Nhà thơ Shams Langeroodi

Iran là nơi của bom và thơ. Iran là nơi của phép màu tới trễ. Iran là nơi của một dân tộc bị giám sát thường trực. Nhà thơ Shams Langeroodi, 76 tuổi, vẫn ở thủ đô Tehran trong những tháng gần đây. Nhiều người quan sát thi ca Iran vẫn theo dõi các chuyển biến từ thủ đô Iran, hy vọng nhà thơ sẽ vẫn còn sống sót sau các cuộc đàn áp biểu tình và sau những trận bom của Hoa Kỳ và Israel dội xuống. Nhà thơ Shams Langeroodi đã trải qua rất nhiều chuyển biến đau đớn của dân tộc Iran, và ngòi bút thi ca của ông là một trong những trang thơ đẹp nhất của đất nước đau khổ này.

Shams Langroodi sinh năm 1950 tại Langrood, một thị trấn ven biển nằm sát Biển Caspi. Năm 1981, ông bị bắt với tư cách là một nhà hoạt động chính trị và phải thụ án sáu tháng tù giam do những hoạt động phản kháng của mình. Ông đã xuất bản sáu tập thơ—trong đó thường được nhắc tới có “Notes for a Warden Nightingale” (Ghi chép gửi một chú chim họa mi cai ngục) và “The Hidden Celebrations” (Những lễ hội  kín)—cùng một tiểu thuyết, một vở kịch và một tuyển tập thơ Iran. Bộ sử và phê bình dày 4 tập về thơ ca Iran hiện đại của ông, mang tựa đề “An Analytic History of Persian Modern Poetry” (Lịch sử Phân tích về Thơ hiện đại Ba Tư), đã bị cấm lưu hành tại Iran trong nhiều năm.

Shams Langeroodi là một trong những nhân vật nổi bật và được ca ngợi nhất trong giới văn học đương đại Iran, với vai trò là một nhà thơ, diễn viên, ca sĩ, tác giả và giảng viên đại học. Shams Langeroodi chào đời tại Langerood, tỉnh Gilan, Iran, với tên khai sinh là Mohammad Taghi Javaheri Gilani. Sau này, cha ông đã đổi họ của cả gia đình sang họ Shams.

Ông xuất bản tập thơ đầu tay vào năm 1976; tuy nhiên, phải đến thập niên 1980s, ông mới thực sự khẳng định được vị thế là một trong những nhà thơ lớn của thập niên đó, khi thơ ca của ông bắt đầu thu hút sự chú ý nhờ vào lối sử dụng hình ảnh mới lạ cùng các yếu tố siêu thực. Hiện nay, ông đang sinh sống tại Tehran, Iran, đồng thời đảm nhiệm vai trò biên tập viên cho nhà xuất bản Ahang-e Digar, cùng làm việc với các cộng sự khác.

Trong những tác phẩm gần đây, Shams Langeroodi đã thể hiện sự quan tâm tới một lối tiếp cận ngôn ngữ giản dị hơn. Mặc dù hình ảnh thơ vẫn đóng vai trò chủ đạo, sự giản dị và tính châm biếm lại là những yếu tố mới mẻ trong các tác phẩm của ông—vốn gắn liền với tình hình xã hội tại Iran.

Thơ của ông đôi khi mang hình ảnh tôn giáo, như các dòng thơ sau đã nhắc tới Moses, nhà tiên tri có tên trong Kinh Thánh ba tôn giáo — Do Thái Giáo, Cơ Đốc Giáo, và Hồi Giáo — và là người mà Kinh Thánh ghi rằng đã cầm gậy chỉ xuống biển, và biển đã rẽ đôi thành 2 bức tường nước, lộ ra lối đi bộ cho một dân tộc bước qua biển, trộn lẫn vào hình ảnh hiện đại của xã hội Hoa Kỳ. Như trong bài “Bài thơ số 36” trong “Gardener of Hell” (Người làm vườn của Địa ngục, ấn hành năm 2006):

Ông tới trễ rồi, Moses ơi!

Thời của phép màu đã qua rồi

Hãy trao cây gậy của ông cho Charlie Chaplin

Để chúng tôi còn có vài tiếng cười.

Sau đây, chúng ta sẽ trích dịch một số bài thơ của Shams Langeroodi, hầu hết là ấn hành từ khoảng hai thập niên trước trở đi. Tên các bài thơ sẽ viết hoa, và sẽ dịch từ các bản dịch tiếng Anh. Sẽ giữ khoảng cách giữa các dòng thơ theo bản dịch.

Bài sau đây tựa đề là Chiến Binh, nói rằng nhà thơ chưa bao giờ là lính ra trận, nhưng thân xác ông đầy chất nổ, và ông liên tục phải chết nhiều lần. Bài thơ như sau.

CHIẾN BINH

Chưa bao giờ

tôi là một người lính của Tổ quốc

nhưng thân thể tôi lại là

một vườn cây trĩu nặng các bẫy mìn.

.

Tôi chưa từng chiến đấu nơi tuyến đầu nào

nhưng kẻ bị giết liên tục 

chính là tôi

suốt bấy lâu nay.

.

Thưa Tư lệnh

phần để lại của tôi là gì

ngoài một mảnh gỗ từ lá cờ tự do

dùng để chơi gôn

giữa những bãi mìn.

.

Bài thơ sau đây có tựa đề “Poem 14 / Poems for You Who Would Never Hear” như dường viết cho một người đã chết, nói rằng các chiếc ghế vẫn còn đây, khi nhóm bạn gặp lại. Hình ảnh các con ngựa ngẩng đầu lắng nghe âm vang động đất từ xa, có vẻ như ám chỉ người vắng mặt là một người đấu tranh. Bài thơ như sau.

BÀI THƠ 14 / CÁC BÀI THƠ GỬI BẠN, NGƯỜI SẼ KHÔNG BAO GIỜ NGHE

Trong các chiếc ghế

chẳng thiếu chiếc nào,

chúng tôi dọn bàn

kéo ghế lại gần

đặt tấm ảnh của bạn

vào đúng chỗ trống của bạn

rồi nhìn vào lẫn nhau

.

y như vài con ngựa đột nhiên

lắng nghe các rung chấn từ xa xôi  của một trận động đất đang ập tới.

.

Trong văn học Hồi giáo, chữ “người tử đạo” (martyr) không nhất thiết mang ý nghĩa tôn giáo, mà còn có nghĩa là người chết vì đất nước, là lính tử trận, là người hy sinh cho lý tưởng. Bài thơ sau đây nói rằng các bài diễn văn về tự do trở nên vô nghĩa, vì người chết thì câm lặng và người sống phải xếp hàng để lãnh bánh mì, và quyền bỏ phiếu bị tước đoạt. Bài thơ như sau.

BÀI THƠ 25 / GHI CHÚ CHO CHÚ CHIM SƠN CA GỖ

Lời nói về tự do trở nên vô nghĩa

khi không một làn gió nào

có thể giúp

những người chết

rũ bỏ đàn kiến ​​và ngọn cỏ

một cách đầy kiêu hãnh

ra khỏi hàng mi tối của họ.

.

Lời nói về tự do trở nên vô nghĩa

khi những người tử đạo

không hé môi cất lời.

.

Lời nói về tự do trở nên vô nghĩa

khi bạn phải xếp hàng chờ bánh mì

và cơ hội được bầu phiếu

đã không còn nữa.

.

Bài thơ sau đây có thể hiểu theo nghĩa tâm linh và chính trị, nơi ai cũng bị giám sát ngay cả giữa 2 giọt mưa, ngay cả giữa 2 ngón tay (khi đưa 2 ngón tay thành chữ V làthủ hiệu biểu tượng hy vọng chiến thắng), ngay cả trong chiếc điện thoại của bạn đang để trước ngực.

HIỆN DIỆN

Họ hiện diện ở khắp mọi nơi

trong tiếng vo ve của bầy ong

đang tung cánh bay lên

và rót mật ngọt lên áo bạn tự do

giữa hai giọt mưa

vẫn còn chút ngập ngừng trong thoáng chốc

chưa biết nên rơi vào đâu

giữa hai trạm không gian

nơi dường như chỉ có

ma quỷ và ác linh qua lại,

trong khoảng trống giữa 2 ngón tay

mà chúng ta thường để trước ngực như dấu hiệu chiến thắng

trong khi đang xếp hàng

khắp mọi nơi

họ hiện diện ở khắp mọi nơi

bên dưới lớp áo ta

bên trong chiếc điện thoại di động

lạy Chúa

giờ thì đúng là xâm phạm quyền riêng tư của người khác rồi

thật là địa ngục trần gian!

.

Sau đây là một bài thơ tình, tựa đề “Poem 41 / Fifty Three Love Songs” — với dòng cuối là nói về “you” (em), do vậy, nhân vật chính sẽ được dịch là “anh” thay vì “tôi” như trong các bài thơ thần học và chính trị. Trong dòng đầu, viết không có chủ từ, nhưng có thể hiểu là nhà thơ. Tuy nhiên, đọc kỹ, chúng ta có thể ngờ rằng “you” nơi đây cũng có thể hiểu là lý tưởng tự do mà dân tộc Iran nhiều thập niên đấu tranh. Than ôi, nàng đâu rồi. Bài thơ như sau.

BÀI THƠ 41 / NĂM MƯƠI BA KHÚC TÌNH CA

Từng muốn trở thành một bài ca

mà bọn học trò  thuộc nằm lòng

để đại dương khi nghe tới 

sẽ giấu đi cơn bão sau lưng biển

và những ngọn cỏ

sẽ dấy lên các nốt nhạc giao thoa

từ chính giọng ca của anh.

Từng muốn trở thành một bài ca

để suối phun thầm thì gọi tên

để thác nước

cùng tiếng chập chỏa và trống

sẽ hát về anh.

.

Nhưng anh lại là một khúc ca buồn

và biển cả, vào lúc hoàng hôn

đã gom tụ đàn con lại, để chúng không thể giọng ca của anh.

.

Những nốt nhạc của anh tan vỡ

tại sao

em lại rời bỏ anh đi?

Tháng 9 năm 2003

  .

Bài thơ sau đây tựa đề “I See the Sea…” (Tôi nhìn thấy biển) có nhiều thi ảnh hệt như bài thơ tình. Nhân vật chính xưng tôi, nhưng có thể dịch là “anh” bởi vì chàng nhìn thấy ngón tay tím ngắt của em (your purple fingers) nằm trong các beakers (các lọ thủy tinh đựng hóa chất ở phòng thí nghiệm), và dòng cuối cùng là nói tới “chúng ta” (us).  Bài thơ như sau.

ANH NHÌN THẤY BIỂN…

Anh thấy biển thu nhỏ lại

rồi lại nhỏ thêm lần nữa

cho đến khi vừa vặn nằm gọn trong lòng bàn tay anh.

.

Và anh

nghe thấy tiếng những con cá bay

tiếng ho của các thủy thủ đã chết, tiếng những  cá voi đang bốc cháy

tiếng những nàng tiên cá run rẩy, tiếng vó ngựa và tiếng gió

tiếng những đợt sóng bạc đầu của biển

và tiếng những kẻ lạ mặt đã chết chìm, những kẻ đã quên giọng nói người của họ

.

Anh thấy

biển cả

thu nhỏ lại

rồi lại nhỏ hơn nữa

tiếng mái chèo gõ nhịp trong vô vọng

những con thuyền được bọt biển vây quanh

những bóng tối đông lạnh

những kho tàng phủ đầy lớp muối mặn

những kẻ thất vọng, rũ rượi bị bỏ lại trên bờ…

Ôi, thật là một bí ẩn kỳ lạ

biển cả!

.

Anh thấy những ngón tay tím ngắt của em

nằm trong những chiếc lọ của người chết,

và đôi vai của ngọn gió

ướt sũng mồ hôi từ miệng của em

và anh thấy niềm vui cay đắng của em

.

Anh thấy

biển cả

thu nhỏ lại,

rồi lại nhỏ thêm lần nữa,

và anh

trôi dạt xa dần

khỏi bờ biển vô hình kia.

.

Con thuyền quen thuộc này đang ở đâu

mà tiếng mái chèo trầm mặc của nó lại hòa quyện

với trận mưa đang chở chúng ta đi?

Có lẽ. Nơi đây chúng ta nói là có lẽ. Nếu nhà thơ sống trong một chế độ tự do hơn, kém thần quyền hơn, có lẽ thơ của ông sẽ ít ẩn dụ hơn, ít tối tăm đa nghĩa hơn. Chỉ cần nhớ rằng, nhà thơ Shams Langeroodi từng nói rằng ông phải ngưng làm thơ trong một thập niên để chuyển sang viết bài biên khảo, nghiên cứu. Có phải, chính những năm tháng ngưng làm thơ là để không phải suy nghĩ về hướng đi của chiếc thuyền dân tộc đang bị mưa đưa đẩy xa đi? Và rồi những trận mưa bom của Hoa Kỳ và Israel dội xuống thủ đô Iran… Xin chúc lành cho một dân tộc rất mực thơ mộng từ những ngàn năm trước, nơi của kho tàng truyện cổ với những chiếc thảm bay.

Phan Tấn Hải

PHOTO:

Nhà thơ Shams Langeroodi (Hình: YouTube).

Ảnh (Tác Giả gởi)

1-

một ngày không buồn không vui

tôi phơi chiếc bóng tôi cười trong gương

và tôi một gã dị thường

đổi thay dáng thể, tâm hồn xác xơ

“như quả bom đã định giờ ‘

một tia điện chớp dựng mồ đợi tôi…

nghe đời rụng tiếng sầu ôi !…

2-

liễu xanh mộng chớm hao mòn

thì xin nương tử trả buồn cho mây

tôi tên du tử lưu đày

về thăm cố quận một ngày sầu quanh

những ai biên tái quân hành…

3-

đứng trên đường phố tôi nhìn

vòng xe bụi đổ bên hình bóng ai?

vòng quay ôi những vòng quay

tháng năm rồi lại những ngày buồn rơi

tôi đi quạnh quẽ bên đời

ai, tôi là những khung trời giá băng

tay tôi lặng lẽ tôi cầm

nhỡ mai quên tuổi quên tên bất ngờ

giữa đời mộng thực đôi co…

4-

mượn em cảm xúc tôi cầm

ghép chung thành nhánh cây thầm rất xanh

nhựa nguyên nhựa luyện quẩn quanh

tôi nghe dòng chảy chuyển thành nhựa yêu

hãy nhìn tôi, em Giáng Kiều

đời mơ Trang Tử cũng liều một phen

nơi đây trời đất rõ phiền

thì tôi em hãy xuôi miền viễn châu

bên sông trăng, em chải đầu

những hương tình thắm hoa sầu nhụy tươi…

5-

mũi tên thời khắc vụt bay

hoa không gian của những ngày xuân xưa

nở thầm những nụ xơ rơ

lòng quay quắt nhớ không ngờ lại quên

ngỡ như ngờ nghệch chính mình

trên trang giấy cũ ảnh hình ấu thơ

đẹp hiền một ánh trăng mơ

đời thênh thang mộng đợi chờ nắng mai

tám mươi năm nhíu chân mày

ngoài kia lục địa phương Đoài là đâu?…

6-

khi qua một khu nghĩa trang

những cây thông đứng thẳng hàng chào tôi

những ngôi mộ, thấp, cao, đồi

những bia mộ cũng đứng ngồi đối nhau

Ý Đại Lợi ở trời Âu

cánh hoa tim điểm nét sầu tân thanh

nhà ai tường dựng xây thành

đôi hàng ghế đá vây quanh đứng hầu

không luận bàn, chẳng xôn xao

hình chung dáng vẻ sắc mầu Trung Hoa

nắng lênh đênh nắng nhạt nhoà

nhân gian nghe cũng sầu xa vắng sầu

họa tôi bức họa không mầu…

7-

hỏi con tim vỗ phập phồng ?

hỏi em tỉnh thức hồn câm sắc buồn

lịch đời một biểu tấu chương

những trang sử lệch, lẽ thường đổi thay

mượn em một giấc ngủ ngày

miên man mộng tưởng đã dài khổ đau

gió dập dềnh gió lao xao

người trôi dưới đất tìm đâu nẻo về?

mạch sầu bụi lấm chân mê

tôi im bóng mọn, hồn ve, xác tàn…

Lâm Hảo Dũng

Van, Nov 20-2025

Thi hài Trung tá Nguyễn văn Long.

KỲ 1 KỲ 2 KỲ 3

(Tiếp theo KỲ 3)

May mắn hơn là những nhân viên của Đài Mẹ Việt Nam. Họ được di tản có bài bản. Nhà văn Ngô Thế Vinh kể lại : “Tuần lễ trước 30 tháng 4, 1975, nhân viên Đài Mẹ Việt Nam và những cây viết cộng tác đã được Mỹ lên kế hoạch di tản khỏi Việt Nam – để tránh bị trả thù. Trước ngày lên tàu ra đảo Phú Quốc, nhà văn Võ Phiến tới thăm tòa soạn Bách Khoa, nơi vùng “xôi đậu” có Võ Phiến ngồi chung với Vũ Hạnh; cũng là nơi mà Võ Phiến đã gắn bó suốt 18 năm cùng với tuổi thọ của tờ báo. Anh Lê Ngộ Châu chủ nhiệm Bách Khoa kể lại: Võ Phiến thì phải đi, nhưng linh cảm không có ngày về, vẻ mặt buồn thảm, anh chỉ ngồi khóc lặng lẽ không nói nổi lời giã từ và rồi đứng dậy bước ra khỏi toà soạn. Trước một ngày mất Sài Gòn, thì hầu như toàn bộ nhân viên Đài Mẹ Việt Nam trong đó có gia đình Võ Phiến, Lê Tất Điều, Viên Linh, Tuý Hồng, Thanh Nam từ Phú Quốc đã được đưa lên con tàu lớn Challenger đậu sẵn ngoài khơi. Khi bờ biển Phú Quốc xa mờ trong tầm mắt, lần này thì Lê Tất Điều thấy Võ Phiến khóc”.

Vũ Khắc Khoan, Nghiêm Xuân Hồng, Mặc Đỗ cùng hội tụ với nhóm Mẹ Việt Nam trên đảo Guam. Tôi chợt nhớ tới câu ca dao : “Gió đưa cây cải về trời / Rau răm ở lại chịu nhiểu đắng cay”. Chẳng biết có phải là một thứ “sấm” không? Những” rau răm” bị bầm nát chết trong tù có Hiếu Chân, Nguyễn Hoạt, Hoàng Vĩnh Lộc, Nguyễn Mạnh Côn, Phạm văn Sơn, Trần văn Tuyên, Trần Việt Sơn, Vũ Ngọc Các, Nguyễn Tuấn Phát, Dương Hùng Cường. Chết sau khi ra tù có Hồ Hữu Tường, Vũ Hoàng Chương. Sống xa rời cây viết có Dương Nghiễm Mậu làm sơn mài, Lê Xuyên bán thuốc lá lẻ trên lề đường, Trần Lê Nguyễn bán báo, Nguyễn Mộng Giác làm mì sợi, Trần Hoài Thư bán cà-rem dạo.

Giới cầm bút xấc bấc xang bang, dân Sài Gòn cũng cùng chung một quốc nạn. Từ ngày tháng tư u tối đó, dân Sài Gòn tan tác như đàn gà con mất mẹ. Mỗi người đều chạy vạy để có được một chỗ trên máy bay rời Sài Gòn. Chuyện không dễ gì. Vào những giây phút cuối, trực thăng bay hốt những đoàn người cuối. Tác giả Nguyễn Viết Đĩnh ghi lại giây phút tan hoang của Sài Gòn thoi thóp: “Trên bầu trời Sài Gòn, từng đàn trực thăng võ trang của Thủy Quân Lục Chiến Mỹ lượn vòng không ngớt. Tiếng cánh quạt xé gió vang lên suốt ngày đêm, như một thứ âm thanh báo tử. Chúng bay thấp, bay cao, đáp xuống các cao ốc, các địa điểm đã được chỉ định từ trước. Người ta nói về những cuộc bốc người từ nóc tòa đại sứ, từ các cao ốc lớn trong thành phố. Những chiếc thang dây buông xuống từ không trung, người bám vào như bám vào sợi dây cuối cùng của sự sống.Mỗi lần nghe tiếng trực thăng, tim tôi lại thắt lại. Không phải vì hy vọng, mà vì một cảm giác bị bỏ lại. Chúng không đến cho tất cả. Chúng chỉ đến cho một số người đã được chọn, đã có tên, đã có chỗ. Phần còn lại của thành phố chỉ đứng nhìn, ngước mắt lên trời, bất lực”.

Những người chậm chân sau đó đã xô nhau vượt biên, vượt biển tìm tự do bất chấp những nguy hiểm tới mạng sống kè kè trên mỗi bước đường trốn xa thành phố thân yêu. Theo Cao Ủy Tị Nạn Liên Hiệp Quốc (UNHCR), tổng số người vượt biển từ 1975 tới 1995 khoảng từ 800 ngàn tới 900 ngàn. Trong số đó tới được Mã Lai (255 ngàn), Hồng Kông (143 ngàn), Indonesia (122 ngàn), Thái Lan (80 ngàn), Philippines (40 ngàn) và Singapore (30 ngàn). Tổng cộng 670 ngàn. Số tử vong ước tính khoảng từ 200 ngàn tới 400 ngàn vì chết đuối, bão tố, thiếu nước , đói, bệnh hoặc do cướp biển. Khoảng 10 ngàn phụ nữ và trẻ em gái bị bạo hành tình dục hoặc bị bắt cóc.

Vượt biên là tự phát. Dân lén lút dùng những tàu đánh cá ra biển. Có thể họ đi chui nhưng cũng có những vụ mua bãi có công an lấy vàng tiếp tay cho rời bến an toàn. Nhà nước thấy làm ăn được nên nâng chuyện cướp vàng của những người muốn vượt biên thành…chính sách. Nhân vụ muốn đẩy người Hoa ra khỏi nước, nhà nước đứng ra tổ chức những chuyến đi mà dân ta hồi đó gọi là đi “bán chính thức”. Nhà nước gọi là “Phương Án II”. Tại sao có con số 2? Có ba phương án giải quyết việc ra đi của người Hoa: theo con đường Liên Hiệp Quốc HCR (gọi tắt là Phương Án I); cho ra nước ngoài làm ăn (Phương Án II) và cho về các địa phương sản xuất theo khả năng (Phương Án III).

Trong cuốn « Bên Thắng Cuộc », tác giả Huy Đức đã ghi lại : “Phương án II là một kế hoạch được “phổ biến miệng để giữ bí mật”, theo đó: Người di tản được đóng vàng để công an mua thuyền hoặc đóng thuyền cho đi mà không sợ bị bắt hay gây khó khăn. Việc thực hiện Phương án II chỉ do ba người là bí thư, chủ tịch và giám đốc công an tỉnh quyết định. Công an được giao làm nhiệm vụ đứng ra thu vàng và tổ chức cho người di tản”. Việc triển khai Phương Án này được làm trong bí mật. Ngay Phó Bí Thư Thường Trực Sài Gòn Trần Quốc Hương cũng không được biết. Trung Ương lập ra Ban 69 để theo dõi hoạt động thi hành Phương Án II. Trong cuốn “Bên Thắng Cuộc” ghi lại kết quả cuộc kiểm tra như sau: “Kết quả kiểm tra của Ban 69 cho thấy có một sự khác biệt rất lớn giữa báo cáo của Bộ Nội vụ và thực tế thực hiện Phương án II. Báo cáo của BộNội vụ nói rằng: “Từ tháng 8-78 đến 6-79, mười lăm tỉnh, thành đã cho người Hoa đi nước ngoài bằng tàu, thuyền gồm 156 chuyến với số người là 59.329 người, đã thu 5.612 kg vàng, năm triệu đồng Việt Nam, năm mươi bảy ngàn đô la Mỹ, 235 ô tô, 1.749 nhà và gian nhà”. Nhưng, số liệu sau khi Ban 69 kiểm tra cho thấy: “Số tàu đã cho đi: 533; Số người đã đi: 134.322; Thu vàng: 16.181kg; Ngoại tệ: 164.505 đô la; Tiền ngân hàng VN: 34.548.138 đồng; Một số tài sản khác: 538 ô tô, xe du lịch; 4.145 nhà và gian nhà”. Tuy đối tượng cần đưa đi ở các tỉnh trước hết là Thành phố HCM chưa giải quyết hết yêu cầu, việc phối hợp đưa 70 ngàn người Hoa ở Thành Phố HCM trong tổng số gần 140 ngàn người Hoa đã đi là một thành tích lớn. Việc thu vàng và tài sản của Phương Án 2 cũng là một thành tích rất lớn”.Trước con số lợi lộc lớn lao như vậy, các cán bộ thi hành  không bỏ lỡ cơ hội tham ô bỏ túi. Người Việt lợi dụng lối vượt thoát khá an toàn này nên đóng vàng cho công an để ngụy trang thành người Hoa trà trộn vào đoàn người Hoa ra đi. Tại Sài Gòn, nhiều tổ chức móc nối người Việt. Có người đi được, có người tiền mất tật mang. Tôi là một trong số nhiều người đã bị lừa. Số vàng tôi mất cho gia đình 4 người trên chục lượng. Sau khi thỏa thuận với người môi giới, gia đình tôi được họ cung cấp cho giấy Chứng Minh Nhân Dân và Thẻ Cử Tri với tên Hoa. Mỗi người phải học thuộc tên mình. Chuyện khá khó khăn nhất là với hai đứa con còn nhỏ của tôi. Cả nhà hy vọng ngồi chờ ngày ra đi. Ngày đó chẳng bao giờ tới.

Có những người không màng chuyện ra đi mà nguyện sống mãi mãi với thành phố thân yêu. Họ tự hủy thân xác trong thành phố để được sống với Sài Gòn dấu yêu. Có rất nhiều người đã chọn bước đường cùng như vậy. Nổi bật nhất là cái chết của Trung Tá Cảnh Sát Nguyễn văn Long và Trung Tá Đặng Sĩ Vĩnh.

Trong những ngày Sài Gòn vừa thất thủ, dân Sài Gòn đã bàng hoàng trước tấm hình TrungTá Nguyễn văn Long nằm chết trong bộ quân phục. Tấm hình do một ký giả Pháp chụp và phổ biến trên báo Paris Match. Nhà văn Giao Chỉ ở San Jose viết trong bài “Câu Chuyện Về Cái Chết Của Trung Tá Nguyên Văn Long. Cái Chết Của Cha Tôi”: “Bức hình chụp được phổ biến cho thấy ông nằm nghiêm chỉnh dưới bức tượng xung phong của thủy quân lục chiến trước tòa nhà quốc hội Việt Nam Cộng Hòa. Có nhiều người chứng kiến nhưng không ai là nhân chứng kể lại giây phút cuối cùng. Dường như có người đã sắp xếp lại di hài vị anh hùng mang cấp bậc trung tá cảnh sát. Hai tay để ngay ngắn trên bụng. Nón trước ngực. Tấm hình chụp thật rõ ràng. Ai đã sắp xếp lại? Đồng bào miền Nam hay anh phóng viên chụp hình cho tờ báo Pháp. Bức hình của người sĩ quan bại trận nằm yên nghỉ nhưng hết sức lẫm liệt”. Trung Tá Long sanh tại Phú Hội, Huế, ngày 1/6/1919, tuẫn tiết tại Sài Gòn năm 1975, lúc đó 56 tuổi. Ông có 13 người con, 6 trai 7 gái. Tên các con trai thể hiện giấc mơ của cha : Phụng, Hoàng, Minh, Tiến, Quang, Hội. Tất cả đều gia nhập quân đội, trừ cậu út mới 13 tuổi, chưa đủ tuổi đi lính. Tên các con gái như hình ảnh dịu hiền của mẹ : Đào, Tâm, Thiện, Hòa, Hảo, Hiền, Huê. Ông làm việc tại Đà Nẵng, di tản vào Sài Gòn. Bà Tâm, con gái thứ ba của ông kể lại : “Lúc đó vào cuối tháng 3/75 ở Đà Nẵng. Ba vẫn làm việc trong trại, không về nhà. Hai cậu em không quân, một ở Đà Nẵng, một ở Biên Hòa. Một cậu đưa cả nhà vào sân bay Đà Nẵng chờ di tản. Nhưng rồi cũng không đi được. Vào ngày cuối người cha về nhà không thấy gia đình. Ông nghĩ rằng vợ con có thể đã đi thoát trong phi trường. Ông xuống bãi và ra đi bằng tàu. Vào đến Saigon đã có cô con gái lớn đón cha về ở tạm. Lúc đó mới biết vợ con còn kẹt ở Đà Nẵng. Cha tôi lại vào trình diện Tổng Nha Cảnh Sát để làm việc”. Trưa 30/4/75 khi radio phát thanh lời Tổng Thống đầu hàng thì một phát súng đơn độc nổ bên thái dương, Trung Tá Long ngã xuống. Ông buông cây súng nhỏ theo lệnh Tổng Thống, cây súng tùy thân ông vẫn mang theo từ Huế, Đà Nẵng vào đến Sài Gòn. Thân xác ông được đưa vào bệnh viện Grall. Trong bộ quân phục của ông có mảnh giấy ghi địa chỉ của gia đình nên vào cuối tháng 5/1975 có người từ nhà thương Grall liên lạc về Đà Nẵng. Hai vợ chồng bà Tâm từ Đà Nẵng vào hợp cùng chị và em ở Sài Gòn tới nhà xác bệnh viện. Khi nhân viên nhà xác mở ngăn lạnh chứa xác, xác ông vẫn còn nguyên vẹn trong quân phục có đeo cấp hiệu và mũ Cảnh Sát. Nhân viên nhà xác cho biết được lệnh bảo quản vì đây là thi hài của một anh hùng, chờ gia đình tổ chức mai táng chu đáo. Gia đình đã chôn cất Trung Tá Long tại nghĩa trang Bà Quẹo.

Trung Tá Đặng Sĩ Vĩnh không tự tử một mình. Ông đã giúp cả gia đình gồm vợ và bảy người con thoát khỏi kiếp sống dưới chế độ Cộng sản trước khi quay súng bắn vào đầu tự tử. Tác giả Nguyễn Hà Tường Anh, khi đó mới 11 tuổi, là hàng xóm của gia đình Trung Tá Vĩnh, còn nhớ như in quang cảnh ngày oan nghiệt đó trong hồi ký “Chín Nén Nhang Cho Gia Đình Cố Trung tá Đặng Sĩ Vĩnh”:“Ngày 30/4/1975, lời tuyên bố đầu hàng đã truyền đi. Lá cờ tai họa đã bay trên Dinh Độc Lập. Bố tôi từ Tổng Cục Chiến Tranh Chính Trị về nhà. Mắt ông đỏ tia máu. Trước nhà tôi, những người lính cởi trần ngồi lề đường khóc. Họ chửi rủa rằng họ bị phản bội, bị bỏ rơi. Họ nói đến chuyện tự tử để không thẹn với hồn thiêng sông núi. Có cái gì đó khủng khiếp khi những người đàn ông khóc. Hàng xóm xúm lại an ủi họ. Trời chang chang nắng đổ. Súng ống quân phục đầy đường từ Ngã Tư Bẩy Hiền vào Lê Văn Duyệt. Tiếng súng do bọn thanh thiếu niên hoang loạn bắn từ vũ khí vương vãi trên hè phố nổ rền suốt mấy giờ liền. Đến khoảng 2 giờ chiều chỉ còn lác đác tiếng súng ở xa. Nỗi hoang mang tiếp tục gia tăng khi người ta bắt đầu nhìn thấy những người lính miền Bắc đeo ba-lô, đi dép râu, mặt mũi lơ láo, lạ lẫm bắt đầu đi vào con đường hẻm. Bất thình lình, trong cái oi bức, ngột ngạt của không gian, trong cái căng thẳng kinh hoàng của đầu óc, có những tiếng súng nhỏ vang lên trong một căn nhà. Những tiếng súng ấy nhỏ và không vội vã như người ta bắn qua lại khi giao tranh. Những tiếng súng ấy bình tĩnh, cách nhau đều đặn. Chúng vang lên một cách chắc chắn, chắc chắn như quyết định của người nổ súng. Đó chính là tiếng súng mà Trung Tá Đặng Sĩ Vĩnh đã nổ để kết liễu mạng sống của cả gia đình gồm vợ với bảy người con và chính bản thân ông”.

Ngôi nhà màu xanh lá cây, cổng gạch trắng, không có chỗ đậu xe hơi, mang số 98/39 Phạm Hồng Thái, ấp Hòa Bình, quận Tân Bình, Gia Định. Con hẻm này thuộc Khu Ông Tạ, được dân chúng gọi nôm na là Hẻm Con Mắt. Xe ông thường mang để nhờ trong sân nhà kịch sĩ Năm Châu ở xế cửa nhà ông. Bà Vĩnh tên Trần Ánh Nguyệt, là chị vợ của nhà thơ Hà Thượng Nhân. Nhà thơ cho biết ông anh cột chèo này rất hiền lành, nhân hậu, chẳng bao giờ cau có, cãi cọ với ai. Hai ông bà có bảy người con. Anh con cả là Đặng Trần Vinh, sanh năm 1948. Hai cô út là một cặp sinh đôi khi đó khoảng 15 tuổi. Ông tốt nghiệp Khóa 3 trường Sĩ Quan Trừ Bị Thủ Đức vào năm 1953, tùng sự tại Phòng Nhì Bộ Tổng Tham Mưu. Từ cuối thập niên 1960, ông được biệt phái qua Tổng Nha Cảnh sát.

Tác giả Nguyễn Hà Tường Anh nhớ lại: “Trong ký ức tuổi thơ của tôi, ông Vĩnh lúc ấy 56 tuổi mà còn phong độ. Gặp bố tôi, ông trao đổi một vài câu chuyện với giọng thật hiền hòa, thân thiện. Anh Vinh, con ông lúc ấy 27 tuổi. Hai cô em gái sinh đôi của anh thường đùa nghịch cười rúc rích. Họ đồng tuổi với chị Trang của tôi. Da trắng, tóc dài, đen nhánh, buộc bằng nơ đỏ và xanh dương. Âm thanh và hình ảnh của gia đình Trung Tá Đặng Sĩ Vĩnh, nếu chỉ có thể trong tôi, đã không trở thành ký ức kinh hoàng. Ký ức đó chỉ một thời gian ngắn sau, đã bằng những tiếng súng chuyển thành kinh hoàng. Bố tôi nói buổi trưa ngày 30/4/1975, khi nghe tiếng súng:“Chắc bác Vĩnh tự tử rồi!”. Mắt ông vẫn đỏ tia máu. Tôi dư biết ông có khẩu súng lục và một trái lựu đạn trong ngăn kéo trên lầu. Bố tôi không nói gì nữa. Ông ngồi đó mà không ăn trưa, hai mắt lừ lừ. Tôi không tin lời bố tôi nói. Một đứa 11 tuổi chưa đủ khả năng để lượng định những áp lực tinh thần đang đè nặng trên vai kẻ sĩ trong lúc đất nước rơi vào tay giặc. Thật sự, dù có tin, tôi cũng không nghĩ đến cái chết của người khác vào lúc đó. Nhưng tôi sợ cái chết của bác Vĩnh và cả nhà sẽ khiến bố tôi quyết định cùng gia đình chọn cái chết hơn là sống với chế độ Cộng Sản. Mẹ tôi lo ngại, lén lấy súng lục và lựu đạn của bố gói trong bao vải ném xuống kinh Nhiêu Lộc. Mẹ tôi chỉ nói ngắn gọn với bố: “Anh muốn làm gì cũng phải bàn với cả nhà, nhất là với mẹ, người sinh ra anh trên đời này”. Bà tôi thấy vậy cũng sợ, bắt chúng tôi bốn đứa âm thầm thay phiên nhau canh chừng bố. May thay sau đó bố tôi đã thoát được những ám ảnh từ gia đình bác Vĩnh”

Nhà tác giả chỉ cách nhà Trung Tá Vĩnh chừng 10 căn. Hàng xóm nghe tiếng súng nhưng không ai dám tới. Ngày hôm sau, mọi người mới phá cửa vào nhà. Họ chết lặng trước những xác chết nằm ngay trước mắt. Ngoài phòng khách có treo một bộ quân phục đại lễ. Quạt máy trên trần vẫn chạy, những tấm nệm mang từ trên lầu xuống được xếp ngay ngắn. Trên những tấm nệm là xác của bảy người con, nằm theo thứ tự lớn nhỏ. Tất cả quay đầu ra phía cửa. Anh Vinh lớn nhất nằm ngoài cùng phía bên phải, hai cô út sanh đôi phía bên trái. Bà Vĩnh nằm ngang dưới chân các con. Trung Tá Vĩnh nằm bên cạnh. Tất cả đều có một vết đạn duy nhất trên thái dương đã khô máu. Trên bàn, thức ăn còn đầy trong đĩa. Các ly nước còn một nửa có lớp cặn dày màu trắng. Có lẽ cả nhà đã uống thuôc ngủ hoặc một thứ chi đó trước khi chết. Người ta thấy một bức thư gửi cho ông Đặng Sĩ Toản, anh trai của Trung Tá Vĩnh. Một bức thư khác xin lỗi bà con lối xóm vì hành động của ông có thể làm phiền lối xóm. Ông cũng cho biết có để một số tiền trong ngăn kéo để lo hậu sự. Bà Hà Thượng Nhân và gia đình đã làm một tang lễ vội để đưa 9 chiếc quan tài ra chôn ở nghĩa trang Chí Hòa. Tác giả Nguyễn Hà Tường Anh ngậm ngùi viết những dòng cuối của một hồi ức đau thương: “Tôi viết như viết tâm sự của mình khi kể lại chuyện thương tâm của gia đình Trung Tá Đặng Sĩ Vĩnh. Hình ảnh anh Vinh và hai chị sinh đôi cùng bốn anh chị em còn lại mặt trắng bệch, mắt nhắm nghiền, máu chảy thành vũng từ thái dương, tóc bay lơ thơ dưới quạt trần, từ nay xin là những đau thương của quá khứ. Chính từ những đau thương ấy, xin cho hiện tại được chăm chút trân trọng hơn. Xin cho tương lai được coi là quan trọng hơn hết khi kính mến những hy sinh, khổ sầu của người đã chết vì vận nước. Xin thắp một nén nhang cho mỗi người trong gia đình trung Tá Đặng Sĩ Vĩnh. Xin gửi lời người đã khuất cầu nguyện cho đất nước, và cho chính tôi được nhẹ nhàng”.

Hồi ức về Sài Gòn, của tôi và của những người Sài Gòn, miên man không bao giờ dứt. Những người Sài Gòn sẽ còn ghi nhớ về thành phố thân thương này trong suốt cuộc đời còn lại của họ. Riêng tôi, mỗi lần nghĩ về quê nhà, nhất là dịp 30/4, tôi nhớ tới Sài Gòn nhiều hơn nhớ tới sanh quán Hà Nội. Sài Gòn đã cho tôi những ngày tươi đẹp nhất của tuổi thanh niên, tuổi đẹp nhất của đời người. Đã 51 năm Sài Gòn mất tên. Đã 41 năm tôi xa Sài Gòn, hay Sài Gòn xa tôi?

05/2026

SONG THAO

Website: www.songthao.com

Thi hài Trung Tá Đặng Sĩ Vĩnh.

Người dân Sài Gòn bên thi hài Trung Tá Nguyễn văn Long.

Trung Tá Nguyễn văn Long.

Chạy lên trực thăng di tản.

Cảnh hỗn loạn trước Tòa Đại sứ Mỹ ngày 29/4/1975.

Tầu vượt biên.

Trực thăng trên nóc tòa Đại Sứ Mỹ tại đường Thống Nhất.

Lê Xuyên bên tủ thuốc lá.

NGÀN NĂM TÓC NHỚ NGÓN TAY 

(Phạm Anh Dũng phổ ý thơ Nguyễn An Nam) 

Minh Đạt & Hồng Nhiên hát 

Đỗ Hải hòa âm theo ý Phạm Anh Dũng          

Naked Man – Tranh: Emmanouil Nanouris (Nguồn: www.saatchiart.com/)

Đời Thuận Hành luôn có một màn sương mơ hồ bao phủ dù là anh sống nơi Phù Dung trấn hay thành đô cố quận, ngay cả khi đã rời nơi ấy để đếnvùng đất ngoại phương phong quang khoáng đạt vẫn cứ mờ mờ trong màn sương vô hình ấy. Dường như cái màn sương hư ảo này là vô số những cái vong từ tiền kiếp vây lấy. Không hẳn là để đòi nợ, dù rằng vẫn có; cũng không hẳn là để yêu, tuy nhiên vẫn cảm nhận được. Thuận Hành có cố gắng thế nào đi nữa cũng không sao thoát ra khỏi.

Thuận Hành lặn ngụp bơi trong vùng ký ức dĩ vãng, có những ký ức trăm năm trước vẫn lởn vởn, cũng có những ký ức chỉ mới vừa hôm qua còn chập chờn. Nhiều khi Thuận Hành mắc cỡ với những ký ức không mấy tốt đẹp, chính những ký ức xấu nó dằn vặt anh, bào rát rạt tâm tư anh. Cũng có nhiều ký ức xa xưa cứ tiếp diễn nhưng anh lại như vô cảm, chẳng buồn, chẳng vui, chẳng thấy đúng hay sai. Anh chỉ biết nó như thế vì anh đã là thế!

Ngoài kia ánh sáng ngày mới đã chói chang, tầm này có lẽ cũng đã mười giờ sáng nhưng Thuận Hành vẫn nằm tênh hênh trên giường, thân thể không mảnh vải che thân. Thuận Hành có thói quen ngủ không mặc quần áo, dang tay chân như thể một em bé sơ sinh, cũng may nhờ tập gym nhiều nên ngực nở, bụng sáu múi nên nhìn cũng không đến nỗi nào. Nhìn chằm chằm lên trần nhà, Thuận Hành chợt mỉn cười vì nhớ lại cảnh giường chiếu rung lắc, tiếng rên rỉ thống khoái của đêm qua. Tống Hồ Điệp ngồi trên người anh nhịp như kỵ sỹ cỡi ngựa phi nước đại. Tống Hồ Điệp lớn hơn Thuận Hành cả mười tuổi, chị ấy là một đại gia trong nghành địa ốc, qua môi giới rỉ tai của nhóm chị em hội ăn chơi mà chị ấy liên lạc với Thuận Hành:

– Hello, chị là Tống Hồ Điệp đây, em có phải Thuận Hành?

– Dạ đúng rồi, ai cho chị số phone của em?

– Bành Phồn Cái.

– Dạ, hân hạnh quen biết chị

– Đêm nay em có thể đến gặp chị?

– Dạ, chị trả thế nào?

– Nếu chị vui thì giá cả không thành vấn đề, em đừng lo việc ấy.

– Cho em địa chỉ.

– Khách sạn của A Muối kế bên phòng trà Lan Quế Phường. Em gặp tiếp tân và bảo cần gặp chị ở phòng VIP 69.

– Hẹn chị tối nay.

Thuận Hành làm trai bao mấy năm nay, tiền bạc kiếm được nhiều vô số nhưng anh lại đốt hết vào những cuộc chơi long trời lở đất khác, rốt cuộc tay trắng vẫn hoàn tay trắng. Tiền vào tay này lại ra tay kia, cái vòng lẩn quẩn mãi như thế. Tiền đầy rồi lại cạn và thân xác thì nhiều lúc bầm dập với những cơn hứng tình đầy máu lửa của những người đàn bà hồi xuân. Để bù lại những cơn bạo tình nhầy nhụa ấy, Thuận Hành liên tục tẩm bỏ bằng những món tráng kiện sung sức mà dân chơi thường ca tụng. Thuận Hành còn tập thể hình và bổ sung thêm protein để duy trì thể trạng săn chắc và sung mãn.

Thuở mới vào nghề, Thuận Hành rất phởn phơ và tự đắc mình đem lại hạnh phúc sung sướng cho những người đàn bà cô đơn hoặc bất hạnh vì chồng yếu đuối. Thuận Hành nghĩ rất đơn giản vừa được chơi vừa có tiền. Trong đám bạn cùng nghề thấy Thuận Hành được giá đắt đào nên sanh ghen tỵ, có người thấy anh thì làm lơ, thậm chí có kẻ còn đặt điều nói xấu đủ chuyện. Thuận Hành biết hết nhưng im lặng không phản ứng với họ, thói đời thường vậy, biết sao được! Khi vào nghề, tâm thế Thuận Hành hứng khởi và đầy nhiệt huyết. Anh luôn nghĩ mình phải thế này hoặc thế kia, phải lập nên kỳ tích để dấu ấn lại cho đời, phải chơi cho dân chơi nể mình…Mà Thuận Hành sung sức thật, liên tục đi khách dù là khách sang hay thường thường bậc trung. Thuận Hành không chỉ đi khách nơi thành đô mà còn đi khách cả vùng xa. Trong những lần đi khách ấy phần nhiều đôi bên đều vui vẻ, tuy nhiên cũng có vài lần ê chề lắm. Thuận Hành nhớ rõ lần ấy có một quý chị có tiếng tăm và thế lực ở chốn thành đô. Chị ấy là Bao Xuân Phấn, ban đầu cũng khá vui vẻ nhưng rồi không biết Thuận Hành vô tình đụng phải điều chi cấm kỵ của chị ấy nên từ đó chị không ưa, khổ nỗi Thuận Hành không nhận ra điều này. Hôm nọ sau cuộc tình, chị bảo:

– Em còn non lắm, chưa đủ đô đưa chị lên đỉnh. Chị thương em nên mới trả giá đó! Em đừng chảnh với chị, chị đây có khối kẻ quỳ xin chết dưới chân. Quan trọng hơn là giờ chị đã có những búp bê tình dục với trí thông minh nhân tạo cực kỳ siêu đẳng, nó có thể làm tất cả mọi yêu cầu của chị. Hàng mới của chị an toàn, thú vị. Giờ chị chẳng cần em hay những gã trai bao khác.

Thuận Hành rất ngạc nhiên, búp bê tình dục sao có thể thay thế cảm xúc con người được, tuy nhiên chị đã nói vậy nên Thuận Hành không liên lạc với Bao Xuân Phấn nữa. Bẵng đi một thời gian, nhân lúc kẹt tiền quá mà không biết làm sao nên Thuận Hành muối mặt phone cho Bao Xuân Phấn. Chị ấy cười khanh khách:

– Vã quá rồi hả em? Chị có thể đốt tiền để nấu trứng như công tử Bạc Liêu nhưng chị không thể trả cho em cái giá ấy, vả lại nay chị không có hứng.

Thuận Hành tắt phone, ngồi bệt xuống sàn nhà ôm mặt nức nở trong sự nhục nhã vì bị sỉ nhục, một tổn thương nghiêm trọng. Thuận Hành hận Bao Xuân Phấn ghê gớm nhưng lại vừa không thể quên. Thuở mới vào nghề, chính Bao Xuân Phấn đã giới thiệu rộng rãi Thuận Hành với dân chơi, trả cái giá rất hậu hĩnh, luôn ưu ái cho anh. Nhờ vậy mà Thuận Hành nổi lên như một ngôi sao sáng trong giới dân chơi. Cũng chính vì cái hào quang hư ảo này mà Thuận Hành không nhận biết rằng anh là một trong vài kẻ đang cố chịu đấm ăn xôi, cố tình vớt hương dưới đất bẻ hoa cuối mùa, nhặt hoa thừa hương thải của thiên hạ. Thời buổi này là lúc thiên hạ đã chuyển sang đam mê chơi một thứ khác. Thuận Hành là một tay chơi đắt khách nên không nhận ra cái thực trạng của xã hội lúc bấy giờ, phải mất nhiều năm sau mới tỉnh.

Thuận Hành chơi rất bạo liệt, chơi ào ạt vì đang độ sung mãn. Đôi khi gặp người vừa mắt là sẵn sàng chơi miễn phí, chơi không cần điều kiện…nhưng rồi thời gian trôi qua,  đụng chạm với thực tế khiến anh hoang mang, việc bị sỉ nhục bởi Bao Xuân Phấn chỉ là giọt nước tràn ly, cũng nhờ sự việc ấy mà Thuận Hành mới có nhận thức đúng. Anh biết thời đại hôm nay đã khác, thiên hạ giờ không thích làm tình với nhau nữa dù là đàn ông, đàn bà, người già, người trẻ, Tây hoặc ta… Con người ngày nay chỉ làm tình với nhau khi cần duy trì nòi giống, bởi vậy năm thì mười họa mới có một lần. Con người ngày nay chỉ đam mê làm tình với búp bê tìnhdục mà thôi!

Những búp bê tình dục được chế tạo rất tinh xảo, làn da cao su có những cảm biến điện tử nên có thể nhận biết cảm xúc. Bên trong cài sẵn trí tuệ nhân tạo, bởi vậy nó có thể làm được nhiều việc kể cả làm tình. Búp bê tình dục làm tình với mọi tư thế kể cả những sở thích quái đản nhất mà người ta ra lệnh. Cơn sốt búp bê tình dục cuốn cả thiên hạ vào cuộc chơi. Người nào cũng mê đắm nên nhu cầu tăng cao khiến cho sản lượng búp bê tình dục được sản xuất ngày càng tăng. Người ta chế ra nhiều loại búp bê với đủ bản dạng giới tính như của loài người: búp bê nam, búp bê nữ, búp bê bê đê, búp bê ô mô, ngay cả búp bê có dương vật lẫn âm vật. Mỗi người sắm một búp bê tình dục để trong phòng ngủ của mình rồi ngày đêm hú hí với nó mà hầu như quên đi chuyện hẹn hò yêu đương hay làm tình với nhau. Có những ông chủ lập ra trung tâm búp bê cho thuê, nơi ấy có những căn phòng riêng cho người thích sự kín đáo và có cả những sảnh lớn dành cho người thích chơi tập thể. Giá cả búp bê tình dục cũng rất vô chừng, nó phụ thuộc vào nơi sản xuất Mỹ hay Tàu và phụ thuộc ở mức độ tinh vi của trí thông minh nhân tạo cấy sẵn trong búp bê. Thuận Hành nghĩ rằng bây giờ búp bê với trí thông minh nhân tạo nó có thể làm thay mọi việc cho con người, rồi sẽ có lúc người ta chế ra búp bê làm tình với búp bê thì con người được giải phóng triệt để hơn nữa, chỉ cần nhìn búp bê làm tình với nhau cũng đủ lên đỉnh cực khoái mà mình không cần phải tốn sức để làm.

Cơn sốt làm tình với búp bê có trí thông minh nhân tạo gây ra sự khủng hoảng lớn cho những gia đình truyền thống cũng như đối với dân chơi, có thể xem  Thuận Hành là một ví dụ tiêu biểu. Tình nghĩa con người giờ nhạt nhòa, hạnh phúc chỉ còn là cái khái niệm trừu tượng mơ hồ. Con người ngày nay không còn cần thiết với nhau nữa. Tình yêu chết tự bao giờ, không có ai còn cái hồi hộp thuở mới hẹn hò, không có giận hờn khi va chạm hay sung sướng khi đắm đuối trong mắt nhau, chẳng còn sự cuốn hút lẫn nhau, sự quấn quýt nhau và dĩ nhiên chẳng ai thèm làm tình với nhau. Con người thoát khỏi mọi ràng buộc phiền toái và tốn tiền cho việc nhớ ngày kỷ niệm, mua quà, đưa nhau đi shoppping hay nghỉ mát…Búp bê tình dục làm nên cuộc cách mạng giải thoát cho loài người, người chẳng phải làm gì cả, hứng lên thì đè búp bê ra quất liền. Búp bê tình dục đã khiến cho nghề trai bao gái gọi phá sản vì ngay cả bồ bịch còn chẳng muốn làm tình với nhau thì hà cớ phải tốn tiền thuê trai bao gái gọi.

Thuận Hành ế chỏng chơ, cả đám bạn trai bao cũng thế, giờ có kêu mấy chị chơi không cần phải trả tiền mấy chị cũng chả thèm. Thuận Hành nghĩ đến giải nghệ nhưng nỗi đam mê riết róng trong tâm hồn, lòng nhớ nghề tha thiết quá anh chịu cố đấm ăn xôi, thỉnh thoảng gọi phone cho chỗ này chỗ nọ để cho họ chơi miễn phí vì nhớ nghề. Thuận Hành chấp nhận đời lay lắt như vậy cho qua ngày đoạn tháng vì lỡ hành hoạt vào cái thời buổi chợ chiều canh chua khế chát, hành nghề phải thời buổi búp bê tình dục đã thay đổi thú chơi của con người.

Nằm gác tay lên trán, Thuận Hành suy nghĩ mông lung, cám cảnh chạnh lòng thương cho thân phận lạc loài của mình và cũng như của những tay chơi cùng chung số phận. Cái mệnh số vô phước dính phải nghiệp chơi, đã là nghiệp thì làm sao rút ra cho được? Người ta nói nghiệp thì muốn cũng không được mà không muốn cũng không xong. Bao nhiêu năm nay dùng sinh thực khí để mua vui cho đời, vắt kiệt tinh lực để đem cái đẹp, cái thụ hưởng cho người đời. Thuận Hành đã chơi tàn canh, chơi thâu đêm suốt sáng chỉ để mua vui vài trống canh, và rồi đổi lại được gì? Có chăng chỉ là sự thờ ơ của người đời, sự bạc bẽo đến cạn tàu ráo máng của kẻ thụ hưởng. Thiên hạ chỉ muốn chơi không phải trả tiền, hoặc giả có trả thì cũng phải hành cho đã nư. Cái tâm lý khách làng chơi đã mua mâm phải đâm cho thủng có lạ gì! Trong phút chốc hận bốc hỏa mất kiểm soát, Thuận Hành ngồi dậy chụp lấy con dao rọc giấy toan cắt bỏ sinh thực khí để thoát khỏi nghiệp chơi. Tay run run chưa dám hạ xuống thì trong đầu lại hiện lên cái cảnh gã hiệp sỹ trong kiếm hiệp Tàu dẫn đao tự hoạn mà biến thành thái giám. Thuận Hành hét một tiếng thật to rồi ném con dao vào góc phòng đoạn nằm vật ra giường. Ôi cái sinh thực khí quý giá ấy nào có tội tình gì?

Người đời không cần đồ thật, người đời thích đồ giả nên không còn làm tình với nhau. Người đời không muốn cái cảm giác thật. Con người giờ chỉ làm tình với búp bê, chơi búp bê và để cho búp bê chơi. Những con búp bê với trí thông minh nhân tạo nó có thể chuyển sinh thực khí thành âm vật và biến âm vật thành dương vật trong nháy mắt tùy theo đối tượng khi chơi và cũng lệ thuộc ở ý muốn mà kẻ chơi ra lệnh. Những con búp bê tình dục có trí thông minh nhân tạo quả là thần thánh vi diệu của thời đại hôm nay. Thiên hạ ca tụng chúng là đỉnh cao của trí tuệ loài người, không ít kẻ còn nghi ngờ đến một lúc nào đó chúng sẽ quay lại khống chế cả con người, buộc con người phải làm theo lệnh của chúng, nếu điều này mà biến thành sự thật thì quả là tai họa cho loài người. Chuyện ấy Thuận Hành không quan tâm, Thuận Hành chỉ thấy trước mắt có những kẻ trong nghề vô hạnh, lợi dụng lúc tranh tối tranh sáng dùng những con búp bê tình dục ấy chơi thay cho mình, làm giúp mình để đỡ hao tốn tinh lực và sức lực. Dùng búp bê chơi xong rồi vơ lấy làm công của mình. Thuận Hành khinh bỉ và coi thường những kẻ ấy. Quan điểm của anh là có sức thì chơi, kiệt sức thì nghỉ chứ không dùng búp bê chơi thay. Dù có là trai bao hay dân chơi thì yếu tố đầu tiên phải thật thà với chính mình, dù người đời có đối xử thế nào thì mình vẫn cứ là mình, mình chơi bằng sức lực của mình. Thuận Hành vùa tự ti vì mình làm trai bao nhưng vừa tự tôn vì mình đã đem lại cái đẹp cho đời, đem lại sự thụ hưởng cho người, thân mình có tàn phai, có hao tổn tinh lực nhưng ít ra đã cống hiến cho người đời những trống canh mua vui. Cuộc chơi của Thuận Hành vừa kín vừa hở, anh cố dấu biệt nhưng Thụ Hương vẫn biết, có lần nàng nói khơi khơi:

– Đem thân cho người ta chơi không chi cho mệt, đã thế còn rước chuyện thị phi vào mình.

Thuận Hành quay mặt chỗ khác, không trả lời vì biết nói gì bây giờ? Tâm ý Thuận Hành không theo kịp thời đại. Thuận Hành chấp nhận lạc hậu chứ không xu phụ đám đông, nhất quyết không làm tình với búp bê tìnhdục, cho dù con búp bê ấy có trí tuệ nhân tạo siêu đẳng cỡ nào. Thuận Hành chỉ làm tình với người mà thôi. Thụ Hương vẫn đầy cảm xúc, đôi khi hờn giận, ghen tuông, khổ đau, hạnh phúc… nhưng ấy là cảm xúc thật con tim chứ không phải cảm ứng điện tử. Cho dù Thụ Hương ghen tuông dữ dội, muốn sở hữu anh như một búp bê tình dục. Nàng không bao giờ chấp nhận chia sẻ búp bê Thuận Hành với ai khác và dĩ nhiên vẫn âm thầm quan sát và đề phòng Lã Hiểu Vân. 

Đã lâu anh không còn liên lạc với Hiểu Vân, không phải anh quên mà là không muốn khơi gợi sóng lòng vì e làm khổ Hiểu Vân. Anh tin Hiểu Vân cũng biết rõ thời đại búp bê tình dục thay thế đam mê làm tình của con người, nhưng Thuận Hành nghĩ em ấy là một nghệ sỹ hạc cầm chắc chắn em ấy không thể nào chấp nhận để búp bê chơi hạc cầm thay người. Người nghệ sỹ sống bằng cảm xúc thật của con tim chứ không phải bằng cảm ứng điện tử. Xã hội ngoài kia thích cảm giác nhân tạo, chơi búp bê tình dục nhưng chí ít thiên hạ vẫn còn có Thuận Hành và Hiểu Vân sống rung động thật của con người.

Tiểu Lục Thần Phong

Ất Lăng thành, 0626

Tranh: THANH CHÂU

Cô ấy ngày xưa, em biết không

Thắt đáy lưng ong, mặt trắng hồng

Nghe bảo phải lòng anh cơ động

Mười mấy Đông rồi cứ ngóng trông…

*

Độ ấy năm xưa tuổi chớm hồng

Có chàng lính trẻ ghé bến sông

Tiếng cười sang sảng loang chiều rộng

Cô bé làng bên thẹn má hồng.

.

Thế rồi cô lựa gửi gió Đông

Vun mối tơ duyên bén lửa nồng

Dõi từng nhịp bước chàng cơ động

Nguyện ước trăm năm buộc chỉ hồng.

.

Rồi một chiều buồn nổi bão giông

Nghẹn ứa bến sông, nghẹn gió đồng

Dấn thân phá án… Chàng cơ động

Hồn theo bóng tựa phía hư không…

*

Cô ấy hình như chửa lấy chồng

Chiều chiều vẫn tới ngã 3 sông

Mắt chìm đăm đắm vào chiều rộng

Rồi chợt nhoẻn cười với mênh mông…

.

*.

Hà Nội, sáng 10 tháng 06-2026

ĐẶNG XUÂN XUYẾN

MỞ KỲ.01 KỲ.02 KỲ.03 KỲ.04 KỲ.05 KỲ.06 KỲ.07 KỲ.08 KỲ.09 KỲ.10 KỲ.11 KỲ.12 KỲ 13 KỲ 14 KỲ 15 KỲ 16 KỲ 17 KỲ 18 KỲ 19 KỲ 20 KỲ 21 KỲ 22 KỲ 23 KỲ 24 KỲ 25 KỲ 26

CHƯƠNG 27
QUẦN ĐẢO GIÁNG TIÊN

Gần 8 giờ sáng, Lan Như tỉnh dậy. Người còn mệt mỏi, bụng đói cồn cào. Đêm qua nàng bỏ bữa cơm tối, lại bị ói mửa. Nàng vào nhà tắm, rửa mặt cho tỉnh táo, thay bộ kaki xanh cuối cùng may riêng cho chuyến đi này. Nàng không định mang áo có chữ Báo Chí nhưng rốt cuộc cũng khoác vào như thói quen đòi hỏi.
Theo lịch trình, còn bốn ngày nữa Rạch Gầm chấm dứt công tác. Nàng sẽ về lại An Thới, rồi bay về Sài Gòn. Bài phóng sự chiến trường lần này quá đặc biệt, chắc chắn nhật báo Ngôn Luận sẽ có thêm nhiều độc giả.

Vào phòng ăn, ba sĩ quan đang dùng bữa sáng. Võ Bằng không có mặt. Dù cố gạt đi, nàng vẫn thấy tâm tư mơ hồ một khoảng trống. Nàng thầm giận chính mình. Bao năm rèn luyện để phớt lờ mọi bóng dáng đàn ông, vậy mà giờ đây hình ảnh Võ Bằng cứ bám riết tâm trí.
Anh chiêu đãi viên mang cho nàng cháo cá nóng. Nàng húp từng muỗng một cách ngon lành, thậm chí còn muốn ăn thêm nhưng ngại hỏi. May thay, anh mang thêm cho nàng một trái chuối.

Một lát sau, anh đặt trước nàng ly trà gừng:
— Mời chị uống trà gừng. Sau cơn say sóng, uống cà phê dễ làm ói mửa thêm. Uống trà gừng cho ấm bụng.
Nàng nhấp vài ngụm, ánh mắt thoáng ngạc nhiên. Nàng hỏi:
— Trà gừng thơm quá. Anh mua ở đâu vậy?
Anh cười hiền:
— Của mẹ tôi chế ra.
— Mẹ anh còn sống chứ?
— Còn.
Lan Như bỗng nhớ đến mẹ. Nàng uống cạn ly trà, giọng chùng xuống:
— Mẹ tôi mất mấy năm rồi. Khi còn sinh tiền, bà cũng hay uống trà gừng mỗi lúc đau bụng.
— Xin chia buồn với chị.
Anh lặng lẽ quay đi, rồi mang cho nàng ly cà phê.
— Cám ơn anh. Cho tôi gửi lời thăm bà.
— Tôi sẽ chuyển.

Thường ngày, Lan Như uống cà phê thư thả, vừa nhâm nhi vừa viết bài. Nhưng sáng nay thì khác. Những gì nàng trải nghiệm trong mấy ngày qua vượt xa mọi khuôn mẫu của một bản tường trình. Sự kiện quá mới, quá dữ dội. Nàng cảm thấy bất lực trong diễn đạt giống như đêm qua bất lực trước cơn cuồng phong.

Một phần, nàng nôn nóng muốn lên boong, muốn biết Rạch Gầm đang ở đâu, chủ nhân của nó đang làm gì. Nàng tự nhủ: thôi thì chờ về Sài Gòn, tĩnh tâm ghi lại trung thực, đầy đủ.

Lan Như lên boong, chống tay vào dây an toàn mạn phải. Rạch Gầm tiến chậm dưới ánh nắng vừa hé bên trên đám mây đen bám sát chân trời. Sóng còn mang dư âm của trận cuồng phong đêm qua, nhịp vỗ vào mạn tàu như hơi thở còn mệt nhọc. Gió đã hiền hơn, phảng phất mùi phù sa miệt Cà Mau.
Hòn Khoai dần hiện ra. Những tảng đá lớn dựng đứng như những con quái vật rình rập giữa biển. Tán cây xanh rì đan xen dây leo chằng chịt, tạo nên một khung cảnh hoang vu, kỳ bí.

Lan Như trèo từng bước qua thang đứng, rồi từng bước lên thang nghiêng dẫn vào đài chỉ huy. Võ Bằng đang đứng cánh phải ra các lệnh ngắn gọn. Nàng lặng lẽ đứng sang cánh trái, cạnh sĩ quan đương phiên.
Quanh đảo, mặt nước chia thành ba vành tròn đồng tâm: vành ngoài xanh thẫm, vành giữa xám bạc và vành trong ôm sát đảo đục ngầu phù sa.
Bãi Lớn hiện ra như bãi Nha Trang thu nhỏ. Cát trắng mịn, thoai thoải. Tàu đánh cá nhấp nhô theo sóng gợn. Hàng chục mái nhà ẩn dưới rừng dừa, nghiêng nghiêng trong nắng sớm, hoang sơ, yên bình.
Võ Bằng bước sang bàn hải đồ. Những ghi chú độ sâu, những đường vòng đồng chiều sâu so sánh với con số fathometer giúp anh giữ Rạch Gầm trên hải trình an toàn. Anh hiểu rất rõ: chỉ cần lệch tay lái một chút, hoặc một quyết định vội vàng, neo nghỉ có thể biến thành vĩnh viễn nghỉ!

Một chiến thuyền từ phía bờ lướt sóng tiến ra. Đến gần, chiến thuyền quay mũi. Vị đại úy đứng trên mui đưa tay vẫy chào và ra hiệu theo sau. Võ Bằng mỉm cười hài lòng. Đó là người bạn cùng khóa, tiếp đón quá điệu nghệ. Theo sau, có nghĩa là theo thủy trình an toàn, là nhẹ bớt nỗi lo.
Còn cách bãi biển một hải lý, Đại úy Minh ra hiệu thả neo.
Võ Bằng ra lệnh ngắn, rõ:
— Hai máy ngưng. Nhận còi nhiệm sở thả neo.
Lan Như gương mặt còn tái xanh nhưng đôi mắt tỉnh táo lanh lợi, đang say sưa ngắm bãi biển trước mặt. Hình dáng cũng tựa Bãi Ngự của Thổ Châu, cũng sau rừng dừa là rừng xanh nhưng cảnh quang trầm mặc hơn, như đang chiêm nghiệm vận đời người sắp lên đảo.
Lệnh của Võ Bằng vang lên:
— Hai máy lùi 1.
Khi con tàu bắt đầu lùi, giọng anh dứt khoát:
— Hai máy ngưng. Thả neo.
Trục neo rền lên một tiếng trầm. Sợi xích thép trườn đi, rồi neo sầm sập rơi xuống biển.
Tiếng báo cáo độ dài dây neo xuống nước của Hạm phó:
— Hai mươi mét… hai mươi lăm… ba mươi mét.
— Ngưng thả neo.
Con tàu khựng lại báo hiệu neo đã cắn.
— Nhận còi tập họp.
Tiếng còi vang lên. Tất cả thủy thủ đoàn nhanh chóng tập trung ở sân sau. Võ Bằng rời đài chỉ huy, đến đứng trước hàng quân. Giọng anh trầm ấm:
— Đêm qua chúng ta đã trải qua một trận cuồng phong kinh hồn. Nhờ anh em đồng tâm hiệp lực, con tàu bình yên vô sự. Tôi thành thật ngợi khen và cám ơn tất cả.
Anh dừng lại, ánh mắt lướt qua hàng quân:
— Hôm nay chúng ta neo dưỡng sức. Sáu giờ chiều tiếp nối công tác. Trừ anh em trực, mọi người có thể lên đảo. Chuyến chót về tàu là 5 giờ 30.

***

Chiếc Thiên Nga của Chỉ huy trưởng Duyên Đoàn 42 cập vào. Võ Bằng vội rời đài chỉ huy đến ôm người bạn cùng khóa. Khi buông bạn ra, Đại úy Minh chìa tay cho Lan Như, cười đùa:
— Nào ngờ trên tàu có người đẹp đến thế này!
Lan Như bắt tay vui vẻ:
— Hân hạnh được gặp Đại úy Duyên đoàn trưởng.
Anh xoay qua bắt tay cố vấn:
— How are you? You will see my advisor, soon.

Võ Bằng nhờ bạn cho phương tiện đưa rước nhân viên rồi cùng Cố vấn và Lan Như lên chiến thuyền vào bờ.
Con đường lát đá nhỏ dẫn đến ngôi nhà lớn nằm dưới chân đồi, giữa rừng dừa. Đó là trụ sở Duyên Đoàn 42. Ngôi nhà khang trang, tường và mái lợp fibro-ciment. Dù là cơ sở quân sự, không khí lại yên ả thanh bình.
Phòng họp rộng. Bục thuyết trình trước tấm bản đồ quần đảo Giáng Tiên treo trên vách. Đại úy Minh giới thiệu cố vấn, các sĩ quan rồi mời tất cả ngồi. Chỉ huy trưởng Duyên đoàn đứng đối diện mọi người:
— Duyên đoàn 42 hân hoan chào mừng quý bạn đến Hòn Khoai. Tên gọi này có hai nguồn gốc. Một là hình dạng của nó giống củ khoai. Hai là từ truyền thuyết, rằng ngư dân mang theo một giống khoai ra đây trồng.
Lan Như giơ tay xin hỏi:
— Thưa đại úy, như vậy cái tên Hòn Chuối cũng xuất phát từ hình dáng giống trái chuối hoặc từ truyền thuyết ngư dân mang chuối ra trồng?
Đại úy Minh lắc đầu:
— Cả hai đều không đúng. Đảo mang tên Hòn Chuối vì có nhiều chuối mọc hoang.
Mọi người cùng cười. Thấy cố vấn có vẻ không hiểu, Võ Bằng nghiêng qua Bill dịch ra tiếng Mỹ. Một nụ cười muộn.

Đại úy Minh chỉ vào hòn đảo lớn nhất:
— Đây là Hòn Khoai. Nó còn có tên Hòn Giáng Tiên. Tên Giáng Tiên do ngư dân đặt từ nét đẹp hoang sơ, huyền ảo, cây lá xanh tươi cùng hai ngọn suối róc rách ngày đêm, chẳng khác chốn bồng lai tiên cảnh, nơi tiên giáng trần.
Thấy Lan Như chăm chú nghe, anh hứng chí tiếp:
— Quần đảo Giáng Tiên gồm năm đảo: Hòn Giáng Tiên, Hòn Tượng, Hòn Sao, Hòn Đồi Mồi và Hòn Đá Lẻ.
Lan Như hỏi:
— Thưa đại úy, Hòn Tượng có phải vì nó giống con voi, Hòn Đồi Mồi vì nó giống con đồi mồi?
Đại úy Minh gật đầu:
— Đúng trăm phần trăm. Nhưng với Hòn Sao thì khác. Không phải vì nó giống ngôi sao mà vì đáy biển quanh đảo có nhiều sao biển. Còn Hòn Đá Lẻ, tự tên nó đã giải thích.
— Cám ơn đại úy.
Đại úy Minh vui vẻ đề nghị:
— Để thấy tận mắt vị trí các hòn đảo và quang cảnh tuyệt vời của quần đảo Giáng Tiên, cô nên lên viếng ngọn hải đăng.

Lan Như nhìn Võ Bằng, chưa kịp hỏi xin thì Đại úy Minh hăng hái tiếp:
— Dù Hòn Khoai không lớn bằng Thổ Châu nhưng lại có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng không thua kém. Nó là tiền đồn của vùng biển phía Nam. Ngọn hải đăng sừng sững trên đỉnh đảo, vừa hướng dẫn an toàn tàu bè đồng thời cũng vừa là đài cảnh báo các tàu chiến của đối phương. Đó là lý do toàn bộ Duyên đoàn chúng tôi và một số nhân viên tình báo có mặt ở đây. Và đó cũng là lý do không ngừng diễn ra trận hải chiến trong vùng biển này.
Anh mỉm cười nhìn Võ Bằng:
— Biết chừng đâu anh bạn cùng khóa của tôi đêm nay có dịp trổ tài hải chiến.
Võ Bằng cao giọng:
— Đâu có ngán.

Đại úy Minh hỏi Lan Như:

— Cô “Báo Chí” còn thắc mắc gì không?
Lan Như ngập ngừng:
— Đêm qua thấy hai chiến thuyền của đại úy tham gia hải chiến Hòn Chuối, vậy xin phép hỏi Hòn Chuối có vai trò gì đặc biệt?
Đại úy Minh mỉm cười, giọng thân mật:
— Về phương diện quân sự, Hòn Chuối là đảo tiền tiêu tỉnh An Xuyên, rất quan trọng về mặt an ninh và chủ quyền quốc gia. Nhưng trách nhiệm phòng thủ lại thuộc về chúng tôi. Đảo có rừng rậm như Hòn Khoai nhưng không có dân cư vì không có nước ngọt.

— Xin đại úy cho biết thành tích hoạt động trong năm nay.
— Chưa hết năm nên chưa làm báo cáo chính thức. Tôi chỉ có thể nêu con số tôi nhớ. Tổng kết từ đầu năm Duyên Đoàn khám xét hàng trăm ngư thuyền. Bắt và giải giao cho chính quyền Cà Mau chín chiếc chở đầy súng đạn cùng nhiều người.
— Đánh chìm bao nhiêu chiếc?
Đại úy Minh lắc đầu:
— Chúng tôi không có súng lớn và cũng không chủ trương đánh chìm.
— Đại úy có thể cho biết có bao nhiêu chiếc chạy thoát?
— Khoảng chục chiếc.
Lan Như ngập ngừng hỏi:
— Sao lại để chúng chạy thoát?
— Khi bị phát giác, chúng bỏ chạy ra khơi. Vận tốc tàu của chúng nhanh hơn chiến thuyền. Chúng tôi bắn theo nhưng không rõ kết quả.
— Duyên đoàn của đại úy có bao nhiêu chiến thuyền?
— 23 chiếc.
— Có bao nhiêu nhân số trên một chiếc?
— Tùy loại. Lớn thì 9 người. Nhỏ thì 5.
— Khu vực trách nhiệm của Duyên đoàn 42?
— Duyên hải tỉnh An Xuyên.
— Ở đây có trại gia binh?
— Đường đi xa xôi vất vả. Trên đảo thiếu thốn mọi bề nên không ai muốn đem gia đình ra đây.
— Cám ơn đại úy rất nhiều.

Đại úy Minh mời dùng cơm trưa. Nói là cơm nhưng toàn thức ăn biển: tôm nướng, cua, ghẹ hấp.
Sau bữa ăn đồ biển thỏa thuê, Lan Như và một số nhân viên chiến hạm xin Võ Bằng cho đi thăm hải đăng Hòn Khoai. Võ Bằng định từ chối, nhưng chợt nhớ hôm qua đã từ chối không cho nàng thăm hải đăng Thổ Châu, lại thấy đôi mắt nàng nhìn anh tha thiết, nên đành nói khéo:
— Cũng như ở Thổ Châu, đường đến hải đăng rất xa và trắc trở, nhắm đi nổi thì cứ đi. Nhưng nhớ về trước 5 giờ rưỡi. Tôi không thể bỏ tàu quá lâu và cũng cần tâm sự với bạn…

Trung úy Tín, Chỉ huy phó Duyên đoàn tình nguyện hướng dẫn. Toán sáu người bắt đầu leo núi lên đỉnh Hòn Khoai. Con đường rừng quanh co, hiểm trở, dài hơn hai cây số. Có đoạn phải băng ngang qua suối nhỏ, nước trong veo. Có đoạn đá tảng, đá trứng lổn nhổn. Có đoạn đất đỏ pha cát vàng cam, có đoạn dốc đứng, dốc nghiêng leo trèo vất vả.
Rừng cây rậm rạp, xanh thẳm. Những cổ thụ trăm năm sừng sững, sáu bảy người ôm không xuể. Nhiều loại cây Lan Như chỉ nghe danh, nay nhờ Trung úy Tín chỉ cho mới thấy tận mắt: bằng lăng, sao, dầu, gỗ lim.
Lan Như thỉnh thoảng dừng lại, lắng nghe tiếng chim ríu rít, hít sâu mùi hương ngọc lan, bàng bạc mùi các loại hoa nhiều sắc màu.
Theo lời Trung úy Tín, chỉ cần nhìn rừng là biết mùa. Mùa Xuân hoa mai nở rực. Mùa hè màu tím bằng lăng. Mùa thu lá nhuộm vàng rừng. Mùa đông, màu trắng hoa cỏ lau.

Gần hai tiếng sau, họ lên tới đỉnh cao ba trăm mười tám mét. Ngọn hải đăng Hòn Khoai hiện ra, khối vuông vững chãi bằng đá hộc và xi-măng, cao mười bảy mét do Pháp xây dựng từ năm 1920. Ánh đèn pha trên đỉnh có thể chiếu xa ba mươi lăm hải lý.

Lan Như gắng leo thang xoắn lên tới đỉnh hải đăng. Hơi thở gấp gáp, chân tay rã rời. Nhưng khi nhìn quanh, nàng chợt có cảm giác như đang lơ lửng giữa trời.

Toàn cảnh Hòn Khoai mở ra hoang dã, thơ mộng. Sóng bạc đầu cuốn nhanh trên mặt biển, chia thành ba màu rõ rệt: màu xanh thẫm, màu xám nhạt, màu phù sa đục ngầu. Xa phía bắc là mũi Cà Mau. Phía đông là Hòn Sao, Hòn Đồi Mồi như con rùa biển đang bơi. Hòn Tượng phía nam trông như con voi khổng lồ đang tắm nước phù sa. Xa hơn nữa, Hòn Đá Lẻ trơ trọi thi gan cùng tuế nguyệt.
Những chiếc ghe câu vẽ lên mặt biển như những nét chấm phá mong manh.
Lan Như bỗng thấy lòng mình chùng xuống. Lần đầu tiên, không phải súng đạn, mà chính thiên nhiên khiến nàng cảm thấy nhỏ bé và dễ tổn thương đến vậy.

Giọng của Trung úy Tín vang lên giữa lúc mọi người còn mải mê ngắm cảnh:
— Đã đến lúc quay về. Để lỡ có lạc đường, còn đủ thì giờ mò về hậu cứ trước khi trời tối.
Lan Như nghe lạnh sống lưng. Lạc giữa khu rừng rậm thế này khi đêm xuống… chắc chết!

Vũ Thất

(Còn tiếp)

Ảnh (Tác Giả gởi)

EM À EM Ạ EM ƠI

Hai đứa mình đi lên núi, anh hái cho em một gùi chỉ một thứ hoa mặt trời để về em cất em ngắm…

Em à,

anh yêu em lắm!

Em là bầu trời của anh.  Chắc chắn bầu trời màu xanh.  Buổi sáng ánh hồng bình minh.  Anh viết chữ Tình duy nhất…

Em hãy cầm gương soi mặt.  Mặt em, ngộ nhé mặt trời.  Em thấy cả người yêu quý trước em hôn đôi mắt em!

Hãy đọc từng chữ nha em!  Đừng ngắt chữ ra như lá.  Hãy nghĩ tình anh tất cả vì em mà có mỗi ngày…

Thơ anh là những đám mây.

Tình anh là cơn gió thoảng.

Tóc em là dòng năm tháng.

Là Thời Gian!  Tình Yêu Muôn Năm!

Anh biết khi em tay cầm đóa hoa và nâng niu nó em sẽ nghe hiu hiu gió:  Em ơi anh yêu quý Em!

*

Một chữ M thôi không thêm bởi vì em là trọn vẹn.  Trong đôi mắt em quyến luyến mây trời và gió hiu hiu…Ngay cả chiều nay buổi chiều Anh yêu Em bằng buổi sáng…

Biển đẹp vì biển lãng mạn. Lòng anh là hoa hướng dương, em là mặt trời dễ thương nằm trong thơ của Nguyễn Bính:  “Lòng anh là Hoa Hướng Dương trăm ngàn đậu lại một phương mặt trời!”.

Em à em ơi em ơi… Em là Mặt Trời Anh Yêu Quý Nhất ngang bằng Tình Yêu Tổ Quốc, ngang bằng Tình Yêu… Nước Non!

Anh yêu em tới hoàng hôn chúng mình dìu nhau xuống núi…  Đà Lạt chúng mình không tối vì đèn đã sáng Lang Bian!

CÂU CHUYỆN ĐÓ

LÀ VẬY

Bạn tôi gửi cho tôi email. nội dung nó thế này:

… tình cờ đọc được một câu chuyện có vị thiền sư đang ngủ thì kẻ trộm vô tính quơ đồ của ông. Vị thiền sư tỉnh giấc nhưng vẫn nằm im cho tên trộm lấy đồ đạc. Sau khi thấy chẳng có gì đáng giá tên trộm đến gần chỗ thiền sư ngủ thì thấy cái bát khất thực của ông, chắc ai đó cúng dường, bằng vàng. Tên trộm mừng rơn, rón rén, sợ thiền sư thức. Nhưng khi đến nơi, vị thiền sư ngồi dậy.

– Làm hết hồn!, tên trộm nói.

– Anh bạn cứ lấy cái bát này đi, ta cho anh, vị thiền sư nói

– Nhưng… nhưng… ông chỉ có cái này, tôi lấy thì ông đâu còn cái gì nữa? Tên trộm vừa sững sờ, vừa băn khoăn.

– Không sao anh đem nó đi đi, ta cũng không còn gì để cho anh nữa.

…

Tên trộm cầm cái bát vàng rời đi, lòng hoang mang lắm, hắn đi vài bước rồi quay lại thì nghe vị thiền sư lẩm bẩm:

– Ta vẫn còn có ánh trăng kia, cái mà chẳng ai có thể lấy được nhưng ai cũng có thể nhận được.

*

Tôi hiểu câu chuyện đó.

Và tôi nhận thức được nó.

Tôi hồi âm cho bạn, gửi nguyên cái tôi nhận được và thêm thắt vài lời cho đủ một bức thư.

Tôi tin thư đi rồi thư lại.  Chúng tôi có niềm vui như nhúm lên bếp lửa nấu ấm nước.  Rồi pha trà.  Mình uống một mình.

Mỗi buổi sáng sớm là một Bình Minh.

Mỗi lần tay đưa ra có một chút tình ve vuốt. 

Một chút thôi, mà còn…

Nó giống như vầng trăng khuyết; rồi đến đêm Rằm, trăng tròn.

Tôi nghĩ tới cái Hình Vuông.

Tôi nghe người ta hay nói “Chuyện Tình Nghĩa ở đời xử sự sao cho nó Vuông Tròn”.

RẶNG THÔNG GIÀ LẶNG CÂM

Hôm nay không ai nói trời mát như hôm qua!

Có lẽ cái tuổi già đang đeo theo ngày Hạ!

.

Thời gian giống người há… mỗi ngày một tuổi ngày…

Ba tháng sắp tới đây:  Tuổi Mùa Thu… Ai biểu?

.

Nhưng cái tuổi Niên Thiếu, đời người ta một thời:

Núi sông đổi hay dời, cứ đọc hoài báo nhé!

.

Hai trăm năm mươi Mỹ… chỉ là một bóng mây!

Không một ai vung tay hô “Muôn Năm Nước Mỹ!”

.

Tôi thấy tôi bí xị, phai phai lòng Việt Nam!

Không thấy thích ăn gian, nói hôm nay ngày mát!

*

Bốn mươi câu thơ lạc như mây lạc qua thềm…

Ô kìa ai êm êm bước nhẹ nhàng con chữ?

.

Cái dịu dàng quá khứ đến thơ cũng lỡ làng

Những con chữ lang thang như đàn bò kiếm cỏ!

.

Hôm nay nắng thật đỏ từng móng tay đàn bà,

Bao giờ trên ruộng cà hoa tầm xuân hết nở?

.

Ôi nước Mỹ ngộ chớ hai trăm năm mươi năm

“Bước từng bước thầm đi vòng rừng tuyết trắng…” (*)

Chữ Thơ thêm dấu nặng nó giống sao trên cờ…

Nó là nỗi bơ vơ tôi-bài-thơ-mùa-Hạ.

 (*) Thơ Kim Tuấn đã phổ nhạc (Anh Cho Em Mùa Xuân)

NƯỚC CHẢY ĐÁ KHÔNG MÒN

Buổi sáng.  Bình Minh. Lúc Rạng Đông,

bao nhiêu cách nói… một Phương Lòng.

Khi ta mắt ngó về phương Bắc,

người ở phương Đoài chắc nhớ nhung?

.

Người ở Phương Đoài đang gió thuận,

thổi êm êm nhé đám hoa vàng…

Ta làm con bướm về Nam lượn,

Vỗ cánh sương mù bốn phía tan…

.

Tất cả tình yêu… định nghĩa Hoa (*)

Em ơi, chữ đó có chan hoà.

Em cầm quả táo em đi rửa

Hoa, cúi đầu hôn, nghĩ tới xa…

.

Em thấy em thương từng chiếc lá

từng con chim nhảy hót trên cành.

Lòng em sao nhỉ khi trời sáng?

Có chút nào quên nghĩ tới anh?

*

Vọc chữ tôi chơi Thơ Buổi Sáng,

mây mềm tôi tưởng tóc thề em.

Chải mây tôi chải từng con chữ,

tóc của em mềm một chút thêm!

.

Rồi đó!  Hình em tôi mới tạc

một pho tương nhớ để đầu non…

Em ơi hai chữ Tình Yêu, ngộ:

“Nước chảy ngàn năm đá chẳng mòn!”

.

Cam Ly 58 tôi ngồi đó,

26 bây giờ Thế Kỷ sau… (**)

Vẫn đá hoa cương ngời buổi sáng…

Vẩn chùm thạch thảo nở chiêm bao…

 (*) Bạn hái một trái (cây, gì đó) trên cành, mời bạn của bạn ăn… Bạn của bạn cầm đi rửa hay móc khăn ra lau… cho sạch.  Nhưng… khi bạn chỉ cho bạn một nụ hoa hồng đang hé nở, bạn của bạn cúi xuống hôn ngay…

(**) Năm 1958, tôi lên Đà Lạt học, nhà tôi ở gần thác Cam Ly.  Tôi hay ra đó ngắm… nước chảy đá mòn.

Năm nay, năm 2026, tôi ở xa, hình chụp thác Cam Ly đăng báo, vẫn thế, Nước Chảy Đá Không Mòn!

LẬY TRỜI MƯA XUỐNG

LẤY NƯỚC TÔI UỐNG

Không có gì là không phải thơ!

“Trời đang nắng nóng, ước gì mưa”

Một câu cầu nguyện không nhang khói!t

Một ước mơ không có bệ thờ!

.

Tôi nói bạn tôi:  “Mày có Chúa

nên mày mơ ước có nơi xin,

phần tao thì chẳng đâu ngồi tựa,

mày được, chia tao nhé chút tình!”.

.

Bạn cười… “Tao chỉ mong, mong ước

chớ chắc gì mà sắp có mưa?

Mày với tao cùng binh lính cũ

đã chan hoà biết mấy ngày xưa…”

.

Hai đứa chúng tôi đều cựu lính

đã già nua áo hết đeo lon

chia từng củ sắn sau tàn cuộc

giờ sắp chia thêm cái mỏi mòn!

*

Bạn tôi có Đạo, tôi không Đạo

mà lại cùng thờ cái viễn vông!

Trời nắng hay mưa nằm ở lịch

Thơ thì nằm ở cái mơ mong…

.

Tôi mong lát nữa mưa như giặc

Hai đứa bỗng là hai bé con:

Hồi nhỏ… tan trường chơi với nước

Tàn đời thấm thía cái… tha hương! 

TIỂU THUYẾT

VÀ THƠ

Mười hai giờ trưa… mau ghê!

Mình dậy từ bốn giờ mười phút sáng…

Thời gian đi nhanh như viên đạn

bắn vào rừng ngày xưa!

.

Hồi đó cũng giữa trưa

Đại Đội mình dừng quân

sau tám tiếng đồng hồ băng bờ lội ruộng…

từ Ma Lâm, vòng vèo, tới Nora…

.

Rồi mặt trời xuống tà tà…

Đại Đội mình lại sẽ về lại

chắc đúng nửa đêm!

Một ngày sinh tử trôi qua…

.

Sáu mươi năm hơn

mình “nhớ nhung” như thế!

Đạn kẻ thù chỉ xé lẻ tẻ cánh đồng quân mình đi!

Phật phù hộ người từ bi…mình có vài huy chương thôi, cũng đủ!

Có người chết vì nhớ nhung người yêu quý.

Mình sống để nhớ nhung Nước Non kiều mỵ!

Hai Thế Kỷ!  Trời ơi hai Thế Kỷ!

Thời gian trôi qua mau mà giọt lệ của người  thì lăn… tăn!

.

Ngàn… ngàn năm đau đớn!

Bà con chưa sung sướng

Vì ai biết chuyện ngày mai?

Chúa nói rồi:  “Sự đau khổ của ngày nào đủ cho ngày đó!  Ngày mai không có…”.

.

Hồ Biểu Chánh có bộ tiểu thuyết hay hay…

Ngọn Cỏ Gió Đùa.

Tôi thường làm thơ

chưa có bài nào Hay hơn bốn chữ đó!

ÔNG THẦY CHÙA

ĐANG QUÉT LÁ CHÙA

Tháng Sáu mù sương tháng Sáu sương!

Câu thơ như thẩn nghe buồn buồn…

Bây giờ tôi ở quê người lạ

Trời trắng mù sương như Cố Hương!

.

Tháng Sáu hừng Đông không mặt trời

Hàng cây xếp lá nắng đâu phơi?

Đèn đường đã tắt theo giờ định

Phố xá xe vài cái ngược xuôi…

.

Chuông đổ boong boong rồi đã dứt

Tiếng chuông cầu nguyện dễ thương mà!

Ai kìa đang đứng vòng tay lại

Chắc Việt Nam ta… nhớ tiếng gà?

.

Việt Nam ta hay Việt Nam mình?

Áo bà ba lượn phố xinh xinh…

Ôi con chim sẻ trên cành mận

Ai nuôi chim hà?  Chim quẩn quanh…

Người với chim và… trời với sương

Và tôi như đã thuộc quen đường…

Con đường tháng Sáu mù sương trắng

Lá rụng sân Chùa trắng tiếng chuông…

.

Ông Thầy Chùa đang quét lá Chùa

Ôi hình ảnh đẹp ảnh hình xưa

Sương ơi có tỏa trên vầng trán

Trắng nhé lòng tôi một ý thơ!

Trần Vấn Lệ

                     (Về trích đoạn  trong tiểu thuyết BÀN TAY NHỎ DƯỚI MƯA)

Đoạn trích  VỀ VỚI HƯ KHÔNG

(Trích tiểu thuyết “BÀN TAY NHỎ DƯỚI MƯA”, Phuong Nam book, NXB Hội Nhà Văn 2011, trang 356-362 )

…Cùng với sự xuất hiện không được chào mời của cơn ho, tôi vừa được nhắc nhở rằng cái ngày cuối cùng sắp đến. Giây phút hiếm hoi, chỉ xuất hiện một lần duy nhất và cũng là lần cuối cùng của một kiếp người.

Có ai đó nói rằng một người sắp chết thường nhìn thấy toàn bộ cuộc đời của mình trong những phút giây chớp nhoáng cuối cùng. Còn tôi, tôi chẳng nhìn thấy gì rõ rệt. Chỉ thấy những xáo trộn của một chuyển hoá, như những bức ảnh trong một cuốn phim quay nhanh mà không có hình thù nào rõ nét.

Tôi là ai?

Là con Gấm? Là đứa bé bị đời bạc đãi, là người con gái trôi sông lạc chợ, bám víu vào những cuộc hôn nhân, thực chất là những bè gỗ mục, chấp chới giữa dòng chảy xiết? Tôi là kết tinh của sự bất hạnh hay là người đàn bà được yêu, được vỗ về, che chở để có thể tự cho mình là người hạnh phúc nhất trần gian? Tôi là một, hay là tất cả những hình ảnh phản chiếu từ những chiếc gương xung quanh mình do cuộc đời sắp đặt: Tôi phản chiếu thành bóng trên gương và bóng phản chiếu lên những tấm gương khác, tạo thành những chuỗi hình ảnh vô cùng, vô tận. Phản chiếu của phản chiếu, hình ảnh của hình ảnh cùng với tiếng vọng của âm thanh có pha lẫn giọng cười, tiếng khóc?

Nhiều ý nghĩ trôi qua mà thực sự tôi chẳng biết mình là ai. Có lẽ xưa nay tôi chỉ nhìn tôi qua những ảo ảnh và nhận biết diện mạo của mình qua ánh mắt phán xét của tha nhân. Tất cả thực ảo lẫn lộn. Không thể phân biệt. Không có khởi đầu, không có kết thúc. Không có trung tâm, không có ngoại giới. Chỉ có một chuỗi hình ảnh, âm thanh, mùi vị, ý nghĩ, hành động liên tục nối tiếp nhau với trùng trùng nghiệp chướng. Và trong cái vòng xoay của màn luân vũ quay cuồng tôi đã thành người như mọi người, như mong muốn của đời… phản kháng hay tuân phục theo ý chí của gia đình và bối cảnh xã hội. Tôi đã mang trên người vô vàn cảm xúc, buồn giận, yêu thương, ngọt ngào, cáu gắt … và tâm trạng liên miên hoán đổi. Liên miên biến hoá. Tôi đã thích ứng, đổi thay…và cuối cùng mọi thứ trộn lẫn, chẳng có gì nguyên vẹn, như thể chưa từng tồn tại một ý nghĩ, một tư tưởng hay hình hài gì…mà chỉ có những chuyển đổi nối tiếp nhau rồi mờ nhạt thành một thứ vật chất và tâm linh hỗn độn.

Tôi là ai? Là hình thể của giây phút hiện tại hay tập hợp của muôn vàn khuôn mặt, trong quá khứ, vị lai, mang đủ hạnh phúc, khổ đau, tài hoa, mê muội, sức khoẻ và bệnh tật rồi bây giờ chuẩn bị bước vào cõi vô sinh vô diệt?

Trước đây, qua các truyện cổ tích tôi đã mong được trường sinh bất tử. Các truyện thần thoại mê hoặc tôi. Nó làm tôi mơ mộng và lãng mạn. Chỉ đến khi bệnh tật tôi mới nhận thức được rằng, như tất cả mọi vật thể, mỗi ngày trôi qua thì tôi cũng đang tiến gần đến sự huỷ diệt. Mỗi ngày…tôi đang bước đến gần ngôi mộ của mình. Con Gấm ngày hôm qua khác với con Gấm ngày hôm nay, và lúc này, lúc sau, nó sẽ đổi khác…Mỗi thời khắc trôi qua là con Gấm sống và tự giết chết một phần của chính mình. Những tế bào này chết, những tế bào khác sinh ra. Con Gấm thay đổi, tự bác bỏ, tự mâu thuẫn, tự hoài nghi giữa đúng và sai, giữa chân lý và sai lầm…và đó chính là sự trưởng thành, là sự hoà nhập vào hiện thực cuộc sống thiên hình vạn trạng.

Một cơn ho chí tử nữa vừa ập đến.

Ngực tôi như muốn nổ bùng.

Và đất trời yên ắng bỗng chao đảo như sụp đổ.

Nó sẽ vỡ từng mảng và đổ ụp xuống trần gian.

Tôi còn bao nhiêu thời gian nữa ?

Từ đây đến “đó” còn bao xa ?

Những thời khắc còn lại mình sẽ phải làm gì ?

Hỏi thế nhưng tôi bỗng nhận ra là mình chẳng còn gì để làm nữa cả, vĩnh viễn chẳng còn gì để làm nữa cả.

Bây giờ không.

Ngày mai không.

Mãi mãi sẽ không.

Tôi hít một hơi dài và thấy lòng nhẹ hơn bao giờ hết. Tất cả mọi vật dường như hoà nhập vào trong tôi và chỉ trong giây lát mọi băn khoăn lo nghĩ bỗng tan biến như mây khói. Một niềm vui, phấn khởi vươn tới một chuyển hoá mới mẻ bỗng xuyên suốt và bừng nở trong người tôi. Trong giây phút tôi thấy mình sắp được giải thoát. Thoát khỏi chính mình. Thoát khỏi mọi hệ luỵ của đời mình. Nhẹ hẳn người đi, tôi thấy một cái gì lâng lâng, như một niềm sảng khoái chưa từng thấy. Trái tim và da thịt tôi như bừng sáng, như vừa hiểu là mình sắp bay qua tuyệt vọng.

Thái độ trầm tĩnh và sung sướng ấy làm cho chính tôi cũng phải ngạc nhiên.

Ngước mắt nhìn mây trắng trên bầu trời xanh lơ, lấp loáng sau những vòm cây lòng tôi bỗng dâng lên một cảm xúc lạ lùng. Gió lay động lá cành, như một vật xúc tác, một cái nút điện mà lâu nay tôi từng mò mẫm trong bóng tối đã bật sáng cho thấy tâm mình bình lặng, xua tan bóng tối sợ hãi.

Bỗng dưng tôi tưởng như chính mình đang bồng bềnh bay trong một cõi mà thời gian không còn ý nghĩa. Bản hòa tấu thánh thót của chim chóc, sâu bọ dọc bờ sông như không làm tan biến đi cái tĩnh lặng của thinh không mà chỉ làm sâu thêm cái tĩnh lặng thăm thẳm của tâm linh. Một cảm giác thanh thản lan khắp cơ thể. Bất chợt, tôi thấy mình bay lên cao. Lên cao. Trước mắt tôi là một nơi chốn lạ lùng. Tôi chưa bao giờ đến đây nhưng cảm thấy vùng không gian xung quanh này đang bao bọc lấy mình bằng một sự thân mật khác thường. Cứ như thể mỗi khoảng tối sáng đều đang thể hiện sức hút của nó, giống như sức hút của lỗ đen với các hành tinh trong vũ trụ và nó chi phối mọi chuyển động của mình.

Chỉ đến khi tỉnh táo vì bắt đầu giữ được thăng bằng tôi mới quay nhìn cảnh vật chung quanh. Tôi lần lượt nhìn các thành phố…. Sài Gòn, Hà Nội…Bắc Kinh, Thượng Hải, Bangkok hoa đèn rực rỡ…. Tôi thích thú ngắm các đỉnh của dãy Hy Mã Lạp Sơn, nhìn những dải băng chảy dài theo dốc núi, ngắm các thác nước bọt tung trắng xoá, đổ ào ào từ đỉnh cao xuống các thung lũng. Tôi nhìn thấy dòng Mêkông uốn khúc, trắng như một dải lụa giữa trời xanh, chỉ tiếc là sự phấp phới đã bị gián đọan bởi những nút gút xù xì, có lẽ đó là những con đập Tiểu Loan, Mạn Loan bên Trung Quốc hay các thanh chắn nằm trên lãnh thổ Thái Lan, Cam Bốt hay trên đất nước Triệu Voi. Ở rải rác trên triền núi tôi còn thấy các tu viện hay những ngôi nhà xinh xắn nằm giữa vách đá chon von, như ẩn mình trong khe núi rộng. Và bao trùm lên tất cả là một màu của núi rừng xanh ngắt, tràn đầy sức sống và niềm vui. Lần đầu tiên trong đời mình tôi thoát khỏi cái thế giới bé nhỏ và chật hẹp của mình. Tôi không thể không nhìn mà không thấy lòng ngây ngất. Có lẽ hàng ngàn năm nay các dinh lũy khổng lồ của tạo hoá vẫn ngự trị trên thế giới này mà tôi nào hay biết. Vũ trụ to rộng ngoài sức tưởng tượng. Mà nếu không có được chuyến bay thật tình cờ này chắc hẳn tôi chỉ có thể tan rữa trong các nấm mồ và không bao giờ biết là cái thế giới này vẫn còn bao điều diệu kỳ và huyền bí.

Sự hiện hữu của tôi trước đây chỉ trôi qua trong một không gian bé tí, chỉ vừa đủ để chui ra chui vào, bước qua bước lại.

Giống như một kẻ quen nghe những âm thanh u uất của độc huyền cầm, rồi, bất ngờ, choáng váng trước dòng thác âm thanh của một dàn nhạc khổng lồ.Tâm hồn tôi rạo rực, như rung lên theo từng cung bậc và màu sắc mờ ảo mà thiên nhiên vừa hé ra cho thấy. Tôi nghe, tôi nhìn không chán mắt.

Gió lồng lộng.

Tôi chợt nghe từ trong không gian có những tiếng lùng bùng, khi thưa thớt, khi dồn dập. Tôi ngẩn ngơ vì chưa biết đó là âm thanh gì, nhưng có lẽ đó không phải là tiếng sấm. Bởi nắng còn chiếu sáng. Chói chang. Nắng. Gió. Cuối cùng tôi mở được cánh cửa bước vào khoảng không và bám vào một áng mây. Tựa mình vào đó tôi đắm mình trong cảm giác êm ấm hoàn toàn mới mẻ. Tôi vẫn nhìn xung quanh với một sự háo hức kỳ lạ. Tôi ngắm không chán mọi cảnh vật đang hiện ra trước mắt. Dường như chẳng còn ý nghĩ nào của tôi quay về quãng đời xưa cũ. Về quá khứ hay những gì đã trải qua. Tôi chẳng còn nhớ gì đến làng mạc, quê hương, ngay cả cái tôi hôm qua của mình cũng quên hết. Tôi nhìn như uống cạn đến giọt cuối cùng cái màn hình vĩ đại đang đổi màu, và sự ngất ngây đó đang làm tiếng đập trái tim của tôi trở nên âm vang và mạnh mẽ hơn.

Tôi mê mải chiêm ngưỡng cái sân khấu khổng lồ và phong cảnh bài trí thay đổi liên tục, hết lớp này đến lớp khác, tầng tầng lớp lớp.

Có lẽ chưa lần nào trong đời mình tôi có thể quan sát thiên nhiên chăm chú và tuyệt vời như vậy. Có lẽ chưa bao giờ tôi đắm mình trong say mê và xúc động đến thế. Tôi như chỉ hướng thẳng vào thiên nhiên và hoàn toàn quên bẵng cả thời gian và bản thân mình.

Trong đầu tôi, tâm trí tôi hoàn toàn trống rỗng, và thấy mình cứ bay như vậy, thoải mái cảm nhận thật đầy đủ là mình không còn lệ thuộc vào thời gian.Tôi chẳng còn phải tất bật ngược xuôi với những chiếc kim đồng hồ, cuốn theo tiếng tích tắc vô nghĩa mà đầy thúc giục của nó rồi vật vờ trôi đi như con thuyền không mái chèo cuốn theo dòng nước.

Đột ngột tôi thấy hơi lạnh của độ cao trên thân thể mình. Tất cả xao động. Tất cả biến đổi. Chỉ có sự nhận thức là mọi chuyển biến đều không tránh khỏi là còn ở lại. Và tôi thả rơi cái tôi của mình trong cảm giác tự xoá mà không đau đớn, sẵn sàng hoà nhập và chìm trong mênh mông. Từ trên cao nhìn xuống tôi thấy khói sương. Tất cả núi sông, thành quách, nhà cửa…dưới trần gian bỗng thu nhỏ lại, dần dần biến mất.

Tất cả chỉ còn là khoảng không. Vô tận và mờ ảo.

Bản ngã, vô ngã sắp hoà vào đại ngã. …..

(hết Trích)

Trong tiểu thuyết Bàn tay nhỏ dưới mưa, đoạn trích Về với hư không có thể xem là một trong những trang văn đặc sắc nhất của nhà văn – dịch giả Trương Văn Dân. Ở đó, ông không chỉ kể về những giây phút cuối cùng của một con người đang đối diện với cái chết mà còn mở ra một hành trình nhận thức sâu xa về bản thể, sự sống và ý nghĩa tồn tại.

Điều làm nên giá trị của đoạn văn trước hết là khả năng khám phá nội tâm nhân vật với độ tinh tế hiếm thấy. Nhân vật Gấm hiện lên không phải như một biểu tượng của sự cam chịu hay một hình mẫu giác ngộ được lý tưởng hóa, mà là một con người bằng xương bằng thịt, trải qua đầy đủ những trạng thái tâm lý tự nhiên nhất khi đứng trước lằn ranh sinh – tử. Những câu hỏi liên tiếp về chính mình, về thời gian còn lại, về khoảng cách từ sự sống đến cái chết đã khắc họa chân thực nỗi hoang mang của con người trước điều không thể tránh khỏi.

Tuy nhiên, tài năng của nhà văn – dịch giả Trương Văn Dân không dừng lại ở việc mô tả tâm trạng. Ông đã biến khoảnh khắc cận tử thành một cuộc khám phá bản thể đầy chiều sâu triết học. Từ câu hỏi “Tôi là ai?”, nhân vật dần đi vào cuộc truy tìm căn tính của chính mình giữa vô số lớp ký ức, cảm xúc, trải nghiệm và những vai trò xã hội mà cô từng mang. Cái chết vì thế không còn là dấu chấm hết mà trở thành cánh cửa mở vào miền suy tưởng rộng lớn về thân phận con người.

Một trong những nét đặc sắc của đoạn văn là sự hòa quyện tự nhiên giữa văn chương và tư tưởng Phật giáo. Những khái niệm vô thường, vô ngã, bất sinh bất diệt không xuất hiện như những bài giảng khô khan mà được chuyển hóa thành trải nghiệm sống động trong tâm thức nhân vật. Khi Gấm nhận ra rằng bản thân luôn thay đổi từng khoảnh khắc, rằng cái tôi chỉ là dòng chuyển động liên tục của đời sống, người đọc không chỉ tiếp cận một triết lý mà còn cảm nhận được một sự thức ngộ từ bên trong.

Để diễn tả trạng thái ấy, nhà văn vận dụng hiệu quả kỹ thuật dòng ý thức. Những suy nghĩ, hồi tưởng, liên tưởng và cảm xúc nối tiếp nhau như những đợt sóng tâm linh, khi rõ ràng, khi mơ hồ, tạo nên cảm giác người đọc đang trực tiếp bước vào thế giới nội tâm của Gấm. Chính kỹ thuật này đã làm cho đoạn văn mang vẻ đẹp hiện đại, đồng thời giúp tái hiện chân thực những chuyển động tinh vi của ý thức ở thời khắc đặc biệt nhất của đời người.

Bên cạnh chiều sâu tư tưởng, theo tôi, đoạn trích nói trên còn gây ấn tượng mạnh bởi chất thơ và năng lực tạo hình ảnh. Những chiếc gương phản chiếu vô tận, những áng mây bồng bềnh, dòng Mê Kông như dải lụa trắng, những đỉnh núi Hy Mã Lạp Sơn, khoảng không vô tận của vũ trụ… hiện lên vừa cụ thể vừa huyền ảo. Không gian nghệ thuật được mở rộng từ thân phận cá nhân đến quy mô vũ trụ, khiến cái chết mất đi vẻ ngột ngạt thường thấy để trở thành một sự hòa nhập vào cái bao la của tồn tại.

Đặc biệt, Trương Văn Dân đã tạo nên một quá trình chuyển hóa cảm xúc hết sức thuyết phục. Từ những cơn ho dữ dội, cảm giác đất trời sụp đổ, nỗi lo âu về sự kết thúc đang đến gần, Gấm dần bước sang trạng thái bình thản, nhẹ nhõm rồi hân hoan. Đó không phải sự phủ nhận đau khổ mà là khả năng vượt lên trên đau khổ bằng sự thấu hiểu. Chính sự chuyển biến ấy đã tạo nên sức lay động sâu xa cho đoạn văn.

Sau tất cả, điều còn đọng lại không phải là hình ảnh của bệnh tật hay cái chết mà là một tinh thần nhân văn sâu sắc. Nhà văn khẳng định giá trị của sự sống ngay trong lúc con người đối diện với sự hữu hạn của mình. Ông cho thấy rằng, khi hiểu được tính mong manh của kiếp người, con người mới biết yêu thương hơn, trân trọng hơn từng khoảnh khắc hiện hữu. Bằng ngòi bút giàu chất thơ, tư duy triết học sâu sắc và khả năng phân tích tâm lý tinh vi, Trương Văn Dân đã biến giây phút lâm chung của Gấm thành một cuộc viễn du tâm linh đẹp đẽ, nơi cái chết không còn là kết thúc mà trở thành sự trở về với Cõi Vô Cùng.

Trần Như Luận  (NSVH)

Tranh: Natalia Arkhipenko (Nguồn: joseartgallery.com)

NGHỊCH DỊ

1.

Ngoại bát tuần
Ông bảo vẫn mê viết thơ tình
Tôi nghe
Cười
Không bình phẩm
Huê tình
Ái tình
Dục tình
Thuần khiết
Trần thế cuồng nhiệt…
Quyền – bất – khả – xâm – tranh
Và – bất – khả – phẩm – bình – phán – xét!
Ông hắng giọng
Đọc
Ồ phối – kết – hợp
Lãng mạn và ca dao
Yêu – căm – chiến – lạc
Gia giảm cùng lãng nhách
Tôi nghe
Không dám cười
Thôi thì vỗ tay…

2.

Chí Phèo oanh liệt chết
Mạch nguồn bỗng đứt
Chưa kịp trao truyền
Lò gạch hoang tiểu tử chưa kịp định dạng
Làng bỗng ủ ê buồn
Đêm lặng tờ tịch mịch
Đường làng quạnh vắng suông trăng
Bờ sông gió nồm nam hoang vắng
Không bóng
Không hình
Không ai ngồi ngủ
Thao thiết nhớ
Cồn cào nhớ
Nhôn nhao nhớ
Ô! Đâu rồi hay như hát tiếng chửi lai láng chất thơ thẳm sâu triết lí!
Ô! Đâu rồi đấng tài hoa vượt trội
Làng ủ rũ buồn thương
Sầu muộn từ nay không oe óe tiếng khóc ấu nhi lò gạch
Chí Phèo chết
Làng hóa thành cổ tích
Thiếu vắng anh hùng mĩ nhân
Duyên kì ngộ lỗi hẹn
Sông trăng
Trích tiên cũng mất.

3.

Lại Diêm Liên Khoa – tiểu thuyết
Vâng chỉ tiểu thuyết
Chỉ có tiểu thuyết – sức sống vạn năng mở mang óc não khai sáng khai minh
Tấn kịch hề vĩ đại thậm chí siêu vĩ đại
Chính trị là thống soái
Len lỏi ngõ thẳm hang cùng
Chui gầm giường và ngự trị trên giường
Giữ nhịp và hối thúc cơn động dục động rồ điên cuồng xác thịt
Xác thịt bị đè bị nén theo khuôn mẫu lập trường theo mô hình đại lãnh tụ
Tất cả bùng
Tất cả nổ
Lí tưởng vì nhân dân phục vụ luôn sẵn sàng
Cuộc hoan lạc “ăn ngủ đụ ỉa” ê hề
Truy hoan tận độ
Đêm trường tân trung cổ tan hoang
Cuộc bừng tỉnh bản năng
Vạn lí trường chinh hóa bóng ma dở cười dở khóc
Nhục dục vạn tuế
Tiểu thuyết nghịch dị – tấn kịch hề một thời oái oăm.(*)
—-

(*) Xem NGƯỜI TÌNH PHU NHÂN SƯ TRƯỞNG của Diêm Liên Khoa nxb Văn học.

LÃNG NHÁCH

Liên miên cổ súy
Sống tỏa sáng
Sống rực rỡ
Sống hoành tráng
Sống cho ra sống
Đời chỉ có một lần
Thà một phút huy hoàng…
Xuân Diệu gào to trăm năm trước
Kết cục nhàn nhạt tẻ ngắt bạc màu…
.
Trăm năm sau
Ngôn từ truyền thông chói và gắt
Sặc sụa mùi thuyền nghệ an
Gay gắt hương vị tôm chua đất thần kinh ngút ngàn lăng mộ…
Tỏa sáng
Rực rỡ
Huy hoàng…
Mùa hè năm nay Elnino siêu việt
Vàng mắt cả dàn
Kinh hãi…
.
Những cổ súy phát ra từ phòng máy lạnh
24/7
Diễn ngôn dẫn dụ thao túng điên cuồng
Nhao nhao đồng thuận
Ta
Một mình
Ngơ ngác…
Thời lãng mạn từ lâu đã thành lãng nhách
Sao ham?
.
Và hiểu ra
Nạn lừa đảo công nghệ cao đã lùa được các loại gà xứ sở
Đáng số
Chứ sao.

XIN LẠY…

Xin ngả mũ chào Quý vị!
Xin ngả mũ chào!
Giản dị hơn theo kiểu thuần Việt
Xin lạy cả nón!
Cả mũ mềm!
Cả áo tơi hà tĩnh và áo bạt china!
Xin lạy!

Thời buổi này Quý vị vẫn bình thản vẫn ung dung tự tại vẫn thiền định…
Vẫn ma mị liêu trai
Vẫn uống rượu cùng biển rộng sông dài
Vẫn thung thăng trăng thanh gió mát cùng em út
Vẫn huê tình lả lướt
Vẫn ngơ ngẩn hoàng hôn
Vẫn xếp hàng mua vé về tuổi thơ
Vẫn thơ
Như thủa đôi mươi thế kỉ trước…

Xin ngả mũ chào!
Xin cả nón cả mũ cả áo tơi áo bạt
Lạy
Cả thơ cũng xin lạy
Lạy
Lạy
Lạy… 

Đặng Tiến (Thái Nguyên)