nghệ thuật lên trên mọi mục tiêu chính trị.

Sau 1975, chính quyền mới muốn thiết lập một hệ chuẩn văn hóa duy nhất: văn nghệ phải phục vụ cách mạng, phục vụ tuyên truyền chính trị. Trong bối cảnh ấy, một thi sĩ như Vũ Hoàng Chương – người chủ trương “thơ là tiếng nói của tự do nội tâm” – trở thành biểu tượng của một truyền thống văn hóa không nằm trong hệ thống cai trị độc tài toàn trị.

Những nhà văn, nhà thơ như Vũ Hoàng Chương thường bị nhà nước nhìn bằng con mắt nghi kỵ. Ông không hoạt động chính trị, nhưng trong lịch sử Cộng sản Việt Nam, trí thức độc lập thường bị xem là nguy hiểm hơn những người chống đối công khai, vì họ có ảnh hưởng tinh thần sâu rộng.

Lịch sử Việt Nam cho thấy: mỗi khi xã hội biến động, văn chương trở thành nơi lưu giữ ký ức và lương tri. Thời Lê-Nguyễn, nhiều nhà Nho bị lưu đày vì dám viết những điều trái ý triều đình phong kiến. Thời Pháp thuộc, văn chương trở thành nơi nuôi dưỡng tinh thần dân tộc. Sau 1975, văn chương lại đứng trước yêu cầu phải phục vụ một hệ tư tưởng mới. Trong dòng cuồng lưu ấy, Vũ Hoàng Chương là kẻ đứng ngoài nắng, không phải trong bóng mát: một thi sĩ trung thành với tự do tinh thần, và vì thế ông bị cuốn vào vòng xoáy của lịch sử, bị bánh xe lịch sử nghiền nát.

Trong văn hóa Việt Nam, nhà văn-nhà thơ không chỉ là người sáng tác, mà còn là người giữ gìn lịch sử tinh thần và ký ức dân tộc, luôn coi trọng “tự do trong tâm tưởng”. Một chế độ muốn kiểm soát xã hội phải kiểm soát ký ức, và vì thế phải kiểm soát nội tâm người viết. Đối với họ, tự do nội tâm dẫn đến tự do tư tưởng, mà họ quy chụp là phản động.

Đó là lý do vì sao, sau khi cưỡng chiếm Miền Nam, nhà nước Cộng sản đã bắt bớ, giam cầm, tù đày, hành hạ hàng trăm nhà văn, nhà thơ, nhà báo thuộc chế độ cũ. Nhiều người chết trong tù. Có người chỉ được thả về trong cơn hấp hối, về đến nhà thì tắt thở.

Nhà văn Nhã Ca, trong một chương trình phỏng vấn, đã cho chúng ta biết như sau về số phận của cả một tập thể trí thức văn nghệ sĩ Miền Nam Việt Nam vào thời điểm đó như sau. Bà nói:

“Trong chiến dịch tiêu diệt văn hóa, văn nghệ sĩ miền Nam tháng Tư năm 1976, Vũ Hoàng Chương, vị thi hào Việt Nam thế kỷ thứ 20, là người đầu tiên bị giết. Chiến dịch tàn khốc này đã kéo dài cả chục năm.  Hàng trăm văn nghệ sĩ bị bắt đi tù đầy, nhiều người không bao giờ trở về […] như học giả Hồ Hữu Tường, các nhà văn, nhà báo Nguyễn Mạnh Côn, Hiếu Chân Nguyễn Hoạt, Trần Việt Sơn, Dương Hùng Cường…”

Xem thế, số phận của Vũ Hoàng Chương không hẳn chỉ là bi kịch của một thi sĩ, mà là bi kịch của một giai đoạn văn hóa Việt Nam bị đột ngột chém đứt ngang. Ông bị bắt vì ông đại diện cho một truyền thống văn chương Việt Nam lâu đời: tôn trọng tự do tinh thần, giữ gìn đạo lý, và dùng ngôn ngữ để soi sáng nhân tâm.

Trong lịch sử Việt Nam, những giá trị ấy luôn tồn tại – dù có lúc bị chèn ép, có lúc bị lãng quên. Nhắc đến Vũ Hoàng Chương hôm nay là nhắc lại một phần của bản sắc văn hóa dân tộc: văn chương Việt Nam không bao giờ hoàn toàn khuất phục trước bạo lực.

Tại sao chúng ta không nên lãng quên cái chết của Thi sĩ Vũ Hoàng Chương và những người cầm bút Việt Nam khác, những người có cái chết tương tự như ông?

Nhớ đến cái chết của ông, trước hết, là nhớ đến một thời kỳ mà văn chương bị buộc phải im tiếng, và những giá trị tinh thần bị đẩy vào bóng tối.

Thứ hai, số phận của ông phản ánh bi kịch của trí thức Việt Nam trong thế kỷ XX.Thế kỷ XX của Việt Nam là thế kỷ của chiến tranh, chia cắt và những biến động chính trị tác động mạnh lên dòng sinh mệnh dân tộc. Trong những biến động ấy, giới trí thức – đặc biệt là những người giữ tinh thần độc lập – thường trở thành nạn nhân của lịch sử. Cái chết của Vũ Hoàng Chương nhắc nhở chúng ta rằng trí thức Việt Nam đã phải trả giá rất đắt cho việc giữ gìn phẩm giá tinh thần, và rằng tự do tư tưởng chưa bao giờ là điều hiển nhiên có sẵn cho chúng ta hưởng thụ.

Thứ ba, ông đại diện cho truyền thống “văn dĩ tải đạo” – tiếng nói lương tri của người Việt.Từ Nguyễn Trãi, Nguyễn Du đến Nguyễn Khuyến, Nguyễn Đình Chiểu, Tản Đà, văn chương Việt Nam luôn gắn với đạo lý, với tiếng nói của lương tri. Vũ Hoàng Chương tiếp nối truyền thống ấy: thơ ông không chỉ đẹp mà còn chất chứa nỗi đau, sự khắc khoải và những suy tư về thân phận con người. Cái chết của ông là lời nhắc nhở rằng khi tiếng nói đạo lý bị bóp nghẹt, văn hóa dân tộc cũng bị tổn thương.

Thứ tư, cái chết của ông là minh chứng cho việc văn chương có thể bị bức hại, nhưng không thể bị tiêu diệt.Dù nhà thơ bị giam giữ, dù bị xem là “phản động”, thơ Vũ Hoàng Chương vẫn sống. Nó sống trong trí nhớ của người đọc, trong những câu thơ truyền miệng, trong sự kính trọng của giới văn nghệ sĩ và mọi người dân khác. Nhắc đến cái chết của ông là khẳng định rằng bạo quyền có thể cầm tù, bức tử một thi sĩ, nhưng không thể xóa bỏ linh hồn của thơ. Câu thơ “Thi thư dù lửa bạo Tần có thiêu” có thể xem là lời tiên tri của Thi sĩ Vũ Hoàng Chương.

Nhắc đến Vũ Hoàng Chương là nhắc nhở rằng văn chương, khi chân thật và đẹp đẽ, có thể vượt qua thời gian. Và hôm nay, khi chúng ta nhắc lại tên ông, đọc lại những câu thơ ông để lại, chúng ta đang tiếp tục hành trình mà ông đã khởi đầu, hành trình đi tìm cái đẹp trong một thế giới tàn bạo vô nhân tính.

Xin kính cẩn nghiêng mình trước vong linh Thi sĩ Vũ Hoàng Chương. Xin tri ân những gì ông đã để lại cho văn học Việt Nam. Và xin giữ cho ngọn lửa thơ ông tiếp tục cháy trong lòng mỗi chúng ta. Xin trân trọng cảm ơn quý vị.

– Trịnh Y Thư