XIN BẤM VÀO ĐÂY:

TÁC GIẢ TÁC PHẨM: LÂM CHƯƠNG (Ngộ Không PNH biên soạn)

Ngô Nguyên Nghiễm

Lâm Chương sinh năm 1942

(Khai sinh ghi 28/10/1945)

Tại Gò Dầu Hạ – Tây Ninh

Định cư (1987): Boston, Massachusetts (USA)

    Trước năm 1975 ông viết cho những tạp chí Văn, Văn học, Bách Khoa, Khởi hành, Nghệ Thuật,  Khai Phá…

    Ở Hải ngoại, ông cộng tác thường xuyên cho Văn, Lửa Việt, Văn Học, Thế Kỷ 21, Hợp Lưu, Sóng Văn, Đi Tới, Phố Văn và Khởi Hành, cùng xuất hiện nhiều trên các website văn học .

TÁC PHẨM ĐÃ XUẤT BẢN :

Loài Cây Nhớ Gió (Thi phẩm, Khai Phá 1971)

Đoạn Đường Hốt Tất Liệt ( Tập truyện, Văn Mới 1999)

Lò Cừ ( Tập truyện, Văn Học 2000)

Đi Giữa Bầy Thú Dữ ( Tập truyện, Văn Mới 2002)

Truyện Và Những Đoản Văn (Văn Mới  2004).

XIN BẤM VÀO ĐÂY:

ANNE CARSON: NHỮNG ĐỐI THOẠI NGẮN (SHORT TALKS)

Short Talks: nghệ thuật của sự ngắn gọn và những giọng nói bất ngờ

Xuất bản năm 1992, Short Talks là một trong những tác phẩm tiêu biểu cho tinh thần thử nghiệm của Carson. Cuốn sách gồm những bài văn xuôi thi ca rất ngắn, thường được tổ chức quanh một chủ đề, một nhân vật, một hình ảnh hoặc một ý nghĩ bất ngờ. Mỗi bài có thể chỉ chiếm một khoảng không gian nhỏ trên trang giấy, nhưng bên trong sự ngắn gọn ấy là những chuyển động phức tạp của tư tưởng và cảm xúc.

Điều đáng chú ý là Short Talks không vận hành như một tập thơ trữ tình truyền thống, trong đó một cái tôi ổn định lần lượt bộc lộ tâm trạng của mình. Người đọc liên tục gặp những giọng nói khác nhau: lúc là lời độc thoại, lúc giống một mẩu tiểu luận, khi là một quan sát sắc lạnh, khi lại là một cảnh tượng gần như phi lý. Câu hỏi “ai đang nói?” trở thành một phần của trải nghiệm đọc.

Các bài viết có thể khởi đầu từ hội họa, âm nhạc, thần thoại, cơ thể, giấc ngủ, ký ức hay những tình huống đời thường, rồi bất ngờ chuyển sang một suy tưởng về cô độc, cái chết, ngôn ngữ hoặc giới hạn của tri giác. Mối liên hệ giữa các hình ảnh không phải lúc nào cũng được giải thích. Độc giả phải tự nhận ra những đường dây ngầm giữa chúng, hoặc chấp nhận rằng một phần ý nghĩa sẽ tiếp tục nằm ngoài tầm nắm bắt.

Sự ngắn gọn trong Short Talks vì thế không đồng nghĩa với sự đơn giản. Những bài viết giống như các mảnh vật chất được cắt ra từ một khối kinh nghiệm lớn hơn: một câu nói, một hình ảnh hoặc một chi tiết có thể mở ra cả một vùng liên tưởng mà văn bản không cần triển khai đầy đủ.

Tác phẩm này cũng cho thấy một trong những quan tâm xuyên suốt của Carson: làm thế nào để giọng nói tồn tại mà không cần một cái tôi hoàn toàn rõ ràng; làm thế nào để một đoạn văn rất ngắn gợi ra một đời sống rộng lớn; và làm thế nào để ngôn ngữ có thể vừa truyền đạt ý nghĩa vừa giữ lại những vùng tối không thể giải thích.

Đọc Short Talks, người ta có thể bắt gặp sự chính xác của một học giả, sự đột ngột của một nhà thơ và tính sân khấu của một người viết kịch. Chính sự pha trộn ấy khiến cuốn sách trở thành một điểm khởi đầu hữu ích để tiếp cận thế giới văn chương Carson.

[Trích: ANNE CARSON, Cuộc đời, sự nghiệp văn chương và hành trình đổi mới thi ca đương đại]

XIN BẤM VÀO ĐÂY:

Nguyễn An Bình: CHÉN NGỌC TRƯƠNG CHI (Tập Truyện)

Hoàng Thị Bích Hà

NGUYỄN AN BÌNH – MỘT ĐỜI NẶNG NỢ VỚI VĂN CHƯƠNG

1.

Nguyễn An Bình, tên thật là Lương Mành. Anh sinh năm 1954 tại Cần Thơ, từng học ĐHSP Việt Hán, ĐHKH Cần Thơ. Anh là nhà giáo, nhà văn và là nhà thơ. Hiện sống và viết tại TP Hồ Chí Minh. Anh bước vào văn giới khi còn là sinh viên từ những năm 70 của thế kỷ trước. Anh đã viết văn và làm thơ với số lượng tác phẩm đồ sộ, đáng khâm phục.

Tôi chỉ là kẻ hậu sinh, khi tôi chưa biết chữ thì anh đã bước vào văn chương, Những trang viết của anh đã góp mặt trên các tờ báo và tạp chí tên tuổi trước 1975 như: Văn, Văn Học, Tuổi Ngọc, Tiền Phong, Thăng Tiến, Công Luận, Tin Sáng, Việt Nam, Thời Đại Mới, Tia Sáng, Trắng Đen,Thời Đại Miền Nam, Điện Tín, Phụ Nữ Thời Báo, Phụ Nữ Ngày Mai, Phụ Nữ Mới, Tin Điển, Mầm Non, Hoa Niên, Tin Sống, Sóng Thần, Tham Dự, Bồ Câu, Dân Sống, Đại Dân Tộc, Đông Phương, Em, Đuốc Nhà Nam…Thời gian này anh cũng đã xuất bản những tác phẩm in riêng được đông đảo công chúng bạn đọc đón nhận có thể kể ra đây những tác phẩm của anh để chứng minh thành quả và sức viết vô cùng bền bỉ và say mê với nghiệp dĩ của anh như thế nào. Đó là những tác phẩm: Đường Tim (1970), Ngọn Thủy Triều (1971), Hai Phương Trời Nhớ (1972), Hoa Học Trò (1972), Nửa Trời Tương Tư (1972), ( Mờ Bóng Thiên Thu (1973), Hoa Xưa (1975), và góp mặt trong 3 tác phẩm in chung: Trên Đỉnh Mùa Xuân (1973),Những Cánh Phượng Hồng (1973), Hoa Xưa (1975).

Sau 1975, anh làm nghề dạy học và tiếp tục sáng tác cho ra đời những tác phẩm: Còn Một Chút Mưa Bay ( Nxb Hội nhà văn 2013) Mười Năm Bóng Ngựa Qua Thềm Cũ (Nxb Hội nhà văn 2016), Thơ Tình Nguyễn An Bình ( Nxb Nhân Ảnh –Mỹ 2018), Tình Thơ Màu Giấy Mới ( Nxb Nhân Ảnh –Mỹ 2018), Hạ Đỏ Lên Trời (Nxb Hội nhà văn 2018), Hành Trình Đất Và Nước (Nxb Hội nhà văn 2018), Cỏ Hoa Thời Áo Trắng (Nxb Hội nhà văn 2019) và Bộ Tuyển Tập Ca Khúc Thơ Phổ Nhạc 5 tập và anh là một nhà thơ được các nhạc sĩ phổ nhạc nhiều nhất mà tôi từng biết đến với hơn 900 nhạc phẩm phổ từ thơ anh.

Nguyễn An Bình cũng đã và đang cộng tác đều đặn với khoảng bốn chục tờ báo và tạp chí như: Văn Nghệ, ( HNV Việt Nam) VN Hồ Chí Minh ,… VN của các tỉnh ở khu vực Miền Nam và miền Trung Tây Nguyên. Và các báo, tạp chí ở nước ngoài như: Thư Quán Bản Thảo, Trầm Hương , Văn Học Việt, Ngôn Ngữ…ở Mỹ, Việt Luận ở Úc Châu và có bài đăng đều trên các trang web VHNT trong và ngoài nước.

Trước những đóng góp của anh như vậy nên anh đã được công chúng văn học mến mộ và được giới chuyên môn ghi nhận qua các tác phẩm: Chân Dung Văn Nghệ Sĩ Qua Góc Nhìn Ngô Nguyên Nghiễm- Tập 1, Tác Giả Việt Nam của Lê Bảo Hoàng, Thơ Tình Đầu Thế Kỷ 21, 44 năm Văn Học Việt Nam Hải Ngoại- Tập 7 của NXB Nhân Ảnh ở Mỹ.

2.

Tôi tiếp cận với thơ anh đã lâu, qua các trang viết của anh trên báo chí và các ấn phẩm. Mấy năm gần đây tôi và anh gặp nhau trên các trang web VHNT trong và ngoài nước như: van chuong viet. org, haibogiay.net,  art2all.net, vanchuongphuongnam.vn …và rồi anh em chúng tôi có dịp offline ở Sài Gòn, được chuyện trò với anh qua những buổi ra mắt các tạp chí và ấn phẩm VHNT. Được anh tặng nhiều tác phẩm gồm thơ, truyện ngắn, các tập thơ phổ nhạc. Tôi ngồi nghiền ngẫm các tác phẩm của anh phải nói rằng cả tháng trời mới hết. Nội dung rất hấp dẫn và thú vị. Đọc sách của anh, tôi ngưỡng mộ, trân trọng kết quả lao động nghệ thuật nghiêm túc, bền bỉ đầy đam mê. Anh đã rút những sợ tơ lòng cống hiến cho độc giả những sản phẩm hữu ích để cho cuộc sống tinh thần phong phú, thêm yêu đời và yêu cuộc sống hơn!

Nhìn vào số lượng tác phẩm in riêng và góp mặt trên báo chí…chứng tỏ sự say mê cống hiến cho VHNT không mệt mỏi suốt chiều dài hơn nửa thế kỷ kể từ khi anh còn là một cậu sinh viên có năng khiếu văn chương, nhiều ước mơ hoài bão. Đến nay, đã luống tuổi- đã bước sang bên kia triền dốc của cuộc đời, anh vẫn viết khỏe, bút lực vẫn sung sức với một tâm hồn trẻ trung yêu đời, yêu cuộc sống ,chính vì vậy với sức viết không ngừng nghỉ vẫn có bài đăng đều đặn trên các tạp chí, các báo… và năm nào cũng cho ra đời 1-2 tác phẩm . Hiện nay anh cũng đang hoàn thành các bản thảo để đến cuối năm xuất bản 5 tập ca khúc phổ nhạc mỗi tập có 90 bài, 1 tập truyện ngắn, một tập thơ trữ tình, và thêm một tập thơ dịch từ thơ Đường của anh. Tôi đã đọc tập thơ dịch thứ nhất có tựa đề Đêm Trăng Đọc Thơ Đường, Nxb Hội Nhà Văn tháng 8/2020. Nói đến thơ dịch của anh. Tôi lại càng khâm phục vốn Hán Việt của anh khi dịch thơ Đường. anh dịch sát nghĩa mà câu thơ vẫn bay bỗng vẫn đảm bảo hồn cốt ý tứ của bài thơ. Thơ anh có những bài thơ hay, những câu thơ đẫm chất tài hoa đi vào lòng người. Như vậy tính đến nay, anh đã xuất bản hơn 20 tác phẩm. Vì vậy nói đến Nguyễn An Bình là nói đến người thơ một đời nặng nợ với văn chương

Những đóng góp cho hoạt động văn học và báo chí của anh như vậy, bút danh Nguyễn An Bình cho thơ (Bút danh Lương Thiếu Văn cho tản văn biên khảo, nhận định…) đã quen thuộc với nhiều bạn đọc trong nước và hải ngoại hơn năm mươi năm qua. ở anh toát lên đức tính khiêm nhường, sáng tạo cần mẫn trên cánh đồng ngôn ngữ, anh xứng đáng được công chúng yêu văn học và giới chuyên môn ghi nhận nên đã có nhiều cây bút viết về tác giả và tác phẩm của anh. Cuộc đời những đóng góp cho hoạt động nghệ thuật của Nguyễn An Bình, tôi nghĩ có lẽ dành cho anh một ấn phẩm từ 1 đến 2 tập dày vài trăm trang cho văn nghiệp hay thơ và đời mới có thể trình bày đủ ý cho cả hai giai đoạn sáng tác: văn và thơ trước và sau 1975.

3.

Đi vào thế giới nội tâm của Nguyễn An Bình qua 20 tác phẩm của anh từ truyện ngắn Đường Thi Ngẫu Dịch…đến nhiều tập thơ. Tác phẩm nào của anh cũng có dấu ấn nhất định bằng một góc nhìn riêng, hấp dẫn lôi cuốn người đọc từ đầu đến cuối tác phẩm. Phong phú với nhiều thể loại sáng tác như truyện ngắn, tản văn, bút ký, dịch thơ Đường nhưng có lẽ anh lưu lại ở địa hạt thơ nhiều hơn cả. Chiếm phần lớn các sáng tác của anh là thi phẩm. Trong phạm vi bài viết này, chúng tôi xin đề cập đến một mảng trong sáng tác của anh về thơ qua tác phẩm: Mười Năm Bóng Ngựa Qua Thềm Cũ- Nxb Hội nhà văn 2016. Tác phẩm với trên 90 bài thơ từ cảm hứng trữ tình, là những hoài niệm đẹp, nhiều man mác buâng khuâng. Nguyễn An Bình đã đưa độc giả đến với quảng đời tươi đẹp của một thời áo trắng -tuổi cắp sách đến trường đầy hoa mộng, trong trẻo với nhiều ước mơ hoài bão. Kỷ niệm ùa về vơi đầy với bạn cũ trường xưa, với bảng đen, phấn trắng và lời giảng của thầy cô vẫn còn đâu đây, cả những trò tinh nghịch tuổi thần tiên.

“Rồi một ngày tôi gởi lại trường xưa

Viên phấn trắng đã mòn theo năm tháng

Trong giọt nắng nghe thơm lừng lời giảng

Sáng long lanh ngời ánh mắt tuổi thơ”

(Như màu phấn bảng rơi)

Ngôn ngữ thơ Nguyễn An Bình đẹp một cách trang nhã, bình dị mà đầy biểu cảm. Những vần thơ đầy sắc điệu trữ tình, thiết tha, sâu lắng, khơi dậy từ cảm xúc chân thành được anh rót lên câu chữ một cách chân phương và dung dị. Hồn thơ giàu cảm xúc, đẹp một cách tinh tế trong cảm nhận, từ dùng trong sáng, dể hiểu, dễ đi vào lòng người.

Tuổi học trò với biết bao kỷ niệm vui buồn và đáng nhớ nhưng rồi cũng phải trưởng thành, phải vào đời, phải đối diện với những lo toan và bộn bề cuộc sống. Bỏ lại đằng sau “ tuổi bướm sầu” , lặng lẽ bước qua thời thơ mộng. Anh gợi lại giai đoạn từ giã học đường để vào đời bằng những câu thơ thật hàm súc, ít lời mà nhiều ý. Với nghệ thuật dùng câu hỏi tu từ rất ấn tượng, biểu cảm.

“Tuổi bướm sầu xóa nét chữ thơ ngây

Em lặng lẽ bước qua thời thơ mộng

Sao ngày xưa lại đuổi hình bắt bóng

Để cuối mùa đành lưu lạc tìm nhau”

(Giấc mơ giữa mùa hạ trắng)

Có điều gì mất mát, nuối tiếc ở nơi đây đã len cả vào tâm can của chúng ta? Tuổi trẻ thơ ngây, bồng bột và xốc nổi. Đôi khi không tránh khỏi những vội vàng, sai lạc trong lựa chọn nẻo vào đời. có cả“ đuổi hình bắt bóng” để rồi lạc nhau nên cứ phải tìm nhau giữa dòng đời tấp nập và gió bụi.

Ai đã từng đi qua những năm tháng tuổi học trò có lẽ cũng đã một lần thầm yêu trộm nhớ, mối tình đầu thật đẹp cũng có thể chưa kịp ngỏ lời nhưng để lại trong mỗi chúng ta những kỷ niệm đầu đời thật đẹp, mãi là một ký ức khó quên, để lại nhiều nuối tiếc không nguôi. Nguyễn An Bình viết về tình yêu thật nhẹ nhàng và dịu ngọt thế thôi, như hương bưởi đầu mùa, hương ngọc lan dịu nhẹ, nhưng để lại dấu ấn khó phai trong lòng người đọc. Thơ anh đầy ắp tình người, tình đời, tình yêu quê hương tha thiết. Những địa danh mà thi nhân đã có dịp đặt chân tới trong dải đất hình chữ S thân thương đều để lại dấu ấn trong thơ Nguyễn An Bình.

“ Chợ Mới cù lao mùa gió thổi

Em có về qua bắc An Hòa

Chuyến phà ngày ấy còn xuôi ngược

Cát lở, sông bồi tiếng sóng xa”

(An Giang ngày về)

“Đường ngày xưa gập ghềnh bao sỏi đá

Bụi mù bay con lộ tẻ Bằng Tăng

Em đi học một thời xuôi ngược bến

Tôi thương thầm, mùi hoa bưởi, hoa chanh”

(Về Thới Long nghe tiếng chim vườn cũ)

“ Sau lưng lỡ hẹn sông Hàn

Chợt nghe tiếng sóng Hương Giang rì rầm”

(Khi qua đèo Hải Vân)

Tấm lòng của thi nhân yêu mến cả đất trời, những vùng miền nào trên Tổ quốc thân thương anh đều dành những vần thơ rất đỗi chân thành như thế với những nét phác họa tả người, tả cảnh cô đọng mà gợi được vẻ đẹp hữu tình của cảnh và người nơi đây.

“ Chiều Ghềnh Ráng mưa bay mù phố biển

Em chờ ai trên đồi cỏ thi nhân?

Chiếc lá rơi nhẹ bước tưởng như gần

Tôi cứ ngỡ ai cười trong tiếng gió”

(Chiều Ghềnh Ráng mưa bay)

Thi nhân nhớ Đà Lạt với những đặc điểm về địa hình, những con đường phượng tím hay là hoa Mimosa vàng cả một trời mộng mị, rồi những giọt cà phê sóng sánh của một góc quán nào với bè bạn tri âm thể hiện qua những vần thơ tám chữ thật đẹp:

“ Trong giấc mơ tôi có bốn mùa Đà Lạt

Cùng những con đường lên xuống thấp cao

Ngồi ở đây nhìn đèn phố muôn màu

Giọt cà phê nhỏ xuống đời tôi sóng sánh”

(Lãng đãng tình yêu Đà Lạt)

“Cành phượng tím đã tàn chưa em nhỉ

Đã bao năm anh chẳng nhớ nơi này

Mimosa vàng cả một trời mộng mị

Tôi bốn mùa vẫn giữ nụ tình phai”

(Cuối mùa phượng tím)

4.

Thơ Nguyễn An Bình phong phú với nhiều thể loại, dù kế thừa thi pháp truyền thống, hay thi pháp hiện đại thì ở thể loại nào anh viết cũng ấn tượng bằng cảm xúc dồi dào, ngôn từ trong sáng, biểu cảm, kết hợp với tính nhạc hài hòa, cân đối.

Ở thể lục bát anh, anh có những vần thơ mượt mà, gieo vần chỉnh chu.

“ Vẫn là trăng của ngày xưa

Mang theo nỗi nhớ tôi đưa tiễn người”

(Trăng cuối mùa)

Thể thơ bốn chữ:

“Hình như hạt bụi

Rớt vào mắt ai

Hồn rưng rưng khóc

Thương cuộc tình phai”

(Hoa vàng mùa giáng sinh cũ)

Thể thơ năm chữ anh có những vần thơ thật đẹp:

“Bay về đâu nỗi nhớ

Cánh điệp vàng vừa rơi

Chia tay mùa hạ cuối

Có tình đầu của tôi”

Thi nhân cũng “đem mùa xuân xuống núi” bằng thể thơ sáu chữ rất gợi cảm:

“ Ai đem mùa xuân xuống núi

Nghe lòng còn mãi tơ vương

Mầm xanh mang theo chồi biếc

Dẫu lìa sợi tóc còn thương”

(Đem mùa xuân xuống núi)

Anh phác họa chân dung mình qua những vần thơ ở thể loại thơ bảy chữ với những từ dùng rất hợp, rất đúng chỗ cho thấy một gương mặt đam mê văn chương. Anh thích làm thơ, thích xê dịch đây đó với tính tình đầy hào sảng, khí khái nam nhi trong tâm hồn thi sĩ. Trong đời thực lại hóm hỉnh bông đùa và cũng giản dị khiêm nhường. Qua các tác phẩm của anh và gặp anh ngoài đời, trò chuyện với anh một đôi lần ở các buổi ra mắt sách của Quán Văn và Ra khơi thì quả thật người thơ Nguyễn An Bình hiện ra rõ nét đủ để bạn đọc mến mộ con người và tác phẩm của anh qua 4 câu thơ sau đây tặng người bạn thơ Trúc Thanh Tâm:

 “Thời trai trẻ bôn ba tứ xứ

Thích làm thơ nuôi mộng giang hồ

Giờ sao chịu quẩn quanh sông nước

Vẫn bông đùa hào sảng như xưa”

(Chiều biên giới)

5.

Thơ Nguyễn An Bình hay ở thi ý ngọt ngào, ngôn từ dung dị, dễ cảm, neo đậu vào lòng người tình yêu đời, yêu người yêu cuộc sống mến thương. Những nét đặc trưng của vùng miền nơi anh có dịp trải nghiệm hoặc viếng thăm đều để lại trong anh những cảm xúc để rồi trào ra những vần thơ rung động lòng người. Anh viết về tình đời, tình người và tình yêu với cảm xúc chân thành, có chiều sâu trí tuệ, ý nghĩa xã hội, tính nhân văn và đôi khi còn có cả tính triết luận nhẹ nhàng nữa. Thơ chính là tiếng lòng của thi nhân. Tác giả đã viết một cách chân thực, tự nhiên chuyển tải nỗi niềm của mình qua câu chữ. Thơ đối với Nguyễn An Bình là một niềm say mê, một phương tiện nghệ thuật để ký thác tâm tình về tình yêu, về cuộc sống, về con người và quê hương đất nước. Đằng sau những câu chữ là Tấm lòng của một cây bút có trách nhiệm với cuộc đời với lẽ sống.

Thơ Nguyễn An Bình chưa phải là bài nào cũng hay nhưng với số lượng phong phú người ta dễ dàng tìm thấy nhiều bài thơ hay, nhiều câu thơ tài hoa. Có những bài đọc lên đã thấy hay nhưng có những bài cần đọc kỹ mới khám phá được tâm tình sẻ chia của tác giả. Bạn đọc yêu thơ có thể tìm thấy tiếng nói tri âm đồng điệu khi ít nhiều thấy bóng mình trong đó như tác giả đã nói hộ lòng mình.

Đọc các tác phẩm của Nguyễn An Bình, là người đọc chúng ta đã đi vào thế giới nội tâm của anh. Chúng ta thấy Nguyễn An Bình là một người nặng lòng với văn chương. Anh đã và đang viết miệt mài không ngừng nghỉ hơn nửa thế kỷ qua.Thời điểm hiện nay, Các sáng tác của anh vẫn góp mặt đều đặn trên các trang web văn học nghệ thuật và báo văn nghệ nhiều tỉnh thành và kể cả hải ngoại. Các ấn phẩm in riêng và in chung vẫn tiếp tục xuất bản.

Chúng tôi thuộc lớp đàn em, viết về anh và những tác phẩm của anh với một tấm lòng của hậu bối . Trong khuôn khổ bài viết này chỉ xin ghi lại những nhận định của mình, góp một tiếng nói của người đọc yêu mến văn chương! Từ một góc nhìn có thể chưa thấu đáo. Nhưng đó là những nhận định chân thành, nghĩ sao nói vậy không sa vào ca tụng cũng không ” bới lông tìm vết”.

Đối với chúng tôi – những tín đồ văn chương đọc bất kỳ tác giả tác phẩm nào cũng tập trung tìm những cái hay cái đẹp theo cảm nhận của riêng mình. Còn những cái chưa hay (tạm gọi là khiếm khuyết), những câu thơ chưa thật sự ưa ý do lỗi dùng từ hay là sự kết hợp giữa, ngôn từ, kỹ thuật và tính nhạc chưa hài hòa chẳng hạn,.. thì chúng tôi trao đổi riêng không bàn trên trang viết. Những đóng góp lớn lao của tác giả với những trang viết phản chiếu hiện thực về tình đời và tình người…thời tác giả đang sống mới là quan trọng, còn những tiểu tiết, có thể chỉnh sửa và cũng không làm ảnh hưởng mấy đến nội dung chuyển tải chúng tôi xin phép không đào sâu.

6.

Xuất phát từ niềm yêu thích văn chương và trân quý những đóng góp của nhà thơ, nhà văn Nguyễn An Bình cho văn học đương đại, chúng tôi, trước hết với tư cách là người đọc, người thưởng lãm, đã đi sâu tìm hiểu những tác phẩm để ghi lại những khám phá, cảm nhận chân thành của mình. Đây cũng là cách thể hiện tấm lòng của kẻ hậu sinh trân trọng những gia tài văn chương – kết quả lao động nghệ thuật không mệt mỏi của tác giả bằng sự đồng cảm, sẻ chia và mến mộ.

Cảm hứng nghệ thuật nào cũng bắt nguồn từ cảm xúc và nghiệp dĩ viết lách nào cũng khởi phát từ sở thích và đam mê. Văn chương, suy cho cùng, là một hình thức trao đi không vụ lợi. Đơn thuần tôi chỉ là tín đồ của văn chương, nên đã đi vào khám phá thế giới tâm hồn của nhà thơ, qua các tác phẩm, qua các tài liệu liên quan, và nhất là được tiếp cận, trò chuyện, trao đổi cùng tác giả. Đó là lợi thế cho người viết về các tác giả đương đại.

Trong cảm nhận văn chương, bạn đọc có thể đồng tình với quan điểm, nhận định của chúng tôi hay không, điều đó còn tùy thuộc vào tâm trạng của người đọc, và cả sự đồng cảm hay giữa người đọc và người viết. kể cả cảm quan, đánh giá trong văn giới. Chúng tôi xin gửi đến quý độc giả những những nhận định của mình mong đáp ứng được phần nào nhu cầu tiếp cận tác giả – tác phẩm của bạn đọc yêu thơ.

.

Xin chúc nhà thơ, nhà văn Nguyễn An Bình luôn sức khỏe và sáng tạo không ngừng, tiếp tục có những đóng góp mới cho hoạt động văn học nghệ thuật.

Sài Gòn ngày 3/4/2021

Hoàng Thị Bích Hà

Văn Học Press

22 Agostino, Irvine, CA 92614 USA • vmail: +1-949-981-3978

email: vanhocpress@gmail.com • Facebook: Van Hoc Press

Trân trọng giới thiệu:

JAMES JOYCE

Dubliners

Những kiếp sống mòn

Tập truyện

TRỊNH Y THƯ dịch & giới thiệu

Tranh & thiết kế bìa ĐINH TRƯỜNG CHINH

VĂN HỌC PRESS xuất bản, 2026

***

Lời người dịch

Trước khi vào sách

Tập truyện Dubliners là tập hợp mười lăm truyện ngắn của James Joyce, xuất bản lần đầu năm 1914. Hãy tưởng tượng một thành phố che phủ trong màn mưa và sự hối tiếc, nơi những giấc mơ đông lại thành nỗi thất vọng và cuộc sống vang vọng tiếng leng keng rỗng tuếch của biết bao tiềm năng chưa hoặc không được khai mở. Đó là thành phố Dublin, Ireland vào đầu thế kỷ XX, làm bối cảnh cho toàn bộ tập truyện, những câu chuyện miêu thuật cuộc sống thường ngày của cư dân thành phố và cho người đọc một bức chân dung sâu sắc và thường mang tính mỉa mai phê phán về xã hội, văn hóa và chính trị của thời đại đó. Mỗi câu chuyện là một cái nhìn thoáng qua về cuộc sống của những người dân Dublin bình thường, khắc họa những cuộc đấu tranh, mong muốn và khát vọng của họ, một bức tranh thu nhỏ nhưng phức tạp, ghi lại nỗi tuyệt  vọng  câm lặng  và  nỗi  thất vọng  âm ỉ  của cuộc sống  bị  mắc kẹt  trong  một vòng  xoay  trì  trệ,  dường như không lối thoát.

Sự quan sát tinh tế và phong cách kể chuyện sống động của Joyce đã nắm bắt được những sắc thái của trải nghiệm con người, phản ánh các chủ đề như sự tê liệt, sự thức tỉnh và tính phức tạp trong các mối quan hệ của con người.

Những nhân vật trong các truyện đều có chung một định mệnh nghiệt ngã. Ông Kernan, một người đàn ông từng là người kiêu hãnh, bị dìm xuống bởi chứng nghiện rượu và sự khinh miệt của xã hội. Cô Eveline, một cô gái trẻ đứng chênh vênh trên bờ vực, dù trong lòng rất muốn trốn thoát khỏi cuộc sống giam hãm tù túng bởi bổn phận và truyền thống, nhưng không thoát ra được vì xích xiềng của các điều đó trì kéo cô lại. Little Chandler, một người đàn ông khao khát đam mê nghệ thuật, chỉ tìm thấy đống tro tàn nguội lạnh của một cuộc hôn nhân không tình yêu. Và rất nhiều các nhân vật khác điển hình như vậy trong tập sách. Mỗi nhân vật, được Joyce tinh tế tạo dựng, trở thành một hợp âm buồn thảm trong bản giao hưởng về sự vỡ mộng của thành phố Dublin.

Những câu chuyện dẫn dắt người đọc đi quanh co qua những con phố lát đá cuội và những quán rượu mịt mù khói thuốc, cho thấy sự kềm kẹp ngột ngạt của những ràng buộc xã hội, giáo điều tôn giáo và khó khăn kinh tế. Tham vọng cùng hoài bão của biết bao con người cứ thế héo mòn dần trong không khí ẩm ướt của sương mù và những trận mưa, thay vào đó là sự chấp  nhận  cái  tầm  thường  một  cách  đầy  cam  chịu. Tiếng cười, khi xuất hiện, nhuốm màu sắc mỉa mai, che giấu sự bất mãn gặm nhấm âm ỉ bên dưới bề mặt.

Joyce không phủ lấp người đọc chúng ta bằng những màn bi kịch. Phong cách văn học đặc trưng và độc sáng của ông nằm ở những tình tiết tinh tế, những khát khao không nói ra nhưng lóe lên trong đôi mắt của nhân vật, sự im lặng đa nghĩa đầy ẩn ý nói lên nhiều điều. Ông phân tích những tương tác xã hội với độ chính xác của một bác sĩ phẫu thuật, phơi bày tính đạo đức giả và nông cạn nằm ẩn giấu dưới lớp vỏ bọc của những ứng xử giao tiếp lịch sự.

Dubliners không phải là một cuốn sách mang đến sự thoải mái êm ái hay những giải pháp ấm lòng cho người đọc. Nó là tấm gương phản chiếu một xã hội đang trong tình trạng trì trệ, buộc ta phải đối mặt với những hạn chế của cuộc sống và những lựa chọn mà ta đưa ra. Nó là bức chân dung hôn ám về khát vọng, sự thất vọng và nỗi đau cay đắng ngọt bùi của những kiếp sống vô vị, không trọn vẹn.

Người đọc có thể không tìm thấy câu trả lời dễ dàng cho những vấn nạn nhân sinh mà Joyce đưa ra trong tập truyện, nhưng trong bản giao hưởng đan kết những nỗi buồn của kiếp sống, người đọc vẫn có thể nghe thấy văng vẳng vài nốt nhạc xanh yếu ớt của hy vọng, một giai điệu thì thầm vươn lên len lỏi trong nỗi tuyệt vọng dày đặc của kiếp người.

Tập truyện này của Joyce được giới phê bình văn học đánh giá như là sự đổi mới trong văn học, với việc Joyce sử dụng các kỹ thuật hiện đại và phong cách tự sự đặc biệt mà sau này trở thành dấu ấn trong các tác phẩm văn học khác của ông. Xuyên qua việc khám phá những điều tầm thường lẫn phi thường trong cuộc sống của người dân Dublin, Joyce đưa ra một bình luận sâu sắc về thân phận con người. Với một văn phong gợi cảm và cái nhìn xuyên thấu tâm lý con người đã biến Dubliners trở thành một tác phẩm văn học kinh điển được ca ngợi và có sức sống trường tồn trong nền văn học Tây phương.

*

Đôi dòng tiểu sử James Joyce

James Joyce là một nhà văn được xem là tiên phong của chủ nghĩa Hiện đại. Những cách tân của ông trong phong cách tự sự, đặc biệt là kỹ thuật “dòng ý thức”, đã đưa ông trở thành một trong những tác giả tầm vóc đặc biệt, có ảnh hưởng lớn trong thế kỷ XX.

Sinh ngày 2 tháng 2 năm 1882 tại Rathgar, Dublin, là người con cả trong một gia đình Công giáo đông con và gặp nhiều khó khăn về tài chính. Ông theo học tại trường Clongowes Wood, trường Belvedere, và sau đó là Đại học Dublin (University College Dublin), nơi ông theo học chuyên ngành ngôn ngữ hiện đại.

Năm   1904,   Joyce   rời   Ireland   cùng   vợ    là  Nora Barnacle, bắt đầu một cuộc sống lưu vong tự nguyện tại lục địa châu Âu. Ông đã sống tại Pola, Trieste, Zurich và Paris, chủ yếu tự nuôi sống bản thân bằng nghề dạy tiếng Anh. Trong những năm tháng này, ông đã sáng tác và xuất bản những tác phẩm định hình cho nền Văn học Hiện đại Tây phương.

Văn phong của Joyce định hình hình thức tự sự xuyên qua kỹ thuật độc thoại nội tâm, các cấu trúc biểu tượng và những thử nghiệm táo bạo về ngôn ngữ. Các tác phẩm chính của ông bao gồm:

• Dubliners (1914): Tập truyện ngắn khắc họa sự trì trệ, bế tắc trong đời sống tại Dublin.
• Portrait of the Artist as a Young Man (1916): Tiểu thuyết mang tính bán tự truyện, theo dấu quá trình trưởng thành và phát triển của nhân vật Stephen Dedalus.
• Ulysses (1922): Thiên sử thi Hiện đại mang tính đột phá của ông, tái hiện hành trình tương tự như trường thi Odyssey của Homer nhưng diễn ra chỉ trong vỏn vẹn một ngày tại Dublin.
• Finnegans Wake (1939): Tác phẩm mang tính thử nghiệm cao, là một câu chuyện kể về giấc mơ được thể hiện qua sự pha trộn của nhiều ngôn ngữ khác nhau.

Trong Thế Chiến thứ nhất, Joyce dành phần lớn thời gian sinh sống tại Zurich, sau đó chuyển đến Paris và sống tại đó cho đến năm 1940.  Ông qua đời tại  Zurich vào ngày 13  tháng  1  năm 1941  sau một ca phẫu thuật điều trị chứng loét dạ dày.

Joyce  được  tôn  vinh  là  một  trong  những nhà văn quan trọng nhất của trường phái Hiện đại trong văn học, được ngưỡng mộ nhờ những kỹ thuật tự sự mang tính cách tân đột phá, cùng chiều sâu tâm lý và sự sáng tạo vô biên trong ngôn ngữ. Các tác phẩm của ông vẫn tiếp tục định hình nền văn học, lý luận phê bình và thực hành nghệ thuật trên phạm vi toàn cầu.

*

Dịch Dubliners

Tại sao dịch Dubliners? Câu trả lời là tại sao không? Một tác phẩm kinh điển được cả thế giới ngưỡng mộ và dịch, rất xứng đáng được đọc và dịch (thực ra, dịch là đọc một cách kỹ lưỡng hơn).

Tập truyện Dubliners có đặc tính là đằng sau những hành động, những tự sự miêu thuật bình thường, thậm chí tẻ nhạt, là tiềm năng diễn giải phong phú của câu chuyện, một câu chuyện luôn liên quan đến cuộc sống. Đối tượng của văn học ở đây luôn là con người. Một trong những dấu ấn của Joyce trong văn chương là không bao giờ để lộ một chủ ý rõ rệt nào mà luôn “mở” cho người đọc tùy nghi và tùy tiện diễn dịch hoặc phỏng đoán. (Một giai thoại không rõ có đúng không là: Có người hỏi tại sao ông viết cuốn tiểu thuyết Ulysses khó hiểu như vậy, để làm gì, thì ông trả lời, “Để các nhà phê bình biên khảo bận rộn đọc trong suốt 300 năm tới.”)

Dù dễ đọc hơn các tác phẩm sau này của Joyce, dịch Dubliners sang tiếng Việt, đối với tôi, vẫn là một thách thức lớn.

Thách thức lớn nhất trong việc dịch Dubliners sang một ngôn ngữ khác đến từ sự chính xác tuyệt đối của Joyce. Thêm nữa, các thành ngữ, phương ngữ, cú điệu, tham chiếu văn hóa, và nhất là cái “ý tại ngôn ngoại” của Joyce khó có thể chuyển tải một cách suôn sẻ sang bất kỳ hệ thống ngôn ngữ nào khác.

Tác phẩm chứa đựng rất nhiều thành ngữ, tục ngữ, phương ngữ, tiếng lóng của văn hóa và đời sống đặc thù dân tộc Ireland. Đối thoại của cư dân Dublin là tiếng Anh-Dublin đầu thế kỷ XX, đầy tiếng lóng, mang tính giai cấp. Các từ vựng Công giáo và Dân tộc chủ nghĩa cũng không thiếu. Sự cố ý cho nhân vật phát âm sai và dùng từ sai (thuật ngữ tiếng Anh là malapropisms, một thủ pháp văn học thường thấy trong văn học Tây phương cốt ám chỉ trình độ xã hội và văn hóa của nhân vật, chính Miguel de Cervantes, trong tác phẩm tiểu thuyết Don Quixote, cũng thường hay sử dụng thủ pháp này.)

Các dịch giả thường “sửa chữa” hoặc làm mượt mà những đặc điểm này, nhưng làm như vậy lại xóa bỏ kết cấu ngôn ngữ có chủ ý của Joyce. Vấn đề này được ghi nhận trong các nghiên cứu về các bản dịch tiếng Ba Lan, Pháp, Tây Ban Nha và Ý, nơi các dịch giả thường xuyên thay đổi hoặc “chuẩn hóa” ngôn ngữ của Joyce.

Đối với tiếng Việt, thách thức thậm chí còn gay gắt hơn, bởi thường ta không có cụm từ tương đương trực tiếp cho nhiều thành ngữ tiếng Anh-Ireland. Người dịch phải lựa chọn giữa sự khó hiểu theo nghĩa đen hoặc cách diễn đạt phù hợp với văn hóa.

Rồi đến các tham chiếu văn hóa và lịch sử trong tác phẩm. Dubliners chứa đầy các tham chiếu đến chủ nghĩa Dân tộc Ireland; các nghi lễ Công giáo; chính quyền thuộc địa Anh; địa lý Dublin; các nhân vật lịch sử-chính trị (Parnell, Sir John Gray, v.v.); các thể chế xã hội (trường học một-xu-mỗi-tuần)… Những tham chiếu này thường xa lạ với độc giả không phải người Ireland, và đôi khi người dịch phải thêm chú thích hoặc giải thích. Các học giả lưu ý rằng người dịch thường cung cấp thêm chú thích vì họ không thể kỳ vọng độc giả trong ngôn ngữ mình nắm vững tường tận các chi tiết này.

Đối với độc giả Việt Nam, khoảng cách văn hóa thậm chí còn lớn hơn.

Văn phong của Joyce qua sự lặp lại có chủ ý và cú pháp cũng là một thách thức lớn khác cho người dịch. Joyce sử dụng sự lặp lại như một thủ pháp văn học, phản ánh sự đơn điệu và tê liệt của cuộc sống ở Dublin. Tuy nhiên, các dịch giả thường loại bỏ hoặc giảm thiểu sự lặp lại, cho rằng nó vụng về hoặc thiếu tính văn chương. Đây là một mô hình được ghi nhận trong nhiều bản dịch tiếng Âu.

Văn xuôi tiếng Việt có xu hướng coi trọng sự ngắn gọn và trôi chảy, vì vậy việc giữ nguyên cú điệu lặp lại của Joyce có thể cảm thấy không tự nhiên. Tuy nhiên, việc loại bỏ lại làm suy yếu hiệu quả nghệ thuật của nội dung.

Joyce cũng  ưa chuộng lối viết mà ta hay gọi là  “ý tại ngôn ngoại”, một hình thức hiện thực chủ nghĩa được tinh giản hóa, mang tính khách quan gần như tuyệt đối. Giọng điệu này rất khó tái hiện bởi phong cách văn xuôi tiếng Việt thường thiên về việc thể hiện các tín hiệu cảm xúc một cách rõ ràng, trực diện hơn. Sự tiết chế của Joyce có thể khiến văn chương trở nên nhạt nhẽo hoặc mơ hồ nếu không được xử lý một cách khéo léo. Người dịch buộc phải kềm nén thôi thúc muốn “giải thích” những điều mà Joyce để ngỏ, bỏ lửng lơ.

Những khoảnh khắc giác ngộ (epiphanies) trong tác phẩm của Joyce thường rất thầm lặng, chúng là những nhận thức nội tâm nho nhỏ, không phải sự bừng ngộ mang kịch tính chấn động. (Điển hình là truyện The Dead/ Kẻ đã khuất). Do đó, người dịch cần phải duy trì tính mơ hồ cùng sự kiệm lời, và sự tĩnh lặng về mặt cảm xúc của những khoảnh khắc ấy. Việc dịch quá tải (over-translation) có nguy cơ khiến khoảnh khắc giác ngộ trở nên quá lộ liễu; ngược lại, việc dịch giản lược (under-translation) lại có nguy cơ khiến nó trở nên vô hình, tan biến.

Các học giả chỉ ra rằng đôi khi người dịch thường “sửa lại” những gì họ cho là lỗi lầm của Joyce – chẳng hạn như thủ pháp dùng sai từ (malapropisms), cấu trúc cú pháp lạ lùng, hay ngữ pháp mang tính khẩu ngữ – qua đó vô tình làm sai lệch chủ ý nghệ thuật trong nguyên tác. Sự cám dỗ này đặc biệt mạnh mẽ khi chuyển ngữ sang một ngôn ngữ như tiếng Việt, nơi mà các cấu trúc ngữ pháp có sự khác biệt căn bản, lối nói khẩu ngữ được mã hóa theo những cách hoàn toàn khác, và người dịch có thể cảm thấy áp lực phải tạo ra một văn phong “suôn sẻ”, thậm chí mềm mại, óng mượt.

Thế nhưng, những nét thô ráp, gai góc, khúc khuỷu trong văn phong của Joyce lại hoàn toàn là chủ ý của ông.

Một nghiên cứu đã nhấn mạnh rằng chỉ nắm vững tiếng Anh thôi là chưa đủ để dịch các tác phẩm của Joyce; người dịch còn phải là những học giả am hiểu sâu sắc về chính tác phẩm của ông cũng như bối cảnh sáng tác của chúng. Điều này đặc biệt đúng đối với tác phẩm Dubliners, nơi mà những chi tiết tầm thường vặt vãnh lại mang sức nặng biểu tượng to lớn, các tham chiếu lịch sử đóng vai trò vô cùng quan trọng, và kết cấu mặt bằng xã hội thành phố Dublin là yếu tố then chốt để giải mã ý nghĩa tác phẩm.

Đối với người dịch tiếng Việt, điều này đồng nghĩa với việc phải thực hiện những nghiên cứu sâu rộng về lịch sử Ireland, Công giáo, và đời sống tại Dublin vào đầu thế kỷ XX.

Các học giả nghiên cứu về những bản dịch sang các ngôn ngữ khác đều khẳng định rằng văn phong của Joyce có tính “kháng cự” rất mạnh đối với việc chuyển ngữ một cách suôn sẻ, và rằng người dịch buộc phải tìm được sự cân bằng hài hòa giữa tính trung thực với nguyên tác với khả năng tiếp cận về mặt văn hóa của ngôn ngữ dịch.

Để đương đầu và phần nào khắc phục những thách thức khó khăn nêu trên trong việc dịch tác phẩm Dubliners, tôi có một trợ tá đắc lực: Internet.

Internet là kho tài liệu phong phú gần như vô tận giúp tôi tra cứu những điều khúc mắc khó hiểu, hoặc không thể hiểu nổi trong văn bản nguyên tác. Thêm nữa, Dubliners đã có mặt trên trăm năm nay, được giới phê bình văn học đánh giá là tác phẩm kinh điển, nhờ thế, đã có không biết bao nhiêu giấy mực viết về nó. Vấn đề còn lại chỉ là thời gian, thời gian đọc và nghiền ngẫm. Quá trình “dịch” tác phẩm, đối với tôi, trở thành quá trình “học”, và quả thực, tôi đã học hỏi được rất nhiều trong lúc dịch.

Những điều “học” được, tôi cho vào các chú thích và phần “Phân tích và cảm nhận của người dịch” nằm sau mỗi truyện. Mặc dù đã cố hết sức mình, tôi biết chắc vẫn có những khiếm khuyết, sai sót đâu đó, chờ đợi bạn đọc bốn phương chỉ giáo cho bản dịch được hoàn chỉnh hơn.

*

Dịch Dubliners như là một hành động tôn vinh nhà văn Nam Cao của văn học Việt Nam

Trong lúc lần giở từng trang sách tác phẩm Dubliners của James Joyce, đến truyện ngắn A Little Cloud/ Một cụm mây nhỏ, tôi bỗng nhận thấy sự tương tự giữa nhân vật Little Chandler trong truyện với nhân vật Điền trong truyện ngắn Trăng sáng của nhà văn Nam Cao. Cũng như Little Chandler, Điền là một nhà văn có ước vọng và tham vọng nhiều trong văn chương. Anh muốn sống hết mình cho nghệ thuật, nhưng hoàn cảnh túng bấn, nghèo khó, thôi thúc của đời sống không cho phép giấc mơ của anh trở thành hiện thực. Từ đó, nhìn sâu rộng hơn, và một điều khá hiển nhiên là giữa Dubliners của Joyce và văn chương Nam Cao có những điểm tương đồng lạ lùng về đối tượng văn học.

Cũng như Joyce, sáng tác của Nam Cao đặt ra trước người đọc hàng loạt những vấn đề nhân sinh: những cảnh đời tù đọng, bế tắc, những bi kịch đau đớn, chua cay. Nam Cao phản ánh được cái thực tại bối cảnh ngột ngạt, tăm tối của xã hội Việt Nam thời tiền chiến. Từ truyện ngắn nổi tiếng đầu tay Chí Phèo cho đến tiểu thuyết Sống mòn, văn chương Nam Cao luôn lấy những chủ đề về cuộc sống cùng khổ của cả một tầng lớp con người, từ nông thôn ra thành thị, từ anh nông dân chất phác chân lấm tay bùn cho đến người thầy giáo trí thức tiểu tư sản nghèo ngoài thành phố. Trên nhiều bình diện, nó thể hiện một cách rõ nét thân phận con người trong xã hội mà thời nào cũng có thể xảy ra.

Giống như Joyce, Nam Cao cũng cho các nhân vật của mình chìm nổi, vật vã trong cuộc đấu tranh với hoàn cảnh. Họ không dửng dưng lạnh nhạt với sự đời, nhưng họ cũng là những con người thiếu hành động. Nhìn chung họ bị dồn vào thế bế tắc, không có hướng giải thoát. Họ vật vã, đau đớn trong những kiếp sống luôn bị dằn vặt, xói mòn. Suy nghĩ và hối hận nhưng họ không tìm ra cho chính mình phương hướng để hành động, và nếu có thì lại dễ hối hận với việc làm của mình.

Các nhân vật của  Nam Cao cũng rất vất vả để chống lại tình trạng tha hóa với bản chất mình. Họ cũng bị lôi cuốn  vào  nhiều  ham  muốn  tầm thường,  nhiều  tính toán  nhỏ  nhen.  Chính  trong  bản  thân  họ cũng chất chứa biết bao mâu thuẫn.

Qua tiểu thuyết Sống mòn, Nam Cao phản ánh sâu sắc không khí ngột ngạt, tù túng, quẩn quanh do một sức mạnh tưởng như vô hình nhưng tác động lại rất cụ thể, sự hủy hoại thầm lặng làm cho con người mỏi mòn dần cho đến kiệt sức. Tất cả mỏi mòn, chết dần chết mòn.

Đó là lý do vì sao tôi chọn nhan đề tiếng Việt cho tập truyện Dubliners của Joyce là Những kiếp sống mòn.

Nó không phải sự nhái lại, mà là một hành động trân trọng tôn vinh nhà văn Nam Cao, một nhà văn có vị trí rất lớn, rất riêng trong văn học Việt Nam.

– Trịnh Y Thư

(Cuối Hè, 2026)

@@@

Sách có bán trên BARNES & NOBLE

408 trang, bìa cứng, 5.5”x 8.5”, giá bán: US$30.00

Xin bấm vào đường dẫn sau:

Dubliners Nhung kiep song mon | Barnes & Noble®

Từ tìm kiếm: dubliners, nhung kiep song mon

Hoặc liên lạc với NXB qua địa chỉ email sau để mua sách có chữ ký của dịch giả:

vanhocpress@gmail.com

XIN BẤM VÀO ĐÂY

Nguyên Giác: Đức Phật và Lời Dạy Tâm Yếu

Nguyên Giác

Đơn giản hóa và rút ngắn, dựa theo

sách The Gospel of Buddha (1917) của Paul Carus.

LỜI THƯA

Tác phẩm song ngữ này do Nguyên Giác Phan Tấn Hải thực hiện bằng cách đơn giản hóa và rút ngắn, với trợ giúp từ AI, từ bản gốc là The Gospel of Buddha (1917) của Paul Carus trên mạng Wikisource, nơi các tác phẩm không còn giữ bản quyền, và đã trở thành tài sản văn hóa chung của nhân loại. Người viết không giữ bản quyền. Bất kỳ ai cũng có quyền in ấn, phổ biến toàn phần hay một phần trong mọi phương tiện khả dụng.

…. o ….

PREFACE

This bilingual work was created by Nguyên Giác Phan Tấn Hải through a process of simplification and abridgment, assisted by AI, based on the original text The Gospel of Buddha (1917) by Paul Carus. The source material was accessed via Wikisource, a platform that hosts works no longer protected by copyright and that have become part of humanity’s shared cultural heritage. The author claims no copyright. Anyone is free to print, share, or reproduce these stories, in whole or in part, through any available medium.

…. o ….

• September 10, 2026

Bấm vào ảnh nhỏ trên để xem toàn bộ tạp chí Cỏ Thơm theo dạng lật trang.
Bấm vào ĐÂY để xem toàn bộ tạp chí Cỏ Thơm từng trang từ trên xuống.

XIN BẤM VÀO ĐÂY:

Trần Vấn Lệ: Thời Gian Đi Qua Mười Ngón Tay (Tập Thơ)

Nguyễn Thiên Nga

THAY LỜI TỰA

Chúng ta đang ở những ngày cuối cùng của năm 2025. Một năm với biết bao nỗi buồn nhiều hơn niềm vui.

Đọc lại bản thảo tập thơ mới của thi sĩ Trần Vấn Lệvới 152 bài thơ được tuyển chọn từ hơn 400 bài thơ trong năm 2025, tôi ngẩn ngơ khi bắt gặp những suy tư, chiêm nghiệm của ông về thời gian. Đó là một ngày, một chiều, một thời điểm giao mùa hay thời khắc chuyển mình của vạn vật… Thời gian được nhắc đến một cách hiển nhiên, tình cờ hay từ một gợi nhớ xa xôi đều thật duyên dáng, ý nhị và rất Đời.

Tôi dừng lại khá lâu ở bài thơ có tựa đề hơi dài nhưng gợi nhiều nỗi niềm sâu xa.

Một Năm, Hai Năm,… Rồi Có Thấy

Thời Gian Đi Qua Mười Ngón Tay.

Bài thơ không lên gân, không phô diễn kỹ thuật; chỉ cần một buổi sớm, một khung cửa gương, một cơn gió heo hút… là đủ để khơi dậy cả một khoảng trời ký ức. Đọc bài thơ, ta như nghe một dòng độc thoại của người xa xứ, nhẹ nhưng sâu, mỏng mà đau, như gió thoảng mà lại chạm đến tận sâu trong lòng người đọc.

“Sáng dậy, nhìn ra ngoài cửa gương:  Bão tan, nắng có, mờ mờ sương… Tháng Ba ở Los đang mùa Hạ, bão tố đôi khi – chuyện rất thường.”

Ngay từ những câu đầu, hình ảnh “bão tan, nắng có, mờ mờ sương” đã mở ra cả một thế giới của tâm trạng. Đó không chỉ là cảnh Los Angeles sau cơn bão, mà còn là khuôn mặt của một người đã đi qua nhiều biến động. Trong khung cửa kính lạnh, tác giả lặng lẽ nhìn sự bình yên của thiên nhiên để soi rọi lại nỗi bấp bênh trong lòng mình. Tháng Ba “đang mùa Hạ” – cái lệch của thời tiết như bóng dáng của chính đời người tha hương: không trọn vẹn, không đúng chỗ, không đúng mùa.

Bước ra vườn, nhìn mấy nụ hoa chào bình minh, tác giả chợt hỏi: “Tôi chào ai nhỉ? Em xa lắm.” Câu hỏi nhẹ như gió mà chạm thẳng vào nỗi cô đơn thẳm sâu nhất. Người thương ở nửa vòng trái đất, nơi “Đêm Việt Nam”, còn mình thì lạc lõng trong nắng sớm xứ người. Sự lệch pha giữa hai nửa bán cầu chính là khoảng cách của những tâm hồn không thể gặp nhau. Có những cái “xa lắm” không đo được bằng cây số, chỉ đo bằng nỗi nhớ.

Ký ức không thể phai nhòa: “Bao năm đã qua như thể những giấc chiêm bao rất hãi hùng…”. Bởi cuộc đời đã đi qua không phải là giấc mơ lành của một cánh buồm nâu tung gió, mà là những năm tháng mất mát và lặng lẽ chịu đựng. Người đọc cảm được cái thở dài ẩn sâu trong câu chữ – một nỗi đau không còn sắc nhọn mà đã trở thành âm ỉ.

Trong giây phút ấy, lời Phật “Hồi Đầu Thị Ngạn” xuất hiện như một chiếc phao tinh thần. Nhắc đến lời Phật, tác giả như đi tìm một bến bờ tâm linh, một điểm tựa cho tâm hồn mỏi mệt. Nhưng quê hương – bến bờ ấy – giờ chỉ còn như bóng trăng thu xa xăm: có đó, sáng đó, nhưng với tay chẳng tới. Mọi yêu dấu đều trở thành thứ ánh sáng mờ nhạt: mong manh, trôi nổi, bất khả nắm bắt.

Một Năm, Hai Năm,… Rồi Có Thấy

Thời Gian Đi Qua Mười Ngón Tay.

“Một năm, hai năm…” là nhịp đếm lặng lẽ, như tiếng gõ vào khoảng trống của đời người. Dấu ba chấm kéo dài cảm giác bất tận của những năm tháng trôi đi. Người lữ khách không chỉ sống xa quê – mà còn chứng kiến chính mình già đi, chứng kiến thời gian rơi xuống từng kẽ tay mà không thể níu giữ.

Cách đếm “một năm, hai năm…” giản đơn mà đau, như người đếm những hạt bụi của tuổi già rơi xuống. Thời gian không trôi trên lịch – nó trôi ngay trên chính đôi tay mình, giữa khe hở của đời người. “Mười ngón tay” là tuổi trẻ, là sức lực, là những điều ta từng nắm. Giờ thời gian đi qua đó, lặng lẽ, không lời báo trước.

Hình ảnh “thời gian đi qua mười ngón tay” vừa cụ thể, vừa mang tính tượng trưng sâu sắc: thời gian như cát, như gió, như nước – lặng lẽ trôi khỏi đời người. Đôi bàn tay từng xây dựng, từng lao động, từng nắm giữ tuổi trẻ giờ chỉ còn là dấu mốc để cảm nhận sự hụt hơi của năm tháng. Hai câu thơ ngay trong tựa đề đã là tiếng thở dài vừa ngậm ngùi, vừa thức tỉnh: bao năm xa xứ, bao năm trôi đi, rồi chính mình có nhận ra những gì đã mất(?)

Tất cả thật giản dị nhưng khiến ta nghẹn: thời gian không bao giờ chờ ai, nhất là những ai tha hương. Nó đi nhanh hơn, sâu hơn, nặng hơn.

Khi trở lại với thực tại, tác giả lại bắt gặp “hiu hắt gió”, “ngọn cỏ gió đùa đi”, hay đôi mắt “bỗng nhòe” đều gợi một nỗi cô đơn không lời. Ngay cả ký ức thuở “trai trẻ… đứng ngó mênh mông một bến đò” cũng trở nên xa vời, mờ nhạt như thể bị mài mòn theo năm tháng sống nơi đất khách. Tác giả nói “Không lẽ nhớ quê?… Không mà!” – một lời phủ nhận nhưng chứa đầy nghẹn ngào. Đó là cách một người đau quá phải giả vờ không đau.

Đỉnh điểm của nỗi buồn lưu lạc dồn lại trong hai câu thơ:

 “Tổ Quốc là gì? … Năm mươi năm biết mình vong quốc

Tìm gặp Quê Hương biết thuở nào?”

Đó không chỉ là câu hỏi về triết lý quê hương, mà còn là tiếng kêu thấm đẫm nỗi buồn của người đã nửa đời xa đất mẹ, và càng sống lâu, càng nhận ra mình xa cách hơn. Nỗi buồn này không còn khóc được, ta chỉ có thể nghe tiếng thở dài trong từng câu chữ.

Thế nhưng, sự kiên nhẫn với bình minh, “Sáng nào tôi cũng ngó bao la…” – đó không phải sự buông xuôi mà là điều đẹp nhất. Đó là cách một trái tim đã quá nhiều tổn thương vẫn ráng tìm một ánh sáng nhỏ để bước tiếp. Dù “trời mưa phất phơ”, dù gió hiu hắt, tác giả vẫn nhìn, vẫn sống, vẫn hy vọng và vẫn… làm thơ. Để rồi, thi tậpThời Gian Đi Qua Mười Ngón Tay – tập thơ thứ “n” đã tiếp tục ra đời.

Những bài thơ xuất hiện trong thi tập này như baolàn khói mỏng len vào lòng người đọc. Không bi lụy, không kêu than mà buồn theo kiểu trưởng thành: nén lại, chậm rãi, và lặng thinh. Nỗi nhớ quê hương, nỗi tiếc nuối tuổi trẻ, nỗi cô đơn củalữ khách đều hiện lên qua những hình ảnh rất nhẹ, rất đời.

“Khi Bạn Nâng Niu Tờ Lịch Mới/ Chúng Ta Nghĩ Đến Nắng Ban Chiều”. Bạn đọc bài thơ này sẽ thấy ngay, thi sĩđã đặt độc giả vào sự giao thoa giữa thời gian và cảm giác. Một tờ lịch-vật vô tri-bỗng trở thành chiếc cầu nối giữa hôm nay và ký ức, giữa sự hiện hữu và dòng chảy miên man của đời sống. Nắng ban chiều không chỉ là ánh sáng, mà còn là dư vị của ngày, là màu phai của thời gian, là thứ khiến người ta ngoảnh lại và chợt thấy lòng mình mềm đi, đôi khi quặn thắt.

Bước chân thời gian dừng ở“Đầu Tháng Ba, Đường Hoa Nào Cũng Nở”; vài dặm đườngrồi “Anh Xuống Ngựa Cúi Chào Em Bình Minh Mùa Hạ” và cùng nhau ngắmcon sông cứ chảy cùng năm tháng; hay cả sự chờ đợi ngọt ngào “Còn hơn tháng nữa thôi là mùa Phượng Tím Nở.  Em đi hay em ở?  Em nói nhỏ, anh nghe!”…

Rất nhiều khi, nhà thơ mơ màng Một Ngày Trong Hai Cõi. Vẫn những câu độc thoại ngỡ ngớ ngẩn mà rất dễ thương “Lát nữa là Hôm Nay.  Lát nữa là Buổi Sáng.  Lát nữa trời tang tảng, là bình minh, phải không?”…

Thảng hoặc, gặp những câu thơ: “Đường đi nào… cũng tới / là con đường Thời Gian! / Đại lộ đó thênh thang, mình choàng vai là chật…”. Một triết lý giản dị mà sâu sắc, gợi mở một suy ngẫm rộng lớn về hành trình của con người trong cuộc sống. Dẫu ta chọn con đường nào (hoặc không được phép chọn), dẫu lối đi bằng phẳng hay gập ghềnh, cuối cùng tất cả đều hòa vào dòng chảy mênh mang của thời gian. Thời gian được hình dung như một “đại lộ” rộng lớn, nơi mọi bước chân đều gặp nhau. Ẩn sau đó là lời tự nhắc nhẹ nhàng: hãy sống trọn từng khoảnh khắc, bởi thời gian không ngừng trôi nhưng mỗi bước đi vẫn mang trong mình ý nghĩa riêng.

Nhiều khi ta gặp dòng cảm xúc nhẹ tênh mà thấm thía về nhịp sống và những xao động rất người:“Ngày lại ngày… cứ vậy / mà trôi qua thản nhiên/ Chữ nghĩa nhiều khi phiền… nhiều khi mặc kệ nó!”. Thời gian cứ trôi chậm rãi, đều đặn, dường như chẳng vì ai mà vội vã. Trước vòng quay lạnh lùng đó, con người đôi khi chỉ biết đứng nhìn, để mặc đời chảy qua mình một cách tự nhiên. Cái “thản nhiên” ấy vừa là sự chấp nhận, vừa phảng phất nét buồn lặng: biết là thời gian trôi đấy, nhưng ta không níu nó được…

***

Có thể nói, những bài thơ về thời gian, sự chiêm nghiệm, nỗi suy tư về thời gian chính là linh hồn của cả tập thơ mới này của thi sĩ Trần Vấn Lệ.

Hình ảnh “thời gian đi qua mười ngón tay” gợi lên một nỗi buồn rất nhẹ, rất mỏng, như một làn gió chỉ vừa chạm mà lòng đã rung. Thời gian vốn vô hình, nhưng khi được ví như những hạt cát mịn hay những giọt nước trong veo trượt qua kẽ tay, nó bỗng trở nên hữu hình đến lạ: ta cảm nhận được nó, thấy nó, nhưng lại không sao giữ được.

Cảm giác ấy khiến con người chợt lặng im, như đang nhìn một điều quý giá rời khỏi mình bằng sự êm ái đến đau lòng; hay đó còn là tiếng thở dài của con người khi nhận ra mình đã bỏ lỡ điều gì đó trong đời.

“Thời gian đi qua mười ngón tay” như sương tan trên đầu ngọn cỏ — chạm được nhưng không giữ được. Những buổi chiều vàng phai, những sớm nắng đọng trên tóc, những giấc mơ chưa kịp gọi tên… đều lặng lẽ rơi xuống đời người nhẹ như một cánh hoa, để lại hương mà không để lại hình. Và ta, trong khoảnh khắc ngước nhìn, chỉ biết mỉm cười với những gì đã kịp đi qua tim trước khi kịp rơi khỏi tay mình.

Có lẽ đó cũng là lời nhắn nhủ rằng: đời người ngắn lắm, thời gian trôi nhanh lắm – nó đi qua mười ngón tay, nhưng điều đẹp đẽ nhất của đời người vẫn là những gì trái tim chọn giữ.

Thi tập Thời Gian Đi Qua Mười Ngón Taycủa thi sĩ Trần Vấn Lệđược biên tập và xuất bản khi thời gian vừa kịp khép lại cánh cửa năm cũ 2025 và mở đón chào năm mới 2026.

Thi sĩ sinh năm Nhâm Ngọ – cầm tinh con ngựa. Năm nay Bính Ngọ, tôi cùng nhiều độc giả trân quý thơ của ông cầu mong ông thật nhiều sức khỏe và bình an!

                                                   Dalat, những ngày cuối tháng 12/2025

                                                             Nguyễn Thiên Nga

XIN BẤM VÀO ĐÂY

Nguyễn An Bình: DẤU TRĂNG XƯA (Tập Thơ)

Lê Ngọc Trác: “Nhớ áo hoàng hoa chợt ngẩn ngơ” (đọc thơ NGUYỄN AN BÌNH)

Ảnh: NTN

Mỗi lần nhìn cánh phượng hồng nở rực trong nắng hè, chợt nhớ đến những câu thơ của Nguyễn An Bình đã đăng trên tạp chí Văn học ở miền Nam, mà tôi đã đọc cách đây 40 năm :

“Hẹn nhau đã mấy mùa ngâu

Thương người năm cũ mất nhau lâu rồi

Phượng xưa lại nở hoa đời

Trăm năm còn lại bóng người thiên thu”.

Lương Mành chàng trai của làng An Bình (Bình An) ở Cần Thơ – miền đất một màu xanh sắc lá, sông nước mênh mông, đất ấm tình người đã chọn địa danh quê hương mình làm bút danh khi làm thơ: Nguyễn An Bình.

Năm mới 16 tuổi, Nguyễn An Bình đã cho ra đời thi phẩm “Đường tim” (1970). Đến hôm nay ,  Nguyễn An Bình đã xuất bản và phát hành được 7 tập thơ, gồm: Ngọn thủy triều (1971), Nửa trời tương tư (1972), Hai phương trời nhớ (1972), Hoa học trò (1972), Trên đỉnh mùa xuân (1973), Còn một chút mưa bay (2013), Mười năm bóng ngựa qua thềm cũ (2016). Bên cạnh, thơ của anh còn có trong 4 tập in chung cùng nhiều tác giả, gồm: Mưa hồng, Những cánh phượng hồng, Mờ bóng thiên thu và Hoa xưa. 

Nhìn gia tài sáng tác của Nguyễn An Bình, chúng ta nhận thấy anh là người yêu và gắn bó với thơ ca. Nguyễn An Bình chinh phục người yêu thơ bằng những câu thơ bình dị, giàu cảm xúc. Văn là người. Thơ hình thành từ cuộc sống, từ vốn sống của tác giả. Qua thơ Nguyễn An Bình chúng ta  nhận thấy: Những năm tháng hoa niên, Nguyễn An Bình viết nhiều về thơ tình tuổi học trò, một thời tuổi ngọc:

“Có một thời con tim rộn rã

Cây điệp già ôm mối tình si

Em tóc ngắn nhuộm vàng hoa nắng

Cánh phượng hồng mang tuổi thơ đi.

.

Người yêu ơi ngày xưa xa quá

Có một thời áo trắng tinh khôi

Mang nỗi buồn len sâu tóc rối

Bước thiên thu tình đã qua đời.”

                 (Trích bài thơ: “Có một thời như thế”)

Trong chúng ta , ai cũng có “một thời mưa nhớ, thư tình lén trao trong lớp học, tan trường về trông vời áo tiểu thư…”. Chính vì vậy, qua thơ chúng ta đồng cảm với Nguyễn An Bình. Và, nhớ về một thời chưa xa đáng yêu trong cuộc đời:

“Mưa trốn nắng trong hiên đời cũ kỷ

Nắng trốn mưa sao cứ mãi đi tìm?

Tôi thơ dại trong cơn mơ mộng mị

Thấy đường gần đi mãi bỗng xa thêm.

.

Tôi tần ngần trước cây me đầu ngõ

Vị chát chua hái chùm quả đầu mùa

Em cau mặt trong tiếng cười thơ trẻ

Tôi giật mình xao động tiếng gà trưa.

.

Gói ô mai giấu hoài trong chiếc cặp

Ai thèm ăn mà tôi lén để dành?

Mưa nặng hạt sợ người ta ướt áo

Sợ bùn vương làm bẩn gót chân son.

.

Hạ đỏ qua rồi thu vàng lại tới

Mưa vô tình xóa mất dấu chân ai

Chùm phượng vĩ lẻ loi trong tiếc nuối

Nở muộn màng trong nắng nhớ chiều phai.

.

Em mất hút bên bờ xa bến lạ

Mưa quê người có ướt áo em tôi?

Gói ô mai… vẫn còn… chưa kịp gởi

Lòng dặn lòng… còn một chút mưa bay”.

                       (Còn một chút mưa bay)

Đi qua tuổi thanh xuân,  qua bao con dốc trong cuộc đời, khi ngoảnh lại Nguyễn An Bình hoài cảm về một thời chưa xa:

Mười năm mộng trổ thành mây khói

Nhớ áo hoàng hoa chợt ngẩn ngơ

Nhớ tóc hoàng kim chiều đông muộn

Cùng nhánh sông xưa khuất bến bờ

.

Mười năm nước cuộn bao dòng nhớ

Quán trọ trần gian lạnh buốt hồn

Giấu mãi đời trong từng hạt bụi

Một mình còn lại mảnh trăng suông

.

Mười năm tình đã phai màu tóc

Nắng ngậm ngùi trên ngón tay thơm

Tôi lặng nhìn hàng cây trốn gió

Thì thầm chiếc lá nhớ nụ hôn

.

Mười năm bóng ngựa qua thềm cũ

Bạn đã xa tình cũng rất xa

Cuối năm uống rượu tìm hơi ấm

Mắt chợt cay theo khói quê nhà”.

                       (“Mười năm bóng ngựa qua thềm cũ”)

Đời người như dòng sông, có dòng sông chia đôi nỗi nhớ. Ngày trở về, Nguyễn An Bình thảng thốt gọi dòng sông, gọi người xưa về bến xưa trong nỗi niềm thương nhớ:

“Về đâu sông ơi

Sao đi mải miết

Đưa người xa người

Tháng năm biền biệt.

.

Về đâu sông ơi

Ngược, xuôi trôi mãi

Lạc mất tình tôi

Đầu bờ cuối bãi.

.

Đời như dâu bể

Sông ơi hãy đưa

Một lần thôi nhé

Ai về bến xưa.

.

Về đâu sông ơi

Sông ơi

Về đâu?…”

                    (Trích: “Về đâu, sông ơi…”)

Thời gian trôi. Dòng sông trôi. Đi qua bao mùa nhớ. Qua bao con dốc nắng mưa trong cuộc đời. Có lúc , chúng ta bắt gặp lại chính mình trong thơ Nguyễn An Bình, với bao nỗi hoài vọng về một thời chưa xa “ngẩn ngơ nhớ áo hoàng hoa”. Và, nghe trong hồn ” sầu trăm năm nhớ một thời yêu nhau”.

                                                               Lê Ngọc Trác

XIN BẤM VÀO ĐÂY

Hoàng Xuân Sơn: CŨNG CẦN CÓ NHAU (PHÓNG BÚT)

Giới Thiệu : Cũng Cần Có Nhau là tập Phóng Bút của nhà thơ Hoàng Xuân Sơn kể lại một thời kỳ của Quán Văn với sự có mặt của rất nhiều những người trẻ lúc bấy giờ, mà tác giả là một người trong số đó.

Quán Văn, cái tên gợi lại nhiều kỷ niệm, không chỉ cho những người trẻ – như Hoàng Xuân Sơn – trực tiếp góp tay góp sức tạo nên sự hiện hữu của nó, mà còn cho cả một thế hệ trẻ Sài Gòn trong  những năm tháng khó quên ấy. Đọc Cũng Cần Có Nhau của Hoàng Xuân Sơn, với tôi – một người trẻ thời ấy- là sống lại một thời tuổi trẻ của mình, với những con người, những sự kiện – nay đã là một phần không thể tách rời của lịch sử. Ngoảnh cổ ngó lại quá khứ của đời mình, của thế hệ mình, không phải để khóc thương cho những gì đã mất, đã lầm lỡ – Từng tuổi này rồi thì có còn nước mắt đâu để mà “khéo dư nước mắt khóc người ngày xưa“. Càng không phải để nuối tiếc, để ăn năn những lầm lỡ – có ăn năn thì cũng đã muộn rồi, phải không? Với những người không còn trẻ nữa – như tôi – sống lại ngày hôm qua chỉ để tự nhắn nhủ chính mình rằng, đã có một thời nhiễu nhương như thế, đã có những con người như thế, và mình, may mắn hay bất hạnh, đã sống sót sau một thời như thế, để hôm nay có dịp ngoảnh mặt nhìn lại. Và sung sướng thay, vẫn còn được mang trong lòng cảm giác ngậm ngùi.

TV&BH xin gởi đến độc giả khắp nơi tác phẩm Cũng Cần Có Nhau của nhà thơ Hoàng Xuân Sơn do nhà xuất bản Nhân Ảnh ấn hành năm 2013.

Quý độc giả nào muốn có sách xin liên lạc với nhà thơ Hoàng Xuân Sơn ở địa chỉ e-mail : hoangxuanson@hotmail.com . Ấn phí ghi ở bìa sau của sách là $20.

T.Vấn & Bạn Hữu

****

HOÀNG XUÂN SƠN: CŨNG CẦN CÓ NHAU

V à o   T ậ p

     Tôi mượn mấy chữ trong câu nhạc “…ngày sau sỏi đá cũng cần có nhau…” (Diễm Xưa – ca khúc) của người nhạc sĩ tài hoa Trịnh Công Sơn để làm tựa đề cho thiên phóng bút tạm gọi là ký này.  Thiển nghĩ, đến sỏi đá vô tri một lúc nào đó cũng cần có nhau, huống chi là con người, vốn xa cách, nghi kỵ,  ngày càng đẩy xô nhau vào chỗ bạc bẽo, bội tình trong cái thế giới ba ngàn vốn dẫy đầy bất trắc.

     Tôi không có ý định viết hồi ký. Viết hồi ký đòi hỏi phải có một đầu óc khá minh mẫn để ghi lại sự kiện rõ ràng, minh bạch như đen với trắng.  Ví dụ như ngày, tháng, địa điểm v.v..Thời gian, không gian cần có sự chính xác.  Hỡi ơi!  Trí não tôi giờ này đã mụ mị mất rồi!  Hơn thế nữa, trong các thể loại văn chương, cầm bút viết một bài văn cho ra hồn, với tôi thật là vạn nan.  Tôi là một kẻ làm thơ lưng chừng ở sự lười biếng. Lâu lâu có cảm hứng rị mọ một vài câu vần-vè-vật-vạ . Bởi khó khăn thế nên tôi không hề có ý định viết hồi ký cho đến khi . . . (?) . . .đến khi dăm ba bằng hữu ngồi tán dóc, thuật chuyện đời xửa đời xưa, nghe tôi có dính líu ít nhiều đến sinh hoạt thời sinh viên trai trẻ, thời của Quán Văn có đông đảo anh chị em văn nghệ v.v. đã khuyến dụ tôi ghi lại quãng đời này qua những sự kiện của một thời đại đáng ghi nhớ.  Cám ơn các bạn văn Hoàng Chiều Nhân, Trương Vũ, Nguyễn Xuân Hoàng, Trần Doãn Nho, Cao Vị Khanh . . . đã chủ động “ khích tuồng .” Và mới đây nhất, thi sĩ Nguyễn Xuân Thiệp, ông chủ Phố Văn, một đêm đối ẩm hai chàng ba chai rượu đỏ (đêm tiền đại hội Văn Hóa Phẩm Dallas Fortworth  – tháng 11/2005) đã cặp kè bên hông kẻ hèn này thúc viết cho bằng được.

     Ừ, thì viết.  Cái này không gọi là hồi ký, thôi thì tạm gọi là phóng bút đi.  Nhớ lại một đoạn viết cho Nguyễn Thị Thảo An:

                                       Phóng bút vào nơi thâm sâu

                                      vầng trăng bồng nở nên mầu mực tươi

                                     còn khăng khăng dạ yêu đời

                                    chuỗi thanh tân với gọi mời sương hoa

    Sương và hoa.  Sắc rồi cũng nhạt.  Hương rồi cũng tàn.  Hi vọng làm sao mầu mực hãy còn đượm chút tươi tắn khi vẽ lại người và việc muôn năm cũ đã chìm dần mờ mờ trong mây khói . . .!

     Bạn ạ!  Đừng mong mỏi bắt gặp được gì hay ho văn vẻ từ đây. Người ghi chép chỉ mong bạn tình cờ gặp lại, sống lại một vài giây phút thân quen mà năm tháng đã làm cho phôi pha.  Tất cả sự kiện được ghi chép lại, hi vọng cũng có thể mới mẻ đối với một vài bạn khác.  Chúc bạn khám phá một vài ngạc nhiên thích thú và chiêm nghiệm rằng chúng ta đã có một thời như thế.  Một thời để yêu và để sống. Những gì có tính cách riêng tư nếu làm phiền lòng bạn, cũng xin hoan hỉ bỏ qua.

    Cần nói thêm, chính bạn thân nhất của tôi, Ngô Vương Toại, tức nhà thơ Thạch Miên (còn là ký mục gia Tiểu Ba kiêm đặc phái viên Phạm Điền của Đài Phát Thanh Á Châu  Tự Do)_[1] mới là người có thẩm quyền viết về thời kỳ này.  Vì chính anh đã sống tích cực cho từng giai đoạn, từng  sinh hoạt, dấn thân thực sự vào tất cả môi trường sống; trong lúc tôi chỉ là kẻ lơ mơ đứng bên lề.

[1] Ghi chú: nay đã nghỉ hưu tại tiểu bang Virginia – Hoa Kỳ.

Ghi chú thêm của T.Vấn & Bạn Hữu : Nhà báo Ngô Vương Toại đã qua đời ngày 3 tháng 4 năm 2014 , thọ 67 tuổi, sau một thời gian dài chống chọi với bạo bệnh.

MỤC LỤC
Cảm Tạ
Vào Tập
CHƯƠNG MỘT – Huế, Trói Chân Những Cơn Mưa Buồn
CHƯƠNG HAI – Độ Nắng Trong Mắt Người
CHƯƠNG BA – Từ Ngưỡng Cửa Học Đường Bước Vào CPS/Tà Áo Văn Khoa
CHƯƠNG BỐN – Từ Màu Sương Trên Dốc Đồi Đến Sông Nước Miền Hậu Giang
CHƯƠNG NĂM – Nhân Quần Còn Ai Nữa Quanh Đây …
CHƯƠNG SÁU – Những Cư Dân Đặc Biệt
CHƯƠNG BẢY – Từ Nhóm Sinh Viên Văn Hóa Đến Công Trường Thanh Niên
Vùng Giới Tuyến
CHƯƠNG TÁM – Nữ Hoàng Chân Đất
CHƯƠNG CHÍN – Những Kinh Nghiệm Hãi Hùng
CHƯƠNG MƯỜI – Mậu Thân Trong Lòng Cuộc Chiến
CHƯƠNG MƯỜI MỘT – Đi Giữa Lằn Ranh
CHƯƠNG MƯỜI HAI – Nghe Buồn Ghé Môi Sầu
CHƯƠNG CUỐI – Tạm Thay Lời Kết: Vạn Nẻo Mây Tần

PHẦN VIẾT THÊM
Có Một Dòng Sông Đã Qua Đời
Bài Ca Những Tế Bào
Ngựa Hồng Đã Mỏi Vó
Chương Sơn
Chân Dung Trịnh Công Sơn
Như Chuyện Thần Tiên
Người Lành
Mùa Lâm Ly
Cuộc Về
Đường Ta Mãi Đi
San Diego Nhìn Lại & (Vẫn) Nghiêu Đề
Cái Huông Của Thời Quán Văn
Trịnh Công Sơn Và Những Ngày Văn Khoa
May Đã Có Một Thời Như Vậy Đó
Hoàng Xuân Sơn: Nơi Tôi Sinh Sống Thì Hát Nhạc Trịnh Cũng Nên Dè Dặt
Quà Thơm Hạnh Ngộ
Lật Trang Ảnh Cũ

XIN BẤM VÀO ĐÂY

Nguyễn An Bình: HẠ ĐỎ LÊN TRỜI (TẬP THƠ)

HẠ ĐỎ, TẬP THƠ ĐONG ĐẦY

CẢM XÚC TINH KHÔI

MỘT THUỞ HỌC TRÒ…

*Trần Hoàng Vy

64 bài thơ, 2 bài thơ phụ lục và 4 bài thơ phổ nhạc trong tập thơ HẠ ĐỎ LÊN TRỜI của cựu thầy giáo Lương Mành, bút danh NGUYỄN AN BÌNH, gửi thầy cô giáo và những bạn bè đồng môn cũ của 2 ngôi trường nổi tiếng xứ “Gạo trắng nước trong- Cần Thơ” là Phan Thanh Giản và Đoàn Thị Điểm trong những năm từ 1971 đến 1975 đã đưa bạn đọc về một khung trời thuở còn đi học với bao cảm xúc tinh khôi, bịn rịn đến không ngờ. Đó là khi chàng thư sinh Lương Mành bắt đầu những cảm nhận: “Khi từ giả áo xưa mùa hạ cũ/Em đã quên nắng sớm nhớ mưa chiều/ Ta bỏ lại tên mình trên ghế đá/ Hóa kiếp dế mèn hát khúc phiêu diêu” (Tháng năm đỏ những mùa phượng cũ). Cái hay và tinh tế của Nguyễn An Bình là đã kết hợp được tên một điệu ca cổ vào trong câu thơ, khiến người đọc cứ mang mang về một vùng sông nước, nơi ấy có những áo trắng học trò: “Nếu có thể làm nhánh rong phiêu bạt/Thỏa chút giang hồ lưu thủy hành vân/Hành trang mang theo một tà áo trắng/Bướm trắng tan trường rộn rã bước chân” (Tháng năm đỏ những mùa phượng cũ).

Từ những cảm xúc tinh khôi của thuở học trò ấy, anh đã cùng chúng ta ôn lại những miền ký ức xưa, khi trái tim non bắt đầu những nhớ, những thương: “Nhớ tiếng ve rền trên cây bàng xanh lá/Và tiếng em cười nghiêng cả nắng trưa…” cho dù “Mai sau dù mất dấu hài/Hàng cây nhớ gió bay bay suốt mùa” (Gửi người một chút mưa thơm). Cái thuở học trò của thi sĩ và cả của chúng tôi ngày xưa ấy, bây giờ tuổi đời đã vào hàng U70, song vẫn luôn hằn sâu và cũng lắm mong manh của tình cảm: “Mấy mươi năm phân rã thành bao nhánh nhớ/ Trôi đi trôi đi mang theo chiếc áo học trò/Tinh khôi bỏ lại...” và “Một thời qua đây ngẩn ngơ/Nghe tiếng sẻ nâu trên tàn phượng cũ/Năm tháng ùa về/ Mong manh mong manh” (Tiếng sẻ nâu trong ngôi trường ký ức). Cái mong manh ấy, cụ thể là tình yêu của tuổi mới lớn, của lứa học trò từ những năm đệ… ngũ, đệ tứ (lớp 8, 9) trở lên? Cho nên mới: “…Thuở ấy yêu nhau áo học trò/ Cánh diều no gió bay xa tít/Còn lại một mình tôi ngẩn ngơ”. Để rồi: “Chiếc vé tình yêu giờ lạc mất/ Đường phượng xưa nào biết đâu tìm?” (Thơ của thời áo trắng). Phải chăng cũng chỉ là những giấc mơ êm đềm của những năm áo trắng sân trường! Gửi lại những vu vơ của vết hằn dao khắc và mối tình đầu chợt nắng chợt mưa: “Áo trắng ơi!Ngày xưa gởi lại/Dãy hành lang lớp học bảng đen/Bụi thời gian vẫn còn ghi mãi/Tên người yêu khắc góc bàn quen”. Và “…Gởi cho nhau kỷ niệm tuổi hồng/ Tôi yêu mãi từng trang lưu bút/Có tình đầu tôi thật dễ thương” (Thơ của thời áo trắng). Hạ đỏ cái tên gọi của những biểu tượng trìu mến không quên, là mái trường xưa, là đường phượng hồng, là mù sương, nắng sớm, mưa chiều, song có lẽ, sự thảng thốt của trái tim lại nằm ở một làn hương, cái kẹp tóc: “Yêu mãi một làn hương/Phía sau cây kẹp tóc/Cánh phượng thành tơ vương/Đỏ một trời tuổi ngọc” (Chợt gặp lại em năm mười tám). Đến một ngày nhận ra như là trong cổ tích? “Cô bạn nhỏ trong khu vườn cổ tích/ Vừa gặp cô tôi đã ngẩn ngơ tình/Cô khù khờ sao tôi yêu muốn chết/ Chẳng lẽ vì tà áo trắng nguyên trinh?” (Cô bạn nhỏ trong khu vườn cổ tích). Cổ tích của một thời xa xôi, lăng lắc, sao cứ mãi nhớ khôn khuây cái màu hạ đỏ trong đời.

Có lẽ chỉ đọc tới đây thôi, có độc giả lại thắc mắc hỏi tôi cái hình ảnh, chân dung của thi sĩ ở ngoài đời, ngoài thơ? Đó là một thầy giáo có vẻ ngoài mô phạm, đạo mạo, ít nói, song có nụ cười tươi dễ mến, cứ tưởng tượng thêm, ngày xưa… chắc hẳn là cậu học trò chăm học, chỉn chu và…. nhát? Không thế sao mà nhà thơ viết: “Em hồn nhiên một thời xanh tuổi ngọc/Tôi vô tình để gió bụi xa đưa/Ngày trở lại phượng sân trường rực lửa/Không còn nghe rộn tiếng guốc em khua” ( Mùa hè gõ cửa), và đây nữa: “Người con gái tròn xoe đôi mắt ngọc/Nắng lung linh màu áo lụa sân trường/Có gã khờ một hôm thèm được khóc/Để mềm lòng cô bạn nhỏ dễ thương” (Tháng ba không ở lại). Vượt qua cái tuổi “Nhi nhĩ thuận”, Nguyễn An Bình có sức viết đáng nể, hàng trăm bài thơ được tải lên trang facebook của anh, và trong đó cũng có hơn trăm bài thơ được nhiều nhạc sĩ đồng cảm phổ thành ca khúc. “Thi trung hữu nhạc”. Thơ của Nguyễn An Bình đã chứng minh điều đó, lung linh như một bức tranh xưa, đầy âm thanh, nhạc điệu và man mác những tình cảm nhẹ nhàng, tinh khôi, được chắt lọc từ trái tim của một anh học trò, làm thầy, và quay lại “hồi tưởng” lứa tuổi thần tiên một thời đi học…

Xin trân trọng giới thiệu cùng các bằng hữu, quý độc giả yêu thơ và lứa tuổi học trò tìm đọc, chắc chắn mỗi người sẽ nhìn thấy bóng hình của mình một thuở tinh khôi…

Springfield, mùa xuân 2018.

TRẦN HOÀNG VY