Người ta thường nói rằng khi chiến tranh đến gần thì tiếng cười biến mất.

Nhưng nước Mỹ mùa xuân năm 2026 lại dường như đang chứng minh điều ngược lại.

Trong lúc Trung Đông rung chuyển bởi nguy cơ chiến tranh giữa Hoa Kỳ, Israel và Iran, người dân Mỹ lại được chứng kiến ba vở hài kịch chính trị diễn ra liên tiếp trong cùng một tháng.

Vở thứ nhất:

Donald Trump gọi Barack Obama là phản quốc.

Vở thứ hai:

Donald Trump thương lượng với Iran bằng một công thức gần giống công thức mà Barack Obama từng ký kết rồi chính Trump đã xé bỏ.

Vở thứ ba:

Một thẩm phán liên bang phải ra phán quyết rằng Trung tâm Kennedy vẫn phải mang tên Kennedy.

Đọc đến đây, người ta nhớ đến câu nói nổi tiếng của Karl Marx:

“Lịch sử lặp lại hai lần. Lần đầu là bi kịch. Lần sau là hài kịch.”

Có điều Marx có lẽ chưa từng hình dung đến nước Mỹ thế kỷ XXI, nơi bi kịch và hài kịch xuất hiện cùng lúc trên một sân khấu.

•

Trong sử Trung Hoa, mỗi khi một triều đại bước vào thời kỳ suy thoái, điều xuất hiện đầu tiên thường không phải là quân giặc.

Mà là sân khấu.

Các trung thần biến thành diễn viên.

Các hoạn quan biến thành đạo diễn.

Các gia thần biến thành người viết kịch bản.

Từ cuối đời Đông Hán đến cuối đời Minh, người ta luôn thấy một hiện tượng lặp đi lặp lại:

Triều đình không còn vận hành bằng định chế mà vận hành bằng cảm xúc của người đứng đầu.

Khi ấy, việc đúng sai không còn được quyết định bởi luật pháp.

Mà bởi sự gần gũi với ngai vàng.

Một hôm hoàng đế bảo trắng là trắng.

Ngày mai hoàng đế bảo trắng là đen.

Các gia thần lập tức phát hiện rằng màu đen thật ra cũng có nhiều sắc thái rất đáng yêu.

•

Đầu tháng này, Barack Obama bị mô tả như một kẻ phản quốc vì đã thương lượng với Iran.

Cuối tháng này, Trump lại đang tìm kiếm một thỏa thuận với Iran có nhiều điểm tương đồng với thỏa thuận năm 2015.

Đó không phải là điều bất thường trong lịch sử.

Trong các triều đại phong kiến, rất nhiều chính sách từng bị lên án là tà đạo dưới đời vua trước lại được phục hồi dưới đời vua sau.

Điều khác biệt duy nhất là tên gọi.

Thuốc cũ thường được bán trong chiếc bình mới.

Và nếu chiếc bình đủ đẹp, đám đông sẽ quên mất thứ bên trong vốn là thứ họ từng nguyền rủa.

Trong chính trị hiện đại, nghệ thuật đổi tên đôi khi quan trọng không kém nghệ thuật cai trị.

•

Nhưng có lẽ hài kịch lớn nhất lại nằm ở Trung tâm Kennedy.

John F. Kennedy chết vì một viên đạn.

Ông không có cơ hội xây dựng tượng đài cho mình.

Cho nên Quốc hội Mỹ đã xây một trung tâm văn hóa để tưởng nhớ ông.

Hơn nửa thế kỷ sau, người ta lại tranh cãi xem có nên đổi nơi ấy thành “Trump Kennedy Center” hay không.

Nghe qua giống như một chương trong “Tam Quốc diễn nghĩa”.

Một vị tướng vừa mới tiếp quản phủ đệ liền sai người treo thêm

bảng hiệu mới.

Tên cũ vẫn còn đó.

Tên mới được đóng đè lên.

Các gia thần vỗ tay.

Các quan văn làm thơ.

Các sử quan ghi chép.

Cho đến khi có người đứng lên hỏi:

“Xin hỏi nơi này là của quốc gia hay của một cá nhân?”

Đó là câu hỏi khiến mọi triều đại đều khó trả lời.

•

Người Trung Hoa cổ có một khái niệm rất hay:

“Gia thiên hạ.”

Thiên hạ vốn thuộc về thiên hạ.

Nhưng đến một lúc nào đó, người cầm quyền bắt đầu coi thiên hạ là gia sản riêng.

Các công trình công cộng trở thành vật trang trí cho quyền lực.

Các thiết chế trở thành công cụ cho danh tiếng.

Và lịch sử trở thành tấm gương chỉ phản chiếu hình ảnh của người

đang ngồi trên ngai.

Khi ấy, nền cộng hòa bắt đầu mang những nét quen thuộc của một triều đình.

Không cần có vua.

Nhưng mọi người đều hành xử như đang phục vụ một vị vua.

•

Điều đáng lo không phải là Trump.

Điều đáng lo cũng không phải là Obama.

Điều đáng lo là nền chính trị Mỹ ngày càng vận hành như một sân khấu nơi mọi người đều phải chọn phe trước khi chọn sự thật.

Hôm nay người ta reo hò vì một chính sách.

Ngày mai người ta reo hò vì chính sách ngược lại.

Miễn là người công bố vẫn là người mình yêu thích.

Đó chính là lúc lòng trung thành thay thế lý trí.

Và gia thần thay thế công dân.

•

Trong khi đó, ngoài sân khấu, chiến tranh vẫn đang lặng lẽ tiến lại gần.

Iran vẫn làm giàu uranium.

Israel vẫn chuẩn bị cho những kịch bản xấu nhất.

Các tàu chiến Mỹ vẫn tuần tra trên biển.

Tên lửa không quan tâm ai là Dân chủ hay Cộng hòa.

Lịch sử cũng không quan tâm ai thắng một cuộc tranh cãi trên mạng xã hội.

Điều lịch sử quan tâm là liệu các nền cộng hòa có còn đủ tỉnh táo để phân biệt giữa sân khấu và hiện thực hay không.

Có lẽ đó là lý do người ta vẫn phải cười.

Không phải vì mọi chuyện đều ổn.

Mà vì đôi khi tiếng cười là cách cuối cùng để con người chống lại nỗi sợ.

Và trong thời đại này, nỗi sợ lớn nhất có lẽ không phải chiến tranh.

Mà là việc chúng ta không còn nhận ra mình đang sống trong một nền cộng hòa hay trong một vở kịch cung đình.

____________________________________

CHÚ THÍCH CUỐI BÀI (FOOTNOTES):

[1] Karl Marx, The Eighteenth Brumaire of Louis Bonaparte (1852): “Lịch sử lặp lại hai lần: lần đầu là bi kịch, lần sau là hài kịch.”

[2] Thỏa thuận hạt nhân JCPOA năm 2015 giữa Iran và nhóm P5+1 đã giới hạn đáng kể chương trình hạt nhân của Iran để đổi lấy việc nới lỏng cấm vận. Tổng thống Donald Trump rút Hoa Kỳ khỏi thỏa thuận năm 2018.

[3] Khái niệm “Gia thiên hạ” (家天下) xuất hiện trong chính trị học Trung Hoa cổ đại, mô tả hiện tượng nhà nước bị đồng nhất với quyền lợi của dòng họ hoặc cá nhân cầm quyền.

[4] Cuối thời Đông Hán và cuối thời Minh, sự nổi lên của các nhóm hoạn quan và gia thần thân tín thường được các sử gia xem là một dấu hiệu của quá trình suy yếu thể chế và tập trung quyền lực cá nhân.

[5] Trung tâm Kennedy được Quốc hội Hoa Kỳ thành lập năm 1958 và được đặt tên theo Tổng thống John F. Kennedy sau khi ông bị ám sát năm 1963. Việc đổi tên trung tâm là vấn đề pháp lý và chính trị gây tranh cãi.

Minh Hạo

*Bài do CTV/TVBH gởi.

Secret Place – Tranh: L Daniels (Nguồn: www.saatchiart.com)

COI NHƯ LỜI TRỐI TRĂNG

Sáng nay mây nhiều lắm!  Không nắng nữa hay sao?  Em!  Hai con mắt trào.  Hả?  Cái gì trong mắt? Anh thấy rồi:  Tổ Quốc!  Anh thấy người Lính anh…hai mắt nó long lanh, vết thương trào máu đỏ… Em ơi… nhắc chi thuở anh là Lính băng đồng, là lính… anh băng rừng… là lính anh trên núi… là lính anh đang hỏi Em Vì Sao Em Buồn?

Thơ anh lại tuôn tuôn những câu buồn… muốn khóc!  Anh cũng có con mắt… nó là con-chúng-mình!  Anh không thể làm thinh… chúng mình không phải tượng!  Chúng mình… rừng bị đốn, là ngọn núi bị san… Chúng mình là hoa vàng nở tàn hoàng hôn tím!  Nâng niu từng kỷ niệm…Rất ít ngày xưa vui! Không nói thì ngậm ngùi, nói ra…tha thiết mấy… thì sông kia vẫn chảy, biển này vẫn bao la…

Chúng mình ôi chúng ta một hai ba… im lặng!  Anh biết trời không nắng bởi vì em mưa mưa… Em không phải ngày xưa mà em là Cố Lý!  Nhiều lúc anh có nghĩ Tại Sao Trời Nắng Mưa?  Ngày có sáng rồi trưa, ngày có chiều rồi tối… Biển chỉ là Vũng Lội, đảo, cù lao nhấp nhô… Mình làm Thầy, làm Cô, ngôi trường, sân trường cũ…Trời ơi phấn làm dấu cộng rồi trừ, nhân, chia!  Một triệu người xa lìa Tổ Quốc trong đau đớn, chín chín triệu người gượng ráng lấy sống làm vui!  Có ai không ngậm ngùi thắp nhang Ba Mươi Tết?   

Thơ anh rồi sẽ hết.  Em khóc… cũng là Thơ!

MƯA THẦM THÌ

HAI ĐỨA MINH

THÌ THẦM

Em hãy ngồi chỗ ấy:  Chỗ mà em thường ngồi.  Em hãy ngó mưa rơi:  Mỗi giọt như nước mắt.

Em hãy nghĩ Tổ Quốc… của mình.  Mà em xa.  Em hãy thử bỏ qua những gì em bận bịu!

Em sẽ hiểu – sẽ hiểu:  Tại Sao Mình Còn Đây?  Em thử đếm tháng ngày em rời xa Đất Nước…

… nhưng em không thể ngược lại chiều gió thời gian!  Nó làm em xốn xang, nó là mưa em ạ!

Nhữ Giọt Mưa Trên Lá, em nghe đi, nghe đi.  Bản nhạc của Phạm Duy, lời ca vang tí tách…

Em à, anh nhắm mắt.  Anh hôn em chỗ nào?

*

Chỗ.. mà em còn đau:  vết bầm trên đầu gối.  Em nhớ hồi em lội trong rừng em té không?

Hãy để tay sau lưng:  Mồ hôi em rịn rịn.  Em đừng khóc, hãy nín:  anh lau cho em nha…

Chúng mình còn đi xa.  Mưa trước nhà nhắc nhở:  “Ai có đi hết bể…sẽ trở về làng xưa!”.

Ôi cái làng trong mơ… mắt Mạ mờ chạng vạng!  Ôi con đường loáng thoáng tiếng gà gáy trong sương…

Mưa rất là dễ thương.,.  nếu trời mưa nho nhỏ.  Anh ngồi cho em tựa, em nhìn mưa sa sa…

Em ơi, anh nhớ nhà, nhớ hoa cà tim tím, nhớ tiếng chim kỷ niệm từng bình minh vang vang…

Ước chi em áo vàng.  Ước chi em áo đỏ.  Mình trở về thiên cổ:  Thanh Bình Tiếng Pháo Reo!

Ba dặn:  “Dù sống nghèo, nhớ Sống Nghèo Phải Sạch!  Dù quần áo có rách thì cũng giữ cho Thơm!”.

Em ráng giữ nụ hôn anh vừa để trên má… Em hãy thương em nhá:  Bài Thơ Anh Nói Mưa…

MỘT BÀI THƠ KHÔNG

CÓ TỰA ĐỀ

Không nắng không mưa… đã một tuần!

Đường dài không thước, một bâng khuâng…

Em cầm khăn lụa lau vầng trán,

xin nhẹ tay nha, giữ má hồng…

.

Một sáng mùa Xuân trời chớm Hạ,

nắng chờ lóng lánh giọt mồ hôi,

gió chưa chải mượt em làn tóc.

“Khăn lụa xin nàng giữ lấy hơi”.

.

Bạn có thể cười “Ô lãng xẹt,

làm thơ tưởng tượng có giai nhân!”.

Thật tình là thế, thơ không thế…

Ai cấm mình mơ một mộ phần?

* 

Tôi đi lang thang trong Nghĩa Trang,

bao nhiêu cố cựu mộ theo hàng…

Cúi nhìn mấy tấm bia, tôi đọc,

tất cả… chỉ là một cố nhân!

.

Tất cả… hiểu là Hai, Ba, Bốn…

Nhiều rồi cũng một:  Cõi Âm Ty.

Lang thang tôi hiểu đời vô tận

dẫu có đi đâu cũng trở về!

.

Trần Văn Trạch… Má ơi!  Má!  Má!

Chuyến xe lửa chạy ngày Mồng Năm…

Tôi nghe bài hát và tôi khóc!

Tôi sống, nhiều khi có khóc thầm!

.

Tôi lang thang đi trong nghĩa trang

Tôi lang thang thơ tôi xếp hàng…

Nhớ ơi thời Lính, tôi là Lính

… ai cũng già sao nước mãi non?

.

Ai cũng già thơ cứ thẫn thờ?

Tinh thần thơ thấy ở trong mơ…

Em cầm lược chải suôn làn tóc,

Tôi ngát lòng thơm ngọn gió trưa…

MỘT NỤ CƯỜI XINH

SÁNG RỰC MỘT BÌNH MINH

Sáng, không nắng, không có hoa nào nở.

Em đã đền anh, đa tạ Nụ Cười!

Em dễ thương mãi mãi nhé em ơi

“Đời chỉ đẹp khi Niềm Vui còn thấy!”

.

Ờ mà sáng nay mặt trời đi đâu nhỉ,

Chim cũng bay đi, đi đâu nhỉ hả chim?

Anh nâng em nhìn cái mặt nghiêng nghiêng,

Em nở nụ cười duyên, anh chờ, đa tạ!

.

Không ai nói như anh hay nói nhá!

Tại em thôi – trời đất của anh thôi!

Thứ Bảy tuần này:  một Thứ Bảy Vui

Lát nữa hai đứa mình cùng đi dạo phố!

*

Anh sẽ dẫn em vào một công viên

người ta có trồng một bụi hoa Mắc Cỡ

(anh đổi tên hoa, gọi là Hoa Nhung Nhớ,

anh nhớ em nhớ lắm: Buổi Đầu Tiên!).

.

Người ta hút thuốc vì người ta ghiền,

người ta nghiện, người ta đắm say ma túy…

người ta tự ràng buộc cuộc đời bằng nhiều hệ lụy,

anh ràng buộc đời anh, Em!  Một điếu thuốc thật thơm!

.

Bằng một nụ hôn…

Mãi Mãi Vẫn Còn Như Thơ Hồ Dzếnh:

.

“Đừng buồn mà cũng đừng vui,

êm êm nắng nhạt bên trời chuyển mưa!

Hỡi người, tôi nói gì chưa?

Tôi đang sắp nói hay vừa nói ra?”.

.

Em!  Thiết tha!

Anh là của em, thưa em có chịu?

Dễ thương ơi, cái miệng em, ai biểu:

Một nụ cười xinh sáng rực một bình minh!

HAI VAI EM MỘT ĐỜI QUANG GÁNH

CÁI GIA TÀI CỦA MẸ TRỜI ƠI

Thứ Bảy em trời mưa suốt ngày…

còn bên anh trời ạ, bên nay:

Một nước Mỹ rộng, dài, hun hút

nước mắt mưa đầy cả hai vai!

.

Hai vai em một đời quang gánh

cái gia tài của Mẹ!  Trời ơi!

Hai vai anh một đời thương nhớ

… ai biểu em cũng đến quê người?

.

Năm mươi năm, năm mươi hai năm, còn nữa

Bà Mai Anh già quá chết rồi…

Nhà Thương Bà xây càng ngày càng đẹp

chỗ cứu thương người ta… nghỉ ngơi!

.

Bà Nam Phương… thì trên nước Chúa

những gì Bà lưu lại vẫn thơm…

Bà Hoàng Hậu cuối cùng đế chế

giống nơi em trời mưa tuôn tuôn!

.

Happy Holiday…Memorial Day, đành vậy:

Vài Câu Thơ như một chút Tỏ Bày!

Ai ngước mặt nhìn trời Nam Bắc?

Chắc rùng mình mưa nhỏ giọt trên vai?

*

Những viên ngọc đính làm chi trên tóc?

Những giọt mưa… ai biểu Sài Gòn!

Tôi tưởng tượng lá me bay ngang dọc,

Chí Nam Nhi… hề… thương lắm lắm Quê Hương!

THẤY QUÊ NHÀ

TRONG MỖI BÀI THƠ

Mình thì ngó chân mây… Có người đi tới đó!

Không lẽ họ là gió còn mình là gốc cây?

Mình có ý nghĩ hay… nếu thành ý tưởng nhỉ?

Mình sẽ thấy… Chân Lý / như mình thấy… Chân Trời!

Thâm Tâm làm bài Tống Biệt Hành dễ như chơi:

“Đưa người ta không đưa qua sông / sao nghe tiếng sóng nổi trong lòng…”.

Tôi nhìn chân mây đây phải không / nhớ nhớ chân mày ai, ai biết!  Chiều ngẩn ngơ nắng trên nhánh điệp, Phượng đang Hè, trường đỏ rực bên sông…

Thời tôi đi dạy, các cô giáo đi bộ, áo dài bay theo gió sân trường.  Xe Honda tôi dựng ở gác chuông, chuông reo vào lớp, xe đứng làm thinh chớ biết làm sao?

*

Thơ Thâm Tâm không có cái ào ào…chỉ có cái hơi hướng nghẹn ngào ly khách.  Mẹ và Chị và Em và hớp rượu bay hơi…Buổi Tiễn Biệt trong cái thời Vĩnh Biệt!

… như tôi ngó chân mây, ai đã tới đó rồi!

Tôi tới được thấy hoang tàn, đìu hiu, bóng quế?

Thấy tôi và dăm ba giọt lệ

Thấy quê nhà… trong mỗi bài thơ!

Dễ thương là tiếng Mẹ ầu ơ thơm thảo sao những trưa Hè phượng đỏ.  Con của Mẹ không đứa nào không nhỏ trong khuôn hình mờ khói nhang bay…

Tôi hay ngó chân mây…

Trần Vấn Lệ

Xin Bấm Vào Đây

Nguyễn An Bình: Tiếng đàn đá trên đỉnh Sơn Trà (Tập Truyện)

CẢM NHẬN TÁC PHẨM

“NHƯ NHỮNG KHÚC TÌNH CA GAM THỨ DỊU DÀNG”

                                                                         * Nhà văn Hoài Hương

         Có thể chính từ việc cùng quê miền Tây Đô Cần Thơ “gạo trắng nước trong” mà tôi có duyên gặp và làm quen với nhà thơ Nguyễn An Bình. Rồi cũng từ sự tò mò về một người thơ miền Tây Nam bộ, tôi đọc tiểu sử văn học của ông mà ngưỡng mộ, hơn nửa thế kỷ với bề dày và độ chín trong văn đàn đã lan rộng trong nước và hải ngoại, hiện tại là 17 tập thơ – văn – ca khúc phổ thơ  đã được xuất bản, từng có rất nhiều tác phẩm thơ được chọn đăng trên các tạp chí Văn, Văn học, Tuổi Ngọc… trước năm 1975, và nhiều trang văn học của truyền thông Việt Nam sau năm 1975…

Đến khi tôi được ông tặng cho 5 cuốn ca khúc phổ thơ của ông với gần 500 bài: “Tình thơm màu giấy mới”, “Qua miền đất nhớ”, “Về phương Nam tìm một cánh cò”, “Lời hẹn cỏ may”, “Dấu chim bay”, và khi tôi viết những dòng này, về cuốn sách mới nhất của ông trong năm 2020, tập truyện ngắn “Tiếng đàn đá trên đỉnh Sơn Trà”, còn biết thêm số ca khúc phổ thơ ông đã lên con số gần 700 bài, thì trong tôi không chỉ là ngưỡng mộ mà sự khâm phục  sức lao động nghệ thuật của một người thơ tài hoa… Vâng! Cho phép tôi được gọi ông là “ngừoi thơ”.

Đọc thơ ông, luôn cảm giác trong thơ có nhạc, với những ngôn từ ngọt ngào thấm đẫm tình quê hương đất nước, có lẽ thế mà các nhạc sĩ đã đồng điệu mà phổ nhạc vào lời thơ, làm nên những ca khúc mượt mà, tha thiết, mang đậm hồn Việt. Và khi ông gửi tôi tập bản thảo “Tiếng đàn đá trên đỉnh Sơn Trà”, tôi đã mang tâm cảm thơ, đọc 15 câu chuyện ngắn của ông: Chuyện tình trên Phá Tam Giang, Chuột và người, Nguồn cội, Bến sông quê, Tình yêu màu hoa anh đào, Xóm trọ, Sông Ba mùa lũ, Trên đồi sương, Mùa chim dồng dộc, Sông ngoài kia vẫn chảy, Chuyện của hai người, Bên dòng Potomac, Tấm thẻ bài, Còn xanh bóng núi, Tiêng đàn đá trên đỉnh Sơn Trà, như đọc những câu chuyện thơ đầy nhạc cảm, những khúc tình ca gam thứ dịu dàng man mác, dù trong các câu chuyện đó, có vui có buồn, có vơi đầy tình người, có đắng đót xót xa, có thênh thang nỗi nhớ, có diệu vợi tình quê, có thao thiết yêu thương, có chênh chao xứ người, có mộng mơ lãng đãng, có liêu trai sương khói, có mơ hồ vênh vao kiếp người…

Vượt qua cảm xúc những câu chuyện đời, chuỵện tình làm ám ảnh khôn nguôi về kiếp người, sao có phận khổ đến tận cam lai, hay long đong lận đận liên miên đến thế, hoặc về số phận những cuộc tình có khổ trước vui sau, sướng đó lại khổ ngay đó, hợp tan như mây khói gió đùa, phải vượt ngàn trùng xa cách đầy trắc trở rồi mới lại trùng phùng hạnh phúc…Đọc tập truyện “Tiếng đàn đá trên đỉnh Sơn Trà”lại là khám phá thú vị bao nét văn hóa tinh tế, cung cấp thêm chút ít kiến thức về các miền đất Việt hay ở những phương trời xứ bạn.

Đọc Chuyện tình trên Phá Tam Giang, có thêm hiểu biết thế nào là “thả lừ”, “mò trìa” để bắt tôm cua cá, “nò sáo” nuôi trồng thủy hải sản… Hay trong Bến sông quê, có thể biết thêm ít bài bản Đờn ca tài tử Nam bộ với các bản cổ như: “khốc hoàng thiên”, “trăng thu dạkhúc”, “tam xuân”, “phụng hoàng”, “kim tiền bản”, “vọng kim lang”, “văn thiên tường”, “phi vân điệp khúc”…, các điệu lý:“lý giao duyên”, “lý con sáo”, “lý cái mơn”…

Đọc Sông Ba mùa lũ, là có thể hình dung con sông“bắt nguồn từngọn núi Ngọc Rô tuốt trên vùng đất đỏ ba-zan Tây Nguyên, chảy qua mấy tỉnh Kon Tum, Đắk Lắk, Gia Lai rồi xuôi vềPhú Yên theo cửa Đà Diễn ra biển khơi. Hàng nghìn năm nay đã chuyên chởbiết bao phù sa màu mỡ tưới cho cánhđồng lúa Phú Yên đểnó trởthành vựa lúa lớn nhất miền Trung nầy…”.

Và một cảnh tượng tuyệt mỹ trong khu rừng rậm nhiệt đới  có thể làm ngây ngất bạn đọc dù chỉ là ngôn từ: “Một đàn bướm đủ màu sắc, anh nhận ra có nhiều loài bướm đẹp đặc trưng của Sơn Trà như bướm phượng đuôi kiếm, bướm phượng đốm vàng, bướm phượng đen đuôi vàng… bay hàng đàn theo bước chân anh như tiễn anh xuống núi giống như ngày xưa các nàng tiên nữ tiễn đưa Lưu Thần và Nguyễn Triệu về trần gian vậy…”- Tiếng đàn đá trên đỉnh Sơn Trà

Trong câu chuyện Sông ngoài kia vẫn chảy, ngoài việc cung cấp cho bạn đọc “quy trình” làm chiếc ghe xuồng: “Làm ghe xuồng- Để hoàn thành một chiếc xuồng đạt yêu cầu, phải qua nhiều công đoạn vất vả từ việc cưa ván, bỏ mực, rọc dọn, vô vỏ, ráp cong, dằn… trong các khâu đó khâu ráp cong là khâu quan trọng nhất quyết dịnh đến chất lượng của sản phẩm”…, thì cách tả dọc ngang đời thương hồở miền Tây Nam bộ, qua câu văn mà thấy cả miền sông nước với những cái tên đầy ấn tượng, hình dung ra một miền nước châu thổ sông Mekong thi vị và kỳ bí để khám phá trong một chuyến du lịch nào đó trong tương lai: “Ráng chiều, Ngàn lại lang thang trên sông nước cùng chiếc ghe hàng bông của dì Tư, khi thì qua Cái Sâu, Mái Dầm, Phú Hữu khi thì ngược lên Vàm Xáng, Phong Điền, Cầu Nhiếm, Ba Xe, có lúc lại trẩy lên Ô Môn, Thới Lai CờĐỏ, nơi nào có khách thì thuyền cứ đi, nơi nào có bến thì thuyền neo đậu lại..”

Đặc biệt là trong câu chuyện Tình yêu màu hoa anh đào, thật thú vị khi tác giả cung cấp cho bạn đọc ít kiến thức về hoa anh đào ở Nhật mà không phải ai cũng có thể nhận biết, nếu như không phải một người có sự quan sát tỉ mỉ và tìm hiều cặn kẽ: “ỞNhật có mấy trăm loài hoa anh đào khác nhau như Nhiễm Tĩnh Cát Dã Anh(Somei Yoshino Zakura) hoa có màu hồng nhạt hay trắng. Vẻngoài của chúng đặc biệt đẹp nhờvào lá cây không trồi ra cho tới mùa cao điểm hoa nở. Hoa có sắc hồng chuyển dần sang trắng, các biểu tượng hoa sakura đều bắt đầu từloài nầy. Còn có Sơn Anh(Yama Zakura) cũng màu hồng nhạt, hoa năm cánh nhưng nhỏhơn, Chi Thùy Anh(Shidare Zakura), hoa màu hồng có những nhánh rũ xuống, rồi Hàn Anh(Kanzakura) là loại hoa anh đào nởsớm, Hà Tân Anh(Kawazu Zakura). Hàn Phi Anh hoa có màu đỏđậm giống như cái chuông… Hàn Phi Anh có thể rộ nở từ tháng 1…, có loai nở rất muộn như Nhất Diệp Anh(Ichiyou Zakura) nở vào cuối tháng tư một bông có khoảng 20 cánh, rồi Uất Kim(Ukon) hoa có màu vàng nhạt, Anh Đào Hoa Cúc(Kikuzakura) có khoảng 100 cánh trong một bông, đặc biệt là Anh Đào Mùa Thu(Jugatsuzakura) thời gian nởtừtháng mười đến tháng một và mùa xuân, là một trong những loài hoa nở vào mùa thu và mùa đông…”

Khi nói về một con sông ở Thủ đô nước Mỹ, tác giả tả ngọn nguồn sông, để qua đó cho bạn đọc có thể hình dung dòng chảy như đang được “xem” thực địa: “…sông Potomac bốn mùa trong xanh hiềnhòa, nó là một trong những con sông dài nhất nước Mỹ, Potomac khởi nguồn từtiểu bang West Virginia và lần lượt chảy qua các tiểu bang Maryland, Virginia và Washington DC. Đoạn sông chảy qua Virginia là dài nhất, bởi khi vào tới tiểu bang Virginia dòng sông uốn khúc nhiều lần khi nối với các phụlưu nhỏvà mỗi lần tiếp nhận thêm một phụlưu, dòng sông lớn hơn cho tới khi chạm mặt với thủđô Washington DC thì dòng Potomac đã trởthành mênh mông khi xuôi vềphía nam đổvàovịnh Chesapeakerồi hòavào Đại Tây Dương…- Bên dòng Potomac

15 câu chuyện trong“Tiếng đàn đá trên đỉnh Sơn Trà”của người thơ Nguyễn An Bình có thể nói là 15 cung bậc của tình yêu, mà ở đó, chữ “tình” giống như chủ thể để biến tấu những gam màu sắc cuộc đời hoặc đắng ngọt, day dứt, chung chiêng đến thương những mảnh đời bất hạnh, hoặc hạnh phúc được sẻ chia, hạnh phúc khi đoàn tụ, hạnh phúc tìm được nhau để có nhau, hạnh phúc khi biết về nguồn cội…

Những câu chuyện tình yêu trai gái tình tiết không tạo sốc, không có những tình huống gay cấn, nhưng luôn làm xốn xang trái tim bạn đọc bởi cái thương khó, chông chênh. Không thể không thương cặp đôi trai gái người mất mẹ kẻ mồ côi cha, cùng có hiếu với người còn lại, cùng chịu thương chịu khó, cùng sớt chia cho nhau vui buồn, tựa vào nhau, để rồi gắn bó với nhau ăn đời ở kiếp hạnh phúc như trong Chuyện tình trên Phá Tam Giang.Cũng như cảm thông và cầu mong cho nhân vật Ngàn trong Sông ngoài kia vẫn chảy tìm được niềm vui với mối tình thanh mai trúc mã, đi theo tiếng gọi trái tim, vừa là trả ân tìnhcho những người đã cưu mang cuộc đời, vừa là theo tiếng gọi của dòng sông, của kiếp thương hồ gắn bó từ trong máu thịt…Và có chút ngậm ngùi đồng thuận với tác giả về một tình yêu bị phản bội, bị xem thường như trò lừa dối để mang lợi cho mình trong câu chuyện tình buồn Chuyện hai người.

Trong tập truyện ngắn này có hai câu chuyện tình dễ thương vừa mộng vừa thực, vừa lãng mạn vừa sương khói liêu trai, đều cùng đề cập đến cái đẹp, một cái đẹp nghệ thuật do con người tạo tác, một vẻ đẹp của thiên nhiên của môi trường, đều có một chàng trai đi tìm một người con gái… Trên đồi sương, như câu chuyện “châu về hợp phố”, một bản tình ca ngọt ngào với giai điệu ban đầu có chút trắc trở, để rồi cái kết đẹp như thơ, chàng họa sĩ đã gặp lại người con gái – nguyên mẫu trong bức tranh của mình trong một hoàn cảnh khá cảm thương- nàng bị tai nạn và mất trí nhớ, và rồi tình yêu chân thành từ trái tim cộng vẻ đẹp bất tử của nghệ thuật đã làm nên điều kỳ diệu. Còn câu chuyện thứ hai, cũng là câu chuyện kết của tập truyện Tiếng đàn đá trên đỉnh Sơn Trà, một câu chuyện tình liêu trai kỳ ảo giữa một nghệ sĩ nhiếp ảnh, không phải với hồ tinh mà với một linh trưởng của rừng Sơn Trà, vọoc Chà vá chân nâu đầy mê hoặc trong vẻ đẹp hoang dã cũng như chất kỳ ảo của tiếng đàn đá- âm thanh của đại ngàn. Một câu chuyện mà qua đó còn chứa nhiều thông điệp về bảo vệ giữ gìn môi trường thiên nhiên, đừng vì lợi nhuận đồng tiền mà phá hủy vẻ đẹp và những bảo vật thiên nhiên ban tặng cho con người.

Và tiếp nối theo mạch bảo vệ thiên nhiên, câu chuyện Sông Ba mùa lũ là một gam buồn cảnh báo những hiểm họa khôn lường do con người nắn sóng đổi dòng những con sông Trời cho,  để khi thì đồng khô ruộng hạn nứt nẻ, khi thì ngập úng lũ lụt mênh mang..

Có một câu chuyện trong tập truyện này khá sốc, nó gần như mang màu sắc lạ, và thật sự đọc xong vẫn ám ảnh đền rùng mình nổi gai người. Câu chuyện Chuột và người, miêu tả cảnh bắt chuột cống hàng đêm của một tay “săn chuột” bán cho các nhà hàng đặc sản có thể thu nhập tiền triệu mỗi đêm. Một con người tử tế đàng hoàng, rồi sa cơ, rồi biến mình thành một loài “chuột” làm cái nghề kinh khủng…. Một câu chuyện không chỉ buồn mà còn chuyển khá nhiều những nghĩ suy về cuộc sống, con người, trách nhiệm, sự dối gian, thú ăn chơi bất chấp…

Quê hương trong thơ của  người thơ Nguyễn An Bình như một chủ thể thống nhất trong các tác phẩm thơ của ông, thì ở trong tập truyện ngắn này, ông cũng không bỏ qua “sở trường” của mình để viết hai câu chuyện đầy xúc động: Nguồn cội– nói về những em bé trong chiến dịch “Operation Babylift” của Mỹ di tản trẻ mồ côi ra nước ngoài trước ngày 30/4/1975, tìm về nguồn cội quê hương của mình; Truyện thứ hai là Mùa chim dồng dộc- Một câu chuyện tình yêu được viết qua những ký ức hoài niệm đẹp về loài chim dồng dộc ở quê nhà, loài chim cần cù chịu khó làm tổ đẻ trứng nuôi con mỗi mùa, để rồi sau đó lại cặp kè nhau tung cánh bay đi về một miền xa tiếp tục sinh sống và trưởng thành…

Tình người trong tập truyện “Tiếng đàn đá trên đỉnh Sơn Trà” là những câu chuyện cảm động và có thể nói gây xúc động tận tam can bạn đọc. Một Xóm trọ toàn những dân nghèo thênh nghèo thang ở tứ xứ tụ lại, làm nghề cũng đa nghệ, tính cách thành phần tuổi tác cũng đầy phức tạp, nhưng được cô chủ trọ có tình, không quá ngặt nghèo lấy tiền trọ, cảm thông với sự khó của mọi người mà tò ra hào phóng, kháong đạt, lại luôn tìm cách động viên để người ở trọ có thêm động lực mà sống trong lạc quan.Còn xanh bóng núi, câu chuyện buồn the thắt của người đàn ông cựu chiến binh chiến trường K, bị vợ ruồng rẫy, rồi con chết vì bệnh, bên cạnh đó là câuu chuyện một cô sinh viên bị lừa rồi mang bầu, sinh con và bỏ con… Người đàn ông sau đó dang tay mở trái tim dốc công nhận nuôi bầy trẻ bị mẹ bỏ hay mồ côi như niềm vui cuộc đời. Cô gái sau khi tốt nghiệp có công ăn việc làm đàng hoàng, chuộc lỗi xưa bằng cách luôn góp tiền bạc giúp dỡ người đàn ông nuôi bầy trẻ, rồi biết  con mình trong số trẻ nít đó… Và cái kết có hậu cho những người hảo tâm nhân hậu, họ đã cùng nắm tay chăm sóc bầy trẻ.

“Tiếng đàn đá trên đỉnh Sơn Trà” có ba câu chuyện về người Việt xa xứ: Tình yêu màu hoa anh đào; Bên dòng Potomac, Tấm thẻ bài. Cảm giác như gam màu lạnh trong chuyện với những số phận xa xứ nhiều tâm sự, ngồn ngang những mảnh đời, vất vả trong mưu sinh…, nhưng câu chuyện lại thật ấm áp. Ấm từ màu hồng hoa anh đào Nhật Bản để sưởi những trái tim lao động Việt, ấm từ ngọn gió trên dòng Potomac vô tình hay hữu ý đã gắn kết hai con người tưởng như đã không còn có thể gặp lại nhau, ấm từ giai điệu ca khúc Somewhere my love trong phim Docter Zhivago để gắn với cuộc tình với cô gái tên Hà…

Tập truyện ngắn “Tiếng đàn đá trên đỉnh Sơn Trà”của nhà thơ Nguyền An Bình khá chân phương trong ngôn ngữ, nhiều phương ngôn mang phong cách Nam bộ, giống như một cách kể rỉ ra câu chuyện, không ồn ào, không náo nhiệt, như nhữngkhúc tình ca gam thứ giai điệu dịu dàng len lỏi, thấm dần vào tâm hồn bạn đọc, gây cảm xúc nhớ nhớ thương thương, chút hoài cảm mơ màng… Đặc biệt, có lẽ là người thơ viết văn, nên trong nhiều đoạn truyện chất thơ rất nhiều.

Một tập truyện đọc để cảm để rồi khó quên.

Tôi nhớ nhà thơ Nguyễn An Bình đã từng nói: Làm thơ viết văn là một cái nghiệp mà tôi tự tìm đến một cách hân hoan và tự nguyện, mãi mãi đi trên con đường đó dù biết nhiều gập ghềnh chông gai lẫn những cạm bẩy nhưng con đường đó lại chứa đầy hạnh phúc và niềm hoan lạc không bến bờ.

Chúc Phúc con đường văn nghiệp của anh sẽ được nhiều hoan lạc./.

Hoài Hương

TV&BH vừa nhận được tập sách: CHUYỆN VÃN TRONG CÕI NHÂN GIAN của nhà văn, nhà báo VƯƠNG TRÙNG DƯƠNG, một cây bút quen thuộc của làng văn, làng báo hải ngoại và cũng là một bỉnh bút sung sức của trang Văn Học và Đời Sống T.Vấn & Bạn Hữu.  Sách dày 330 trang, in đẹp. Đặc biệt, bìa sách và phần layout đều do tác giả (vốn là một nhà báo chuyên nghiệp) từ đảm nhiệm. Sách gồm 24 bài viết, như lời giới thiệu của tác giả “Trong vài thập niên qua, tất cả các bài viết của tôi cho các tờ báo đảm trách (chủ nhiệm, chủ bút, tổng thư ký) và cộng tác… Số bài viết đã phổ biến trên các websites blogs… Theo lời thân hữu và độc giả đề nghị tôi nên thực hiện sách để phổ biến và lưu giữ.”

Xin trân trọng giới thiệu cùng quý độc giả khắp nơi.

Độc giả muốn có sách xin liên lạc:

Email: vuongtrungduong20@gmail.com

Tel: (714) 222-8074

Ấn phí: 25 Mỹ kim + cước phí 5 Mỹ Kim

Quý độc giả ở xa trả qua Zelle

Ảnh: NTN

Tháng năm hoa nở tràn đồng, hoa vàng rực rỡ như màu nắng, hoa trồng bởi con người và hoa dại của thiên nhiên đồng khoe sắc hương. Những hạt giống ngủ trong đất từ mùa cũ hay vừa mới ươm gần đây đều bừng lên.

Tháng năm đất trời cao rộng, màu trời xanh miên viễn với mây trắng trùng trùng vô tận mặc cho cõi người ta thế sự thăng trầm đảo điên. Lòng người có loạn động thế nào thì hoa vẫn nở như đã từng từ thuở hồng hoang.

Thế sự loạn động không đến từ bên ngoài, không phải là ngẫu nhiên. Nó là hậu quả của nghiệp, là hiện tướng của tham – sân – si, nói gọn hơn nữa là vô minh. Nếu một người vô danh tiểu tốt thì tham – sân – si chỉ ảnh hưởng bản thân người ấy hay gia đinh người ấy thôi. Còn nếu là một người danh phận lớn như quốc chủ thì tham – sân – si của kẻ ấy ảnh hưởng xấu đến cả quốc gia, nếu là nước lớn thì còn ảnh hưởng đến cục diện cả thiên hạ.

Quốc chủ vô minh gây loạn động mà lại được một bộ phận dân chúng cuồng phò mê muội âu cũng là có nhân duyên với nhau. Nhà Nho nói “nhất ẩm nhất trác mạc phi tiền định” là vậy. Nhà Phật thì rõ ràng hơn, thông suốt hơn: “Cái quả hôm nay là do cái nhân từ quá khứ, cái nhân hôm nay sẽ là cái quả trong tương lai” (dục tri quá khứ nhân/kim sanh thọ giả thị/ dục tri lai thế quả/ kim sanh tác giả thị). Cực hữu da trắng, cực đoan Hồi giáo, cực tả cộng sản, cực ác phát xít…đều đem lại đau thương máu lệ cho con người. Ngay cả trong đạo cũng thế, một khi cực mê thì không thể nào giải thoát nổi. Đạo là con đường để đi đến giải thoát. Đạo là phương pháp tu hành, đạo là đức tin, là phương tiện đưa người rời bến mê…Một khi thiên lệch thì đạo sẽ lạc đường. Đức Phật đã trải qua nhiều phương pháp tu hành và cuối cùng ngài rút ra kinh nghiệm hành xác hay phóng túng đều không thể giải thoát. Kinh Chuyển Pháp Luân ghi rõ: “Này các tỳ kheo, có hai cực đoan mà bậc xuất gia phải tránh: một là lợi dưỡng vốn hạ liệt, tục lụy, phàm phu, không thanh thiện; hai là khổ hạnh cũng không thanh thiện, không lợi lạc lại khổ đau”. Nói cách khác thì cực đoan kiểu nào cũng đều không có lợi, thậm chí còn ràng buộc thêm.

Từ kinh nghiệm tu hành của mình, đức Phật phát kiến ra con đường trung đạo và thực tế cho thấy chỉ có con đường trung đạo mới có thể đi đến giải thoát. Trung đạo chính là: chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định. Người tu hành phải đi con đường này, chỉ con đường này mới có thể chuyển phàm thành thánh, chỉ có con đường này mới đi đến giải thoát. Trung đạo là phương pháp tu, là phương cách sống, lối sống không chỉ đem lại hiệu quả trong đạo mà còn cực kỳ tốt đẹp cho đời.

Chánh kiến là cái thấy biết đúng đắn, mọi vật mọi việc đều không ngòai khổ đau, vô thường, vô ngã, khổ không và Tứ Diệu Đế là căn bản…Chánh tư duy cũng trên cơ sở này, cho đến nói năng, hành động, cũng đều trên cơ sở này. Đấy chính là trung đạo trong nhà Phật, trung đạo là bát chánh đạo, là không nghiêng lệch qua hành xác hay phóng túng.

Ngoài đời cũng có thể áp dụng trung đạo, nói năng, hành động không nghiêng tả hay lệch hữu. mọi lời nói và hành động theo đúng giá trị tự do – dân chủ – nhân quyền. Tiếc thay, thế gian này khó mà áp dụng được vì lòng người vốn thiên lệch đã lâu, tâm ý con người thường tự tư tự lợi. Người nào cũng muốn lợi cho mình mà mặc kệ người khác. Quốc gia nào cũng tranh lợi về mình mà chẳng cần biết đến quốc gia khác, mạnh hiếp yếu, lớn hiếp nhỏ…chính vì thiếu trung đạo mà thế gian này luôn loạn động, luôn bất an, chiến tranh liên miên không dứt. Trong đạo ngoài đời đều hiếm thấy áp dụng trung đạo. Thế gian có nhiều đạo nhưng hầu như chỉ có Phật giáo mới tu trung đạo. Thế gian có nhiều quốc gia nhưng chẳng có chính phủ nào áp dụng trung đạo vào việc quản trị và giao hảo. Hễ không hữu cũng tả hay cực phái. Thế gian này có một bộ phận dân chúng sống tương đối giâu có, tự do, dân chủ, nhân quyền như các nước Bắc Âu, Tây Âu…Tất cả những gì con người đang thọ hưởng sung sướng hay khổ đau đều là hậu quả của nghiệp cũ. Từng cá nhân thì là biệt nghiệp cả tập thể thì là cộng nghiệp. Trong cộng nghiệp có biệt nghiệp. Điều này dễ dàng thấy được trong đời sống hàng ngày. Ví như trong một gia đình giàu vẫn có những người con khánh tận, bệnh tật và trong một gia đình nghèo hèn vẫn có người con tuấn tú, thông minh và phát triển đi lên. Trong một tập thể như một quốc gia giàu mạnh, vẫn có những người bần cùng và trong một tập thể bần cùng vẫn có những kẻ giàu sang.

Nghiệp nó chi phối con người ta, nghiệp không phải là số phận, thông thường chúng ta thường nói do số phận nhưng nhà Phật bảo là nghiệp. Số phận thì vĩnh viễn như thế không thể thay đổi nhưng nghiệp thì có thể thay đổi. Ví dụ ta trồng lúa thì gặt được lúa, trồng hoa màu sẽ được hoa màu đó là nhân và quả. Còn chất lượng và số lượng thu hoạch được lại phụ thuộc vào đất, nước, phân bón, công chăm sóc, thời tiết…những yếu tố ấy là duyên. Đạo Phật nói nhân – duyên – quả. Trong Phật giáo chỉ căn cứ vào ý nghĩ – nói năng – hành động nên rất thực tiễn và cũng phù hợp với khoa học thực nghiệm. Đạo Phật không phải là thần thông phép tắc hay ban ơn giáng họa…Tất cả tự thân ta, ta làm gì thì ta nhận lấy, đọa hay thăng đều do chính suy nghĩ – nói năng – hành động của bản thân ta.

Tháng năm hoa nở tràn đồng, đây cũng là thời điểm tương ứng với tháng tư âm lịch. Ngày trăng tròn chúng ta lại tổ chức lễ tưởng niệm ngày đản sanh của đức Phật. Đức Phật được tôn xưng là bậc Chánh Đẳng Chánh Giác, là đấng từ phụ của bốn loài ba cõi. Đức Phật khai sáng ra đạo Phật, mở ra con đường trung đạo để con người nương theo đó mà đi đến giải thoát. Phật giáo Việt Nam trong ngoài quốc độ đều cử hành lễ mừng Phật hạ sanh. Tưởng niệm đức Phật, làm lan tỏa sức ảnh hưởng từ bi – trí tuệ của đạo Phật. Tuy nhiên có một điều là thực tế chúng ta ngày càng nặng vào hình tướng và màu sắc mà thiếu thực chất; ngôn từ sáo rỗng, sính những câu chữ Hán mà quần chúng chẳng hiểu, tỷ như: ân triêm pháp nhũ, thùy từ chứng giám, kiền thành đảnh lễ, Phật sự viên thành…và một vấn đề nữa cũng đáng nói là chuyện “khất thực gieo duyên”. Khất thực là một pháp tu, ngày xưa tu đạo mỗi ngày đều đi khất thực để duy trì mạng sống, khất thực để buông bỏ ngã mạn, để gieo duyên với tín chúng. Ngày nay chùa viện nào cũng có cả kho thực phẩm, ngày ăn mấy bữa nên tổ chức khất thực chỉ là hình thức phù diễn tắc trách. Mỗi vị đi “khất thực” được bố trí thêm một người mang cái túi to đi bên cạnh để khi bát trầy thì trút vào túi, túi ghi tên người để khỏi lẫn lộn. Phật tử để bát toàn tiền lẻ, bánh kẹo…Khất thực kiểu này vừa rườm rà, luộm thuộm và dĩ nhiên không phải vì một bữa ăn để duy trì mạng sống. Trong nước còn có chùa BV bỏ ra số tiền lớn để mua vé máy bay cho nhóm tu sĩ bay qua Hàn khất thực, quay video đăng mạng xã hội! Khất thực phô trương, phù diễn như thế này chắc chắn chẳng giúp ích gì trong việc tu học.

Tháng năm hoa vàng rực rỡ, cờ năm màu phất phới bay trong nắng gió dưới trời xanh. Con đường trung đạo vẫn thênh thang nhưng người thật sự giữ trung đạo không nhiều, chỉ vì không thực sự thực hành trung đạo nên sanh tâm chia chẻ phe phái, thị phi, tranh đấu loạn pháp, tham đắm danh văn lợi dưỡng. Vì không thực hành trung đạo nên nói năng và hành động thiên lệch, thậm chí báng bổ Phật pháp nhưng lại nhân danh Phật pháp. Âu cũng là lẽ thăng trầm của đời, thịnh suy của đạo, tuy nhiên những hiện tượng ấy mang tính chất giai đoạn chứ chánh pháp vẫn tồn tại dài lâu. Quả địa cầu này chỉ là một hành tinh, một hạt bụi trong tam thiên đại thiên thế giới. Chánh pháp vẫn còn cho đến khi có một vị Phật khác hạ sanh.

Đạo Phật có mặt qua 26 thế kỷ cùng nhân loại, 2000 ngàn năm đồng hành cùng dân tộc. Cứ bình tâm xem xét thì ta thấy suốt quãng đường dài ấy Phật giáo chưa từng gây ra bạo loạn, chiến tranh hay gây đau khổ cho bất cứ dân tộc nào. Đạo Phật chỉ đem lại thương yêu, cảm thông, hiểu biết, bao dung…Đạo Phật phụng sự con người chứ không phục vụ chính trị thế tục, không cực hữu – thiên tả, không phân biệt Bắc – Nam, chẳng chia chẻ Đông – Tây và dĩ nhiên bao dung chứ không có bên trọng bên khinh…tất cả đều bình đẳng! Hình tướng, quốc độ và phẩm chất đời sống của mỗi người là do cái quả của họ nên Phật giáo không thay đổi được và cũng chẳng có ai hay thế lực siêu nhiên nào thay đổi được. Đạo Phật chỉ bày con đường, phương pháp để đi đến một cái quả tốt đẹp hơn trong tương lai. Con đường ấy là trung đạo, là chính ngay suy nghĩ – nói năng – hành động của chính mình trong hiện tại. Trong kinh Suy Niệm Về Nghiệp đức Phật đã dạy: “ Quá khứ, hiện tại, tương lai kết nối bằng những thiện nghiệp và ác nghiệp”.

Tiểu Lục Thần Phong

Ất Lăng thành, 0526

XIN BẤM VÀO ĐÂY

Leaqua: NHỮNG BẢN NHẠC NGOẠI QUỐC LỜI VIỆT

GIỚI THIỆU:

Tháng 5 năm 2024, chúng tôi đã bắt đầu cho đăng tải loạt bài NHẠC NGOẠI QUỐC LỜI VIỆT do LEAQUA biên soạn phần lời Việt với sự giúp sức của HỌC TRÒ trong việc viết lời giới thiệu cho từng bài trong tổng số 158 bài mà chúng tôi đã gởi đến độc giả trong gần 2 năm qua.

Để tiện cho các độc giả có nhu cầu nghiên cứu, thưởng ngoạn hay đơn giản hơn là lưu trữ, chúng tôi thực hiện ấn bản điện tử (dạng PDF) trọn bộ 158 bài nhạc nói trên và cho phát hành miễn phí trong khuôn khổ Tủ Sách Điện Tử T.Vấn & Bạn Hữu.

Nhân đây, chúng tôi (Leaqua & T.Vấn) xin đặc biệt cám ơn sự giúp sức vô cùng quý báu của anh bạn trẻ HỌC TRÒ, bằng nhiệt tình và khả năng của anh, Trang TV&BH đã hoàn thành được một trong những công trình giá trị xứng đáng nhận được sự quan tâm của độc giả khắp nơi.

TV&BH.

ĐỌC THÊM:

HỌC TRÒ: Giới thiệu khảo luận: Bản Dịch Vô Hình – Cách Leaqua Tự Nhiên Hóa Cách Diễn Đạt Cảm Xúc Trong Lời Bài Hát Tiếng Việt

Trong hơn nửa thế kỷ, nước Mỹ là trung tâm của du lịch toàn cầu không chỉ vì quy mô, mà vì biểu tượng. New York, California hay Grand Canyon không đơn thuần là điểm đến, chúng là một phần của “giấc mơ Mỹ” được xuất khẩu ra toàn thế giới.

Nước Mỹ hôm nay khác hẳn nước Mỹ mà hơn 20 năm trước khi tôi đặt chân tới lần đầu tiên. Không còn nữa đời sống rẻ mạt, chỉ 7 đôla là có thể vào buffet ăn thoải mái hải sản… Xăng ở Georgia lúc đó chỉ 1,8 đô la/gallon. Xã hội yên lành, văn minh, trật tự và tinh thần thượng tôn pháp luật có thể nhìn thấy mọi nơi.

Năm 2025, thời ông Trump làm tổng thống nhiệm kỳ 2, đánh dấu một sự thay đổi đáng chú ý.

Theo nhiều ước tính, lượng khách đến Mỹ năm 2025 giảm khoảng 4 triệu lượt, trong khi chi tiêu của khách du lịch quốc tế giảm hơn 8 tỷ USD.

Đáng chú ý hơn, Mỹ bị xếp ở nhóm cuối trong bảng xếp hạng tăng trưởng chi tiêu của du khách quốc tế trong số 184 quốc gia, một vị trí gây nhiều tranh cãi trong ngành du lịch toàn cầu.

Ngay cả những thị trường truyền thống mạnh như Canada cũng ghi nhận mức sụt giảm sâu, với lượng khách đến Mỹ giảm khoảng 40–45% tại một số khu vực.

Trong một ngành mà phần lớn các quốc gia đều phục hồi mạnh sau đại dịch, câu hỏi không còn là “du lịch toàn cầu có tăng hay không”, mà là vì sao nước Mỹ lại đi ngược xu hướng?

Trước hết, cần làm rõ: nước Mỹ không “mất” sức hút du lịch theo nghĩa tuyệt đối. Các điểm đến như New York, Los Angeles hay các công viên quốc gia vẫn có lượng khách lớn. Mỹ vẫn là một trong những nền kinh tế du lịch lớn nhất thế giới.

Trong quá khứ, Mỹ là “điểm đến mặc định” — một nơi mà nhiều người sẽ ưu tiên ít nhất một lần trong đời. Ngày nay, nó đang trở thành một lựa chọn phải cân nhắc kỹ lưỡng giữa nhiều phương án cạnh tranh hơn: Tây Ban Nha, Pháp, Croatia, Nhật Bản hay Đông Nam Á…

Một cách giải thích đơn giản thường được đưa ra là chi phí. Tuy nhiên, điều này chưa đủ. Nhiều nhóm du khách có thu nhập cao, những người không nhạy cảm với giá, vẫn đang dịch chuyển lựa chọn khỏi Mỹ trong các kỳ nghỉ ngắn hạn.

Lý do nằm ở một khái niệm ngày càng quan trọng trong ngành du lịch: “friction cost” — chi phí ma sát của trải nghiệm.

So với châu Âu Schengen, nơi di chuyển giữa các quốc gia gần như liền mạch, Mỹ là một hệ thống du lịch có độ ma sát cao: nhập cảnh nghiêm ngặt. kiểm tra an ninh kéo dài. khoảng cách nội địa lớn. chi phí phát sinh khó dự đoán.

Trong bối cảnh du lịch hiện đại, nơi thời gian nghỉ trở nên quý giá hơn tiền bạc, yếu tố “dễ chịu khi di chuyển” ngày càng quan trọng.

Dù không thể quy toàn bộ nguyên nhân cho một chính quyền hay một cá nhân, rõ ràng các chính sách và thông điệp chính trị của Mỹ trong giai đoạn gần đây đã đóng vai trò trong việc định hình lại cảm nhận quốc tế.

Những cuộc chiến thuế quan, những lời lẽ theo chủ nghĩa dân tộc cực đoan, những lời đe dọa của ông Trump lặp đi lặp lại về việc “sáp nhập” một quốc gia nào đó, hình ảnh các đặc vụ ICE xuất hiện tại sân bay, và một cuộc chiến tranh văn hóa thực sự đã làm thay đổi cách thế giới nhìn nhận về nước Mỹ.

Ngành du lịch mang lại hàng trăm tỷ USD doanh thu và tạo ra hàng triệu việc làm. Và tình hình sẽ còn tồi tệ hơn trước khi khởi sắc trở lại. Văn phòng Du lịch và Lữ hành Quốc gia dự báo rằng phải đến năm 2029, lượng khách du lịch đến Mỹ may ra mới có thể phục hồi về mức trước đại dịch. Những nhân viên dịch vụ, nhân viên khách sạn và nhân viên nhà hàng — những người vốn sống dựa vào nguồn khách du lịch nước ngoài — cũng đang phải chịu chung nỗi khốn đốn ấy.

Không thể tách rời du lịch khỏi bối cảnh chính trị. Du lịch quốc tế là một trong những chỉ số nhạy cảm nhất của “soft power”- quyền lực mềm của quốc gia.

Chính sách cứng rắn hơn về nhập cư, cùng với hình ảnh truyền thông về kiểm tra biên giới chặt chẽ và các vụ việc cá biệt liên quan đến du khách nước ngoài, đã tạo ra một hiệu ứng tâm lý tích lũy: Mỹ được cảm nhận là “ít thân thiện hơn” trong trải nghiệm nhập cảnh so với trước đây.

Điều quan trọng là trong du lịch, cảm nhận đôi khi quan trọng hơn xác suất thống kê.

Châu Âu mạnh với mô hình “du lịch liền mạch”, châu Á cạnh tranh bằng trải nghiệm văn hóa khác biệt và giá trị, các điểm đến mới nổi tối ưu hóa hạ tầng và thủ tục.

Trong môi trường đó, Mỹ không còn là “điểm đến không thể thay thế”, mà trở thành một lựa chọn trong hệ sinh thái toàn cầu.

Điều này đặc biệt rõ trong phân khúc du lịch nghỉ dưỡng ngắn ngày, nơi châu Âu Địa Trung Hải đang chiếm ưu thế nhờ sự kết hợp giữa khoảng cách gần. chi phí hợp lý, trải nghiệm phong phú trong không gian nhỏ.

Điều quan trọng cần nhấn mạnh rằng đây không phải là sự suy thoái của du lịch Mỹ theo nghĩa tuyệt đối.

Mỹ vẫn sở hữu những tài sản du lịch gần như không thể thay thế: quy mô thiên nhiên độc nhất, các thành phố mang tính biểu tượng toàn cầu, sức mạnh văn hóa đại chúng áp đảo và hệ sinh thái công nghệ – giải trí dẫn đầu thế giới…

Nhưng vị trí của Mỹ đã thay đổi. Từ một “trung tâm mặc định của du lịch toàn cầu”, Mỹ đang trở thành một cực lớn trong hệ thống đa cực của du lịch quốc tế.

Trước đây: “đi Mỹ” là mặc định, hiện nay: “đi Mỹ” là một lựa chọn có điều kiện.

Dữ liệu năm 2025 về mức giảm khoảng 4 triệu lượt khách quốc tế và sự sụt giảm mạnh từ các thị trường truyền thống như Canada không chỉ phản ánh chu kỳ hậu đại dịch, mà phản ánh một sự dịch chuyển sâu hơn trong hành vi du lịch toàn cầu.

Trong ngành du lịch, nơi “cảm giác được chào đón” quan trọng không kém “điểm đến hấp dẫn”, đây là yếu tố không thể xem nhẹ.

Và có lẽ câu hỏi thực sự không phải là nước Mỹ có còn hấp dẫn hay không, mà là Mỹ muốn được nhìn nhận như một điểm đến “mở cửa toàn cầu”, hay một điểm đến “có điều kiện lựa chọn”?

Lê Diễn Đức

*Bài do CTV/TVBH gởi

[Truyện Vừa 4 kỳ]

1.

Đêm đó, Sơn Trà có mưa. Không phải thứ mưa trắng trời trắng đất của miền Trung mỗi khi bão kéo về. Mà chỉ là một màn bụi nước lất phất, bay xiên xiên qua mặt biển, dai dẳng như thể có ai ngồi tận trên lưng núi, nhẫn nại rắc từng nắm nước mỏng xuống nhân gian. Con đường lên Bãi Bụt vắng hoe, đen thẫm, chỉ thỉnh thoảng loé lên ánh đèn vàng nhợt từ một chiếc xe nào đó đi xa tít. Phía dưới chân núi, Đà Nẵng sáng rực, nằm cong theo bờ biển như một cái mâm vàng úp hờ bên mép nước. Còn dãy khách sạn năm sao chạy dọc bờ cát thì nom giống như hàng răng bằng thủy tinh đang lặng lẽ cắn sâu vô bóng tối.

Diễm Thư ngồi sau tay lái chiếc Range Rover màu đen, cho xe bò chậm theo từng khúc cua còn đọng nước. Mưa quệt ngang mặt kính, để lại những vệt dài nhòe nhoẹt như nét cọ ai vừa kéo vội. Nàng bốn mươi tám tuổi, đẹp theo kiểu của một người đàn bà đã đi qua quá nhiều đàn ông. Đêm trắng và nhiều lần tưởng mình ngã quỵ mà rốt cuộc vẫn đứng dậy được. Cái đẹp ấy không còn nằm ở làn da hay đường cong thân thể nữa, mà nằm trong cách nàng nhìn người đối diện. Chỉ một ánh mắt thôi cũng đủ làm đàn ông muốn bước lại gần. Còn đàn bà thì vừa ghét vừa ngán, như thể trước mặt họ là một tấm gương phản chiếu điều họ không dám sống thật. Nàng châm một điếu thuốc. Trong ánh lửa đỏ lập lòe, những ngón tay vẫn dài, trắng và mềm như tay một người chưa từng phải bươn chải. Có điều nếu nhìn kỹ, sẽ thấy nơi đầu móng có một chút run rất nhẹ, mỏng như đường chỉ nhưng không giấu được.

Chiều nay, đoàn Thanh tra Trung ương xuống Đà Nẵng. Tin tức lan đi nhanh như gió mùa, rằng toàn bộ các dự án ven Sơn Trà sẽ bị rà soát lại từ đầu. Trong danh sách đó có khu nghỉ dưỡng Thiên Sa của nàng, một cơ nghiệp mà chỉ cần nhắm mắt lại, Diễm Thư vẫn có thể đọc vanh vách từng con số như đọc kinh. Ba mươi bảy hecta đất, mười lăm căn villa hướng biển, một bãi tắm riêng, hai nhà hàng hải sản, một khu thiền dưỡng sinh dành cho giới siêu giàu.

Và ở giữa tất cả sự hào nhoáng ấy là một cái miếu nhỏ nép mình dưới tán rừng già. Thứ mà suốt mười năm nay nàng vẫn chưa tài nào đụng tới được. Không phải vì luật pháp. Cũng không hẳn vì lòng tin. Mà vì hễ mỗi lần chuẩn bị cho máy xúc tiến vào thì y như rằng lại xảy ra chuyện. Khi thì một công nhân bị phát hiện treo cổ trong lán trại, thân người đong đưa giữa đêm như một dấu hỏi không lời. Khi thì chiếc xe ủi đang đậu yên tự nhiên trôi tuột xuống vực. Lại bữa nọ, một kỹ sư trẻ đang ngủ bỗng bật dậy giữa khuya, mắt trợn ngược, chạy rồi gào thất thanh trong mưa gió:

— Đừng đóng cửa! Đừng nhốt tui vô đó!

Rồi hắn lao từ tầng ba xuống đất. Mạng thì còn. Nhưng đôi chân thì không bao giờ đứng dậy nổi nữa.

Từ dạo đó, cái miếu nhỏ nằm lọt thỏm giữa khu resort sang trọng giống hệt một cục xương mắc ngang cổ họng. Nuốt không trôi mà nhả ra cũng không đặng. Ban ngày, khách vẫn tắm biển, ăn hải sản, nâng ly rượu vang dưới ánh đèn vàng dịu như không có chuyện gì. Nhưng cứ đêm xuống, nhìn cái mái ngói rêu phong nép dưới mấy gốc cây cổ thụ, Diễm Thư lại thấy trong lòng cộm lên một cảm giác khó chịu. Hình như giữa đống tiền bạc, đất đai và tham vọng chất cao kia vẫn còn một thứ nhỏ bé mà nàng không tài nào khuất phục nổi.

Mưa bắt đầu nặng hạt hơn. Từng giọt nước đập lên nắp xe lộp bộp, nghe như có ai đang gõ nhịp trên một chiếc trống da cũ. Diễm Thư rẽ tay lái vào con đường đất dẫn lên khu villa VIP. Hai bên đường, cây rừng sẫm đen, đứng im thin thít như những bóng người đang nép trong mưa. Đèn pha lia tới đâu, lá cây sáng lên tới đó, rồi vụt tắt, để lại những khoảng tối sâu hun hút.

Bất thần, Diễm Thư đạp mạnh thắng xe. Giữa màn mưa xám xịt đang giăng nghiêng trên con đường vắng hiện ra một người đàn bà lạ. Nói cho đúng, bà không đứng hẳn trên mặt đất, chỉ lơ lửng cách mặt đường chừng vài tấc, như một bóng hình vừa tách ra từ lớp sương núi. Bà mặc áo ngũ thân màu xanh sẫm, thứ màu xanh của rêu phong bám trên mái ngói cung thành cũ, tóc vấn cao gọn ghẽ. Còn những hạt mưa thì cứ xuyên qua thân ảnh ấy nhẹ như xuyên qua một làn khói mỏng.

Diễm Thư ngồi chết lặng sau vô lăng. Đầu điếu thuốc giữa hai ngón tay âm ỉ một chấm đỏ nhỏ, soi thấy bàn tay nàng đang siết lại đến trắng bệch. Ngoài kia, người đàn bà chậm rãi xoay mặt về phía xe. Khuôn mặt trắng nhợt như tờ giấy bản ngâm nước lâu ngày, đôi môi đỏ thẫm như dấu son còn sót lại, sau một đêm khóc cạn nước mắt. Nhưng điều khiến sống lưng Diễm Thư lạnh buốt lại là đôi mắt ấy: sâu, buồn, nhẫn nhịn, giống hệt ánh mắt nàng từng bắt gặp trong những bức chân dung thờ ở Huế, nơi vẻ cam chịu luôn đi cùng một thứ kiêu hãnh âm thầm và nỗi oán hờn chưa bao giờ tan hết.

Người đàn bà khẽ động môi. Giọng nói cất lên không lớn, nhưng như đi xuyên qua tiếng mưa và đâm thẳng vào ngực người đối diện:

— Mi lấy đất của tụi ta, rồi dựng lên chỗ cho thiên hạ ăn chơi đó hả?

Âm giọng ấy nghe rất lạ, như đã đi qua nhiều đời người. Có cái mềm và sâu của nước sông Hương, nhưng cũng có cái rắn rỏi, sắc lạnh của gió biển Sơn Trà. Diễm Thư tắt máy xe, đẩy cửa bước xuống. Gió từ phía biển thốc tới, quất mái tóc nàng rối tung, tà áo mỏng dính sát vào người. Nàng vẫn đứng thẳng, ngước nhìn bóng người trước mặt bằng ánh mắt không chịu cúi đầu.

— Nếu là ma thiệt, thì hiện rõ ra cho tôi coi.

Người đàn bà khẽ cười. Tiếng cười nhỏ đến mức tưởng chỉ là tiếng mưa rơi lăn trên những tàu lá ướt, vậy mà vẫn đủ làm một luồng lạnh mỏng manh, bò dọc theo sống lưng Diễm Thư, như có ai vừa ghé sát tai nhắc lại một điều nàng đã quên từ rất lâu.

— Mi gan hơn bà tổ mi nhiều.

Câu nói ấy khiến Diễm Thư đứng sững giữa con đường mưa tối, cảm giác như vừa có một bàn tay vô hình chạm đúng vào lớp ký ức nằm sâu tận đáy lòng, nơi nàng tưởng bao năm nay đã phủ kín bụi thời gian.

Ngày còn nhỏ, trong căn nhà cũ ở Kim Long nép bên bờ sông Hương, những đêm mưa Huế thường rơi dai dẳng từ đầu hôm tới sáng. Những đêm như vậy, bà ngoại hay ngồi bên ngọn đèn dầu, bà têm trầu kể chuyện người xưa. Trong dòng họ, bà nói, từng có một cô gái đẹp đến mức người trong vùng đi ngang qua cổng cũng phải ngoái đầu nhìn lại. Về sau cô được tuyển vào nội cung triều Minh Mạng, sống giữa lầu son gác tía, giữa gấm vóc và trầm hương. Nhưng rốt cuộc cả tuổi xuân chỉ thu lại trong vài lời kể của giòng họ. Được vua đoái hoài ít bữa, rồi chìm khuất như một cánh hoa rơi xuống hồ, mặt nước khép lại mà không để lại tiếng động nào.

Mỗi lần nhắc tới người đàn bà ấy, bà ngoại thường nhìn ra màn mưa mờ đục ngoài hiên, giọng chùng xuống:

— Đàn bà đẹp quá, nhiều khi không phải là phước.

Thuở đó Diễm Thư nghe xong chỉ cười. Trong suy nghĩ của cô gái còn đầy háo thắng ngày ấy, nhan sắc là thứ vốn liếng trời cho, nếu không biết dùng nó để đổi lấy một đời sống tốt hơn thì chẳng khác nào ôm thỏi vàng mà tự tay chôn xuống đất. Nàng không tin vào số, càng không tin những lời than thở của đàn bà thời trước. Nàng chỉ tin rằng, đời này ai mạnh thì người đó có quyền bước tới.

Nhưng giữa cơn mưa Sơn Trà đêm nay, khi nghe người đàn bà áo xanh nhắc tới hai tiếng “bà tổ”, Diễm Thư mới thấy trong lòng mình chợt dậy lên một cảm giác rất lạ, như thể sợi chỉ vô hình nối từ căn nhà cũ bên dòng Hương Giang năm nào, lặng lẽ kéo dài qua bao thế hệ, xuyên qua những cuộc đổi đời. Để cuối cùng dẫn nàng đến đứng ở đây, giữa núi rừng và bóng tối, đối diện với một gương mặt tưởng như đã bước ra từ chính câu chuyện bà ngoại kể thuở nào.

Một cơn gió lạnh bất thần quất ngang mặt khiến nàng khẽ chớp mắt. Khi mở mắt ra, người đàn bà áo xanh đã biến mất tự lúc nào, chỉ còn lẩn khuất trong không khí mùi trầm hương rất cũ, ngai ngái, ẩm và buồn. Diễm Thư đứng trơ trọi giữa con đường mưa, rừng Sơn Trà tối thẫm quanh mình như đang khép lại. Còn những tán cây chao nghiêng trong gió cứ xào xạc như đang thì thầm một điều gì đó mà người sống không được phép nghe cho trọn.

Rồi từ sâu trong rừng vọng ra tiếng guốc.

Lộc cộc.

Lộc cộc.

Nhịp guốc đều đặn, khoan thai, không gấp cũng không chậm, như có cả một đoàn đàn bà từ những năm tháng cũ đang lặng lẽ bước dưới tán cây, mang theo tuổi xuân chưa kịp sống hết.

*

Diễm Thư tới Đà Nẵng năm hai mươi tuổi. Cái tuổi mà người ta còn tin đời mình có thể đổi hướng chỉ nhờ một chuyến xe đò và một chút gan lì. Khi đó nàng nghèo thiệt nghèo. Cha mất sớm, mẹ ngày ngày gánh nồi chè ra ngồi ở chợ Đông Ba. Mùa hè thì mồ hôi nhỏ xuống nồi đậu xanh, mùa đông thì đôi bàn tay nứt nẻ vì nước lạnh. Thư học trung cấp du lịch được mấy học kỳ rồi bỏ dở. Không phải vì dốt, mà vì nghèo quá. Tiền học khi ấy giống như một con dốc cao, càng leo càng hụt hơi, ngước lên chỉ thấy mây mù. Những ngày đầu vô Đà Nẵng, nàng thuê một căn phòng trọ thấp lè tè gần biển Mỹ Khê. Đêm nằm nghe sóng thở đều ngoài xa, tiếng nước lên xuống như một người đàn bà trở mình trong giấc ngủ dài, dịu dàng lại bất an. Ban ngày nàng phụ quán nhậu hải sản, tay lúc nào cũng nồng mùi mực tươi và nước mắm. Tối đến thay bộ đồ khác, đánh thêm chút son, chạy bàn ở quán karaoke có ánh đèn tím đỏ.

Hồi đó, Đà Nẵng đang lớn lên từng ngày, giống một cô gái mới dậy thì. Thân thể chưa kịp ổn định mà lòng đã nôn nao muốn thành đàn bà. Khắp nơi người ta đào xới. Tiếng máy xúc gầm lên từ sáng tới tối. Chỗ nào cũng thấy bảng quy hoạch, dự án, rao bán đất. Không khí của thành phố khi ấy có một mùi rất lạ. Mùi tanh của biển, mùi ngai ngái của đất mới lật, lại thoang thoảng cái mùi kim tiền lạnh lùng.

Diễm Thư nhìn ra điều đó sớm hơn nhiều người. Nàng hiểu Đà Nẵng rồi sẽ là một cái túi tiền khổng lồ treo lơ lửng trước mặt thiên hạ. Ai chui vô sớm thì lấy được phần mình. Còn ai cứ giữ khư khư đạo đức như giữ một món đồ gia bảo, thì chỉ đứng ngoài nhìn người khác ăn no mà thôi. Nàng quen đàn ông từ rất sớm, nhưng không phải vì mộng mơ hay tin vào những lời hứa ngọt như đường thắng. Nàng chỉ hiểu đơn giản. Đàn bà đẹp mà nghèo, còn khổ hơn con chó nằm dưới gầm bàn. Nhìn người ta ăn mà không dám ngẩng đầu.

Một lần, một tay chủ tàu cá bụng phệ, cổ đeo sợi dây chuyền vàng dày như sợi xích, vòng tay qua eo nàng trong quán nhậu cười khà khà hỏi:

— Em muốn gì?

Thư không né tránh, cũng không làm bộ e thẹn. Nàng nhìn thẳng vô mắt hắn, đôi mắt tỉnh queo như mặt nước lúc không có gió.

— Tiền.

Hắn cười sặc sụa, tưởng đó là câu nói đùa thú vị nhất trong đêm. Nhưng về sau, chính hắn ngồi nhậu với đám bạn rồi lắc đầu nói:

— Con Thư đáng ngại ở chỗ nó nói thiệt. Đàn bà nói thiệt thường dữ hơn mấy đứa cứ giả bộ nai tơ.

Từ đó, nàng lao vào đời như người biết bơi giữa dòng nước xiết. Nàng mua cá lúc trời còn chưa sáng, bán mực khi chợ vừa tan, dẫn khách Tây đi lặn ngắm san hô, mở homestay bằng mấy căn nhà cũ thuê lại, rồi lần lần nhảy sang đất đai. Những miếng đất nàng mua trước khi quy hoạch được công bố, rẻ như cho. Nàng biết rất rõ rằng không phải đồng tiền nào cũng sạch. Đồng tiền dính nước mắt. Đồng tiền còn âm ấm hơi người vừa bị dồn vô đường cùng. Nhưng tiền, một khi đã nằm yên trong tài khoản, thì nó không còn kể cho ai nghe nó đến từ đâu.

Một buổi chiều xám đục, gió biển thổi cát bay mù mịt dưới chân Sơn Trà, một bà già tóc bạc ôm lấy chân nàng mà khóc. Căn nhà lụp xụp sát mép nước của bà là nơi bà lập bàn thờ cho người chồng mất ngoài Hoàng Sa, chỉ có tấm ảnh cũ và cây nhang cháy quanh năm.

Bà run giọng:

— Cô đừng lấy chỗ ni. Ổng chết rồi, tui còn mỗi cái bàn thờ cho ổng về.

Diễm Thư ngồi xổm xuống, nhìn thật lâu khuôn mặt nhăn nheo đầy muối gió của bà. Giọng nàng nhỏ, nhưng chắc nịch:

— Má giữ miếng đất ni thì má nghèo tới cuối đời. Con lấy, má có tiền cho con cháu đi học, không biết chừng tụi nhỏ đổi được số.

Bà già ngẩng lên, mắt đỏ hoe, nghiến răng:

— Đồ thất đức.

Thư cười nhạt, nụ cười không hẳn kiêu ngạo, không hẳn tự vệ.

— Thất đức mà giàu còn hơn có đức mà để con cháu mình nghèo hoài.

Nói xong, nàng đứng dậy bước đi. Cát lạo xạo dưới gót giày, gió biển thốc ngược mái tóc ra sau. Nhưng đêm đó, nàng không ngủ được. Trong căn phòng nhìn ra biển, tiếng sóng cứ dội vô ghềnh đá từng đợt nặng nề, nghe như tiếng một người nào đó đang nghiến răng trong bóng tối, căm giận, mà bất lực.

*

Ba giờ sáng, Diễm Thư bước vô căn villa số 9, căn biệt thự nàng giữ lại cho riêng mình, không tiếp khách, không cho thuê, như người ta chừa trong lòng một góc kín đáo, để chứa những điều không muốn ai nhìn thấy. Căn phòng rộng thênh, một mặt kính lớn mở thẳng ra biển đêm. Sau cơn mưa, mặt nước nằm im, phẳng lặng như một tấm gương khổng lồ, đen thẫm mà sâu hun hút, tưởng như chỉ cần nhìn lâu thêm chút nữa là sẽ thấy cả đời mình chìm xuống dưới đó. Nàng rót một ly whisky. Chất rượu màu hổ phách rung nhẹ trong đáy ly, sóng sánh như thứ ánh sáng cuối cùng còn sót lại của một ngày đã tắt.

Rồi nàng nhìn thấy. Dưới bãi cát loang loáng nước trước mặt, ngay nơi sóng vừa trườn lên rồi rút xuống để lại một vệt bọt trắng mỏng như ren cũ, có rất nhiều người đàn bà đang đứng thành một hàng dài. Tất cả đều mặc áo ngũ thân, tóc vấn cao, dáng người thanh mảnh và tĩnh lặng như những chiếc bóng bước ra từ một triều đại đã lùi xa vào sử sách. Không ai cử động, không ai cất tiếng. Họ chỉ đứng đó, mặt hướng về phía căn villa của nàng trên triền núi. Như những người đã chờ rất lâu và giờ muốn nhìn cho rõ người đàn bà đang sống trên phần đất từng thuộc về ký ức của họ.

Diễm Thư nâng ly whisky lên uống cạn một hơi. Nàng không hét thất thanh, không bỏ chạy như những người yếu bóng vía trong phim ảnh. Nhưng từ tận đáy bụng, nàng vẫn cảm thấy một luồng lạnh mỏng như lưỡi dao lặng lẽ rọc dần lên ngực, khiến đầu ngón tay cầm ly rượu khẽ run.

Đúng lúc ấy, phía sau lưng nàng vang lên một giọng nói rất nhỏ, mỏng như hơi thở lướt qua gáy, không làm người ta sợ mà gợi cảm giác như đang nghe một lời tâm sự bị giữ kín suốt mấy trăm năm.

— Hồi đó, tụi ta cũng từng đứng nhìn biển như ri.

Diễm Thư quay phắt lại.

Trong tấm gương lớn cuối phòng, không biết từ lúc nào hiện ra bóng một người đàn bà đang ngồi trên mép giường của nàng. Bà không còn mặc áo xanh như lần đầu nàng gặp giữa đường mưa, mà khoác chiếc áo ngũ thân màu ngà cũ. Màu của lụa đã qua nhiều mùa nhang khói. Trên mái tóc vấn cao cài một cây trâm ngọc đã sứt mất một góc nhỏ, như dấu tích của một đời từng rất đẹp mà không được giữ trọn. Khuôn mặt ấy đẹp đến nao lòng. Chiếc cổ cao trắng như men sứ, đôi môi đỏ sẫm, còn đôi mắt dài và sâu lúc nào cũng như chứa sẵn một lớp nước chưa kịp rơi.

Người đàn bà chậm rãi vuốt tóc. Cử chỉ của bà khoan thai tới mức tưởng như thời gian đã thôi chảy đối với người đã chết từ lâu.

— Trong cung, đàn bà tụi ta chỉ có một việc để làm là chờ. Chờ một lần được gọi tên, chờ tuổi xuân lặng lẽ tàn đi sau bức rèm son.

Bà ngẩng lên nhìn Diễm Thư. Trong ánh mắt ấy vẫn có nỗi buồn muôn thuở của người đàn bà. Nhưng lần này đã lẫn thêm một chút tò mò, ngậm ngùi, như thể bà đang nhìn một hậu thân của chính mình trong một thời đại khác.

— Còn mi, mi được quyền chọn đàn ông. Sướng hí?

Diễm Thư bật cười. Tiếng cười mỏng và khô, nghe như tro thuốc vừa rơi xuống đáy ly.

— Sướng cái gì. Đàn bà thời nào rồi cũng phải đem đời mình ra đổi chác.

Người đàn bà nghiêng đầu, đôi mắt sâu thêm một chút.

— Mi đổi lấy cái chi?

Diễm Thư tựa lưng vào quầy rượu, ánh đèn hắt lên gương mặt đã quá quen với thắng thua. Nhưng trong khoảnh khắc ấy lại hiện rõ vẻ mỏi mệt của một người đàn bà nói thật với chính mình.

— Khi cần thì bán thân xác. Khi có giá thì bán đầu óc. Bán tuổi trẻ. Rồi lúc nào không hay, bán luôn cả cái phần tử tế cuối cùng còn sót lại của mình.

Người đàn bà trong gương khẽ cúi đầu. Nụ cười trên môi bà không còn mang ý cảnh báo như lần đầu, mà buồn đến mức tưởng chỉ cần chạm nhẹ là sẽ tan ra như khói.

— Vậy thì mi với tụi ta có khác gì đâu.

Ngoài khơi, gió bắt đầu nổi trở lại. Sóng dồn vô bờ từng lớp một, tiếng nước đập vào ghềnh đá nghe trầm và sâu như có ai đang kiên nhẫn gõ cửa giữa đêm. Những người đàn bà dưới bãi cát vẫn đứng yên, tà áo lay rất nhẹ theo gió, giống như cả một hàng linh hồn đang lặng lẽ lắng nghe câu chuyện của hai người đàn bà cách nhau mấy trăm năm mà chung một nỗi niềm.

Diễm Thư nhìn vào gương. Lần đầu tiên sau rất nhiều năm, nàng không còn thấy ở đó vẻ sắc lạnh của một người luôn phải thắng. Mà chỉ thấy một người đàn bà đã leo lên quá cao, đứng giữa bao nhiêu ánh đèn mà trong lòng vẫn trống trải như đứng một mình trước biển đêm.

Người đàn bà trong gương nhìn nàng thật lâu. Giọng bà cất lên nhẹ như một tiếng thở dài.

— Nhưng tụi ta chưa bao giờ được sống như mi.

Bà ngừng lại một chút, ánh mắt sâu thẳm như mặt nước sông Hương lúc khuya.

— Chưa chắc người được quyền chọn lựa, sống nhẹ lòng hơn người chỉ biết cúi đầu chờ đợi.

Trong khoảnh khắc ấy, Diễm Thư chợt hiểu ra một điều mà bao năm nay nàng cố tình không chịu hiểu. Những người đàn bà trong cung ngày trước tưởng như chỉ biết ngồi sau lớp rèm son mà chờ một tiếng gọi của nhà vua. Nhưng thật ra điều họ chờ không chỉ là một đêm được sủng ái. Họ chờ để biết mình còn được nhớ tới hay đã bị quên lãng.

Nghĩ đến đó, Diễm Thư bỗng thấy tim mình se lại như vừa chạm phải một vết thương cũ. Nàng nhớ tới những đêm dài trong căn hộ sang trọng nhìn ra biển, điện thoại đặt trên bàn, màn hình tối đen như một con mắt khép kín. Bề ngoài nàng có thể ký những hợp đồng hàng trăm tỷ, khiến bao nhiêu người phải cúi đầu. Nhưng trong sâu thẳm, nàng vẫn từng ngồi đó, ly rượu trên tay, lặng lẽ chờ một cuộc gọi từ một người đàn ông nào đó. Chờ một tin nhắn cụt ngủn. Chờ vài chữ quan tâm ít ỏi. Để tự nhủ rằng mình không chỉ là một cái tên trên thương trường. Mà vẫn là một người đàn bà còn được thương, được nhớ, được giữ lại trong lòng ai đó.

Càng nghĩ, nàng càng thấy giữa mình với những cung phi năm nào, không có khoảng cách nào thật sự lớn. Người xưa gửi tuổi xuân cho một tiếng guốc dừng ngoài cửa điện. Nàng đem những năm tháng đẹp nhất của đời mình đánh đổi lấy tiếng chuông điện thoại sáng lên giữa đêm khuya. Một bên sống sau rèm son, một bên sống giữa kính, thép và những bản hợp đồng dày cộp. Rốt cuộc đều đặt niềm vui buồn của mình vào tay người khác, đều chờ một sự lựa chọn mà quyền quyết định chưa bao giờ thuộc về mình.

Diễm Thư nhìn người đàn bà trong gương, và lần đầu tiên nàng không còn thấy đó là một bóng ma từ quá khứ. Mà giống như tấm gương soi ngược lại số phận của biết bao người đàn bà ở mọi thời. Thời đại có thể thay đổi, áo ngũ thân có thể nhường chỗ cho váy dạ hội, tiếng guốc gỗ có thể hóa thành tiếng chuông điện thoại. Nhưng nỗi cô độc thì vẫn vậy. Nó âm thầm nằm trong lòng mỗi người đàn bà, khiến họ dù đứng giữa nhung lụa hay giữa ánh đèn thành phố, vẫn có lúc chỉ mong được một người thật lòng gọi tên mình.

Ngoài kia, sóng vẫn đều đặn xô vào bờ cát. Hàng người đàn bà dưới mép nước đứng lặng như cũ, không oán trách, không đòi hỏi. Chỉ hiện diện như một lời nhắc rằng, qua bao nhiêu triều đại, hàng trăm năm, đàn bà rốt cuộc vẫn thường là những người phải trả giá nhiều nhất cho những cuộc đổi chác của đời mình.

Trong đầu nàng lại chợt hiện lên những năm tháng tuổi trẻ nóng hổi như cát mùa hè. Những người đàn ông đi ngang đời nàng đông như tàu ghé ga. Người nàng thương thật, người thì chỉ là một cuộc trao đổi, và cũng có người tưởng bị nàng lợi dụng, nhưng rốt cuộc chính họ, mới là kẻ rút sạch thứ gì đó trong lòng nàng. Nàng nhớ một đêm nằm cạnh một gã quan chức cấp tỉnh. Ban ngày hắn đứng trên diễn đàn nói đạo đức, nói trách nhiệm, vì dân. Đêm xuống, trong căn phòng khách sạn thơm mùi máy lạnh và nước hoa ngoại, hắn ôm eo nàng, thở dốc bên tai:

— Em làm anh mất kiểm soát.

Diễm Thư khi ấy chỉ cười trong bóng tối. Đàn ông càng nhiều quyền lực càng thích nói như vậy, như đổ cho ham muốn của họ đều do đàn bà gây ra, còn họ thì vô tội như trẻ con.

Nàng châm thêm điếu thuốc khác. Đầu lửa lóe lên, đỏ như một con mắt nhỏ giữa căn phòng mênh mông.

— Các người trách tui tham tiền?

Người đàn bà trong gương lắc đầu.

— Không.

— Vậy trách gì?

Ngoài biển, từ đâu vọng lại tiếng chuông mơ hồ. Leng keng. Leng keng. Nhỏ xíu mà sắc lạnh, giống như tiếng chuông bạc buộc nơi cổ chân trẻ con. Người đàn bà không trả lời ngay. Bà chỉ chậm rãi đưa mắt nhìn xuống bụng Diễm Thư. Ánh mắt ấy lạnh đến mức Diễm Thư phải quay mặt đi. Rồi giọng nói kia cất lên, rất khẽ, nhưng từng chữ rơi xuống như giọt nước đá.

— Mi đã bỏ bao nhiêu đứa rồi?

Cả căn phòng lặng ngắt. Điếu thuốc trên tay Diễm Thư cháy thành một đoạn tàn dài mà nàng không hay biết. Và lần đầu tiên sau nhiều năm, người đàn bà từng bước qua biết bao cuộc đổi chác, biết bao trận tranh giành, bỗng thấy bàn tay mình run lên thật sự.

2.

***

Diễm Thư bước ra ban công khi trời còn lưng chừng giữa đêm và sáng. Biển Sơn Trà lúc gần rạng đông mang một màu chì xám đục, lặng như tờ, nhìn riết thấy lòng người cũng bị kéo xuống theo. Xa ngoài khơi, mấy chiếc tàu câu mực còn treo đèn vàng leo lét, trôi lững lờ giữa mặt nước tối đen, nom như những đốm lửa nhỏ lạc giữa cõi âm u không bờ không bến.

Gió biển thổi qua vai nàng, lạnh không buốt gắt mà cứ thấm dần vô da thịt, giống thứ nỗi buồn của đàn bà khi đã đi qua cái tuổi đẹp nhứt của đời mình. Không ồn ào, không dữ dội, mà âm ỉ, dai dẳng, ngấm tới tận xương. Đứng giữa khoảng trời mênh mông đó, Diễm Thư chợt nhớ tới lần đầu tiên mình phá thai.

Năm đó nàng mới hai mươi hai tuổi. Một phòng khám nhỏ nép sau chợ Cồn, tường quét vôi đã ố vàng. Trong căn phòng hẹp ám mùi thuốc sát trùng, mùi máu tanh nhè nhẹ hòa với hơi mưa tháng chạp ẩm mốc, khiến người ta vừa bước vô đã thấy tức ngực. Người đàn ông ngồi ngoài hành lang hút thuốc là một cán bộ địa chính quận Sơn Trà. Hắn hơn nàng gần hai chục tuổi, bụng đã phệ, giọng nói lúc nào cũng chậm rãi, đạo mạo như thể chưa từng làm điều gì khuất tất. Chính hắn là người đầu tiên chỉ cho nàng cách mua đất của dân nghèo trước khi công bố quy hoạch. Hồi đó, Diễm Thư mê hắn lắm. Không phải mê vì tình. Mà mê cái cảm giác lần đầu tiên được hé nhìn phía sau tấm màn quyền lực. Nơi vài câu nói nhỏ có thể biến bãi cát thành vàng, biến nhà tranh thành biệt thự. Và biến một con nhỏ nghèo xơ xác thành người đàn bà có cơ hội đổi đời. Đàn bà nhiều khi lạ vậy. Lúc yêu một người đàn ông không phải vì chính người đó, mà vì chiếc bóng của hắn đổ dài lên số phận của mình.

Sau lần đó, nàng nằm liệt gần một tuần trong căn phòng trọ chật chội. Máu ra hoài không dứt. Đêm nào cũng nghe như có tiếng trẻ con khóc ngoài cửa sổ. Tiếng khóc mỏng và dai như gió luồn qua khe cửa. Con nhỏ ở chung phòng bực mình, ngồi bật dậy chửi:

— Bộ mày tính hù tao hả Thư?

Nàng chỉ kéo mền trùm kín đầu, cắn răng chịu đựng. Từ dạo đó, Diễm Thư không còn biết sợ nữa. Người đàn bà nào đã từng bước qua máu của chính mình mà vẫn đứng dậy được, thường lì đi rất nhanh. Lì như cỏ dại mọc trên đất cằn, càng bị giẫm đạp càng bám rễ sâu hơn.

*

Bảy giờ sáng, bốn chiếc xe biển xanh nối đuôi nhau chạy qua cổng khu nghỉ dưỡng Thiên Sa. Bầu trời sau cơn mưa vẫn còn nặng mây, những hàng dừa ven biển nghiêng mình trong gió, tàu lá va vào nhau rin rít như đang thì thầm điều gì đó. Nhân viên đứng dọc hai bên sảnh cúi đầu chào khách, nhưng ai nấy đều tái mặt. Không khí căng như sợi dây đàn kéo hết mức.

Diễm Thư từ cầu thang lớn bước xuống. Nàng mặc áo sơ mi trắng, quần đen, tóc búi gọn sau gáy. Không còn vẻ mơ hồ ma mị của người đàn bà đứng trước biển đêm qua. Giờ đây, nàng giống một nữ doanh nhân thành đạt. Chỉn chu, bình tĩnh và lạnh như mặt kính. Quách Thành Luân đã ngồi đó tự lúc nào. Ông ta năm mươi sáu tuổi, tóc đã lấm tấm bạc. Gương mặt của kiểu đàn ông từng lăn lộn qua đủ thứ quyền lực, nên da mặt dường như dày hơn người khác một lớp. Dầu vậy, phải công nhận Luân vẫn còn phong độ. Càng lớn tuổi, ông ta càng có cái vẻ điềm đạm khiến phụ nữ dễ lầm tưởng rằng mình đang đứng trước một người đáng tin. Luân nhìn Thư, đôi mắt thoáng chút lo âu.

— Em thức trắng hả?

Diễm Thư kéo ghế ngồi xuống, nhếch môi cười nhẹ.

— Anh cũng có ngủ đâu.

Luân cười nhạt.

— Chắc phen ni căng rồi.

— Anh sợ?

Ông ta thở ra, giọng thấp xuống.

— Anh chưa ngu tới mức không biết sợ.

Giữa hai người là một khoảng lặng ngắn mà đặc quánh. Bao năm nay, thiên hạ nhìn vô đều nghĩ họ là đồng minh. Mà đúng là đồng minh thiệt. Họ cùng ăn với nhau quá nhiều thứ: đất đai, dự án, bệnh viện, thiết bị y tế, khu nghỉ dưỡng, và cả những khoản tiền không bao giờ được ghi trên giấy. Nhưng cả hai đều hiểu rất rõ rằng, nếu một ngày sóng gió nổi lên, người kia sẵn sàng đạp mình xuống trước để tự cứu lấy mình. Quan hệ giữa đàn ông và đàn bà, nghĩ cho cùng, đôi khi cũng giống thương trường. Ôm nhau riết rồi không biết là đang vuốt ve hay đang siết cổ nhau nữa.

Luân cúi người về phía trước.

— Cái miếu trong rừng, bên thanh tra muốn lật lại hồ sơ.

Diễm Thư nhìn thẳng vô mắt ông ta.

— Rồi sao?

— Hồi trước mình lấp chuyện đó chưa sạch.

Nàng khẽ cười.

— Trên đời ni, có cái gì sạch đâu anh.

Luân hạ giọng hơn nữa, như sợ bức tường chung quanh cũng biết nghe.

— Anh nói thiệt. Có người muốn đập em trước.

— Ai?

Luân không trả lời.

Luân đưa mắt nhìn theo đoàn thanh tra vừa bước xuống xe, rồi quay sang Diễm Thư, vẻ mặt đăm chiêu như người đang tính nhẩm một nước cờ, mà chính ông cũng không chắc nên đi tới hay lùi lại. Bao năm nay, Luân vẫn tin thứ người ta gọi là phát triển. Ông xuất thân từ một bác sĩ tỉnh lẻ, từng chứng kiến bệnh viện thiếu máy móc, bệnh nhân nằm chen chúc ngoài hành lang. Nên đã có lúc thật lòng tin rằng, nếu muốn thay đổi đời sống thì phải chấp nhận đi chung với quyền lực và tiền bạc. Theo cách nghĩ của ông, miễn sau cùng bệnh viện thì được xây, đường được mở, thành phố sáng hơn. Thì dù những thỏa hiệp dọc đường có dơ một chút, cũng chưa hẳn là điều không thể chấp nhận.

Nhưng càng đi sâu, Luân càng hiểu hệ thống đó giống như một dòng nước xoáy. Ban đầu người ta bước xuống với ý định rất rõ ràng, nghĩ rằng mình chỉ mượn sức nước để đi nhanh hơn. Đến lúc ngoảnh lại mới thấy chân mình đã không còn chạm đáy. Ranh giới giữa điều cần thiết cho xã hội với điều có lợi cho riêng mình thì từ lâu đã tan ra như vệt mực gặp nước. Luân không vô tội. Ông biết điều đó rõ hơn ai hết. Những hợp đồng thiết bị y tế ông ký giá đã được đội lên từ trước, những khu đất ông nhắm mắt cho qua, vì nghĩ rằng mình cũng xứng đáng được hưởng phần nào đó sau bao năm lăn lộn.

Ông nhìn Diễm Thư, trong lòng thoáng qua một ý nghĩ mà chính ông cũng thấy khó chịu. Nếu lần này Thư ngã thiệt, có lẽ ông vẫn còn đường lùi. Mấy mối quan hệ của ông chưa đứt hẳn. Một vài người trên kia vẫn còn nể. Thương trường vốn không có chỗ cho lòng trung thành tuyệt đối. Người ta đi cùng nhau chừng nào còn chung lợi ích, tới lúc con thuyền nghiêng quá mạnh, ai cũng tìm lấy một miếng ván cho riêng mình.

Có lẽ Diễm Thư cũng đọc được ý nghĩ ấy trong mắt ông, nên nàng nghiêng đầu cười, nụ cười mệt mà sắc.

— Nếu có chuyện, anh tính nhảy trước phải không?

Luân im lặng một chút rồi nhếch môi, không phủ nhận mà cũng không thú nhận.

— Anh không muốn chìm theo bất kỳ ai. Kể cả em.

Câu trả lời nghe phũ phàng, nhưng lại thật đến mức Diễm Thư không giận. Nàng chỉ gật đầu rất nhẹ, như người đã quá hiểu quy luật của những kẻ sống lâu trong vùng giao nhau giữa quyền lực và lợi ích.

— Vậy là anh còn tỉnh.

Luân dựa lưng vào ghế, ánh mắt thoáng buồn.

— Còn em, anh sợ em bắt đầu không muốn chơi theo luật cũ nữa.

Diễm Thư không đáp ngay. Nàng nhìn ra khoảng biển xám phía sau lớp kính, nơi những con sóng vẫn đều đặn xô vào bờ như thể chưa từng biết tới chuyện thắng thua của con người.

— Có khi không phải tôi đổi luật.

Nàng nói chậm rãi, giọng nhẹ mà nghe như có gì vừa rạn ra bên trong.

— Chỉ là tới giờ tôi mới thấy cái luật mình theo bấy lâu nay, chưa chắc đã dẫn tới chỗ mình tưởng.

Luân nhìn nàng rất lâu. Lần đầu tiên sau nhiều năm, ông thấy người đàn bà ngồi trước mặt, không còn chỉ là một đối tác đáng gờm hay một đồng minh nguy hiểm, mà giống như một người đang đứng ở ngã rẽ thật sự. Và ông hiểu, đôi khi điều đáng sợ nhất không phải là bị thanh tra hay mất tiền. Mà là khoảnh khắc một người bắt đầu nghi ngờ toàn bộ hệ thống đã từng giúp mình tồn tại.

Đúng lúc đó, ngoài sảnh vang lên tiếng kéo ghế loạt xoạt. Đoàn thanh tra bước vô. Diễm Thư đứng dậy ngay, nở một nụ cười đẹp đến mức không ai đoán được trong lòng nàng đang nghĩ gì. Cái cười mềm như nước. Mà nước nhiều khi mới là thứ nhấn chìm người ta sâu nhứt.

*

Đêm hôm đó, mưa lại đổ xuống nặng hột hơn. Gió từ biển thổi thốc vô rừng, làm những tán cây cổ thụ trên sườn Sơn Trà chao qua chao lại, đen đặc như một biển sóng khác đang dập dềnh trên núi.

Một công nhân mất tích. Người cuối cùng gặp hắn kể rằng hắn đi về phía ngôi miếu cũ giữa rừng. Đội bảo vệ cầm đèn pin tỏa ra tìm kiếm. Gần nửa đêm mới phát hiện hắn nằm bất tỉnh trên nền đất nhão nước. Miệng sùi bọt mép, hai mắt trợn ngược, mười đầu ngón tay cào nát cả đất bùn như thể đã cố vùng thoát khỏi một thứ gì đó vô hình. Khi người ta kéo áo hắn lên, ai nấy đều đứng chết lặng. Từ cổ xuống bụng hắn chi chít những đường chỉ đỏ ngoằn ngoèo, giống hệt dấu kim vừa khâu trên da thịt người sống. Trong cơn mê, hắn cứ lảm nhảm:

— Đừng may miệng tui… đừng may…

Rồi ngất đi.

Tin đồn lan khắp khu nghỉ dưỡng nhanh như gió lùa qua rừng. Người nói xưa kia những cung nữ chết oan, thường bị khâu miệng để không tố cáo chuyện trong nội cung. Kẻ lại đồn dưới nền miếu là mộ chung của những người đàn bà triều Nguyễn bị thủ tiêu. Nhân viên bắt đầu xin nghỉ hàng loạt. Thiên Sa, vốn từng là niềm kiêu hãnh của Diễm Thư, bỗng trở thành nơi ai cũng tránh xa như tránh một vùng đất có lời nguyền. Riêng nàng vẫn im lặng. Đêm nào nàng cũng lên villa số 9, ngồi bên ô cửa nhìn ra biển. Không ai biết nàng đang chờ ai. Hay thật ra, nàng đang chờ một phần đời nào đó của chính mình trở về.

Nguyễn Đông A

(Còn Tiếp 3 kỳ)

Reshma Saujani (1975-) là một luật sư, nhà hoạt động xã hội và doanh nhân người Mỹ, được biết đến nhiều nhất với tư cách là người sáng lập Girls Who Code—một tổ chức phi lợi nhuận tập trung vào việc thu hẹp khoảng cách giới trong lĩnh vực công nghệ. Bà thúc đẩy các cơ hội dành cho phụ nữ trong khối ngành STEM, đặc biệt là thông qua việc khuyến khích các bé gái khám phá ngành khoa học máy tính ngay từ khi còn nhỏ.

Tên cô là Reshma Saujani.

Cô học tại Đại học Illinois. Rồi Trường Chính sách Công Kennedy của Harvard. Sau đó là Trường Luật Yale. Năm 33 tuổi, cô là luật sư doanh nghiệp tại một quỹ đầu cơ ở Phố Wall. Trên giấy tờ, cô có mọi thứ mà cha mẹ nhập cư hằng mơ ước.

***

Cô ra tranh cử Quốc hội — và thua tan tác.
81% so với 19%.
Chi 1,3 triệu đô la và chỉ nhận được 6.231 phiếu bầu. Tức khoảng 213 đô cho mỗi lá phiếu. Một trong những thất bại chênh lệch nhất trong lịch sử chính trường New York.

Vậy mà cô gọi đó là năm tuyệt vời nhất đời mình.

Bởi trong lúc thất bại ở cuộc đua ấy, cô bước vào hết trường này đến trường khác — và nhận ra một điều. Các lớp khoa học máy tính gần như toàn con trai. Con gái thì hầu như vắng bóng. Ở khắp nơi.

Quan sát đó sau này trở thành Girls Who Code. Đến nay, tổ chức này đã tiếp cận hơn 760.000 học sinh. 330.000 cựu học viên hiện đang ở độ tuổi đại học hoặc đi làm. Tổ chức hoạt động tại cả 50 bang và tạo ra 14 tỷ lượt tương tác trên toàn cầu. Tạp chí Fast Company từng vinh danh đây là tổ chức phi lợi nhuận đổi mới sáng tạo số một nước Mỹ.

Sinh ra tại Chicago trong một gia đình người Ấn gốc Gujarati. Cha mẹ cô là người tị nạn. Họ từng sống ở Uganda trước khi Idi Amin trục xuất toàn bộ cộng đồng người Ấn khỏi đất nước này vào thập niên 1970. Họ đến Mỹ với hai bàn tay trắng — và gây dựng lại từ đầu.

Reshma lớn lên, chứng kiến sự lưu đày ấy ảnh hưởng đến một gia đình ra sao. Và việc tái thiết cuộc đời trông như thế nào khi bạn không có tấm lưới an toàn nào bên dưới.

Cô học tại Đại học Illinois. Rồi Trường Chính sách Công Kennedy của Harvard. Sau đó là Trường Luật Yale. Năm 33 tuổi, cô là luật sư doanh nghiệp tại một quỹ đầu cơ ở Phố Wall. Trên giấy tờ, cô có mọi thứ mà cha mẹ nhập cư hằng mơ ước.

Nhưng bên trong, cô bất hạnh. Sau này cô nói mình đang làm việc trong một ngành góp phần tịch biên nhà cửa của người khác.

Vậy là ở tuổi 33, cô làm điều mà phần lớn những người ở vị trí ấy không bao giờ dám làm: nghỉ việc và ra tranh cử Quốc hội. Không kinh nghiệm chính trị. Chưa từng xuất hiện trên truyền hình. Là phụ nữ Mỹ gốc Ấn đầu tiên tranh cử vào Quốc hội Hoa Kỳ.

Cô thua nặng nề. Nhưng không gục ngã.

Điều khiến tôi suy nghĩ nhiều nhất là thế này: Reshma không đơn giản bỏ qua thất bại. Cô đào sâu vào nó để tìm tín hiệu.

Trong chiến dịch tranh cử, cô đã đến thăm hàng chục trường học. Và ở đâu cô cũng thấy một cảnh tượng lặp lại: con trai trong phòng thí nghiệm khoa học máy tính. Con gái thì không. Cô bắt đầu hỏi vì sao. Những câu trả lời chỉ ra một khoảng trống mang tính hệ thống — mà chưa ai thật sự xây dựng một giải pháp nghiêm túc.

Năm 2012, cô thành lập Girls Who Code. Khởi đầu với 20 cô gái trong một lớp học duy nhất ở thành phố New York.

Cô không có nền tảng công nghệ. Không biết lập trình. Không có kinh nghiệm điều hành tổ chức phi lợi nhuận. Điều cô có là một vấn đề rõ ràng, một quyết tâm xây dựng giải pháp, và uy tín đến từ việc từng thất bại công khai mà vẫn tiếp tục tiến lên.

Tôi rất tôn trọng mô thức này. Những nhà sáng lập giỏi nhất mà tôi biết không khởi đầu bằng chuyên môn xuất chúng. Họ bắt đầu từ một khoảng trống khiến họ day dứt không thôi. Khi tôi khởi sự TrioSEO, tôi không phải chuyên gia SEO giỏi nhất thế giới. Nhưng tôi đã làm SEO cho các doanh nghiệp của mình suốt nhiều năm và nhận ra một lỗ hổng trong cách các agency phục vụ doanh nghiệp B2B. Khoảng trống đó trở thành công ty. Cùng một nguyên lý.

Girls Who Code phát triển rất nhanh. Các chương trình hè chuyên sâu. Câu lạc bộ sau giờ học. Chương trình tại các trường đại học. Một loạt sách lọt danh sách bán chạy của The New York Times. Quan hệ hợp tác với các tập đoàn như Google, Microsoft và Accenture.

Đến năm 2019, Fast Company gọi đây là tổ chức phi lợi nhuận đổi mới nhất cả nước. Đến năm 2024, tổ chức đã tiếp cận 760.000 học sinh và đặt mục tiêu đạt 5 triệu vào năm 2030.

Nhưng Reshma chưa dừng lại ở đó.

Năm 2016, bài TED Talk của cô — “Teach Girls Bravery, Not Perfection” — lan truyền mạnh mẽ. Đến nay đã có hơn 54 triệu lượt xem. Ý tưởng cốt lõi rất đơn giản: chúng ta dạy con gái phải hoàn hảo, còn con trai phải dũng cảm. Vì thế phụ nữ ngại mạo hiểm. Vì thế “đường ống” nhân tài bị đứt gãy.

Cô viết ba cuốn sách. Brave, Not Perfect trở thành sách bán chạy quốc tế.

Rồi trong đại dịch COVID, cô chứng kiến hàng triệu bà mẹ rời bỏ lực lượng lao động. Cô khởi xướng Moms First, vận động cho nghỉ phép có lương, dịch vụ chăm sóc trẻ em với chi phí phải chăng và trả lương công bằng. Phong trào thu hút hơn một triệu người ủng hộ.

Trường Kinh doanh Harvard bầu cô vào Hội đồng Overseers. Cô đồng chủ tịch hội đồng của Diễn đàn Kinh tế Thế giới về tương lai của nền kinh tế chăm sóc.

Đây là điều tôi rút ra từ câu chuyện của Reshma Saujani.

Cô biến một thất bại công khai thành nền móng cho tất cả những gì đến sau đó. Thất bại trong cuộc đua Quốc hội không chấm dứt sự nghiệp của cô. Nó khởi đầu cho sự nghiệp ấy. Chính những trường học cô ghé thăm khi đang thua cuộc đã cho cô cái nhìn xây dựng nên Girls Who Code.

Phần lớn mọi người chạy trốn thất bại. Họ che giấu nó. Họ bước tiếp và giả như chưa từng có chuyện gì xảy ra. Reshma thì đi thẳng vào nó. Dùng nó làm nhiên liệu. Xây dựng cả một phong trào từ chính nền tảng đó.

Tôi hiểu điều này từ trải nghiệm của mình. Việc bán FreeUp dạy tôi nhiều hơn về điều tôi muốn xây dựng tiếp theo so với khi điều hành nó. Những bài học từ điều không hiệu quả còn quý giá hơn cả những chiến thắng.

Thất bại lớn nhất của bạn không phải là dấu chấm hết. Thường thì đó là khởi đầu của điều thật sự có ý nghĩa.

Bạn đang giữ trong tay thất bại nào có thể trở thành nền tảng cho một điều lớn hơn?

P.S. Sự bền bỉ luôn sinh lãi kép.

Connor Gillivan

Connor Gillivan (sinh năm 1990) chào đời tại Albany, New York, và hiện đang sinh sống tại Orlando, Florida. Anh là một doanh nhân khởi nghiệp nối tiếp (serial entrepreneur); công ty đầu tiên của anh được thành lập ngay tại phòng ký túc xá khi anh còn theo học tại Đại học Quinnipiac, và sau đó đã đạt doanh số hơn 20 triệu đô la trên nền tảng Amazon.com. Sau khi trở thành chuyên gia trong lĩnh vực tuyển dụng, anh đã đồng sáng lập FreeeUp – một sàn giao dịch tuyển dụng trực tuyến giúp kết nối 1% những freelancer xuất sắc nhất với các doanh nghiệp đang trên đà phát triển. Anh cũng là chủ sở hữu trang web ConnorGillivan.com, nơi anh chia sẻ các bài viết về khởi nghiệp và thương mại điện tử. Những lời khuyên của anh được đón nhận nồng nhiệt trên các ấn phẩm trực tuyến và chương trình podcast hàng đầu trên khắp thế giới.

(T.Vấn Biên tập; ChatGPT chuyển ngữ)

Dialogue – Tranh: Wolfgang In Der Wiesche (Nguồn: www.saatchiart.com)

Xin chào nhau giữa con đường

Mùa xuân phía trước miên trường phía sau

Tóc xanh dù có phai màu

Thì cây xanh vẫn cùng nhau hẹn rằng

(Chào Nguyên Xuân, thơ Bùi Giáng)

1/-

Người ta không lấy mốc thời gian, tuổi tác để xét sự Trẻ Già, mà chính tâm hồn hay cách sống của người ấy mới là thước đo cho sự Trẻ Già.

Có người chưa đầy 20 tuổi mà tâm hồn đã cằn cỗi, chán chường, thụ động.

Có kẻ sống hơn nửa thế kỷ vẫn ngây thơ, lạc quan, lý tưởng.

Tôi tạm so sánh–dù hơi khập khiễng–giữa Người và Hoa.

Con Người bao gồm thể chất và tâm hồn.

Đoá hoa bao gồm sắc và hương.

Màu sắc hoa ví như thể chất, diện mạo con người.

Hương hoa như tinh thần, tâm hồn con người.

Phần thể xác quan trọng, nhưng tâm hồn còn quan trọng hơn gấp nhiều lần.

Thác là thể phách, còn là tinh anh (Kiều, thơ Nguyễn Du)

Khi chết, chỉ là thể phách tiêu tan. Nhưng tinh anh, nhân cách vẫn tồn tại mãi trong lòng người thân, bạn hữu với niềm tôn kính tiếc thương.

Khi chứng kiến sức tàn phá của thời gian lên một sáng tạo hay một công trình đẹp đẽ – một nhan sắc tàn phai, một đoá hoa héo úa, một thành quách lầu đài hoang phế…– sao khỏi dâng lên trong ta sự tiếc nuối, xót xa.

Tiếc nuối, đó là cảm xúc tự nhiên chân thành trước cái đẹp–Mỹ–không còn nguyên vẹn.

Tương tự với một người nào mà ta yêu mến, thần tượng từ thuở thanh xuân, ta muốn giữ mãi hình ảnh tốt đẹp đó chứ không muốn thấy họ tiều tuỵ biến dạng, cũng là lẽ đương nhiên.

Nếu ai đã từng xem phim có một nữ tài tử Pháp lừng danh những thập niên 60’s, 70’s thế kỷ trước, rồi nhìn lại bà qua các émissions trên truyền hình sau nầy, thì chắc chắn biệt danh Cô Đào Nguyên Tử,–hay B.B. mà người đời xưng tụng bà– sẽ sụp đổ khó mà vớt vát.

Một trong những phim đã đưa bà lên ngôi thần tượng thế giới là Thượng Đế Đã Tạo Ra Đàn Bà–Et Dieu…Créa La Femme– thì tiếc thay Thượng Đế cũng lấy lại sáng-tạo toàn-mỹ, toàn bích kia quá vội vã*

*Gần đây bà đã qua đời. Cầu nguyện cho bà yên nghỉ nơi cõi vĩnh hằng.

Không chỉ ở sự tàn tạ trên gương mặt bởi hậu quả kiểu sống thác loạn của bà thời thanh xuân, mà chính thứ ngôn ngữ bà xử dụng khi phát biểu trước công chúng. Ngôn ngữ biểu lộ phần nào nhân cách– thoát ra từ đôi môi ngày xưa đã từng làm cho hàng triệu trái tim trai tráng trên thế giới mơ tưởng–là điều khiến người ta nhắc đến bà với ít nhiều giễu cợt chứ không tôn trọng nữa.

Ấy thế mà có thời bà được xem là biểu tượng nàng Marianne cao quý của Pháp quốc.

Ngược lại, tôi vẫn dành sự tôn trọng và yêu mến nữ tài tử Thẩm Thuý Hằng, một thời giai nhân tuyệt sắc, tài ba mà suốt sự nghiệp dù trên tuyệt đỉnh vinh quang hay lúc đã an phận, bà luôn giữ được lòng tự trọng, khả ái. Cho dù giờ đây dung nhan bà có biến dạng thế nào, bà vẫn là thần tượng trong lòng tôi không hề sứt mẻ bởi nhân cách khiêm nhường, kín đáo. Tôi càng thêm xót xa thương tiếc cho một trang quốc sắc thiên hương đã bị tàn phai nhan sắc ở đoạn chót đường đời.

2/-

Đây là bài tản mạn, đã gọi là tản mạn–một loại nhật ký–thì điều tất yếu không tránh được, là  “chủ-quan”, hay “cái-tôi”.

Vì sao mà có lần tôi viết đừng nên gặp lại cố nhân?

Lúc đó tôi chỉ nói về sự thay đổi thể chất, nhưng chưa phải là vấn đề hệ trọng.

Theo thời gian và môi trường sống, ai mà không thay đổi? Nhưng nếu thay đổi theo chiều hướng tốt đẹp thì không có gì phải bàn cãi. Bằng ngược lại thay đổi nhân- sinh-quan thiên nặng về thực dụng mới là điều tồi tệ nhất trên tất cả.

Khi nhắc đến hai chữ Cố Nhân, ta thường có khuynh hướng nghĩ đến người con gái hay chàng trai với tình yêu đầu chưa dám tỏ, hay không dám tỏ, hay đã tỏ mà bị chối từ…

Nhưng không hẳn cố-nhân chỉ hạn hẹp giữa Chàng hoặc Nàng, mà là danh từ gọi chung cho mọi người ta từng quen biết trong quá khứ.

Không hiếm lần tôi gặp lại những bậc trưởng thượng gây cho tôi sự ngạc nhiên đầy hân hoan  ngưỡng mộ. Vì chẳng những năm tháng không làm cho họ mờ nhạt xấu xí, trái lại họ càng toả sáng bởi nét đẹp nội tâm xuyên rõ qua ánh mắt lấp lánh, qua nụ cười ấm áp, qua lời nói đôn hậu.

Chính những nếp nhăn ở đầu mày đuôi mắt làm tôn thêm vẻ đẹp dù cho dấu vết thời gian có cày đường ngang kẻ dọc trên gương mặt và dáng hình.

Đó là tinh anh phát tiết ra ngoài không cần khoa trương ngôn ngữ.

Người viết có dịp gặp lại nhiều cố-nhân rất đáng yêu quí!!

Viết đến đây tôi lại không ngăn được nụ cười, bởi giả vờ úp mở cho thêm phần bí mật vậy thôi, chứ cố-nhân nọ kia chỉ đơn thuần là bạn.

3/-

Ngược lại, nhiều câu chuyện đáng buồn có thật mà tôi tránh nêu tên thật, được người trong cuộc kể lại cũng có, chính bản thân chứng kiến cũng có.

Là thiểu số, nhưng một con sâu cũng đủ làm rầu nồi canh rồi, huống chi vài con sâu.

Đây là đôi ba thí dụ trong số rất nhiều (của thiểu số ấy).

1. Câu chuyện thứ nhất:

Em ngày xưa nếu chưa là hoa khôi thì cũng trong top 10 của lớp.

Em xoã tóc thề chấm ngang lưng, chiếc nón lá đội nghiêng nghiêng vành nếu lỡ bị anh con trai nào ngó bất chợt, đôi má ửng hồng e thẹn trông càng đáng yêu. Em trong dáng dấp thuỳ mị, lời nói nhẹ nhàng, cử chỉ dịu dàng. Thỉnh thoảng cơn gió vô tình thổi ngang cho tà áo trắng vờn bay lơi lã.

Ôi hình ảnh đó yêu kiều và thánh thiện làm sao anh có thể quên được dù mấy mươi năm viễn xứ, đã có bao nhiêu cuộc tình, bao nhiêu phụ nữ đủ mọi quốc tịch anh ôm trong vòng tay. Thế mà hình ảnh cô nữ sinh e thẹn thuở xưa vẫn ám ảnh anh trong giấc ngủ thường xuyên.

Sau hàng ngàn lần do dự, anh dứt khoát về tìm lại cố nhân.

Đi cùng anh bạn học cũ, xe dừng trước cổng. Tim hồi hộp, tối qua gần như thức trắng, tưởng tượng ánh mắt sẽ trao, những lời sẽ nói, môi cười run rẩy, mắt lệ nhoà…

Bỗng nghe giọng đàn bà quát tháo, chưởi mắng trù rủa ai đó bằng những lời tục tĩu cay chua từ trong nhà vọng ra. Giật mình đánh thót, ngó bạn ra dấu hỏi: “Có đi lầm nhà không?”. Bạn ngó lại vẻ tạ lỗi, dắt xe rồi giục anh vào sân.

Một người đàn bà lạ hoắc trong nhà vẫn còn đang chống nạnh xỉa xói cậu thiếu niên, tóc cắt tém, thấy khách quen vào nên ngưng nói. Vắn tắt: có lẽ thời gian đã phủ bụi lên ký ức em nhiều quá nên mất một lúc em mới nhận ra anh. Còn anh thì hoàn toàn không nhận ra chút gì nơi em hết, tuy vẫn còn phảng phất nét mắt mũi môi em mà sao anh thấy xa lạ quá.

Từ âm thanh giọng nói, ngôn từ, cử chỉ, vóc dáng, vẻ đôn hậu thuỳ mị như nàng tiên ngày xưa đâu rồi? Giờ chỉ thấy một người đàn bà ngoa ngoắt hung tợn ngay trong khoé mắt đầu môi lẫn dáng dấp.

Anh thẩn thờ như kẻ mất hồn. Những gì định nói giờ vô nghĩa. Tặng chút quà cho em và gia đình xong, đứng lên từ giã thì em bỗng nắm tay kéo anh ra sau nhà “có chút chuyện riêng muốn nói”, để anh bạn ngồi chờ.

Thì ra em thầm thì xin anh giúp số vốn để sinh nhai.

Thế mà cứ tưởng em ngại ngùng trước mặt anh bạn học kia, không dám biểu lộ tình cảm nên phải kéo anh ra riêng một góc.

Anh vốc hết các túi, gom được bao nhiêu tờ tiền đưa vội cho em rồi lắp bắp nói vài lời từ giã. Ngồi sau xe người bạn chở, anh không dám quay đầu ngoảnh lại nhìn em… lần cuối.

• Câu chuyện thứ hai:

Anh vẫn tiếp tục nói gì đó mà em không nghe nữa. Ngồi im lặng, bàng hoàng chìm ngập trong cơn sóng thất vọng bủa vây. Chỉ mỗi ý nghĩ trong đầu: “Giá anh đừng về gặp em là hay hơn!”

Đâu rồi hình ảnh người con trai dáng cao dong dỏng, gương mặt thông minh, ánh nhìn cương trực trong sáng toát lên sức mạnh nội tâm lẫn trí tuệ. Cao cả mà vẫn không mất đi nét đa tình lãng mạn trong toàn bộ dáng hình.

Trước mặt em giờ là một người đàn ông bệ vệ, bụng nhô lên qua bộ quần áo đắt tiền cắt may khéo léo. Ngón tay mập tròn đeo chiếc nhẫn to viền viên đá quí mà khi vung tay để phụ hoạ cho lời nói thêm tác dụng, ánh mặt trời chiếu xuyên qua phát ra hàng trăm tia sáng lấp lánh.

Gương mặt anh, dù thay đổi theo thời gian, ngay phút đầu em vẫn nhận ra.

Nhưng càng dài theo câu chuyện anh thao thao bất tuyệt, em bỗng không còn nhận ra anh nữa. Mà em cảm nhận mùi dollar quanh quất theo anh. Ngỡ ngàng thầm hỏi đây có phải là anh? Là của mối tình đầu tiên với tất cả sự thánh thiện tinh khiết?

Anh kể về sự thành đạt sau mấy chục năm nơi xứ người, về những dự án sắp tới, về số tài sản mà anh sở hữu, về người vợ thứ n…hiện tại. Em chỉ chen vô hỏi một câu thì anh nói mười câu. Sau cùng anh tạt cho em ly nước lạnh:

–Gặp lại em anh rất vui tuy rằng em khác xưa nhiều quá. Em có cần anh giúp đỡ thì đừng ngại, cứ nói một câu anh sẽ ok ngay. Anh giờ thừa khả năng lo cho gia đình em trọn đời, dù gì anh cũng không quên một thời ta từng yêu nhau.

Em cố nuốt cục nghẹn bị sỉ nhục với lời đề nghị trơ trẽn nầy. Em dù nghèo nhưng không mất đi lòng tự trọng. Nói cám ơn và mừng cho anh đã có cuộc sống tốt đẹp. Anh mời cả gia đình gồm chồng con em đi ăn nhà hàng “sang trọng nhất thành phố” (lời của anh). Em từ chối.

Lần sau anh về, điện thoại nói sẽ ghé thăm, em tìm cớ để đừng gặp anh thêm lần nào nữa.

Nhớ lại ngày xưa…

Anh và em bắt đầu chuyện tình trong buổi sinh hoạt đốt lửa trại đêm văn nghệ của trường dịp tết hơn 40 năm trước.

Anh học trên em ba bậc, là lớp trưởng lớp đệ nhất ban B toán lý hoá, vừa là trưởng khối văn nghệ toàn trường đàn hay hát giỏi, chơi đá banh cũng tài. Học hành xuất sắc.

Em và hầu hết nữ sinh đều thầm yêu trộm nhớ anh.

Dưới ánh lửa bập bùng mờ ảo, mọi người ngồi vòng tròn xúm nghe anh vừa dạo đàn guitar vừa cất giọng trầm ấm, mắt ngời rực chỉ nhìn vào em như thôi miên, như công khai bày tỏ tình yêu trước toàn trường:

*Chưa gặp em tôi vẫn nghĩ rằng

Có nàng thiếu nữ đẹp như trăng

Mắt xanh lã bóng dừa hoang dại

Âu yếm nhìn tôi không nói năng

(Mộng Dưới Hoa, thơ Đinh Hùng, nhạc Phạm Đình Chương)

*A time for us, some day there’ll be

When chains are torn by courage born

Of a love that’s free

A time when dreams so long denied

Can flourish, as we unveil

The love we now must hide…

(A Time For Us- Henry Mancini)

Từ hôm đó anh và em chính thức trở thành người yêu.

Rồi chúng ta mất nhau trong cơn loạn ly. Nhưng em chưa bao giờ mất anh trong tâm tưởng.

Bây giờ được hội ngộ bằng xương thịt thì em mới thật sự mất anh.

• Câu chuyện thứ ba:

Ba thiếu phụ. Tạm gọi tên theo loài hoa: Mai, Lan, Cúc.

Mai thường kể với Lan là trong đời tuy quen biết nhiều nhưng chỉ có hai người thật sự tri âm tri kỷ. Một trong hai là Cúc.

Hai người ở hai đại lục khác nhau: Mai ở châu Âu, Cúc ở châu Mỹ. Tuy nhiều năm chưa gặp lại, chỉ thỉnh thoảng gọi điện thăm nhưng vẫn yêu quý, hiểu nhau không cần nhiều lời. Có lúc còn nghĩ chuyện kết tình sui gia vì Mai có con trai, Cúc có con gái…(hiện tại con gái của Cúc đã lấy chồng–tiền tài danh vọng ngất ngưỡng, lời Cúc khoe).

Lan chúc mừng Mai đã may mắn có được tình bạn cao đẹp tuyệt vời ấy. Xa mặt mà không cách lòng.

Bữa nọ Mai mừng rỡ khoe với Lan là Cúc thu xếp công việc sắp cùng ông chồng thứ nhì sang thăm Mai sau mười mấy năm không gặp.

Mai tíu tít chuẩn bị chương trình, xin nghỉ vacances 4 tuần để đưa vợ chồng bạn tri kỷ đi 5 quốc gia châu Âu. Lo đặt vé máy bay, khách sạn, thắng cảnh nào cần thăm ngắm, nhà hàng sang trọng nào ngon, phục vụ lịch lãm…v..v..

Giờ đây hạnh phúc đã làm cho Cúc xinh đẹp, trẻ trung duyên dáng tự tin so với lần gặp trước. Không còn vẻ tiều tuỵ ốm o buồn phiền bởi cuộc hôn nhân đầu tan vỡ.

Mùa hè năm sau, đến phiên Mai bay sang thăm Cúc. Chương trình vợ chồng Cúc sẽ tổ chức tỉ mỉ đón tiếp Mai để đáp lại tấm thâm tình mà Mai đối đãi lúc Cúc sang nhà Mai.

Lan chúc bạn có chuyến đi chơi tốt đẹp vui vẻ.

Đi chơi về rồi vẫn không thấy tin gì từ Mai. Bẵng đi mấy tháng, Mai mới gọi điện kể Lan nghe về chuyến đi sang nhà Cúc với giọng buồn buồn chứ không háo hức như trước khiến Lan khá bất ngờ.

Mai nói rằng cô rất sốc về sự thay đổi tâm tính của Cúc–mà năm trước sang nhà Mai thì được Cúc khéo léo giấu kín–. Chỉ đến khi Mai sang nhà Cúc thì bản chất mới hiển lộ ra qua cách hành xử và lời nói.

Cúc có thói quen gặp ai cũng đãi bôi

Nguyên mười mấy năm trước Cúc là một thiếu phụ bị chồng và cả cha mẹ chồng hất hủi. Vừa ly dị, ôm con thơ, phục vụ cho nhà hàng chật vật mới đủ tiền để hai mẹ con trang trải, nên còn hiền lương chân thật, khiêm nhường.

Định mệnh đưa đẩy lọt vào tầm ngắm của ông chủ gồm nhiều chuỗi nhà hàng mà Cúc là nhân viên. Ông chủ cũng một lần dở dang. Giờ thành bà chủ cuộc sống sung túc nên bản chất dần thay đổi. Nhìn ai cũng xem túi tiền của họ đầy bao nhiêu thì mới kết bạn. Hứa hẹn điều gì sau đó không buồn giữ lời..v..v…

Cúc khuyên Mai nên thực tế. Chọn dâu hay rể điều kiện ưu tiên là phải môn đăng hộ đối, giàu sang, tình yêu là phụ.

Dịp sinh nhật gần đây, Cúc gởi Mai xem hình Cúc đang tươi cười hạnh phúc bên người thân, bên những gói hàng to có nhỏ có. Cánh tay vung vẫy giơ món quà tặng là một xấp tiền, đầy hãnh diện…

4/-

Dung mạo bị “biến-dạng” khiến cho người đối diện cảm giác thương cảm (thương hại), tiếc nuối xót xa.

Nhưng “biến-chất” mới gây nên sự đổ vỡ niềm tin không sao hàn gắn được.

Lỡ rơi vào trường hợp “cố nhân biến chất” thì chúng ta có thất vọng, ngỡ ngàng không vậy?

Nếu ai mà xem chuyện đó là bình thường, biện hộ rằng vạn vật cỏ cây còn thay đổi thì tâm tánh con người sao không được quyền thay đổi–nếu thay đổi theo hướng Chân, Thiện thì không có gì bàn cãi–, tôi xin bái phục tâm Bồ Tát của họ.

Dù sao đi nữa, xin mượn mấy câu thơ của thi sĩ Bùi Giáng để thấy cuộc đời vẫn đáng sống và lòng người vẫn đáng yêu

Thưa rằng: ly biệt mai sau

Là trùng ngộ giữa hương màu Nguyên Xuân

     (Chào Nguyên Xuân, thơ Bùi Giáng)

Thanh Hà