Thiếu Nữ mùa Xuân – Tranh: Nguyễn Sơn

Sáng nay vườn ta nở  những đóa thủy tiên đầu tiên, trời ơi cái màu vàng rực rỡ, màu trắng tinh khiết thanh tân. Đất trời đông giá mà sao thấy sắc xuân long lanh trên đầu ngọn cỏ. Những đóa thủy tiên nở sớm là dấu hiệu của mùa xuân đang đến.

Thưa rằng xuân xanh vẫn son sắc vĩnh hằng, có đi đến bao giờ! Nhựa xuân âm ỉ chảy trong từng thớ gỗ, mạch lá. Sắc xuân ngủ trong củ hoa chỉ đợi khi trời ấm thì bừng lên. Xuân không đi không đến. Xuân vẫn ngụ giữa trời đông, ẩn trong vô số nụ và chồi. Xuân có ngay giữa hạ với sắc lá xanh biếc. Xuân hòa trong muôn hồng nghìn tía của mùa thu. Xuân ở trong đất mẹ, vi vu cùng làn gió vô tận đất trời. Xuân ấm áp tia nắng và dĩ nhiên róc rách lưu chuyển trong dòng nước miên viễn kia. Xuân chan hòa khắp nhân gian, sáng rực rỡ dung thông ba cõi mười phương.

Mùa xuân đã không sanh không diệt, không đến không đi, không tăng không giảm…Cớ sao ta lại bảo xuân về? Thưa rằng cái tâm cảm em ơi! Vì chúng ta chấp vào cái tướng mà không thấy cái tánh ấy thôi. Phần nữa vì thế gian này là thế giới đối đãi, thế giới nhị nguyên. Vì chúng ta thô nên mới sanh tâm ra vậy.

Năm xưa Lục tổ Huệ Năng đã từng thốt lên “Ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm”. Cái tâm (soul, spirit, mind, thought…) khi không trụ vào bất cứ vật gì, việc gì… thì nó trở nên kỳ diệu vô cùng, diệu dụng không sao nói hết được! Hầu hết mọi người chúng ta tâm trụ vào tiền bạc của cải, nhan sắc sắc dục, danh tiếng, ăn uống, ngủ nghỉ chơi bời. Trụ vào sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp nên tâm chúng ta không thể dụng được cái diệu. Tâm chúng ta trụ vào ngũ dục lục trần nên mới sanh tâm xấu – đẹp, đến – đi, tăng –giảm… và từ đó mới có xuân khứ, xuân lai, xuân đáo, xuân này hơn xuân kia…và dĩ nhiên không thể thấy đóa hoa mai ngoài sân trong đêm tối như ngài thiên sư Mãn Giác. Càng không thể “ngộ” đóa hoa sen như ngài Ca Diếp.

Mùa xuân đất trời, mùa xuân đời người còn không mất thì mùa xuân chánh pháp cũng không thể diệt, dù rằng quy luật thịnh -suy vẫn có đấy. Quy luật thành – trụ – hoại – không vẫn tồn tại. Sở dĩ vĩnh viễn son sắc xuân xanh là vì nhân duyên, nhân duyên vốn không nên son sắc xuân xanh cũng không sanh không diệt. Sanh diệt là cái tướng, tướng có tánh không. Có lẽ cũng từ đây mà đời có gã du tử mới làm thơ mùa xuân son sắc vĩnh hằng:

Dẫu vô thường thật

                             hãy còn

Mong manh cái đẹp sắc son xuân về

Ùn lên khí vị bốn bề

Đất trời cao rộng

                           chưa hề thịnh suy

Mùa xuân son sắc vĩnh hằng, dù là thời gian này vốn vô thường. Chúng ta đến đi vô số lần rồi em hỡi và sẽ còn tiếp tục như thế. Thời gian vô thủy vô chung, quốc vận và thế vận thịnh suy liên lỉ. Vậy thì mình hãy vui trong phút giây hiện tại này, bây giờ và ở đây.

Mùa xuân đẹp lắm em ơi! Mùa xuân muôn hoa đua nở, hương sắc ngọt ngào, bướm ong vờn quanh, chim ca ríu rít…Đã là xuân thì hẳn nhiên thế. Em về trẩy hội xuân, tha thướt tà áo dài, lên chùa lễ Phật. Nói chuyện sắc – không hay Bát Nhã e cao xa quá. Mọi người chỉ cần cầu quốc thái dân an, binh đao chẳng động, sống chan hòa tương thân tương ái là tốt lắm rồi. Cầu cho cha mẹ sống đời an lạc, gia đạo thuận hòa là thiết thực nhất ha em. Nếu mình khá hơn chút thì cầu và làm theo lời Phật “Không làm các điều ác/ làm các điều lành/ giữ tâm ý trong sạch…” (Kinh Pháp Cú). Làm được nhiêu đây thì mùa xuân sẽ đẹp biết bao, bốn mùa đều đẹp, trọn đời đẹp làm sao! Đây cũng là bổn hoài chư Phật ba đời mười phương. Mọi người ở thế gian này không làm các điều ác, làm các điều lành, tâm ý thanh tịnh thì thế giới này là tịnh độ rồi còn gì và khi ấy thì vĩnh viễn son sắc xuân xanh.

Mình sống trong trời đất, vay mượn dưỡng khí từ không khí để duy trì làn hơi. Ánh sáng và hơi ấm mặt trời, cơm gạo từ đất mẹ. Mình có hình hài này từ tinh cha huyết mẹ, mình nên người nhờ thầy cô. Mình biết sống đời thiện lành nhờ Phật pháp soi đường. Mình sống ở vùng lãnh thổ tiếp nhận những người thất cơ lỡ vận. Mình sống ở quốc độ nào thì  nhờ ơn quốc độ đó. Nước Việt của mình từ bao đời nay là nơi nương thân của tộc Việt. Để có được mảnh đất này thì tổ tiên đã đổ ra biết bao xương máu, mồ hôi và sinh mạng để tài bồi. Mùa xuân dân tộc cũng nhiều bận thăng trầm. Có những mùa xuân tang tóc đau thương và cũng có những mùa xuân hào hùng biết mấy. Ba trăm năm trước, vua Quang Trung với áo bào vàng nhuộm đen bởi khói súng đã hiên ngang cỡi voi vào thành Thăng Long. Có lẽ đây là mùa xuân hiển hách nhất, rực rỡ nhất của tộc Việt ta:

Em về trẩy hội tháng giêng
Cờ đào phất phới trống chiêng rộn ràng
Ngày xưa vua mặc áo vàng
Nhuộm đen khói súng khải hoàn hoan ca

Em ơi! Mình có mùa xuân dân tộc, mùa xuân cố quận nhưng thật sự thì tộc Việt vẫn chẻ chia Bắc – Nam, nghi kỵ trong – ngoài, kỳ thị sang – hèn, phân biệt trí – ngu…giá mà mình có được mùa xuân thống nhất, mùa xuân cảm thông, mùa xuân an lạc, mùa xuân yêu thương… thì hay biết mấy. Ấy là chưa nói đến mùa xuân tỉnh thức, mùa xuân chánh pháp…Một mai có được thì không chỉ tộc Việt mới an lạc thái hòa mà sức ảnh hưởng, sóng từ trường sẽ lan tỏa đến với mọi người ở thế gian này.

Em biết không? Giữa mùa đông hải ngoại các vị sư đi bộ vì hòa bình, dẫn đầu bởi sư Tuệ  Nhân (Bhikkhu Pannakara) đã thực hiện hành trình đi bộ vì hòa bình đi xuyên qua lòng nước Mỹ. Các sư đã làm cho nhân duyên khởi sắc một mùa xuân Phật pháp ở quốc độ này. Sức ảnh hưởng lan rộng, hình ảnh ảnh các nhà sư lay động lòng người. Thông điệp của cuộc đi bộ vì hòa bình đã làm nên mùa xuân yêu thương, mùa xuân cảm thông, mùa xuân hy vọng, mùa xuân tỉnh thức trong lòng nước Mỹ.

Các nhà sư đi bộ vì hòa bình đã làm nên một sự kiện có  một không hai ở quốc độ này. Toàn bộ các đài truyền thông chính thống đưa tin. Tất cả mạng xã hội đu trend ăn theo…Tất cả tràn ngập hình ảnh của quý sư, đưa tin từng phút, dõi theo từng bước chân trên hành trình của các sư. Ấy vậy mà người cố quận mình không mấy ai biết. Các cơ quan truyền thông trong nước đều im lặng. Cố quận mình đã vào xuân, mùa xuân thiên nhiên chứ chưa hưởng được mùa xuân tự do, mùa xuân cảm thông, mùa xuân yêu thuơng và mùa xuân hy vọng, và dĩ nhiên cũng chưa hưởng được nùa xuân an lạc nảy nở theo từ những bước chân vì hòa bình của quý thầy.

Mùa xuân son sắc vĩnh hằng, dù rằng đời có thế nào đi nữa, dù quốc độ có thịnh – suy, dù rằng lòng người có chẻ chia…nhưng mùa xuân vẫn là mùa xuân.

Đóa mai vàng của thiền sư Mãn Giác vẫn nở trong đêm trường. Cành đào của Thôi Hộ vẫn vĩnh hằng cười trong gió đông. Cành hoa sen mà đức Thế Tôn giơ lên trong pháp hội Linh Sơn vẫn mãi mãi trong tâm trí mọi người chúng ta dù có là mùa xuân hiện hữu hay không hiện hữu.

Tiểu Lục Thần Phong

Ất Lăng thành, 0226

Ảnh (Tác Giả gởi)

1-

nương tử bên song làm chiếc bóng

họa ta dung ảnh mỹ nhân buồn

ôi chao! chiến sĩ ngoài biên trấn

hoài mộng đêm ngày qui cố hương

.

nương tử vì ta ôm gối chiếc

thả trăm cánh bướm vọng sa trường

xuân nay mùa gió sao về muộn

bướm vẫn mơ màng bay viễn phương

.

ta thổi về Nam hồn chiến sĩ

hương lòng thấm đẫm mối tình thơ

người đi như bóng mây đầu núi

dõi một niềm riêng kẻ đợi chờ

.

thời nay dương liễu bao giờ gặp?

mù khuất ngàn xưa thuở Tống, Đường

lần trang thi cũ buồn như khóc

đâu khúc quân hành, nợ máu xương…?

2-

nương tử hôm nay hồn thả lỏng

bể sầu vằng vặc cõi xa xăm

lửa hương lãng đãng quanh phòng vắng

bất chợt vì ai rõ lệ thầm

.

một thoáng mơ hồ hoang tưởng mới

khi lòng kẻ ở chốn khuê trung

nhớ đem sợi tóc se mòn mỏi

thương cắn vành môi gạt nỗi buồn…

.

hỏi gió lay cành rung mải miết

lòng sầu khung cửi sẽ quay đều?

trái tim đông xám buông lơi nhịp

đau của nghìn đau vạn buổi chiều…

.

là vẫn ngồi im rất lẻ loi

bóng đùa trên những nỗi sầu rơi

đâu hay tiếng thở dài tha thướt

nghe tuổi xuân nồng lặng lẽ trôi…

3-

nương tử thẫn thờ bên khói bếp

ấm nồng hơi lửa những vòng tay

ấm trong lòng cốc hồn va chạm

những nỗi niềm riêng đến cõi ngoài

.

lâng lâng vị giác hương trà thơm

người xiết bàn tay nhỏ nhẹ hôn

một mai theo gió bay ngàn dặm

ta cắt hồn ta từng vết thương

.

ta cắt hồn ta làm chiếc áo

gởi em nương tử mặc khi sầu

thấy ta hiện thực trong đời sống

và thấy ta còn trong mắt nhau..

4-

người gởi bao la những nỗi buồn

dấu chân trên cỏ lá bên đường

đã nghe xao xác khi chiều xuống

vòng mắt hao mòn sợi vấn vương

.

hoa chẳng thầm thì hoa ngủ muộn

nỗi đau tê liệt đến không cùng

hỏi vu vơ hỏi làn không khí

vũ trụ hồn nhiên lý sự thường

.

nhặt vội bâng quơ ở cuối vườn

chút hương người rớt lúc lên đường

hoảng hốt không chừng hương thoảng mất

lạc thần nương tử đứng bâng khuâng

.

nương tử khuê trung ẩn dáng hình

liễu xanh độc lập đứng thu mình

buồn không ai hiểu không ai biết

chỉ giết hồn trinh nỗi lặng thinh

.

hãy nắm xuân nồng vây tóc biếc

hãy vươn tay bắt gió sang mùa

hãy uống khoan thai sầu hối tiếc

thời gian không đợi vẫn không chờ….

Lâm Hảo Dũng

Van, Jan 1st-2026

Trưa nằm nghe bài hát từ cuộn băng đã nhão, bài hát có những câu như đang viết cho thời bây giờ, thời nhìn ngày trôi qua và tất cả trôi mất chẳng còn chi. Ngày ngày nghe tin bạn bè, người quen lần lượt mất hút, biến mất trên đời. Cố nạp năng lượng tích cực để lạc quan nhưng nhiều khi vẫn quẩn quanh với những ý nghĩ tiêu cực vì hiện thực chẳng thấy chi vui. Đọc bài của một Bác sĩ- Tiến sĩ Y học Quan Thế Dân, người đã và đang điều trị cho rất nhiều người nhiễm dịch, ông viết:”Trong đời hành nghề gần 40 năm của mình, tôi chưa bao giờ thấy căn bệnh phổi nguy hiểm đến thế. Mới mắc, chỉ ho khan vài tiếng, vẫn khỏe mạnh. Nhưng chỉ một vài ngày sau là khó thở, phải nhập viện.

Rồi khó thở đột ngột tăng nhanh. Lúc mới vào, bệnh nhân chỉ thở oxy “gọng kính” 5 lít mỗi phút, rồi mau chóng chuyển sang thở mặt nạ oxy 15 lít mỗi phút, vẫn không đỡ. Nồng độ oxy trong máu SpO2 thấp dưới 90, phải chuyển sang thở oxy dòng cao 60 lít mỗi phút. Oxy phun qua ống kêu phè phè thành tiếng, vẫn không đỡ.

Với những trường hợp này, bác sĩ buộc phải chuyển sang vũ khí cuối cùng là đặt ống nội khí quản và thở máy. Nhưng hình như chiếc máy thở là con tàu không có vé khứ hồi. Ít ai đặt chân lên con tàu này mà còn quay trở lại được. Đây là tình trạng điều trị Covid ở Mỹ, Italy và các nước chứ không riêng Việt Nam. Các bác sĩ ở phương Tây trước khi đặt ống cho bệnh nhân đều để người bệnh gọi điện về cho gia đình, có thể coi như nói lời từ biệt.

Đến giờ này, dù tham gia điều trị cho nhiều bệnh nhân, với tôi Covid vẫn là một căn bệnh bí ẩn. Người ta có thể giải mã trình tự bộ gene của virus, biết cách nó bám vào thụ thể nào để đi vào cơ thể, biết làm sao nó lại nhân lên bên trong tế bào… tức chúng ta có vẻ như biết tất tật về con virus này. Thế nhưng sao bệnh nhân vẫn tử vong?”.

Cũng đã có nhiều nhà khoa học cũng phát biểu đại ý như thế. Thế giới vẫn chưa hiểu hết về con virus Vũ Hán này. Và chính vì chưa hiểu hết về nó nên chữa trị gặp nhiều khó khăn và đành phải sống chung với nó. Quan điểm xoá sạch virus là một lối nghĩ thiếu khoa học và thiếu thực tế. Vấn đề cơ bản của thành phố bây giờ là làm thế nào để giảm con số tử vong. Mấy hôm nay số người F0 không giảm nhưng đã thấy số người chết hàng ngày giảm nhiều, không biết con số có phản ánh đúng thực trạng không nhưng cũng là tín hiệu đáng mừng.

Con người có hai ngày trọng đại trong đời, đó là ngày sinh và ngày mất. Ngày sinh là niềm vui cho gia đình và những người thân thuộc. Và ngày mất là tiễn đưa một người đi về thế giới khác. Thông thường, ngày sinh có thể không có lễ nghi nhưng dù theo tôn giáo nào hay thuộc về nền văn hoá nào thì ngày mất đều có lễ tiễn biệt. Đó là lễ nghi tuỳ theo phong tục nhưng tất cả đều có đèn, hoa, kinh cầu hay nhang khói và sự tham dự tiễn đưa của người thân. Theo quan niệm từ ngàn xưa, người chết trong cô quạnh, không hoa, không đèn, không kinh kệ, không có nước mắt đưa tiễn là người cực kỳ bất hạnh. Thế nhưng khi con virus Vũ Hán xuất hiện, biết bao người phải chịu nỗi bất hạnh này khi lìa đời. Họ ra đi trong lặng lẽ không gặp được người thân yêu, không lời trối trăn, không hoa, không đèn, không tiếng kinh cầu và trở về nhà chỉ là một nhóm tro trong hủ cốt. Những nghi lễ thiêng liêng tiễn đưa người rời bỏ trần gian không còn có được trong cơn đại dịch. Có lẽ những oan hồn cũng khó mà tiêu diêu. Khi Ấn Độ đang cơn cao trào của đại dịch hay Indonesia hàng trăm ngàn người chết, những nhóm lửa thiêu giữa bãi đất trống, những xác chết trôi trên sông Hằng, những huyệt mộ được đào từng dãy tiếp nối nhau. Người Việt xem cảm thương, cảm xúc nhưng vẫn nghĩ đó là chuyện của xứ người. Đến khi Việt Nam bùng phát dịch lần thứ tư, Sài Gòn hàng ngày người chết lên con số trăm, bệnh viện quá tải, oxy khan hiếm, lò thiêu không làm xuể, xác phải nằm trong những thùng xe lạnh lẽo đợi chờ thì mọi người mới lâm vào khủng hoảng. Thế là bên cạnh con virus rình rập, chúng ta còn bị con virus sợ hãi hành hạ. Sợ hãi vì mỗi người cảm thấy bất lực. Sợ hãi vì những biện pháp của chính quyền cũng thể hiện sự lúng túng trong các biện pháp đối phó. Sợ hãi vì lúc này mới chợt nhận ra chúng ta chẳng chuẩn bị gì cho việc chống dịch và chống đói. Thế là xã hội nháo nhào lên, cuộc sống xáo trộn không ổn định được.

Chỉ việc cung ứng và lưu thông hàng hoá, chính quyền cứ mãi chạy vòng quanh. Lúc đầu thì hàng hoá không vào được thành phố vì bị chận ngay cửa ngõ. Khi giải quyết được có hàng thì bị kẹt ở khâu phân phối. Cấm shipper, dùng quân đội chuyển hàng đến dân. Nhưng cũng không giải quyết được vấn đề. Đành trở lại với đội ngũ shipper chuyên nghiệp. Nhưng yêu cầu mỗi ngày chọc mũi xét nghiệm một lần là không khả thi. Nội chuyện xếp hàng mỗi ngày để ngoáy mũi rồi chờ lấy kết quả mới có thể hành nghề được là mất hết thì giờ rồi. Đó là chưa kể tiền xét nghiệm, công ty chắc là không trả rồi. Bản thân shipper mỗi ngày thu nhập bao nhiêu mà trả tiền test hàng ngày thì còn đâu mà sống. Cuối cùng, lãnh đạo thành phố cho biết sẽ xét nghiệm miễn phí cho các tài xế giao hàng sử dụng công nghệ trên địa bàn thành phố trong 1 tuần, sau đó tính toán phương án xét nghiệm phù hợp với tình hình thực tế. Quyết định này bắt đầu từ sáng 30.8, ngay sau khi UBND ban hành văn bản khẩn cho phép shipper được phép hoạt động thêm ở các quận ‘vùng đỏ’ kể từ hôm nay 30.8, Sở Công thương đã có danh mục cụ thể 414 trạm y tế lưu động do quân y phụ trách để xét nghiệm cho các shipper hoạt động trên địa bàn 22 quận, huyện và TP Thủ Đức. Đúng ra việc này nên làm ngay từ ngày bắt đầu thi hành giãn cách thì chắc hẳn cuộc sống của dân không bị xáo xào như hôm nay. Họp rất nhiều, bàn rất nhiều mà sao không có ai nghe ý của dân. Đã từ lâu, ý kiến giữ và tổ chức đội ngũ shipper có sẵn để phục vụ lưu thông hàng hoá đến tận tay dân đã có người đề ra, nhưng giới chức thành phố không đồng tình. Thế rồi biết bao văn bản, bao quyết định, bao chỉ thị đưa ra về chuyện shipper, giờ lại về điểm ban đầu sau khi xáo trộn lung tung. Không hiểu nổi các ngài. Chính quyền thực thi các biện pháp phong toả, giãn cách không khác gì cách của thành phố Vũ Hán khi bắt đầu vào dịch. Tuy nhiên, trong suốt 76 ngày phong tỏa thành phố Vũ Hán, việc phân phối lương thực thực phẩm để có thể bảo đảm an sinh cho người dân Vũ Hán trong giai đoạn phong tỏa là một trong những vấn đề được thành phố quan tâm hàng đầu. Thời điểm đó, một quan chức Bắc Kinh tiết lộ rằng, có khoảng 20.000 shipper phải xử lý trung bình hơn 400.000 đơn đặt hàng mỗi ngày từ các nền tảng giao hàng như Meituan. Bên cạnh sự đóng góp và nỗ lực các shipper, thì trong thời gian thành phố bị phong tỏa, những tình nguyện viên cũng đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc cung cấp nhu yếu phẩm hằng ngày, giúp chính phủ phòng chống dịch. Theo chính quyền địa phương, cứ 7 người dân thì có 1 người sẽ làm tình nguyện viên, với tổng số là 1,81 triệu người đăng ký trên hệ thống dịch vụ tình nguyện.

Bài học của Vũ Hán với dân số 11 triệu người, xấp xỉ Sài Gòn về chuyện phân phối lương thực cho thấy đội ngũ shipper vô cùng cần thiết và đã làm được việc. Không nên sử dụng binh lính trong công việc này vì không phù hợp cũng như thiếu chuyên nghiệp.

Có người bảo tôi tại sao cứ gọi là virus Vũ Hán mà không gọi là Covid-19 như người ta thường gọi. Tôi cho rằng nó xuất phát đầu tiên ở đâu thì lấy đó làm tên như đã từng gọi viêm não Nhật Bản hay dịch cúm Tây Ban Nha đã có từ 50 đến 100 triệu người toàn thế giới chết xảy ra từ năm 1918 đến năm 1919. Đó như là quy ước thế. Vậy thì tại sao lần này, con virus đã giết gần 5 triệu người trên thế giới lại phải gọi bằng một cái tên khác. Dù rằng cho đến nay, chưa có ai khẳng định nó xuất phát từ đâu? Bằng cách nào nó hiện diện khắp năm châu gây tàn phá như một cuộc chiến tranh thế giới lần thứ ba? Nhưng nó bắt đầu từ thành phố Vũ Hán thì phải gọi đúng tên nó là virus Vũ Hán. Nếu sau này, các nhà khoa học, các tổ chức tình báo tìm ra được nguồn gốc của nó, lúc đấy có thể người ta có tên gọi khác. Cho đến lúc này, cứ gọi cho đúng nó là virus Vũ Hán.

Trở lại chuyện học sinh học online mà mấy hôm nay Sở Gió Dục thành phố đang thông báo ì xèo. Nhất là chuyện học online của lớp 1. Đây là một chủ trương gây nhiều phản ứng trong dân. Trẻ lớp một vừa rời lớp mẫu giáo. Chưa từng ngồi vào ghế học, chưa được dạy cách cầm bút, chưa hiểu dòng là gì, kẻ ô ly là gì, chưa quen với chuyện ngồi yên nghe giảng mà giờ bắt ngồi học với máy thì không xong rồi. Ngồi học ở nhà, mấy nhà có phòng riêng, sinh hoạt của gia đình chi phối trẻ, chúng sẽ không bao giờ tập trung được. Sách chưa có, máy móc thiết bị không phải gia đình nào cũng có, mạng thì chập chờn, hỏi quý ngài học cái gì mà đòi học? Lớp một là lớp để làm quen với chuyện học hành, đó là bước căn bản để tập thế ngồi cho đúng, cầm bút cho đúng, rèn viết chữ căn bản. Những việc đó học online không dạy được, không chỉnh sửa được. Nếu tiếp tục trẻ sẽ thành thói quen không dễ sửa. Dạy trẻ con cần nắm tâm lý của mỗi đứa, bởi chúng chưa quen nề nếp của một lớp học nên phải dạy trực tiếp mới hiệu quả. Dạy online không làm được điều này. Thời buổi đại dịch, rất nhiều gia đình khó khăn, kiếm cơm ăn hàng ngày đã khó giờ sắm thêm thiết bị cho con học thì đúng là vấn nạn. Chưa kể dù chưa vào học nghe nói đã bắt đóng học phí, lại thêm gánh nặng mà chẳng ích lợi gì. Có người bảo mua cái điện thoại rẻ tiền là cũng học được. Xin lỗi, không biết mà nói càn. Muốn học online ngoài trang bị wifi, phải còn cài phần mềm, cài app mới có thể vào học được. Hỏi điện thoại rẻ tiền có làm được chuyện cài đặt vậy không? Chưa nói đến khung hình bé tí với chữ nghĩa nhỏ xíu thế thì ba bảy hăm mốt ngày trẻ phải đeo kính cả. Không cận thị thì cũng nhược thị. Nói tóm lại là không nên cho trẻ lớp một học online, lợi thì chưa thấy, chỉ thấy hại. Cán bộ lãnh đạo của ta sao không nắm được thực tế cuộc sống nhỉ? Cứ ngồi mà quyết định như người không có suy nghĩ vậy. Cứ chỉ thị trên xuống là thực hiện như cái máy, không ý kiến, không phản ứng cho dân được tiện lợi và kế hoạch có thể khả thi.

Cuối cùng của hôm nay nhắc đến việc yêu cầu dẹp bỏ quy định riêng của mỗi tỉnh, thành. Nỗ lực của các địa phương để kiềm chế, đẩy lùi dịch bệnh là rất đáng ghi nhận, nhưng cách làm cứng nhắc, thiếu phối hợp, biểu hiện cục bộ địa phương gây chia cắt không gian vùng, làm tắc nghẽn lưu thông cần phải được dẹp bỏ. Đó là một chỉ thị rất đúng khi mỗi địa phương đều chơi luật của riêng mình. Thủ tướng nhắc nhở, Bộ GTVT yêu cầu nhưng cho đến nay, đâu vẫn còn đó khiến việc lưu thông hàng hoá bị ngăn chận đưa đến chỗ thừa đổ đi, chỗ thiếu không có mà dùng.

“Một ngày ngày đã qua

Ôi một ngày ngày chóng qua

Một chiều một ngày âm thầm đã

Đã trôi đi không còn gì”

(TCS)

Mong ngày giới nghiêm chóng qua. Mong đại dịch đi qua. Mong tất cả an bình.

30.8.2021

Sài Gòn lockdown ngày thứ năm mươi ba.

DODUYNGOC

Nửa đêm hôm qua trằn trọc không ngủ được, lại thấy đói bụng liền xuống bếp nấu gói mì ăn. Dù hôm qua đọc tin thấy Cơ quan An toàn Thực phẩm Ireland (FSAI) cho rằng trong mì gói của hãng Acecook Việt Nam có chứa chất Ethylene Oxide có hại cho sức khoẻ. Ối dào! Dân Việt ta một ngày ăn biết bao nhiêu gói mì, ăn năm này qua năm khác lâu rồi, thời giãn cách lại càng ăn bạo. Chẳng sao cả dù biết mì gói chả bổ béo gì, toàn bột, ít đạm, lại có chất béo không tốt cho sức khoẻ nếu sử dụng lâu dài. Dân mình nghèo, mì gói giá rẻ nên nó là cứu tinh cho những người ít tiền, thiếu ăn. Chỉ vì nghèo nên chỉ cần lấp đầy bao tử đã, chẳng cần chất bổ gì ráo. Tây nó giàu nên rất nghiêm ngặt về an toàn thực phẩm, hàng ngày danh mục hàng thực phẩm bị thu hồi, bị lưu ý đều đều xuất hiện với hàng trăm hạng mục thực phẩm. Ngay chuyện dán nhãn hay chi tiết về sản phẩm cũng bị bắt bẻ từng chữ một. Theo ông Vũ Thế Thành, một người chuyên nghiên cứu về quản trị chất lượng thực phẩm, phụ gia và hoá chất đã trả lời váo chí rằng: Tôi cũng thấy không có lý do nào để dùng ethylen oxide trong sản xuất mì gói, không chỉ riêng Acecook, mà các hãng mì gói khác trong nước cũng thế.

Trong khi chờ thêm các thông tin về chuyện này, thôi kệ, cứ an tâm ăn cho khỏi đói cái đã. Hiện giờ có biết bao lý do để chết tức thì nên chuyện ăn nhiều ethylen oxide mới gây nguy hiểm thì cũng chẳng ngại ngùng chi.

Ngày hôm qua có nhiều chuyện đáng lưu tâm hơn cái chuyện mì gói. Đầu tiên là chuyện mèo lại hoàn mèo. Đó là chuyện lưu thông, phân phối hàng hoá. Lúc đầu là giao quân đội mua hàng hộ dân. Rầm rộ lắm, nhiều hình ảnh, bài viết lắm nhưng rồi bắt tay vào mới thấy không dễ như ngồi bàn giấy mà bàn. Lúng túng trong việc mua bán, giao hàng. Siêu thị, cửa hàng không kịp cung ứng và chuẩn bị. Hàng hoá giao không đúng yêu cầu, trễ giờ…Nói chung đây là khâu cần phải có tính chuyên nghiệp, nó không phải giống như qua nhờ bà hàng xóm đi chợ mua giúp mấy món mà là cả một tổ, một phường, quận và cả thành phố nữa.

Hơn nữa, người lính được dạy cầm súng chiến đấu, bảo vệ an ninh chứ đâu được huấn luyện để đi chợ, đi giao hàng. Nhìn các cháu lúng ta lúng túng mà thương. Không biết làm nhưng “quân lệnh như sơn”, giao việc là phải thực hiện thôi. Thế là kế hoạch ấy không xong, Sở Công thương bèn vội vàng thành lập đội shipper tình nguyện có trả lương. Nhưng rồi cũng chẳng ổn, đành lại phải nhờ đội ngũ chuyên nghiệp của Grab, của Be…Ngày 28.8, Sở Công Thương có văn bản đề gửi ông Lê Hòa Bình, Phó chủ tịch UBND TP, xuất giải pháp để shipper tham gia vận chuyển hàng hóa trong thời gian thành phố siết chặt giãn cách xã hội.

Theo đó, Sở Công Thương đề xuất chỉ cho phép shipper đã được tiêm ít nhất một liều vaccine phòng dịch từ ngày 13.8 trở về trước được tham gia hoạt động trong thời gian tăng cường giãn cách xã hội.

Ngày 28.8, Be Group đã gửi văn bản đề xuất với Sở Công Thương được sử dụng tài xế có sẵn để “đi chợ hộ” giúp người dân trong thời gian siết chặt giãn cách.

Be sẽ tận dụng tài xế có sẵn (khoảng 3.000 tài xế xe máy) của đơn vị để “đi chợ hộ” trong nội quận. Theo Be, việc tận dụng đội ngũ tài xế đông đảo sẵn có và chuyên nghiệp giúp chương trình triển khai liền mạch, tránh các rủi ro về nhân lực.

Thiết nghĩ, những kiến nghị hợp lý này sẽ được chấp thuận ngay thôi.

Sáng 28.8, Sở Công thương và TP. Thủ Đức đã phối hợp với Grab để mua hàng hóa thiết yếu phục vụ người dân trong những ngày siết chặt giãn cách xã hội. Việc Grab hỗ trợ người dân đi chợ hộ sẽ bắt đầu triển khai từ 17 giờ ngày 28.8. Người mua cần cài đặt ứng dụng Grab, đặt hàng các gói theo nhu cầu tại các siêu thị, cửa hàng trong địa bàn cư trú, sau đó đại diện UBND phường chịu trách nhiệm giao hàng đến tận nhà cho người dân.

Thế là mèo lại hoàn mèo. Chạy loanh quanh như đèn cù vừa mất thời gian, tốn công sức, tiền của mà chẳng đạt yêu cầu. Ngay từ đầu, nhiều người đã thấy không xong, đã đề nghị tận dụng lực lượng shipper có sẵn, tổ chức lại, xét nghiệm, tiêm chủng đàng hoàng và nhờ có app và kinh nghiệm, họ sẽ hoàn thành công việc một cách dễ dàng. Một shipper mỗi ngày chạy hai ba chục đơn là bình thường, trong khi đó một quân nhân làm được chục đơn là đã hụt hơi. Không những giải quyết được lưu thông hàng hoá mà ta còn giúp cho hàng ngàn shipper có công ăn việc làm trong thời giãn cách. Đội ngũ này cũng toàn là người khó khăn trong đời sống, gia tài chỉ có được chiếc xe gắn máy chạy kiếm cơm nuôi sống gia đình. Giới nghiêm, cấm chạy, họ trở thành người thất nghiệp sống nhờ cơm từ thiện. Chính những chỉ thị bất nhất đã khiến cho cuộc sống của họ lao đao, họ bị tước mất cơm áo hàng ngày.

Ngày hôm nay 29.8, thành phố áp dụng lại khai báo ‘di chuyển nội địa’ tức “Di biến động dân cư” hôm trước giờ được đổi tên. Hôm nay cũng là ngày thứ 5 áp dụng giấy đi đường mẫu mới tại tất cả các chốt nội thành. Do nhiều người đến chốt mới khai báo nên việc kiểm tra lâu hơn tuy không gây ùn ứ như cũ nhưng cũng khiến cho việc di chuyển cũng gặp chút trở ngại. Thiển nghĩ tại sao nhà nước không tạo một cái app thống nhất trong đó có tên tuổi, vài nét về lý lịch cá nhân, tình trạng tiêm chủng, sức khỏe, hành trình tương tự như một ID công dân ở nước ngoài vậy. Chỉ cần một mã QR của người dân, bộ phận kiểm tra có thể nắm và ghi nhận được tất cả. Hiện nay Bộ Y tế đã ban hành Sổ Sức khoẻ điện tử nhưng hoạt động không hoàn chỉnh. Anh bạn tôi mới chích ngừa một mũi, app lại báo đã chích đủ hai mũi. Rất nhiều người đã chích nhưng sổ sức khoẻ chẳng có dấu hiệu gì. Cậu con trai của tôi vừa chích xong mũi một, sổ báo ngay nhưng mấy hôm sau thì lại báo chưa chích mũi nào. Vợ của anh bạn là bác sĩ, chích đủ hai mũi nhưng sổ báo đã chích một mũi. Nhìn chung là báo loạn cào cào, không chính xác cũng chẳng cập nhật. Hay như app Bluezone, ngoại trừ báo hàng ngày về tình hình dịch trên cả nước, app này chẳng hoạt động như tính năng cơ bản của nó là báo động chung quanh có thể có người đã nhiễm dịch. Thành ra nó vô ích, chẳng giúp được gì, chỉ làm nặng máy.

Khi tình hình dịch bệnh căng thẳng như hiện nay, lại xuất hiện rất nhiều tin nhắn dồn dập gởi đến cho nhiều người. Không cần biết giả thật, cũng chẳng cần suy nghĩ, rất nhiều người cứ nhận tin là phát tán thêm cho nhiều người khiến tin giả càng lan rộng. Ví dụ như hai hôm nay có một tin nhắn rất nhiều người nhận với nội dung: “Vừa rồi, đồng nghiệp của tôi nhận được một cuộc gọi hỏi rằng anh ấy đã được tiêm phòng chưa. Nếu anh ta đã được tiêm phòng, hãy nhấn phím 1; Nếu anh ta chưa được tiêm phòng, nhấn phím 2. Kết quả là anh ta nhấn phím 1, và điện thoại bị chặn, và thông tin ngân hàng trực tuyến và thanh toán swk thường xuyên sử dụng của anh ta đều được chuyển.

Mọi người cẩn thận nha. Nhanh tay chuyển đến cho nhiều người cùng biết. Chỉ cần bấm theo hướng dẫn của nó là trong 3 giây nó lấy đc hết thông tin tk ngân hàng, nó vô hiệu hoá điện thoại mình, máy chủ nó điều khiển. Khi nó rút tiền ngân hàng nó nhắn mã OPT vào số đt của mình nhưng nó nhận đc, máy mình vô hiệu hoá”.

Thứ nhất, nếu tin này là có thật, chắc chắn báo chí hay trên các đài truyền thông của nhà nước đã cảnh giác đến nhân dân.

Thứ hai là nếu bấm vào một con số, cũng có thể hacker chiếm dụng quyền điều khiển điện thoại của mình, tôi nói có thể thôi, chứ việc này cũng khó. Nhưng không có số tài khoản, không mật khẩu, không có số bảo vệ của thẻ thì làm sao hacker có thể xâm nhập và rút tiền trong tài khoản của mình. Và không có những thứ ấy, ngân hàng làm sao có thể gởi OPT. Chỉ cần suy nghĩ như thế đã thấy tin nhắn này tào lao rồi. Thế mà tin cứ được gởi từ người này sang người khác như vết dầu loang. Nghĩ lại, dân mình cũng dễ tin thật! Ai nói gì cũng tin, ai chỉ gì cũng làm theo. Và rất nhiều người khi đưa tin đi cứ tự xưng mình là người trong cuộc.

Thành phố lâm vào cơn dịch đang tìm lối thoát cho nên mọi chú ý đều tập trung vào virus. Thế nhưng trong cuộc sống vẫn còn rất nhiều căn bệnh giết người khác lúc nào cũng sẵn để xuất hiện. Biết bao bệnh nhân ung thư, bệnh mãn tính. Biết bao người lên cơn đau tim, đột quỵ. Biết bao tai nạn xảy ra trong một ngày. Con số tử vong vì những căn bệnh này cũng không phải là ít trong một ngày. Thế nhưng trong mùa dịch, những bệnh nhân này ít được quan tâm chăm sóc như bình thường. Thiếu phương tiện để được cấp cứu. Cũng khó có chỗ nằm trong bệnh viện mùa dịch. Tất cả điều đó nên bệnh nhân dễ tử vong hơn trong những ngày thường. Và cũng mang lại bất hạnh cho nhiều gia đình. Nói chung bệnh phải vào bệnh viện lúc này dễ đưa đến nguy hiểm hơn ngày bình thường nên nếu tránh được thì tốt. Một người bạn của tôi là anh Lưu Bá Khoan, giáo viên dạy chung trường với tôi từ sau 1975 ở Củ Chi, sau đó chuyển về trường Nguyễn Trãi, quận tư cũng vừa qua đời vì virus Vũ Hán sau một thời gian ngắn nhiễm bệnh. Vĩnh biệt anh, người bạn hiền lành và rất tận tâm với học trò.

Khi ông Chủ tịch thành phố rời ghế ra trung ương, người ta lại nhớ đến Tổ Tư vấn chống dịch do ông thành lập quy tụ mấy ông Tiến sĩ chẳng liên quan gì đến y tế. Trước đó vào ngày 1.7 khi dịch đã bùng phát, Nhóm nghiên cứu đến từ Đại học Fulbright và Tech4Covid dự báo đến đầu tháng 8. 2021, dịch ở thành phố chỉ còn rải rác vài ca/ngày và sẽ kết thúc vào cuối tháng này nếu thực hiện nghiêm Chỉ thị 10. Sau đó, Tổ Tư vấn do TS Vũ Thành Tự Anh, Giám đốc Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, Thành viên Tổ tư vấn Kinh tế của nguyên Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc được UBNDTP thành lập và giao ông này làm trưởng nhóm. Tổ này đã lập một bản báo cáo và thành phố đã dựa vào đấy để đưa các kịch bản chống dịch. Một nghiên cứu không đúng với thực tế diễn ra và đưa đến những hậu quả đáng tiếc cho thành phố như hôm nay. Thực tế cho thấy tổ tư vấn này sai bét nhè. Thế thì họ có trách nhiệm gì không? Có thể truy cứu trách nhiệm của họ không? Lỗi ở người lãnh đạo nhưng một phần cũng lỗi của những ông thầy dùi ăn ốc đoán mò. Họ cũng phải có tội chứ! Ít nhất cũng phải lên tiếng để nhận lỗi của mình. Đằng này im thin thít. Không phải lãnh vực chuyên môn của mình mà dám nhận và đưa ra quyết sách, đúng là một nhóm mù sờ voi, ếch ngồi đáy giếng.

Cho đến nay, sau hai năm xuất hiện và tàn phá, đe doạ khắp thế giới, người ta vẫn chưa hiểu hết về con virus Vũ Hán này. Nó càng ngày càng mạnh hơn, giết người nhanh hơn, lan truyền lẹ hơn và cũng lắm biến thể. Đã có vaccine, nhưng rồi tiêm vaccine vẫn nhiễm dịch và kháng thể càng lúc càng giảm. Lúc đầu người ta chích hai mũi Pfizer hay Moderna, Astra Zeneca. Giờ người ta cho rằng phải chích ba mũi thì mới hiệu nghiệm. Ban đầu các nhà khoa học bảo rằng 10 hay 15 phút tiếp xúc với người bệnh mới có thể lây. Giờ thì bảo chỉ cần 5 giây. Trước thì bảo tránh xa nhau 2mét, giờ lại nói nước bọt có vi khuẩn có thể bắn xa 5mét và thời gian sống của chúng lâu hơn, sức chịu đựng nhiệt độ cao hơn. Mỹ, Do Thái đã chích ngừa rất nhiều vẫn càng ngày càng tăng người nhiễm. Sau nhiều tháng tìm hiểu, nghiên cứu xuất xứ của virus, tình báo Mỹ và cả thế giới nữa cũng chẳng trả lời được con virus này bắt nguồn từ đâu và nguyên nhân xuất hiện của nó. Nói tóm lại, cho đến bây giờ, thế giới cũng chẳng biết gì thêm về nó ngoại trừ nó đã giết chết gần 5 triệu người. Chỉ thế thôi.

Ngoài vaccine, các nhà khoa học trên thế giới và các hãng bào chế đang cố gắng tìm ra một loại thuốc để có thể chữa căn bệnh này. Đã có nhiều tìm tòi, sáng chế được đưa ra nhưng vẫn còn chờ thời gian để trả lời. Hôm qua trên báo chí nước ngoài lại rộ lên tin tác dụng chữa virus VũHán bất ngờ của loại thuốc chống trầm cảm rẻ tiền fluvoxamine có thể đưa đến kết quả đáng phấn khởi. Đa số thuốc điều trị đã được thử nghiệm đều chưa có kết quả tốt, nhưng nghiên cứu mới có quy mô lớn chỉ ra rằng thuốc fluvoxamine có thể có kết quả khác biệt. Nghiên cứu TOGETHER được thực hiện trên 3.000 bệnh nhân, trong đó 800 người sử dụng fluvoxamine, đã ủng hộ và củng cố các kết quả hứa hẹn của các nghiên cứu trước đó.

Fluvoxamine là một loại thuốc chống trầm cảm mà Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) đã công nhận là an toàn và thông dụng. Nhân loại đang mong chờ tin này là sự thật để có thể khống chế dịch bệnh đang đe doạ khắp nơi trên thế giới.

Con số tử vong cao cũng như việc nhiễm dịch không biết đâu mà lường khiến con người đành tìm đến đức tin. Lấy đức tin làm năng lượng tích cực trong cơn hiểm nghèo. Virus đang mang đến loài người một cuộc chiến tranh nhưng hoàn toàn không giống các cuộc chiến tranh từ trước đến nay. Nó vô ảnh, vô hình. Nó thầm lặng giết người từ trong không khí loài người đang thở. Và người nhiễm bệnh nặng lại cần có hơi thở để sống. Chiến tranh bom đạn còn có chỗ để ẩn nấp, để trốn chạy. Còn với con virus này, con người khó có chỗ ẩn thân. Có người mang bệnh nhưng chẳng sao, như một cơn cúm bình thường nhưng cũng có người dính vào một thời gian là hết cứu. Chính vì khó lý giải nên người ta đành tìm cho mình một đức tin rồi dựa vào đấy để sống bởi họ chẳng còn tin vào ai, tin vào cái gì nữa. Khi xác chết xếp hàng trong từng dãy xe lạnh, khi các lò thiêu quá tải, khi con người bất lực trước cái chết thì chỉ còn đức tin để khẩn cầu tai qua nạn khỏi mà thôi. Chết vì dịch và ngã quỵ vì đói, cả hai đe doạ con người, nhất là những người nghèo không còn phương sinh kế. Dù chính quyền đã hết sức nỗ lực, nhưng vẫn còn đó những tiếng kêu than của nhân dân lao động nghèo đang đói ăn. Trên mạng xã hội đã xuất hiện rất nhiều tiếng kêu than đó. Nếu tình trạng này kéo dài, sẽ có thêm nhiều người chết vì thiếu ăn và thiếu thuốc chữa bệnh. Thiếu ăn, sức đề kháng kém, F0 đầy trong cộng đồng nên virus dễ xâm nhập và đánh gục họ. Tính đến hôm nay, thành phố đã lấy được 1.436.922 mẫu test nhanh, phát hiện 54.498 ca dương tính. Tỉ lệ ca dương tính trên tổng số mẫu lấy gần 3,8%. Một tỷ lệ khá cao làm nhiều người lo lắng.

Tự mỗi người bảo vệ lấy mình, cùng gia đình dặn dò bảo vệ nhau. Thôi bớt những sân si, hờn giận. Bớt những tranh đua vô bổ. Hãy tập yêu thương. Cùng tìm cho mình một niềm tin, cố lạc quan mà sống cho qua cơn đại dịch.

29.8.2021

Sài Gòn lockdown ngày thứ năm mươi hai

DODUYNGOC

Lời nhà xuất bản

Trong cảnh huống nào những bài thơ trong tuyển tập Ác mộng này đã xuất hiện và từng gây xôn xao trong cũng như ngoài văn giới, người theo dõi hẳn đã biết rõ và đã có những nhận định đúng đắn về chúng, không phải chỉ mới gần đây, mà từ hơn phần tư thế kỉ qua. Nó liên quan đến cái-gọi-là “vụ án Về Kinh Bắc” mà theo cái nhìn chủ quan lẫn khách quan của chính người trong cuộc thì chẳng qua chỉ là sự trù giập cho bõ ghét (do lòng thù oán, ganh ghét, căm hận cá nhân) của một nhà thơ nắm quyền sinh sát trong tay (Tố Hữu) đối với một nhà thơ khác, người bị ném ra ngoài lề xã hội gần như suốt quãng đời của ông (Hoàng Cầm). Sự thật như thế nào thì chỉ có Trời biết, bởi nó là một vụ án y như những gì nhà văn Franz Kafka từng cảnh báo nhân loại từ đầu thế kỉ XX mà do vô tâm hay cố tình chúng ta không bao giờ lưu ý. Lúc “vụ án Về Kinh Bắc” mới khởi động thì nhà thơ Hoàng Hưng là con cá đang phấn chấn bơi lội nhởn nhơ vô tư lự giữa dòng nước cuồng nộ, hung hãn mà ông không hề hay biết. Và con cá

bị “cất vó”. Wrong place, wrong time. Ách giữa đàng đâm quàng vào cổ.

Lâm nạn, bị giam trong những nhà giam và trại cải tạo miền Bắc Việt Nam suốt 39 tháng, ông cho ra đời những bài thơ tù (ông gọi là Thơ-Nhật kí hay Thơ-Tình huống). Thời gian bị giam tuy không lâu nhưng sau khi ra khỏi tù ông lâm vào tình trạng hậu chấn tâm lí rất nặng mà theo ông thì cách chữa trị hiệu quả nhất là phải thét lên một tiếng thật to. Ông bảo:

Đọc sách Phân tâm học, tôi được thuyết phục rằng muốn chữa bệnh tâm lý thì phải tự gợi lại những chấn thương từ thuở xa xưa mình đã gặp phải. Nhớ lại được rõ ràng thì sẽ có cơ may khỏi bệnh. Kinh nghiệm thông thường cũng cho rằng những nỗi thương đau một khi kể ra được thì sẽ vơi đi. Vậy thì, muốn tự giải thoát khỏi những cơn ác mộng, một lần cho xong, tôi thấy mình phải kêu lên một tiếng, kêu thật to, cho tỉnh hẳn.

Đó là lí do vì sao nhà thơ Hoàng Hưng cuối cùng đi đến quyết định công bố những bài thơ tù của mình, dù sự công bố là khá rời rạc vì vẫn gặp sự cấm đoán gay gắt của nhà nước Cộng sản Việt Nam.

Dù sao có vẫn hơn không.

Lí do công bố những bài thơ tù của mình có thể là lí do tâm lí cá nhân của nhà thơ Hoàng Hưng, nhưng nếu nhìn vấn đề từ mặt lịch sử nhân văn thì sự công bố là tối cần thiết, không có không được. Lịch sử Việt Nam ở thời hiện đại có những khoảng đen tối mờ mịt, và một trong những khoảng đen tối ấy là chế độ nhà tù, trại giam khổ sai được che giấu, ngụy trang bằng cái áo mĩ từ “trại cải tạo”. Sự cai trị thô bạo của nhà cầm quyền độc tài toàn trị thể hiện

qua những vụ bắt người trái phép, vô căn cứ, tống giam trong bóng tối mà không hề được tòa án xét xử (thậm chí một cái tòa án kangaroo cũng không có). “Vụ án Về Kinh Bắc” thật ra là một trong muôn vàn vụ án tương tự khác. Khoảng đen tối lịch sử ấy còn bị khuếch đại lên nhiều lần với một chính sách tập trung và giam cầm hàng chục ngàn, có thể hàng trăm ngàn quân cán chính miền Nam sau 1975 trong những trại cải tạo khắp ba miền đất nước. Khá may là những khoảng tối này ngày nay phần nào được hé lộ nhờ những lời tâm huyết của nhiều nhà văn, nhà thơ thoát chết chạy ra nước ngoài, viết sách, như cuốn Cùm đỏ của nhà văn Phạm Quốc Bảo, cuốn Đại học máu của nhà thơ Hà Thúc Sinh, cuốn Ánh sáng và bóng tối của nhà văn Hoàng Liên, và nhiều cuốn khác. Lịch sử Việt Nam sẽ không toàn nguyên nếu thiếu những cuốn sách ấy.

Và đó cũng là lí do cho sự hiện hữu của những bài thơ “ác mộng” của nhà thơ Hoàng Hưng trong một tuyển thơ tuy khiêm tốn hình thức nhưng nhiều trọng lượng nội dung.

Trong lời mở đầu cuốn Quần đảo Gulag vang danh

thế giới, một bộ sách cũng không thể thiếu trong lịch sử nước Nga, nhà văn Aleksandr I. Solzhenitsyn có trích dẫn một ngụ ngôn Nga như sau:

Đừng đào bới quá khứ làm gì! Sống với quá khứ bạn sẽ mất một con mắt đấy… Nhưng nếu quên biệt quá khứ bạn sẽ mất cả hai con.

Vâng, chúng ta sẽ mù hẳn cả hai mắt nếu chúng ta bịt mắt, bịt tai, bịt miệng, không màng gì đến quá khứ, dù là một quá khứ đen tối, đau buồn.

Về mặt văn học thì giá trị những bài thơ tù của nhà thơ Hoàng Hưng được đánh giá rất cao bởi giới trí thức, văn

nghệ Việt Nam lẫn nước ngoài. Bài Người về được chọn in trong tuyển Thơ Việt Nam thế kỷ XX của NXB Giáo Dục năm 2004. Nhiều bài khác trong Ác mộng cũng đã được dịch và in ở không ít tạp chí văn chương Pháp, Mỹ như Europe, Seatle Review, Poetry International, Gravity, New American Writing, Parthenon West, Hayden‘s Ferry Review… Đặc biệt nhan đề Chó đen và đêm được sử dụng làm tựa sách tuyển thơ Black Dog, Black Night: Contemporary Vietnamese Poetry, NXB Milkweed Editions thành phố St. Paul, Minnesota năm 2008, trong đó có cả thảy 15 bài của nhà thơ họ Hoàng, một vinh dự không nhỏ.

Văn Học Press hân hạnh được cộng tác với nhà thơ Hoàng Hưng trong kì xuất bản tại Hoa Kỳ năm 2018. Đây là lần đầu tiên toàn bộ thơ tù của ông xuất hiện dưới dạng giấy in. Thêm nữa, trên 30 bài thơ ấy còn được dịch sang Anh ngữ qua nỗ lực dịch thuật của hai nhà thơ kiêm dịch giả Trịnh Y Thư và Nguyễn Đức Tùng. Phần Phụ lục gồm những thông tin, cảm nhận và phát biểu xoay quanh Ác mộng, xuất hiện rải rác từ trước đến nay trên nhiều diễn đàn văn học và văn hóa, của nhiều nhà thơ, nhà văn, giáo sư, học giả… trong cũng như ngoài nước. Rất mong công trình khiêm tốn này được độc giả khắp nơi nhiệt tình đón nhận. Mọi góp ý tích cực đều được quan tâm và thực hiện trong phạm vi có thể để tuyển thơ xứng đáng hơn với chỗ đứng của nó trên kệ sách.

– Văn Học Press, 2018

c h e z  t h ư  p h ư ợ n g

giờ muốn la cà cũng hết sức

sao nghe bạn hú lại vui mừng

trăm năm trong xứ thần tiên ấy

nỗi đời riêng mà lại rất chung

,

mấy ngày ăn nhậu quên làm thơ

ăn quá.  ăn luôn cả bụi bờ

tới khi buồn ngủ ôm cọng gió

lại kê đầu lên chỗ ngu ngơ

,

ngơ ngơ.  thiệt chỗ nào chẳng nhớ

cứ quơ tay là đụng bạn mình

bạn bè như hội đông như kiến

xúm nhau vào khiêng cái lềnh khênh

,

vậy mà bỗng chốc mềm hương rượu

trận vàng trận đỏ loạn sắc màu

có ai nhìn xuống cái ly vỡ

mảnh thủy tinh già như tóc râu.  

,

khiến những lời thơ từng câu hát

ơi ới gọi nhau vào cuộc vui

lắng nghe kỷ niệm từ xa ngái

góp lại vang vang một trận cười

h o à n g x u â n s ơ n

@sanjose.24mai23

©T.Vấn 2023

chưa một lời chia tay   

nàng vụt thoát thân qua màn hình tivi

(nếu không là qua khung cửa sổ)

vượt buổi chiều hối hả

bước chân vào đêm thắp sáng đèn lồng

.

bất chợt nàng cất tiếng cười ha hả

sau cơn khóc tỉ tê

dằn vặt trong một thế giới khác

riêng tư không chia sẻ

ôm chầm nỗi buồn trong sáng pha lê

nỗi buồn không cần khuyến mãi

.

tôi chăm chỉ cắt dán danh tính ưu việt

của chú chó cưng nàng bỏ lại

trân trọng rao hàng trên báo lá cải

này này ông đi qua bà đi lại… 

.

và trong âm vọng giọng cười hả hê

từng chập mắt nàng linh hoạt mở to

lối an nhiên đi vào cõi kỳ bí xa xăm

một thoáng chú chó cưng gặm nát mục rao vặt trên báo

chạy như biến qua cánh cửa khép hờ

bóng nó ở lại bên này  ̶ ̶ ̶  với tôi. 

như bạn nói

đã có lần tôi nghe bạn nói 

độc đặc  ̶ ̶ ̶ 

(ghép hai từ độc đáo và đặc biệt) 

nghe xa lạ

nặng nề tựa đao to kề bên cổ

ghê gớm như độc dược nhét vào miệng

chì đun chảy đổ vào mồm

.

dường như tôi gặp lại bạn trong giấc mơ đêm qua

đâu đó chốn đông người

sắc màu độc đặc  ̶ ̶ ̶ 

nếu không là san fran

thì cũng kobe  ̶ ̶ ̶  

.

và trên dưới bạn vẫn bụi

vẫn cháy rực rỡ

không nuối tiếc 

dù thời gian ủ men ngậm ngùi

.

trên nẻo đường năm tháng 

bước chân khập khiễng nao lòng

thôi thì đáo biệt  ̶ ̶ ̶  tưởng chừng

nghe bạn nói  ̶ ̶ ̶  trái tim giờ thì cạn kiệt

chẳng còn máu me gì mẹ nó

trống rỗng rỗng tuếch rỗng toang

.

sáng tạo kiến tạo tái tạo?

đâu là tôn sắt thép xà gồ?   

Quảng Tánh Trần Cầm

©T.Vấn 2023

*Tặng NKA

Mùa hạ chưa qua nhưng người dân trong xóm Đông ngóng một mùa thu đến sớm để xua cái nóng gay gắt nghiệt ngã bất thường năm nay. Trời nóng lắm, chỉ nhìn những cồn cát trắng phau giữa sông mỗi ngày một lớn ép dòng sông Cái hẹp dần như con lạch nhỏ, chảy thoi thóp đến tội nghiệp thì cơn mưa hôm nay ập đến làng không kém tờ vé số độc đắc rơi vào tay kẻ ăn mày. Cơn mưa đến vào buổi chiều và mọi người trong làng đón chào nó bằng cách chạy ra khỏi nhà ngửa mặt hứng những giọt nước trong vắt từ khoảng trời đầy mây xám trên cao gieo xuống như gieo những hạt hy vọng vào mảnh đất khô cằn nứt nẻ vì hạn hán này. Cơn mưa chỉ kéo dài nửa giờ đồng hồ và sau đó trời đất dường như oi bức khó chịu hơn.

Điều lạ lùng hơn nữa, sau cơn mưa mọi người có cảm giác không phải trời mưa dù trên mặt đất còn những vệt nước lõm xuống chưa kịp chìm sâu vào lòng đất bởi ai cũng ngửi trong không gian mùi khét của lưu huỳnh. Ông Trương, người bán sách báo đầu làng nói với những người dân còn đứng rải rác ven đường đang hít lấy hít để cái mùi hăng hắc như thuốc súng ấy, “không chừng núi lửa đâu đấy sắp phun…” Nghe ông nói, ai cũng quay đầu nhìn lên dãy núi hình voi phục phía Tây mà dù có khói người ta cũng biết chỉ là đốt rẫy, và buổi tối còn thấy những ánh lửa khai nương lập lòe như ma trơi trên đỉnh núi. Dù không ai tin lời nói của ông Trương nhưng không người nào giải đáp được cái mùi khó chịu kia! Tuy vậy, nửa giờ sau mùi ấy biến mất.

Chiều tối Ngãi từ trường trung học thị xã trở về nghe cha kể, anh bảo, “Mưa a xít đấy!”. Nói xong Ngãi đi ra nhà sau trong khi cha anh ngơ ngác suy nghĩ những lời anh vừa nói rồi ông bâng quơ hỏi, “Mưa a xít không chừng làm hư hại cả hoa màu… sao trời đất không cho thứ nước bình thường như trước kia nhỉ?” Sau đó ông xuống bếp hỏi con, “Thế nước mưa a xít có uống được không?” Ngồi trên ghế đang uống tách trà, Ngãi trả lời, “Uống thứ nước ô nhiễm ấy tuy không làm chết người nhưng di hại về sau và chúng ta lại không biết lúc nào trời mang đến thứ mưa a xít này?” Nhìn cha đang ngơ ngác không hiểu, Ngãi nói thêm như giải thích:

– Nhiều nước bị thứ mưa ô nhiễm này, nó là hậu quả của việc thải chất độc hại vào bầu khí quyển khắp nơi trên thế giới của những tập đoàn kỹ nghệ. Các tổ chức bảo vệ môi trường lên án việc các nhà máy hóa chất của các nước công nghiệp gây ra nhưng đâu cũng vào đấy. Tốt hơn hết chúng ta đừng uống nếu cảm thấy nước mưa có mùi khác thường.”

Từ mùa xuân năm ngoái, mật độ mưa hàng năm một nghìn năm trăm mi-li- mét, năm nay chỉ còn tám trăm. Mưa là hiện tượng tự nhiên của trời đất, là thứ sản phẩm của khí hậu, thời tiết cũng như nắng gió luôn đi song hành để tạo nên bốn mùa xoay chuyển trong năm. Cho đến vài thập niên gần đây con người mới biết rằng hiện tượng trời đất mà ai cũng cho là tự nhiên ấy thực ra không tự nhiên chút nào! Con người tham dự không ít thì nhiều trong quá trình làm cho nhịp sinh thái biến đổi. Những năm gần đây mưa ít đi, gió bão bất thường lại tăng nhịp độ. Trong khi khí hậu thay đổi vì trái đất nóng dần, con người cứ lảm nhảm làm chủ thiên nhiên nên bóc lột thiên nhiên không thương tiếc. Trong cái thị trấn miền núi đã có hơn ba trăm năm lịch sử này sống yên bình hiền hòa với bốn mùa đều đặn thì ngày hôm nay sự yên bình hiền hòa ấy chỉ là nỗi niềm ký ức. Người dân hoài niệm và mơ ước. Không ai hiểu hoài niệm và mơ ước có liên hệ gì với nhau hay không, nhưng Ngãi vẫn thường thấy cha mình chép miệng thở dài khi thấy trời năm nay sao nóng quá, mùa đông lại kéo dài rồi ông thêm vào giọng buồn bã: “Không biết bao giờ mưa thuận gió hòa như những ngày cha còn bé!”

Ngãi hiểu cha và những con người đang sống ở thị trấn Liên Thủy này. Mơ ước là chuyện bình thường nhưng với một số người, họ mơ ước  chỉ vì thực tế có quá nhiều điều trái ngược với nỗi lòng của họ. Và dường như sự hy vọng dần dần mòn mỏi thì niềm mơ ước kia thế chỗ vào để con người không đi đến tuyệt vọng mau lẹ hơn. Ngãi mở PC và vào internet. Thế giới ảo mà thực, bởi nó hầu như giải đáp nhiều điều  thắc mắc trong lòng anh và ngay cả những người trong thị trấn này. Chiếc máy điện toán cá nhân hôm nay cũng là nơi mà người ta có thể hy vọng lẫn mơ ước! Hôm qua Ngãi nhìn mùa trăng xứ người mới nhận ra chiếc mặt trăng lưỡi liềm bên Pháp ngược với vầng trăng mùng mười xứ mình như Khanh kể trong lá thư đầu tiên lúc sang Đức du học. Nhưng màu trăng vẫn vậy, ánh sáng của nó làm dịu đi bao bất bình, nóng nảy một thời bồng bột tuổi trẻ và cho đến hôm nay vẫn gợi lên sự ấm áp của những hò hẹn tình yêu ngày mới lớn. Hôm thứ Năm từ trường học tỉnh lỵ, Ngãi nhận hai thư của Khanh. Mỗi thư có ba dòng vỏn vẹn: “Em nhớ anh. Chiều thứ bảy trước khi về nhà chúng ta uống café  ở quán Gió lúc năm giờ. Em vừa viết được bài nhạc mới.”

***

Khanh từ Đức về thăm Ngãi được hai tháng. Thực ra ở quê nhà miền Trung này Khanh chỉ có Ngãi là người thân. Từ một làng nhỏ miền núi của tỉnh Quảng Trị, mẹ Khanh sau khi chồng chết, đến làng này sinh sống với nghề may thuê khi Khanh mới được ba tuổi.  Ngãi và Khanh là bạn từ thuở ấu thơ, Ngãi lớn hơn Khanh hai tuổi. Khi Khanh mười hai tuổi, Ngãi theo cha lên cao nguyên sinh sống và chỉ về làng vào dịp nghỉ hè. Hai năm sau đó mẹ Khanh lập gia đình lần nữa và theo chồng vào miền Nam lập nghiệp. Từ đấy Ngãi mất tin tức của Khanh nhưng anh không bao giờ quên kỷ niệm êm đềm thời thơ ấu với cô bạn nhỏ.

Ngãi nhớ những đêm mùa hè làng quê, Khanh muốn xem trăng rằm. Ngãi xin phép mẹ Khanh và dắt Khanh chạy xuống bàu Gáo. Hai đứa ngồi trên bờ bàu ngửa mặt nhìn trăng qua tàn cây gáo thưa lá. Khanh bảo: “Trăng xa quá!” Ngãi vỗ vai Khanh chỉ xuống bàu. Vầng trăng tròn trĩnh phản chiếu trên mặt nước tĩnh lặng như một tấm gương lớn và Khanh đứng lên nhìn trăng một cách chăm chú say mê. Ngãi ngồi dưới chân Khanh rồi quay ra nằm ngửa nhìn trăng trên tàng cây cao, chỉ một lúc Ngãi buồn ngủ rồi sau đó giật mình với cảm giác vừa ngủ một giấc dài và mở mắt vẫn thấy Khanh đứng nhìn trăng. Khanh cứ lặng lẽ đứng nhìn chiếc đĩa trăng lấp lánh trên mặt nước bàu như một pho tượng khiến Ngãi đứng dậy hỏi: “Em thấy gì trong trăng mà nhìn lâu như thế, chúng ta đi về.” Bấy giờ Khanh thì thầm bảo: “Em không chỉ nhìn mà còn nghe trăng hát.” Ngãi cười nhặt một hòn sỏi ném xuống bàu. Mặt trăng vỡ tan trăm nghìn mảnh. Khanh đấm mạnh lên vai Ngãi  rồi cả hai đi về nhà.        

Những năm tiếp theo trăng trở thành người bạn thân thiết của cả hai người và riêng đối với Khanh thực sự có hai vầng trăng. Vầng trăng trên trời của Khanh và vầng trăng dưới nước dành cho Ngãi. Những ngày trăng tròn cả hai thường đến bàu gáo xem trăng. Ngãi thường hỏi: “Trăng nào hát cho em nghe?” và Khanh trả lời: “Cả hai”. Ngãi hỏi lại: “Thế sao anh không nghe?” Khanh bảo: “Tại anh không biết hát!” Lúc bấy giờ thỉnh thoảng Khanh cất tiếng hát. Bài ca ngẫu hứng được một cô gái chín tuổi có giọng cao trong trẻo hát lên lúc bấy giờ ngân vang rất xa và cũng từ đấy Ngãi nhận ra Khanh có năng khiếu âm nhạc.

Năm Ngãi mười hai tuổi, một đêm mùa thu, Ngãi chỉ cho Khanh mặt trăng trên mặt bàu trong sáng như một tấm gương bảo: “Em có thấy lạ không, trăng của em trên trời đi về Tây thì trăng của anh dưới nước lại đi về Đông?” Lúc ấy Khanh nói: “Trăng của chúng ta sẽ không bao giờ gặp nhau”.

Năm sau, mỗi khi hai người chạy xuống bàu gáo xem trăng, Khanh thường nói: “Em mượn mặt trăng trên bàu của anh, và anh không được phép làm tan mặt trăng này.” Sau đó Khanh tiếp tục ngắm trăng phản chiếu trên mặt nước trong khi Ngãi nằm ngửa trên bờ cỏ nhìn trăng qua tàn cây rồi lại ngủ quên lúc nào không hay. Mười hai năm sau, khi Ngãi học đại học xa nhà, mỗi lần nhớ lại vầng trăng phía Đông này, Ngãi  lại tự hỏi Khanh bây giờ làm gì và đang ở đâu?

Năm Ngãi học năm cuối cùng đại học Khoa Học, một hôm có toán sinh viên dán nhiều tấm bích chương quảng cáo cuộc trình tấu violon của trường quốc gia âm nhạc lên tường giảng đường, Ngãi xem thấy tên Khanh là một trong ba người biểu diễn bài “Moonlight Sonata” của Beethoven bằng vĩ cầm. Ban đầu Ngãi cho rằng chỉ trùng tên họ nhưng anh linh cảm đó là Khanh vì chỉ có Khanh mới có thể nghe vầng trăng hát từ năm mười tuổi.

Gặp lại nhau sau hậu trường, Khanh đêm ấy không còn là đứa trẻ ngày xưa mà là một cô gái trưởng thành già dặn. Khanh bảo: “Chúng ta lớn rồi mà!” khi Ngãi nói “Anh vẫn xem Khanh bé bỏng như trước tuy ngày hôm nay Khanh là một cô gái thành danh xinh đẹp.” Nghe xong Khanh cười bảo: “Em không thành danh nhưng bao giờ em cũng mong gặp lại anh”.

Sau buổi trình tấu, Ngãi và Khanh đi ăn khuya và uống café. Ngồi trong quán, Ngãi chợt đứng lên bước ra khỏi cửa nhìn lên bầu trời rồi sau đó lại vào ngồi bên Khanh. Khanh hỏi: “Anh tìm gì đấy?” “Anh tìm trăng”, Ngãi trả lời. Khanh cười hỏi lại:

– Thế anh có thấy trăng hay không?

– Có nhưng rất xa, nhưng dù xa anh vẫn thấy.

Khanh lại bảo:

– Hôm nay mùng ba làm gì có trăng.

– Có chứ, lúc nào cũng có vầng trăng quá khứ theo chúng ta. Anh vẫn thấy trăng sau tàn cây gáo mà!

Khanh cảm động, nắm lấy tay Ngãi rất lâu. Ngãi im lặng nhìn Khanh chăm chú, bấy giờ Khanh buồn bã nói: “Em lập gia đình được hai năm nhưng đã ly dị sáu tháng trước.” Ngãi giật mình, ánh mắt lạc lõng, nhưng diễn tả phần nào tâm trạng thực của mình khi nghe Khanh nói. Riêng Khanh, nàng không dám nhìn lâu ánh mắt ấy. Khanh cúi đầu nói:

– Mẹ em mất ba năm trước, em bơ vơ và muốn có nơi nương tựa, em phải lập gia đình.

Khanh không nói thêm nhưng Ngãi hiểu Khanh muốn gì khi kể với anh những thông tin đau buồn ấy. Nhưng đời người hoàn cảnh nào cũng có thể xảy ra, vấn đề là con người có vượt được hoàn cảnh hay không? Ngãi không muốn biết thêm những gì đã xảy ra với Khanh nên anh nói với nàng:

– Em khỏi phải kể thêm, liệu chúng ta có thể gặp mặt nhau nữa hay không?

– Sao không được, em bây giờ tự do mà!

Ngãi tự dưng hỏi: “Em có con hay không?” Khanh lắc đầu. Khanh nói nàng đang ở trọ chung với hai cô bạn vừa tốt nghiệp đang tìm việc ở Gia Định. Ngãi ghi địa chỉ của Khanh xong rồi hai người chia tay.

Sau hôm ấy, Ngãi thường gặp Khanh vào cuối tuần. Hai người đi chơi với nhau nhưng cả hai đều tránh nói chuyện buồn quá khứ.  Khanh có việc làm trong trường quốc gia âm nhạc sau khi tốt nghiệp. Trường thỉnh thoảng gửi Khanh đi trình tấu ở những tòa đại sứ phương Tây khi họ yêu cầu. Một hôm Khanh nói với Ngãi: “Tòa đại sứ Đức cho em một học bổng hai năm sáng tác âm nhạc tại Frankfurt. Nếu không có gì trở ngại tháng tới em sẽ ra đi.” Ngãi vui lúc nghe tin ấy trong khi Khanh nhìn vào mắt Ngãi hỏi: “Anh thực sự vui khi em đi học xa như thế sao?” Ngãi gật đầu: “Anh nghĩ rằng em cần một vị trí nghề nghiệp vững chắc cho tương lai.” Ngãi thành thật trả lời nhưng Khanh thâm tâm lại nghĩ Ngãi không yêu mình, và cho rằng mình từng lập gia đình vốn là bóng tối gây trở ngại cho tình cảm Ngãi. Tuy nhiên Khanh không nói ra mà tự an ủi, có nhiều lối đi đến tình yêu và vượt qua được trở ngại quá khứ mới là tình yêu đích thực. Từ đó, Khanh không bận tâm đến tình cảm nữa mà lo cho con đường tương lai như lời khuyên của Ngãi.

Buổi chiều hai người đi ăn và uống café lần cuối với nhau vì hôm sau Khanh lên đường du học, Ngãi hỏi: “Em xem có thứ gì để quên không vì lên máy bay rồi không thể trở về lấy được nhất là giấy tờ cá nhân cần thiết.” Thái độ Ngãi cẩn thận như đang lo lắng cho người thân sắp đi xa. Khanh cười nói: “Em chỉ sợ quên anh ở Sài gòn mà thôi!”

Ngãi lắc đầu bảo:

– Bên cạnh em và anh còn vầng trăng quá khứ kia mà!

– Có thật là ánh trăng ngày cũ sẽ dẫn đường quãng đời tiếp theo của em hay không?

– Chắc chắn và soi sáng cả cho anh. Nhờ nó chúng ta vượt được những trở ngại nếu có trên quãng đường đời và anh luôn tin như thế. Anh không bao giờ quên vầng trăng mà em gửi cho anh đêm trước ngày anh lên cao nguyên thì ngày mai em ra đi, anh cũng gửi theo em vầng trăng ngày cũ. Thực ra anh gửi hay không gửi nó cũng luôn hiện diện trong cuộc hành trình một đời chúng ta.”

Nghe Ngãi nói Khanh cười buồn và vững tin dù nàng từng phấn đấu rất nhiều từ ngày mẹ mất. Sau ngày gặp lại Ngãi, thâm tâm Khanh thấy mình lạc quan hơn trước và Ngãi cũng thế. Những đêm trăng Sài gòn hiếm hoi vì những căn nhà cao tầng che khuất, Ngãi phải chờ thật khuya mới thấy vầng trăng quen thuộc trên cao và khi mà thành phố chìm vào giấc ngủ, mặt trăng mới cất tiếng ru trong ánh sáng trắng ngà trải khắp mọi nơi. Ngãi chỉ nhận ra âm thanh ngọt ngào của trăng khi mà lòng mình nhẹ nhàng với cảm giác tuổi thơ bình an ngày trước.

Khanh viết thư hàng tháng cho Ngãi. Khanh bảo: “Trăng ở đây xuất hiện khác với quê chúng ta, mùa trăng khuyết lưỡi liềm úp xuống đất…” rồi Khanh lại giải thích, “… có lẽ nó cảm thấy lạnh lẽo hơn ở quê nhà… nên phải úp xuống đất”. Ngãi hiểu Khanh cô đơn ở xứ người nên anh an ủi: “Không phải vầng trăng lạnh lẽo mà giấu mặt. Trăng chỉ làm dáng mà thôi.” Lá thư kế tiếp Khanh viết: “Em rất cô đơn, nhưng mùa trăng xứ người vẫn cho em cảm giác có anh bên cạnh… em tự tin hơn về một tương lai.” Không biết Khanh ngụ ý tương lai thế nào nhưng Ngãi vui khi biết ít ra những lá thư anh viết có thể giúp Khanh ổn định mặt tinh thần.

Sáu tháng sau, Khanh lại viết thư cho biết: “Học hành khó khăn vì ngôn ngữ tuy rằng đã phải học tiếng Đức trước khi vào lớp sáng tác nhạc.” Một vài tấm hình của Khanh trong quần áo dày với mùa đông Đức quốc, đặc biệt một tấm hình Khanh ngồi trên ghế đá công viên ban đêm phía trên đầu là một mặt trăng lưỡi liềm với mặt khuyết úp xuống đất”.

Qua năm thứ hai, Khanh cho Ngãi biết có một thầy giáo dạy nhạc theo đuổi và muốn kết hôn với nàng. Ngãi suy nghĩ nhiều đêm và kết luận rằng tương lai mà Khanh ngụ ý trong thư là mối tình duyên đang chờ nàng bên Đức.

Khi nhận được thư Ngãi với lời chúc Khanh may mắn trong tình duyên mới, Khanh thâm tâm luôn cho rằng Ngãi hoàn toàn xem mình một cô em gái, một kẻ đồng hương dù nàng vẫn mơ hồ về một vầng trăng quá khứ mà cả hai đều chia sẻ. Sáu tháng trước khi khóa học sáng tác âm nhạc chấm dứt, Khanh lập gia đình với Hein F. một giáo sư dạy dương cầm của học viện Âm nhạc Frankfurt và sau đó được gia hạn ở lại Đức trong khi làm thủ tục nhập tịch theo chồng.

Ngãi tốt nghiệp cử nhân khoa học và sau đó anh tiếp tục học cao học sau khi xin đi dạy học ở một số trường tư thục để mưu sinh. Một đêm dạy lớp tối về muộn chạy xe gắn máy trên đường về nhà, vô tình nhìn lên thấy mảnh trăng lơ lửng trên tàn cây cao dọc hai bên đường, Ngãi cho rằng ngày hôm nay nhớ trăng cũng chỉ là nỗi niềm hoài cảm một thời quá khứ. Năm tiếp theo anh về gia đình và đi dạy toán cho các trường trung học tỉnh lỵ. Cha Ngãi khuyên anh lập gia đình sau khi biết Khanh đã có chồng bên Đức. Ngãi tuy muốn vâng lời cha nhưng cuộc tình mơ mòng của anh với Khanh cho anh một cảm xúc nửa hư nửa thực khi hồi tưởng. Anh dường như bằng lòng với sự sắp đặt số mệnh và không có chút thích thú nào với những cô gái khác để có thể tính chuyện trăm năm.

Cha Ngãi thỉnh thoảng hỏi: “Con không cảm thấy cô đơn hay sao?” Ngãi trả lời cha: “Mẹ mất đã ba mươi năm mà cha vẫn sống vui vẻ, con nghĩ nỗi cô đơn của cha hay của con cũng không làm cho mình phải thấy cần thay đổi một nếp sống vốn đã yên bình và hạnh phúc.”  Cha Ngãi không bằng lòng câu trả lời, nhưng ông không nói gì thêm. Ngãi thỉnh thoảng vẫn nhận thư của Khanh bên tận trời Tây nói kể chuyện như anh em thăm hỏi nhau.

Một năm hai lần Khanh gửi cho Ngãi những bản nhạc mà Khanh sáng tác. Những bản nhạc này, Ngãi nghe nhiều lần với cảm giác những lời tâm sự của Khanh. Mỗi bản nhạc tiết tấu khác nhau và viết rất công phu vì Khanh lúc này là một trong những nhà soạn nhạc nổi tiếng của Đức với nhiều giải thưởng lớn của các nước châu Âu. Năm Khanh bốn mươi tám tuổi, nàng viết thư báo tin sẽ về quê hương thăm Ngãi và làng xưa. Khanh cho biết nàng về một mình vì người chồng lớn tuổi đã mất sáu tháng trước và nàng sẽ ở nhà Ngãi cho hết thời gian nghỉ hè ba tháng của mình.

Khi gặp lại nhau sau hai mươi lăm năm mỗi người mỗi ngả, Khanh vẫn nhắc câu nói thuở nào: “Trăng của anh về Đông trong khi trăng của em về Tây có đúng không?” Ngãi gật đầu nhưng giản dị nói:

– Em về thăm anh vui lắm!

Giọng Ngãi xúc động. Khanh ôm anh khóc trong sự yên bình ngày gặp nhau đầu tiên tại Sài Gòn trước khi về Nha Trang. Buổi chiều Ngãi mướn hai phòng khách sạn. Khanh bảo người giúp việc khuân tất cả hành lý vào phòng của nàng sau đó gọi Ngãi sang nói chuyện. Khanh nói:

– Em để hành lý ở đây nhưng tối em sẽ sang ngủ ở phòng anh.

Nghe Khanh nói xong, Ngãi chỉ im lặng rồi lắc đầu tỏ ý phản đối. Khanh nói tiếp:

– Em về lần này thăm anh và có thể không có lần tới. Chúng ta lớn tuổi cả và không ai bảo đảm sẽ có đủ điều kiện để thăm viếng nhau thường xuyên về sau. Em thực sự muốn có anh từ khi em bước chân lên mảnh đất quê hương này. Anh bên cạnh em cả trong giấc ngủ là điều em mơ ước từ ba mươi sáu năm trước, nhưng hình như bao giờ cũng có một khoảng cách giữa hai chúng ta. Ngay cả lúc em tưởng chúng ta gần gũi nhau nhất thì giữa hai người bao giờ cũng có một giòng sông chia cắt mà em, anh hoặc cả hai lao xuống  đều bị chết đuối trước khi nắm được tay nhau. Trong những cơn mơ về sau em vẫn thường thấy chúng ta chết đuối và tan biến trong sự sợ hãi một định mệnh xuất phát từ thói quen truyền thống của người Á Đông chúng ta.

Thấy Ngãi im lặng lắng nghe, Khanh nói tiếp:

– Những năm gần đây em mới thấy rằng chúng ta không có can đảm thực hiện ước mơ của mình mà luôn xem nó như điều không thể thay đổi được. Chúng ta thất bại nhưng vẫn vui vẻ và an phận trong sự thất bại ấy. Thời gian trước đó đủ cho em hiểu được sự thật thì hạnh phúc của một ước mơ đã xa cách nghìn trùng. Nếu ngày hôm nay điều em ước muốn không thể thực hiện được thì ngày mai em sẽ về lại Đức quốc. Anh chắc chắn hiểu điểu em nói vì nó cũng là điều mà anh muốn nói nhưng mãi giấu kín trong lòng.

Đêm ấy Khanh sang phòng Ngãi ngủ. Nằm gối đầu lên cánh tay của Ngãi, Khanh mỉm cười nói: “Hiếm hoi trăng của chúng ta mới gặp được nhau!” rồi hồn nhiên ngủ say sưa như một cô bé sau buổi học trưa đi bộ thật xa về nhà. Chiều hôm sau về đến thị trấn Liên Thủy, vào nhà Khanh được Ngãi cho ở căn phòng khách và buổi tối cha Ngãi gọi Khanh lại bảo: “Con có thể làm lại cuộc đời” sau khi ông biết chồng Khanh đã mất.

Những tuần lễ đầu tiên trở lại quê hương ấu thơ của mình, Khanh xúc động đi lang thang khắp nơi trong làng như muốn tìm lại kỷ niệm nhưng làng xóm hôm nay thay đổi và hoàn toàn xa lạ. Khanh chỉ sống với giấc mơ cũ và viết nhạc trong khi Ngãi thường vắng nhà vì đi dạy học. Khanh mang cây vĩ cầm  ra sân, ngồi dưới giàn hoa giấy đỏ và thường độc tấu những đêm có trăng. Có những buổi chiều nhìn Khanh ngồi lặng lẽ ngoài hành lang phía Đông ngắm chiều xuống, Ngãi cảm tưởng nàng như đang lắng nghe âm thanh trời đất. Buổi tối hai người đi uống café  quán Gió đầu thị trấn, kể chuyện về một thời xa xưa như cổ tích, nhưng không ai nhắc đến tình cảm của mình. Sau này Khanh bảo tình cảm của cả hai chìm trong hồi ức và biến thành âm thanh trong những trang nhạc nàng sáng tác.

Những buổi trưa hè vắng lặng, Ngãi nghe Khanh chơi những đoản khúc nàng viết cho vĩ cầm. Tiếng đàn mang nặng tâm sự trong suốt quãng đời đã qua. Lúc này với Khanh chỉ có nhạc, nàng viết nhạc, tạo ra những cung bậc tình cảm vừa tế vi vừa sâu lắng, là thứ ngôn ngữ riêng của tâm hồn nàng. Nghe nhạc của Khanh, Ngãi mơ hồ nhận được tình cảm của nàng dành cho anh. Tuy không nói ra nhưng dòng nhạc nhẹ nhàng, êm ả và lắng đọng. Tháng tám vừa qua, nghe bản blue mới của Khanh, Ngãi nói:

– Tuy không có năng khiếu âm nhạc, nhưng nghe bản nhạc của em không khác một cơn mưa vừa đi qua thị trấn này. Anh có cường điệu lắm không, nhưng rõ ràng lòng cảm xúc như thế!

Khanh không trả lời chỉ nhẹ nhàng gật đầu như đồng tình với cảm nhận của Ngãi. Nàng ngồi cạnh cửa sổ nhìn ra vườn. Nắng vẫn tràn ngập trên giậu bạch hạc và trời đất vẫn ngơ ngác vì thiếu mưa. Ngãi thầm nghĩ, phải chăng Khanh làm nhạc vì trần gian đang cần tưới mát không chỉ nước mưa mà còn dòng âm thanh dịu dàng êm đềm tuyệt vời ấy?

Nói với Khanh, nàng quay lại mỉm cười vẫn không nói gì với anh rồi nhìn ra vườn. Ngãi pha ly café mới lẳng lặng mang đến ngồi cạnh Khanh uống. Buổi trưa im vắng và lúc này Ngãi mới nghe tiếng chim gù gù phía xa. Khanh đang lắng nghe tiếng chim cu gáy buổi trưa. Ngãi hiểu âm thanh này, tiếng chim cu buổi trưa hay tiếng gà trên sông là thứ âm thanh vừa quá khứ vừa hiện tại. Nó là tiếng vang vọng phần đời đã qua và khi nghe tâm hồn bỗng dưng tiếc nuối như thèm vực lại giấc mơ êm đềm ngày cũ. Bên cạnh đó, nó còn là thứ âm vọng buồn bã rã rời, uể oải của buổi trưa mùa hạ chầm chậm dìm con người vào trạng thái lừ đừ mệt nhọc. Nó là tiền thân của tiết tấu blue. Khanh từng bảo Ngãi như thế, lúc ấy anh hỏi nàng rằng phải chăng nhạc là âm bản đời sống và Khanh gật đầu.

Tại sao như thế nhỉ? Có phải phiền não trên thế gian này là mặt khác của hạnh phúc? Ngãi thầm cảm nhận và thỉnh thoảng xem xét một quãng thời gian đi qua và cảm thấy dường như bản thân mình mỗi lúc mỗi phải bận rộn, lo toan đối phó với những trạng huống không dễ dàng chút nào. Nghe Ngãi than phiền, Khanh cười dịu dàng nói: “Anh phải nghe thêm nhạc, không phải chỉ cung bậc mà phải xem mình chính là cung bậc, có như thế anh mới thật sự nhẹ nhàng và thoát khỏi mọi ràng buộc khó khăn cuộc sống… Với em, nhạc không chỉ giúp cởi trói nỗi đau đớn phiền muộn mà còn vun quén niềm hy vọng trên những chia lìa, đổ vỡ thế gian này”.

Hôm ấy Ngãi vui và lắng nghe Khanh nói. Có nhiều hôm đang dạy học nhớ Khanh đến khi gặp nàng anh vẫn thấy bứt rứt, Ngãi không hiểu tại sao lại có thứ cảm giác sắp sửa mất nàng dù Khanh lúc nào cũng dịu dàng, đằm thắm như vệt nắng mùa thu trên mái trường cũ trong ký ức mình. Ngãi thường lặng lẽ đón nhận một cảm xúc tưởng như bên ngoài thể xác mình như thế.

Đôi lúc, Ngãi nhận ra mình chỉ sống với những nếp gấp hằn sâu trong tiềm thức không chỉ bản thân mình mà của cả gia đình và đất nước. Anh đi trên những con đường mòn lẵn và thừa hưởng mọi thứ trên đời mà ông bà cha mẹ đã từng thụ hưởng. Mãi đến đêm ấy, nghe Khanh dạo một khúc nhạc bằng cây vĩ cầm của nàng, anh mới nhận ra mình chưa bao giờ có tự do thật sự. Anh sống trên những quãng đời sống phân chia tạm bợ. Hết ngày này đến tháng nọ, được đánh dấu bằng những biến cố và những biến cố này rõ rệt hay mơ hồ cũng chỉ là những nếp gấp. Trên đó anh bằng lòng với tất cả mọi thứ mà anh và mọi người gọi là số phận. Khi gọi tên số phận, người ta đã đầu hàng hoặc chấp nhận nó bằng sự biện hộ của chính thâm tâm mình trước những thứ gọi là nghịch cảnh. Lúc bấy giờ phải chăng nếp gấp vô hình nhưng luôn hiện hữu trong tâm thức mỗi người như những chiếc hộp, khóa kín họ lại bằng tên gọi số phận và cầm tù họ bằng sự cam chịu. Họ vui vẻ hoặc sợ hãi bằng lòng mà không hề biết rằng mình không có chút tự do nào đối với chính bản thân mình qua sự biện hộ thuận mệnh ấy.

Nhiều khi Ngãi tự hỏi: “Có sự liên hệ nhân quả nào giữa truyền thống và định mệnh?” Và sau đó anh lại nhận ra định mệnh chỉ là hóa thân của truyền thống. Cũng như nạn nhân chỉ là thứ âm bản truyền thống. Trên sân khấu cuộc đời, người ta có thể vừa tung hô truyền thống nhưng lại nguyền rủa số mệnh. Người ta mơ hồ hoặc không hề biết chính truyền thống đã tạo ra số mệnh. Số mệnh là chiếc khung giam hãm cuộc đời từng người sau khi người ta cho rằng đã làm hết bổn phận và bổn phận chỉ là sự lập đi lập lại mãi một khuôn thước mà ai cũng bảo là chân lý. Quá trình vận động ấy con người trở thành nô lệ và đánh mất chính mình.

Dòng âm thanh Khanh mang lại cho Ngãi ngày hôm ấy như một cơn mưa rào dập tắt những u mê một thời nô lệ vào lối mòn của bao thế hệ con người. Anh cũng nhận ra đất nước kiệt quệ niềm tin tưởng và hy vọng vào tương lai cũng bởi chỉ biết đấu tranh để sống còn trên những lối mòn do ông bà tổ tiên vạch ra. Tâm sự với Khanh, nàng lắc đầu bảo: “Em không hiểu và không muốn hiểu. Nhưng dòng nhạc em sáng tác là ước muốn và hy vọng của chính mình. Đấy là tự do, thế thôi!” Ngãi gật đầu đồng ý.

Chiều xuống, Khanh nói với Ngãi: “Em muốn thăm lại nơi em đã đứng nghe trăng hát lúc mười tuổi trước khi trở về Đức.” Ngãi gật đầu nhớ ra tuần tới Khanh sẽ trở về Frankfurt. Hai người theo con đường trước nhà ra đồng cỏ xơ xác cuối làng đứng nhìn về ngọn núi phương Bắc. Ngọn núi ấy từng ngăn bao trận gió dữ mùa đông giờ đang lờ mờ trong không khí ảm đạm buổi chiều vì hơi nóng ngột ngạt bốc lên bởi thiếu mưa. Những ngày còn bé, mỗi chiều Ngãi ra ngồi ngoài sân nhìn rặng núi Đông Bắc này không biết chán. Lúc bấy giờ, gió chiều còn mát mẻ và mùa đông vẫn còn những trận gió bấc lạnh cắt da thịt. Dãy núi hình voi phục trước nhà ngày xưa với những đóm sáng lập lòe do những trận đốt rẫy khai nương đã khơi tâm hồn Ngãi bao quê hương huyền hoặc cổ tích và nuôi dưỡng tâm hồn anh những tình cảm thiêng liêng với thiên nhiên trời đất. Ngày hôm nay, hình voi của núi vẫn còn nhưng màu xanh xem như biến mất. Núi trơ một màu đất đá, buồn như hoài cảm một thời yên vui đã lùi lũi xa xăm. Ngãi và Khanh đi về hướng cây gáo. Dưới chân cây gáo cổ thụ hai người ôm này, ngày xưa anh và Khanh ngồi dày đặc phân quạ. Ngãi nhìn lên trời, chỉ thấy cành khô với tán lá xơ xác. Nhìn xuống bàu cạn nước, trơ những khóm lục bình úa vàng và từng mảng bùn khô nứt nẻ. Trên trời dưới đất không hề thấy mảy may chút tương quan. Mọi thứ như cô độc lẻ loi và theo đuổi nỗi thống khổ của riêng mình.

Khanh đứng ngẩn ngơ trên bờ chiếc bàu ngày xưa bao giờ cũng trong xanh đầy ắp nước rồi nàng cúi xuống nhặt một nhánh lục bình khô cháy đang vỡ từng mảnh vụn trên tay. Ngãi hỏi:

– Em nghĩ thế nào về một hôm nay sau một hôm qua ba mươi sáu năm?

Khanh thở dài, chậm rãi trả lời:

– Thì như cành lục bình khô này. Ba mươi sáu năm đủ làm kỷ niệm khô héo để rồi tan theo gió.

– Kỷ niệm làm sao tan rã được?

– Vì kỷ niệm cũng chỉ là nỗi nhớ mong về những điều mình cho là hạnh phúc trong cuộc đời mình. Nỗi nhớ mong ấy có ngày không chịu nổi sự bào mòn của thời gian nên nhạt nhòa tan rã đi!

– Em viết nhạc nhưng sao lại thực tế như thế?

Nghe Ngãi nói như than, Khanh quay lại mỉm cười rồi nắm tay anh hỏi:

– Anh còn nhớ, em từng có một vết thương ở chân khi chúng ta lội mương bắt chuồn chuồn trâu cho cắn rốn để biết bơi hay không?

Ngãi gật đầu, trong khi kéo anh ngồi xuống bờ gàu, Khanh vén ống quần Jean chân phải. Bên trên mắt cá chân của Khanh vẫn còn một vết sẹo con hình lưỡi liềm và chung quanh cổ chân Khanh là một sợi dây chuyền bạc lóng lánh. Đưa tay chỉ vết sẹo, Khanh nói:

– Em lội theo anh vào lùm cây dưới mương và bị một thanh tre gãy chìm dưới nước đâm phải. Hôm ấy cả hai chúng ta cùng khóc khi thấy máu không ngưng chảy dù đã dùng lá cây nhai đắp lên trên. Anh nhớ không?

Ngãi gật đầu mắt nhìn ra xa như thấy lại kỷ niệm cũ. Khanh nói tiếp: “… cuối cùng anh dùng bùn đắp lên máu mới cầm được. Sau này trưởng thành mỗi lần nhìn thấy vết sẹo cong cong em nhớ đến mặt trăng làng cũ và lời anh nói với em khi theo cha lên cao nguyên: Anh gửi lại em mặt trăng trên tàn cây gáo…”

Khanh chợt im lặng và lần này nhận ra Ngãi đang nắm lấy tay mình. Ngãi nói: “Ba mươi sáu năm em mới trở lại làng cũ và không quên kỷ niệm, theo anh là điều hết sức hạnh phúc. Phải chăng chính điều này làm em trở về thăm quê hương?”

Khanh mỉm cười trả lời: “Có lẽ như thế và hơn thế nữa em muốn thăm anh, không phải anh từng can dự vào việc tạo nên vết sẹo kia…?” Khanh lúc này chỉ vào sợi dây chuyền bạc ở cổ chân nằm trên vết sẹo nói tiếp, “… em còn xiềng mặt trăng này lại vì em sợ nó biến mất theo anh.” Ngãi lắng nghe Khanh nói xong mới bảo:

– Mặt trăng theo em là mặt trăng trên trời cao, trong khi mặt trăng theo anh là mặt trăng trên mặt nước bàu. Nó chính là chiếc bóng của mặt trăng từng cho em nghe tiếng hát và hơn nữa, còn cho em cả một cuộc đời.

– Em còn nhớ ngày xưa anh nói rằng trăng em về Tây trong khi trăng của anh lại đi về Đông, thành ra cả hai mặt trăng chưa bao giờ gặp được nhau. Nhưng dù gặp hay không gặp, trăng từng cho cả hai chúng ta cuộc đời.

Ngãi nghĩ Khanh nói không sai, cả hai người từng có chung một vầng trăng. Chỉ có điều cái gọi là số mệnh không cho hai người có chung một cuộc đời dù trong lòng hai người khi nghĩ về nhau đều nhớ đến một vầng trăng duy nhất, vầng trăng của thời thơ dại.

Buổi trưa hai ngày trước khi Khanh trở về Đức, trời có một cơn mưa thật lớn. Ngãi đưa tay đón nước mưa đưa lên mũi ngửi rồi nói với cha: “Một cơn mưa thật.” Cha Ngãi mừng rỡ lấy chiếc lu to ra hứng nước mưa, không khí mát hẳn sau đó. Ngãi theo Khanh ra ngoài hành lang phía hông nhà. Khanh xướng âm một đoạn nhạc mà nàng vừa viết sau đó bảo: “Em viết tặng anh bản nhạc này…”

Ngãi hỏi:

– Bản nhạc tên gì?

– Tấu khúc 1 “Trăng Trong Mưa” em viết cho vĩ cầm, trung hồ cầm và dương cầm.

Khanh lấy cây vĩ cầm và trước khi đàn nàng nói:

– Hiếm khi trời có trăng mà lại mưa, nhưng thực tế cuộc đời ánh sáng dịu dàng của trăng, không khí dịu mát của mưa cùng âm thanh mưa rơi tiếp nối dồn dập bất tận là một khai tấu tuyệt vời cho hạnh phúc tình yêu.  Đời chúng ta mất quá nhiều cơ hội để có một bắt đầu cho một hạnh phúc lâu dài, thay vào đó chỉ là các ước mơ ngắn ngủi từ vầng trăng cô đơn lẻ loi từng đêm xuất hiện ở đáy sâu thẳm tâm hồn mỗi người. Ba mươi sáu năm qua dường như vẫn không hề thay đổi. Em viết khúc nhạc này tặng anh để khi em đi rồi, anh nghe may ra trong chính dòng âm thanh ấy cảm nhận được ước mơ của cả hai chúng ta. Em cũng mong nó còn là khát vọng cả đời một ai đó, ngày hôm nay mong đợi một cơn mưa trong lành và một vầng trăng thanh bình trong khi sự ô nhiễm đang lan tràn tàn phá không ngơi nghỉ thiên nhiên cho đến cả tâm hồn con người trên hành tinh này.

Khanh bắt đầu bằng cung Re trưởng, âm vang tưởng như từ xa vọng về để rồi lớn dần bằng tiếng mưa nhẹ sau đó mất hẳn tiếp theo dòng âm thanh bàng bạc lắng đọng như ánh trăng dàn trải khắp nơi. Rồi tiếng mưa dồn dập trở lại, tiếng mưa mang nỗi háo hức, hoài mong lẫn đợi chờ. Khi bản prelude chấm dứt, Ngãi mới nhận ra mưa đã tạnh từ lâu và một góc thị trấn đang quang đãng dần.

Khanh đứng tựa vào Ngãi và cả hai nhìn qua bên kia giậu bạch hạc. Hoa trắng một vạt dài, trên đó một vài con ong bầu đang hút nhụy. Xa hơn nữa, hai con bướm đang lượn trên chùm hoa sầu đông đầu ngõ. Ngãi nghe trong gió thoảng mùi tóc của Khanh trong mát như nước mưa. Khanh quay sang bảo Ngãi: “Sau cơn mưa em luôn có cảm giác tiếc nuối…” Không thấy Ngãi nói, Khanh lại hỏi: “Tại sao anh vẫn không lập gia đình.” Ngãi ngập ngừng: “Anh bỏ qua nhiều cơ hội, đến ngày hôm nay nhận ra đã quá lớn tuổi thấy không còn cần thiết cho việc ấy nữa.” Khanh lắc đầu nhưng không giải thích gì về thái độ của mình, sau cùng nàng nói nho nhỏ: “Mười lăm năm trước, em đã từng nghĩ rằng em yêu anh nhưng hình như sau đấy chỉ thấy mình là mảnh trăng cô đơn hàng đêm soi sáng cho riêng mình… trong khi đó anh bao giờ cũng câm lặng bên cạnh em cho đến ngày em sang Đức. Anh vẫn là người bạn thân thiết hơn là người đàn ông mà em thiết tha được yêu”.

Ngãi quay sang Khanh nhìn vào mắt nàng nói: “Những ngày Sài gòn cũ, anh yêu em nhưng mãi giữ trong lòng và chờ đợi em trở về sau hai năm du học. Nhưng sau đó em ở lại Đức với cuộc hôn nhân mới. Từ đó anh tự cho mình chỉ nên là vầng trăng khuyết của thời thơ dại tốt hơn là vầng trăng tròn mãn khai với tham vọng chiếu sáng cho một mối tình. Anh không thất vọng nhưng tự cho mình không đủ nhân duyên. Anh bằng lòng và cho đến hôm nay anh vẫn vui và vui hơn khi biết em thành đạt”.

Khanh lắng nghe Ngãi nói, khuôn mặt yên ả thinh lặng như một đóa huệ trắng sau cơn mưa. Phảng phất một chút cay đắng thoáng qua rồi bình an. Khanh nói: “Em sẽ viết tiếp tấu khúc trăng và mưa cho chúng ta…” Ngãi chợt ngập ngừng hỏi, “Liệu em có trở về lần nữa hay không?” Khanh im lặng một lúc mới hỏi lại: “Liệu anh có thích em về lần nữa hay không?” Ngãi không nói chỉ gật đầu. Khanh mỉm cười, trong nụ cười như có âm vang của tiếng mưa trong trăng… Ngãi nghĩ như thế. Ngày kế tiếp, Ngãi đưa Khanh vào Sài gòn để trở về Đức.

Tám tháng sau, Ngãi nhận đủ năm tấu khúc “Trăng Trong Mưa” của nàng và một đĩa CD thu ngay trong ngày trình tấu tại đại hí viện thành phố Frankfurt. Bài Symphony ấy trở thành một trong những tấu khúc kinh điển diễn tả nỗi thống khổ của một thời đại ô nhiễm từ môi trường sống cho đến tâm hồn con người và sự cứu rỗi qua âm thanh mưa rơi lẫn tiếng hát ngợi ca ánh sáng vầng trăng hồn nhiên thuần khiết biểu tượng tuổi thơ của mỗi một con người …

Lê Lạc Giao

©T.Vấn 2023

Kính quý tặng nhà văn Song Thao

Bắt chước ông Luân Hoán

Thử bày giấy, cọ, sơn

“Vẽ” chân dung Vua Phiếm

Xem giống chút nào không?

.

Ra đời năm 38

Khi cha ở Sơn Tây

Ngặt quê làng Giáp Bát

Muốn về khai sinh đây

.

Phải chờ thêm vài tháng

Dĩ nhiên giấy tờ sai

Tử vi chẳng thể chấm

Ngẫm lại, thế mà hay

.

Không bận tâm lo nghĩ

Phần số như thế nào

Cứ học hành chăm chỉ

Đường công danh, đẹp sao!

.

Năm 64 tốt nghiệp

Cử nhân trường Văn Khoa

Đã có những bài viết

Trên Văn Học, Thời Nay,

.

Thời Việt, Thăng Tiến nữa

Cả nhật báo Con Ong

Đời Nay cùng Tìm Hiểu

Vân vân và vân vân

.

Tên thật Tạ Trung Sơn

Ký dưới nhiều bút hiệu

Sơn Nhân, Tạ Sương Phụng,

Phượng Uyển rồi Song Thao…

.

Năm 75 đứt bóng

Nền cộng hòa miền Nam

Phúc cho ông chỉ sống

Trong “đại học” ⁽¹⁾ một năm

.

“Ra trường” không thể chọn

Nên làm đủ thứ nghề

Chẳng nề hà việc mọn

Mở quán nhỏ cà phê

.

Sửa radio, ti-vi

Còn lăm le xây cất…

Nhưng số ông may mắn

Chẳng nhọc nhằn tay chân

.

Chỉ sau đó hai năm

Được trở về bục giảng

Dạy Anh văn cấp ba

Tại trung học Thanh Đa

.

85 ông rời nước

Định cư Canada

Xứ lạnh, tình nồng ấm

Vẫn không quên nỗi nhà…

.

Vốn sống đã rất dày

Vầy cùng nhiều lăn lóc

Với cuộc đời… Nơi đây

Bắt đầu năm 91

.

Khởi sự viết truyện ngắn

Khi in tập đầu tiên

“Bỏ chốn mù sương”, nên

Thành công rất vượt bực

.

Được thể, nhảy qua Phiếm

Phiếm 1 rồi Phiếm 2

Cuốn nào cũng tái bản

Chậm chân phải thở dài

.

Sung sức ông viết tiếp

Phiếm 3 rồi Phiếm 4

… Năm ngoái Phiếm 28

Phiếm 29 năm nay…

.

Không mang nặng lý tưởng

“Văn dĩ tải đạo” chi

Nhẹ nhàng sống sao sướng ⁽²⁾

Cười khì là “ăn tiền”

.

Nói vậy, không phải vậy

Độc giả một đôi khi

Buông sách còn ngẫm nghĩ

Vấn vương lời thầm thì…

.

Đời thật 4 đứa con

Nhân cho ông thêm cháu

Văn chương: 29 phiếm

7 tập truyện chào đời

.

Cộng thêm 2 du ký

Thành 38 chẵn chòi

Tặng ông bao bằng hữu

Quý giá nhất trên đời

.

Ông xứng danh VUA PHIẾM

Mong ông khỏe, dẻo dai

Mãi hoài mê chữ nghĩa

Tiếp tục viết dài dài

.

Sẽ chẳng bao giờ chán

Nên ông cứ lai rai

Mỗi ngày một truyện ngắn

Hay phiếm mọi đề tài

.

Đừng lo, nơi cõi tạm

Mộng Lệ An ⁽³⁾ xinh tươi

Luôn có thừa giấy bút ⁽⁴⁾

Giữ ông với cuộc chơi

.

Một hôm nào sách mới

Theo ông bước vào đời

Cùng nâng ly kính chúc

Mừng ông VUA PHIẾM ơi!

Trần Thị Nguyệt Mai

(1) Đại Học Máu – Hà Thúc Sinh

(2) Già Sao Cho Sướng? – Đỗ Hồng Ngọc

(3) Montréal, Canada

(4) Lấy ý từ thơ Luân Hoán viết tặng Song Thao

©T.Vấn 2023

Hai ngày qua, trang mạng của chúng tôi đã bị tin tặc liên tục tấn công (cyberattack).

Đối với những người trách nhiệm các trang mạng, dù dưới bất cứ hình thức nào, thì đó là những cơn ác mộng thật đáng sợ.

Kẻ phá hoại (những kẻ thù giấu mặt) – có thể là một thiếu niên vừa lớn “dê cỏn buồn sừng húc dậu thưa”, muốn thử xem tài nghề hacking của mình được đến đâu; có thể là một kẻ được thuê mướn để đi phá hoại một hoặc những trang web nào đó. Bất kể họ là ai, làm vì mục đích gì, thì việc phá hoại (một trang web) luôn để lại những tàn tích, những thiệt hại cần rất nhiều công sức và thời gian lẫn tiền bạc để sửa chữa, phục hồi.

Với trang Văn Học và Đời Sống TV&BH, hai ngày ác mộng tuy đã qua, sự thiệt hại chưa nhiều lắm nên tạm thời sự hoạt động gần như trở lại bình thường (và không thể không nhắc đến con gái T.Ý-Vy, dù đang đi nghỉ hè ở châu Âu với chồng, những vẫn dành thì giờ cần thiết để giúp bố thực hiện các thao tác kỹ thuật mà bố không đủ khả năng tự làm lấy, bất kể đêm hay ngày khi trang mạng cần đến chuyên viên kỹ thuật).

Dầu vậy, vẫn có sự bất tiện, không chỉ cho chúng tôi (những người trách nhiệm), mà còn cho độc giả truy cập.

Hiện trang web đã mở cửa lại, nhưng vẫn còn bị đặt dưới tình trạng canh chừng kẻ gian (vì chúng hẳn không dễ dàng chịu thua, bỏ đi), nên khách vào trang “sẽ phải xuất trình thẻ căn cước” (qua hàng chữ phải bấm vào: I AM NOT A ROBOT). Ít nhất là trong vài ngày tới. Vì thế, việc truy cập bài vở của độc giả có thể bị chậm lại vài giây.

Về phía các tác giả cộng tác, việc hiển thị bài vở kèm hình ảnh có thể có phần bị hạn chế vì sợ “kẻ gian núp mình trong đó để lẻn vào” như con ngựa thành Troia của huyền thoại Hy Lạp, nên sự chậm trễ đăng bài là điều khó tránh khỏi.

Chúng tôi xin chân thành cáo lỗi cùng quý độc giả và quý tác giả cộng tác. Đây là những sự việc đáng tiếc ngoài tầm kiểm soát của những người trách nhiệm trang mạng.

Tồn tại trong thế giới ảo đã hơn 17 năm nay, Trang mạng TV&BH chỉ mong muốn tạo một sân chơi văn chương cho những người cùng chí hướng, lấy chữ nghĩa kết tình thân ái muôn phương; và nhất là muốn cung cấp thực phẩm tinh thần cho những ai muốn, qua sách vở thơ văn, tự hoàn thiện chính mình. Và qua đó, hoàn thiện thế giới, nơi duy nhất con người có thể sống và trở thành con người đúng nghĩa. Bởi vì, là con người, tất cả chúng ta dù sinh sống ở bất cứ nơi đâu đều xứng đáng được hưởng như vậy.

Đó là lý do chúng tôi và các bằng hữu, những tác giả cộng tác, từ 17 năm nay đã luôn tận tụy cống hiến, xem đó như là lẽ sống đời mình.

Kể từ tháng Giêng 2022, về hình thức, với nỗ lực vô giá của con gái T.Ý-Vy, Trang mạng Văn Học và Đời Sống đã cải tiến hoàn toàn giao diện chính và thêm nhiều chức năng cần thiết cho các lọai trang thiết bị di động hiện hành. Từ đó, số độc giả truy cập hàng ngày đã gia tăng gấp bội. Song song, số tác giả thân hữu chính thức cộng tác cũng gia tăng đáng kể. Điều ấy chứng tỏ chúng tôi đã đi đúng đường.

Thế nên, chúng tôi càng cảm thấy trách nhiệm duy trì sự tồn tại của trang mạng là cần thiết, là việc phải làm, kể cả sau khi chúng tôi (vì tuổi già sức yếu) không còn có mặt trong thế giới tuyệt vời này. Cùng với mẹ đẻ thiết kế trang mạng là con gái T.Ý-Vy, người trách nhiệm phần biên tập nội dung của trang cũng đã được chuẩn bị. Nói cách khác, sự kế thừa của trang mạng TV&BH đã hoàn tất.

Chúng tôi chân thành cám ơn sự ủng hộ của quý độc giả, sự cộng tác của quý tác giả thân hữu, từ hơn 17 năm nay. Chúng tôi mong mỏi sẽ nhận được những tình cảm quý báu ấy trong thời gian sắp tới, bất kể những điều không thể tránh khỏi sẽ xẩy ra, phải xẩy ra, trong thế giới hữu hạn của con người.

Nếu biết trăm năm là hữu hạn*. Nhưng thế giới ảo, nơi hiện hữu của trang mạng Văn Học và Đời Sống T.Vấn & Bạn Hữu, vẫn cứ là  VÔ HẠN. Dù trăm năm, hay ngàn năm.

Mong lắm thay!

T.Vấn

*tên một tác phẩm của Phạm Lữ Ân

©T.Vấn 2023