Giọt Lệ Đen – Tranh: Trần Thanh Châu

GIỌT LỆ ĐEN

Lời dẫn:

Cuối năm 1982, chúng tôi đang bị giam giữ tại trại Z 30 B. Gia Ray, Xuân Lộc. Tuy ngày hai buổi phải đi lao động khổ sai, nhưng đầu óc những người ‘tù-mà-không-tội” lúc nào cũng nghĩ về những người thân thuộc.

Thi sĩ Lê Trần là một người như vậy.

Một ngày anh nghĩ về người vợ bé bỏng nơi quê nhà, đêm mơ thấy hoa Hồng mọc từ một khe đá.

Hồng là loài hoa đẹp. Tuy không thể sánh với các loài hoa vương giả như Phượng Hoàng Lửa, Lan Hồ Điệp, Liễu Pháo hay Ngô Đồng, nhưng Hồng rất được yêu chuộng, cưng chiều, chăm sóc như loài hoa quí.

Thời loạn ly mọi giá trị đạo đức đảo lộn, mấy ai còn nghĩ tới vẻ đẹp của hoa Hồng? Bao nhiêu người còn ra sức chăm bón, nâng niu loài hoa tượng trưng cho tình yêu vĩnh cửu này? Tuy vậy, nó vẫn sống, vẫn cố ngoi lên từ một khe đá. Đó là hình ảnh của người phụ nữ đức hạnh, cam chịu mọi nghịch cảnh chờ đợi người về từ trại “cải tạo”.

Giọt lệ đen, giọt lệ từ những đóa Hồng tiếc thương cho Thiên Đường đã mất. Giọt lệ đen, giọt lệ của người phụ nữ trung trinh khóc cho vơi ưu phiền. cho tan bóng đêm.

Trọng Minh

Giọt Lệ Đen – Thơ: Lê Trần. Nhạc: Trọng Minh

  Trình bày: Ngọc Minh

Bấm vào đây để xem Video Clip “Giọt Lệ Đen ” do cựu tù Nguyễn văn Ngoan thực hiện.

Giọt Lệ Đen (Video Clip)

https://www.youtube.com/watch?v=P4kz23_wPwI

GIỌT LỆ ĐEN

(Lời bài hát)

Hôm qua nhớ Em, đêm mơ bông hồng mọc trong khe đá

Lá mùa Thu rơi trong tháng Hạ

Lệ âm thầm đọng lại thành đêm

Giọt lệ ưu phiền

Như dấu chấm than cuối bài tình lỡ

Như chiếc áo quan im lìm dưới cỏ

Ôi! Giọt lệ đen!

Ôi! Giọt lệ đen!

Như thấy giọt lệ đen chớp cách trong đêm

Như thấy giọt lệ đen lấp lánh trong tim

Thì xin Em cứ khóc cho vơi ưu phiền

Thì xin em cứ khóc cho tan bóng đêm

Hôm qua nhớ em, đêm mơ Trăng ngà dạt vùng mây xám

Những mùa Xuân qua Trời vắng Nhạn

Lệ rơi ngày đọng lại thành đêm

Giọt lệ ưu phiền

Em khóc tiếc thương cánh vàng vùi gió

Em khóc tiếc thương Thiên Đường dưới cỏ

Ôi! Giọt lệ đen!

Ôi! Giọt lệ đen!

Như thấy giọt lệ đen chớp cách trong đêm

Như thấy giọt lệ đen lấp lánh trong tim

Thì xin Em cứ khóc cho vơi ưu phiền

Thì xin em cứ khóc cho tan bóng đêm

©T.Vấn 2012

Ảnh (m.giadinhvatreem.vn)

Tại một vùng miền núi nọ, sống một con cáo già. Tu luyện đã lâu năm nên cáo khôn ngoan và quỷ quyệt vô cùng. Nghe nói chỉ cần tu thêm bảy năm nữa là nó hóa tinh.

Lối tu mà cáo đang theo buộc người tu ăn chín uống chín. Nếu tu không theo đúng pháp, cứ đồ sống mà ăn lập tức thân xác sẽ bị hành rất đau đớn. Bởi vậy, lúc nào cáo già cũng phải tìm tới các làng mạc, nơi có đông người ở để hưởng nhờ đồ ăn của họ. Trong muôn loài trên trần gian này, chỉ có mỗi con người là biết cách dùng lửa nấu chín thức ăn mà thôi.

Sức ăn của cáo mạnh gấp bảy lần người thường. Ăn uống kiểu này thì có nhà lầu cũng sập. Vì vậy, thật vô phúc cho cái làng nào được cáo già chọn làm nơi cư ngụ. Cáo già biết điều ấy nên chỗ nào nó cũng chỉ ở đúng hai năm là bỏ đi. Khi cáo bỏ đi, dù từng giàu có cỡ nào thì cả cái làng ấy cũng hóa thành làng nghèo có mã số ngay tắp lự.

Sao không đuổi nó đi ? Sao không giết nó ?

Xin thưa với một con thú sắp hóa tinh như cáo già kia, điều đó là không thể. Đạn bắn, cáo né được đạn, đao kiếm đâm vào cáo mà cứ như là đâm vào sắt thép. Từng có cả một làng chuyên nghề rèn đao kiếm và rất giỏi võ thuật hợp lực vây đánh cáo suốt mấy ngày trời mà kết quả chỉ là cả làng bị xóa sổ.

Nhiều người cũng từng âm mưu bỏ thuốc độc vào thực phẩm để thuốc cho cáo chết nhưng cáo chưa chết mà họ đã phải bỏ mạng. Cáo có một cái mũi thính còn hơn cả phòng xét nghiệm hóa chất. Không một chất độc nào lừa được cái mũi ấy.

Tới bất kỳ làng nào, việc đầu tiên của cáo là đi tìm cho mình một cái hang kín đáo để tu hành. Nó dành cả ngày để tu luyện, chỉ khi đêm xuống nó mới rời khỏi hang đi kiếm ăn.

Rảo bước qua từng căn nhà, nhà nào mở cửa thì nó vào, ăn uống xong xuôi đi ra thanh thản, còn nhà nào chơi trò khóa cửa hay trong nồi không có cá thơm thịt béo dọn sẳn là nó phá tanh bành, đập nát nồi niêu song chảo rồi mới bỏ đi. Vì thế khi đêm xuống mọi người đều phải lo nấu thêm phần thịt cá ngon và mở toang cửa bếp để đón cáo.

Cáo tới đâu nỗi kinh hoàng theo tới đó.

Xảy ra một lần nọ, có một chàng trai sống ở miền biển nơi vừa có cơn đại họa cá chết mà không biết nguyên nhân lên núi chơi. Khi vào làng chàng mới hay đầu đuôi câu chuyện về con cáo ác độc kia, bụng chàng thương cảm vô cùng, trong đầu liền nảy ra ý nghĩ :

Tại sao cá biển chết đã mấy tháng nay mà bao nhiêu nhà bác học tài giỏi trên thế giới với đầy đủ máy móc ngày đêm ra sức nghiên cứu mà vẫn chẳng thể tìm ra chất độc ấy. Chất độc ấy từ đâu ra, do ai sản xuất, ai phun, phun khi nào, hiện còn phun không chẳng một ai biết. Mà cái loại độc đã có thể giết sạch cá biển, giết được cả cá voi, qua mặt được các bác học thì hẳn nó phải là thứ cực độc, phải vô cùng vi diệu. Nếu ta đem thứ độc vi diệu đó lên đây dùng thì chắc chắn nó sẽ lừa được cái mũi con cáo già và giết chết nó mà thôi.

Nghĩ là làm, chàng vội vã quay về biển và hôm sau gánh lên núi mấy thúng cá chết đã được hấp chín bốc đầy mùi thơm. Sau khi phân phát cho dân làng để họ bỏ cá vào nồi xong, chàng cùng mọi người lui vào nhà ẩn náu hồi hộp chờ đợi.

Mọi sự diễn ra bình thường như mọi ngày. Mặt trời vừa lặn là cáo xuống làng. Vào từng nhà, đầy tự nhiện cáo mở nắp vung ra ăn, ăn xong cáo lại đi sang nhà khác ăn tiếp. Cứ thế nó chén sạch mớ cá chết chẳng chút nghi ngại. Gần sáng bụng no nê, cáo trở về hang. Dân làng hồi hộp chờ đợi.

Mặt trời vừa lên tới đọt tre, từ trên núi cao bỗng vọng xuống một hồi hú dài mà ai nghe cũng rởn tóc gáy, nó chứa đầy đau đớn lẫn hận thù. Nghe tiếng hú, mọi người mừng rỡ reo lên : Cáo già trúng độc ! Cáo già trúng độc !

Tiếp liền sau đó một tiếng nổ vang rền và một luồng khói đen từ hang cáo vọt thẳng lên trời. Thấy thế mọi người đồng thanh hô to : Cáo già chết rồi ! Cáo già chết rồi !

Cáo chết hết chuyện.

Cát Giang

©T.Vấn 2016

(Nhân Kỷ Niệm ngày Quân Lực 19 tháng 6 và 20 năm thành lập Ban Tù Ca Xuân Điềm 21 tháng 7 năm 2013)

Tạ ơn sông núi, tạ ơn người

Tạ những truông dài, tạ biển khơi

Một thuở nuôi đời tôi lớn dậy

Tổ quốc còn trong tiếng khóc cười

( Ngọc Phi)

Chúng tôi, những người bạn cùng một lứa bên trời lận đận, cùng một lần tự khóac lên vai mình những trách nhiệm mà người trai trẻ nào cũng hãnh diện được khóac lên vai, dù biết rằng, cũng như Tráng Sĩ Kinh Kha thưở trước, một đi chưa chắc sẽ có ngày trở về. Nhưng làm thân trai trong một thời ly lọan, lựa chọn nào cũng thấm đẫm nét bi kịch như nhau.

Rồi cuộc chiến cũng chấm dứt. Nhưng những bạo chúa vẫn còn tồn tại, và màu cờ sắc áo chúng tôi bị bức tử. Dù màu cờ sắc áo có bị bức tử nhưng những người đã từng một thời hãnh diện khóac chúng trên người vẫn còn đó như một nhắc nhở rằng, dù lịch sử có tàn nhẫn trêu ngươi đến như thế nào cũng không thể xóa đi được cái hồn linh thiêng của một đòan quân, kết tụ bằng vong linh của người đã nằm xuống, hun đúc bằng tình đồng đội của người còn sống sót, dù phải trải qua bao nhục nhằn của tù đày, bao trăn trở của cuộc sống nơi xứ người.

Ngày hôm nay, tuổi gìa đã ngấp nghé ngòai cửa, chúng tôi ngóai nhìn hôm qua chẳng phải để nuối tiếc một phần đời nhọc nhằn, bấp bênh giữa sống và chết. Chẳng qua cũng chỉ là để nhắc nhau rằng, màu cờ sắc áo mà chúng tôi một thời khóac chung, vẫn không thể bị phai mờ.

Vì, một lẽ rất dễ hiểu, những mục đích đẹp đẽ mà màu cờ sắc áo ấy hướng tới, vẫn chưa biến thành hiện thực trên mảnh đất quê nhà.

Chúng tôi nghĩ rằng, đó mới là ý nghĩa thiết thực mà những người lính Việt Nam Cộng Hòa nên suy ngẫm mỗi khi nhớ đến cái ngày đất nước long trọng trao cho mình sứ mệnh bảo quốc an dân năm xưa. Chứ không phải cái vinh quang có mùi tanh của máu và vị mặn của nước mắt, thứ vinh quang đến từ chiến tranh vốn rất hão huyền, kể cả vinh quang của kẻ thắng trận.

T.Vấn

(Trích: Nhớ Xưa Sông Núi )

Ta Là Lính – Thơ: Lê Xuân – Nhạc Xuân Điềm

©T.Vấn 2013

Tranh: Trần Thanh Châu

Hồ Hòang Hạ: LỜI PHỦ DỤ SÀI GÒN

Nhạc & Lời: Hồ Hoàng Hạ-Trình bày: Hồ Hoàng Hạ

I / Sài Gòn ơi! Ta xa Em từ mấy năm qua

Ta thương Em sống trong đọa đày

Sài Gòn ơi! Trong đêm đen phủ kín vây quanh

Em hãy tin hết đêm trời lại sáng…

Giặc thù kia! Bạo quyền kia đang giết Em từng ngày

Đang ra tay cướp Em cuộc sống!

Em gắng sống, Em cố sống cho đến khi ta về

Ta bên nhau hát câu trùng phùng…

II/ Sài Gòn ơi! Ca lên đi hãy đứng lên đi

Trong đau thương tóc tang mịt mùng

Sài Gòn ơi! Em yêu ơi, dù có ra sao…

Em chớ lo lẻ loi một bóng!…

Bạn bè ta, đồng đội ta luôn phất cao tay cờ

Tim nung sôi hướng về ngày phục quốc!!

Em nhớ nhé! Trong chiến thắng Em có ta bên mình

Ta nắm tay xây lại Đời Tự Do!!!

(Hát lại từ đầu trước khi vào câu kết để hết)

(Kết) Sài Gòn ơi! Hãy chờ ta. Sài Gòn ơi! Hãy đợi ta…

Ta sẽ đưa Em đi dưới Cờ Vàng bay…!!!

©T.Vấn 2013

Tranh: Trần Thanh Châu

Đứng tựa ban-công trên sân thượng lầu ba một tòa nhà nằm kín đáo trong con hẻm cụt chạy dọc theo bờ tường của ngôi trường trung học mang tên Hoàng Hoa Thám nơi vùng đất Hàng Keo, Cây Quéo quê nhà, Hoàng đảo mắt một vòng lên khoảng trời cao rộng trên đầu trước khi hạ tầm mắt ngang hướng về đỉnh tháp của ngôi nhà thờ nằm bên con lộ, ngay lối vào hẻm. Đó là ngôi nhà thờ địa phương lớn nhứt trong vùng anh ở, chỉ kém vẻ bề thế của ngôi nhà thờ cổ kính do người Pháp xây cất không biết từ lúc nào, chắc xưa lắm, ngay phía sau dãy chợ Bà Chiểu trên đường Bùi Hữu Nghĩa. Ngôi nhà thờ nầy, với Hoàng, suốt nhiều năm trong thời niên thiếu cho đến tận bây giờ ở vào tuổi trung niên, vẫn còn là hình ảnh đậm nét, khó phai mờ trong tâm trí cho dù anh có lưu lạc bất cứ phương trời nào. Thật ra Hoàng chẳng có một chút kỷ niệm nào với ngôi giáo đường này cả. Thậm chí cũng chưa từng bước vào khoảng sân rộng, trống trải trước mấy bậc tam cấp dẫn lên thềm tiền sảnh để vô bên trong nhà thờ lần nào. Dễ hiểu vì gia đình anh theo đạo Phật. Tuổi ấu thơ anh vẫn thường theo mẹ hoặc bà ngoại đi lễ chùa vào những dịp mùng một hay rằm lớn. Còn đi nhà thờ, tất nhiên người trong nhà không có ai một lần nào dẫn anh đi cả. Nhưng vì sao Hoàng vẫn còn giữ mãi trong lòng hình ảnh ngôi nhà thờ Bà Chiểu mà không là một giáo đường nào khác, như nhà thờ Đức Bà giữa trung tâm Sài Gòn chẳng hạn, chẳng uy nghi tráng lệ hơn sao?…Dĩ nhiên, chỉ có chính Hoàng mới trả lời được điều này. Anh có những lý do rất riêng của mình. Những lý do mà chỉ duy nhứt người trong cuộc mới cảm thấu, mới động nỗi lòng riêng.

Tầm mắt Hoàng dừng lại khá lâu nơi vùng ánh sáng rực rỡ tỏa lên quanh ngọn tháp có gắn một cây thập tự trắng vươn lên trời cao của ngôi nhà thờ ngoài đầu ngõ. Nơi khoảng sân phía trước ngôi nhà thờ này,trong đêm nay sẽ có cuộc hành lễ ngoài trời mừng Chúa ra đời. Hoàng biết điều này vì lúc đi ngang qua, nhìn vào thấy một sàn gỗ rộng với bục giảng đã được dựng bên cạnh một hang đá lớn với nhiều vòng dây đèn trang trí đủ màu, nhấp nháy liên tục, xung quanh.

Chỉ biết vậy thôi chứ Hoàng không có ý nghĩ sẽ tham dự đêm Thánh lễ này. Bởi anh chưa phải là con chiên. Mặc dù, trong quá khứ, thỉnh thoảng anh có theo một vài người bạn công giáo dự lễ Chúa nhật. Thậm chí, có một khoảng thời gian dài trước Tháng Tư bảy lăm, khi còn tại ngũ, anh vẫn thường xuyên đi lễ hằng tuần vì lỡ…có người bạn gái là dân công giáo ngoan đạo. Chiều lòng cô bạn, đến nhà thờ mãi, lâu dần, một số bài kinh đọc trong khi linh mục tiến hành lễ Hoàng thuộc lúc nào không hay. Những bài kinh Công giáo nghĩ mới thật là hay! Đã thuộc rồi thì dù đã lâu không đọc tới, do tự thân xa rời nhà Chúa, hoặc ở vào một hoàn cảnh bị cấm đoán nào đó chẳng hạn, cũng không thể nào quên. Càng gặp nghịch cảnh khốn cùng, càng rơi vào bi kịch đen tối bao nhiêu lại càng nhớ sâu, cầu bầu nhiều đến những lời kinh Chúa bấy nhiêu. Dường như Chúa không khi nào bỏ rơi bất cứ ai khi người đó nghĩ tới, cầu xin Ngài. Bất luận đã là con chiên hay chưa. Hoàng có kinh nghiệm bản thân về chuyện này suốt nhiều tháng năm dài trong ngục tù cộng sản. Cũng có thể nhờ đó mà tâm hồn Hoàng luôn giữ được sự bình an, luôn vượt qua được những tình huống nguy nan, bi thương nhứt trong suốt quãng đời tù cải tạo cho đến ngày về…

* * *

-Thưa thầy, tiệc đã bày xong, mẹ con mời thầy vào.

Hoàng giật mình quay lại. Cô học trò nhỏ đang vòng tay thật lễ phép trước mặt anh. Một thoáng bối rối vì mắt Hoàng chạm ngay ánh mắt thật dịu dàng của một thiếu nữ tuổi chừng ngoài đôi mươi có gương mặt thật hiền thục và mái tóc thề buông dài quá lưng, đứng sau đứa học trò của mình. Đó là người cô ruột của học trò anh, mới từ Huế vào tuần trước, khi anh vừa đến dạy tại đây tròn tháng. Thú thật, ngay từ lúc được cô học trò nhỏ hí hửng giới thiệu cho mình người cô mới từ quê nội vào, tâm hồn Hoàng bỗng xao xuyến lạ. Tự dưng anh có những mơ mộng bay bổng trong nhiều đêm liền, giống như thời thanh niên gặp người hạp nhãn đầu đời.

Từ sau hôm đó, trong những buổi sáng đến dạy, Hoàng nhận ra ngay gian phòng học của cô học trò nhỏ của mình có nhiều thay đổi. Ngoài việc căn phòng nhỏ, cửa sổ trông xuống một khu vườn trồng một vài loại hoa sau nhà, trở nên ngăn nắp hơn, trên bàn học luôn có một bình hoa tươi, một ly đá chanh, đôi khi là cà phê đặt sẵn. Chừng đâu người sửa soạn vừa mang ra trước khi Hoàng tới năm ba phút. Lần đầu anh rất đổi ngạc nhiên. Nhưng, chưa kịp hỏi cô học trò đã mau mắn khai liền: “Thưa thầy, o bảo em mời thầy”.

Sự việc này càng khiến lòng Hoàng vui rộn. Anh đâm ra tưởng tượng nhiều hơn. Mà tưởng tượng hay mơ mộng cũng phải. Ai bảo tuổi trung niên không còn mộng mơ? Nhứt là khi người ta còn độc thân. Hơn nữa, lại vừa trải qua một thời gian quá lâu trong những chốn rừng sâu núi thẳm, ma thiêng cùng cốc, không hề có bóng dáng thiếu nữ, đàn bà.Tình thật, trong những năm tháng bị lưu đày ra miền Bắc, thỉnh thoảng Hoàng cũng có ngó thấy bóng đàn bà con gái. Nhưng, một là mấy ả người thiểu số vai mang gùi, gương mặt bèn bẹt và mũi tẹt với dáng đi tất tả, hơi chồm về phía trước. Hai là, không ai khác hơn mấy mụ công an bản mặt sắc lạnh, nhin lâu thấy chỉ muốn…toẹt vào mặt!

Còn hiện tại thì chênh lệch một trời một vực. Trước mặt Hoàng là một thiếu nữ miền Nam. Chính xác hơn, là một người con gái của đất Thần kinh, của sông Hương, núi Ngự mơ màng. Anh còn được biết thêm, nàng là con nhà danh giá vọng tộc. Chẳng may, do thế cuộc đổi dời bởi vận nước chung, gia đình ly tán, xuống dốc. Anh ruột, vì là sĩ quan chế độ cũ như Hoàng nên sau khi học tập cải tạo mấy năm về, đã đưa gia đình vào ở nơi căn nhà hiện tại, do một bà cô ruột xuất cảnh sang Pháp để lại. Nhưng cái đám nhà đất và công an quận đã làm khó dễ, chỉ đồng ý cho gia chủ ở mỗi trên tầng ba. Còn hai tầng dưới chúng xẻ ra cho đám người của chúng vào chiếm ngụ. Riêng thân phụ của thiếu nữ, nguyên là một luật sư, lại dính líu đảng phái nên cũng phải lên đường học tập “trả nợ máu”(!) hết mấy năm…

-Em với cô vào trước đi, thầy vô ngay.

Phải mất mười giây Hoàng mới lấy lại được vẻ thư thái nói với cô học trò. Thiếu nữ khẻ mỉm cười với Hoàng sau cái gật đầu chào. Hai cô cháu nắm tay đi ngược về phía sau, nơi có một gian phòng lớn mà Hoàng biết mọi người đã sẵn sàng nhập tiệc. Hoàng nghĩ bụng, thật cho bõ những ngày cải tạo thiếu ăn, thiếu uống.

Trong đêm nay Hoàng đã nhận lời tham dự tiệc hai nơi, đều là chỗ phụ huynh học trò của anh. Chỗ này, tiệc bắt đầu khi trời vừa sụp tối. Còn chỗ kia, lúc mười giờ đêm. Một chỗ vì có chút tâm tình riêng tây. Một chỗ thì do thâm tình bè bạn. Nên không thể bỏ một nơi nào trong hai.

Lúc Hoàng bước vào mọi người đã yên chỗ. Dường như chỉ có anh là chậm nhứt vì mọi người có vẻ như chờ đợi. Anh gật đầu chào một lượt cả thảy, tỏ ý xin lỗi sự chậm trễ. Sau vài lời tuyên bố của gia chủ, buổi tiệc được bắt đầu trong sự hoan hỉ, vui vẻ của tất cả mọi thực khách. Trước đó, Hoàng được gia chủ đặc biệt giới thiệu với khách khứa về “sự nghiệp cải tạo” và nghề nghiệp hiện tại của anh. Có một chút ngượng ngùng nơi vẻ mặt Hoàng, nhưng chắc chẳng ai để ý.

Gần cuối buổi tiệc, có ý kiến của ai đó trong số thực khách đề nghị nên có văn nghệ bỏ túi giúp vui. Đứa học trò mang cây ghi-ta đến trao tận tay Hoàng. Em cười rất vui, ghé sát tai nói nhỏ một câu vừa đủ để anh nghe: “O Xuân Lan yêu cầu thầy hát cho o nghe một bản tù ca, nghe thầy?”…

Hoàng chúa ghét đàn ca hát xướng giữa hoặc sau các buổi tiệc tùng nhậu nhẹt tổ chức tại tư gia. Một phần do người nghe thường trong tư thế no say nghiêng ngửa, không mấy chú ý nghe người chịu khó giúp vui. Phần khác, bản thân người có chút nghề đàn ca vặt vãnh cũng có thể bụng dạ đã đầy, tất nhiên cảm thấy mệt, cần nghỉ ngơi. Còn ca hát nỗi gì! Nhưng đã lỡ nhận đàn từ tay học trò. Hơn nữa, người yêu cầu Hoàng hát lại là Xuân Lan, người cô thùy mị khả ái của đứa học trò mà Hoàng trót có cảm tình nên anh không đủ can đảm thoái thác, từ chối. Vả lại, cũng an ủi và cổ vũ anh phần nào nhờ chủ đề Tù ca mà người yêu cầu muốn được nghe. Chẳng giấu gì. Thời gian đầu mới ra tù cho đến nay, rất nhiều lần nhiều lượt, ghé đâu thăm hỏi hàn huyên chuyện mới cũ, y như rằng Hoàng đều được bạn bè thân quen hát Tù ca nghe chơi. Ừ, nghe chơi thì nghe, Hoàng sẵn sàng đáp ứng ngay chứ tai vách mạch rừng, không phải không nguy hiểm. Rất dễ chuốc họa vào thân như chơi! Tù bảy tám năm quá sức chịu đựng rồi. Vô cớ vì mấy bài tù ca hát lúc hứng chí lại bị “tái bản” chuyện khăn gói lên đường “học tập”. Nghe ngán tận óc o! Dù sao, lúc mới ra tù, hào khí cải tạo còn chất ngất nên mỗi khi được hát Tù ca, Hoàng hát rất bốc. Những người nghe đều bảo “rất đã”, tán thưởng nhiệt liệt.

Sau ít phút chần chừ, Hoàng dạo đàn hát một hơi mấy bài ruột do anh sáng tác từ những năm còn trong trại tù với vài lời mào đầu tạo không khí, đồng thời để mọi người chú ý. Trong khi hát, vì quá xuất thần nên Hoàng chẳng chú ý ai. Nhưng khi chấm dứt thanh âm tiếng đàn phụ đệm và lời ca cuối cùng, trong tiếng vỗ tay rào rào của mọi người hiện diện, Hoàng cố dỏi mắt tìm bóng người thiếu nữ yêu cầu anh hát Tù ca, nhưng chẳng thấy đâu. Thất vọng, bất chợt Hoàng cảm thấy mỏi mệt, chán nản ngang xương. Anh đứng dậy chào mọi người, ngỏ ý xin được ra ngoài với ý định cáo từ chủ nhà rồi về luôn.

Hoàng rời chiếu tiệc với cây đàn vẫn còn cầm trong tay. Lúc đến cửa mới sực nhớ đặt trả lại một bên vách. Vừa mở cửa bước vào khoảng hành lang ngắn hẹp dẫn tới cầu thang đi xuống tầng dưới để ra lối sân sau, bất ngờ anh chạm mặt người thiếu nữ yêu cầu anh hát đang đứng một mình. Lần này đến phiên cô gái bối rối, nhưng lại chủ động lên tiếng trước:

-Ủa, sao thầy về sớm ri?

-À…Xin lỗi, tôi phải về sớm vì có hẹn

Hoàng lúng ta lúng túng. Cuối cùng lại nói ra cái lý do phải rời sớm cuộc tiệc một cách dỡ khẹt. Lỡ nói, Hoàng không có cách chi ở lại dù có người con gái mà anh bắt đầu thấy mên mến bên cạnh.

-Thầy hát thiệt là hay. Nhất là lời ca. Hôm nào thầy chép và dạy Lan hát, thầy hỉ?

Hoàng chỉ gật đầu với thiếu nữ trong tư thế hơi né nửa mình cho cô bước qua. Nhưng thiếu nữ lại đề nghị tiễn Hoàng ra cổng. Hai người cùng đi xuống, bước ra khoảng sân hơi tối hướng về phía cổng. Một mùi hương dịu dàng không rõ từ một vài loài hoa kiểng trồng dọc hai bên bờ tường hay mùi hương tóc thiếu nữ phảng phất qua mủi Hoàng, gây cho anh một cảm giác khoan khoái dễ chịu và hạnh phúc. Hoàng rời căn nhà với bước chân lâng lâng mang theo ánh mắt long lanh của người thiếu nữ nhìn anh lần cuối khi đưa tay khép chiếc cổng hờ.

Vội về hóa ra lại sớm nếu đi thẳng đến chỗ hẹn cuộc tiệc sau. Còn những nửa giờ hơn. Hoàng tạt vào quán cà phê Phong Lan quen thuộc đầu hẻm, nơi anh vẫn thường xuyên đến uống mọi buổi sáng trước khi bắt đầu một ngày đi dạy rong. Cô chạy bàn thấy anh vào, mấy phút sau mang ngay ra một tách cà phê sữa pha sẵn quen thuộc, bay mùi thơm phức, không cần anh gọi. Cô ta vốn quá rành cái “gu” duy nhứt của Hoàng. Ngồi nhấm nháp ly cà phê, ngắm người qua kẻ lại lũ lượt trên đường trong niềm vui rạng rỡ chuẩn bị đón mừng đêm Chúa ra đời, Hoàng cảm thấy vui lây; cùng lúc nhiều ý tưởng lơ mơ nẩy sinh trong đầu anh.

Cuộc tiệc thứ nhì mà Hoàng sắp tới, tổ chức nơi tư gia một người bạn học cũ, ngay đầu ngõ xóm nhà anh, trong khu gia binh của tiểu khu Gia Định trước kia.Từ nơi anh đang ngồi uống cà phê, băng ngang mặt tiền của ngôi nhà thờ, đi bộ khoảng hơn năm phút là tới. Người bạn này, trước 75 là một chuẩn úy Bộ binh. Anh ta chỉ bị học tập tại chỗ mười bửa, nửa tháng gì đó chứ không lên đường dài hạn. Sau đó, nhờ gặp được bà vợ giỏi giang, bản thân người bạn này lại khéo ngoại giao xoay xở nên hai vợ chồng “lên”được một cơ sở làm ăn khấm khá lấy tên tổ hợp Silicat Ngọc Thăng. Hai chữ sau là tên trưởng nam của anh bạn. Còn chữ đầu là tên gọi một thứ nguyên liệu chuyên dùng làm chất độn để chế các loại hóa phẩm xà bông, thủy tinh, kể cả mỹ phẩm. Nguyên liệu này có dạng đặc giống như những cục đá xanh lớn, nhỏ cở nắm tay, nhìn hơi trong trong tựa như thủy tinh ve chai và đặc biệt, lởm chởm góc cạnh thật sắc bén. Nó có thể được nấu chảy lỏng ở nhiệt độ cao cở vài trăm độ C bằng cách cho vào một chiếc bồn chữ nhựt hoặc hình trụ tròn, đổ ngập nước và đun liên tục.

Cơ sở của người bạn Hoàng chuyên gia công nấu lỏng nguyên liệu này cung cấp cho các cơ sở sản xuất nhà nước hoặc tư nhân. Bản thân Hoàng khi mới đi tù về, do chưa tìm được việc làm nên đã được người bạn nhận vào làm với vai trò trưởng một ca sản xuất. Nhưng, không lâu sau đó, cũng nhờ người bạn này mà Hoàng ngẫu nhiên đổi nghề. Số là, trong một dịp sinh nhật ái nữ của người bạn mà Hoàng có tham dự, anh ta hỏi Hoàng còn đàn địch gì như hồi còn đi học không. Hoàng trả lời, gì gì thì bỏ chứ đàn địch ca hát thì không! Vậy là anh ta bảo đứa con gái mang ngay cây đàn ghi-ta của nó ra rồi yêu cầu anh đàn hát giúp vui. Lỡ miệng đành phải chìu bạn. Sau đó, người bạn đề nghị, mỗi ca làm việc Hoàng được nghĩ sớm hai giờ để dạy con anh ta đàn hát. Kế tiếp, thêm mấy đứa cháu của anh ta. Dĩ nhiên là Hoàng được nhận thêm thù lao.

Do “nghề lành” đồn xa, dần dà Hoàng nhận được nhiều mối dạy tư gia khác. Thu nhập anh tăng cao, vượt trội hơn hẳn làm công nhân. Thế là anh theo đuổi luôn nghề dạy đàn một cách…bất đắc dĩ như một cái duyên định mệnh đưa đến: nghề chọn người, không phải người chọn nghề!

Giáng sinh đêm nay lá giáng sinh đầu tiên kể từ ngày Hoàng ra khỏi trại tù hồi giữa năm. Anh được bạn mời dự tiệc Réveillon tại nhà riêng vừa là cơ sở sản xuất. Người bạn đón anh ngay tại cổng khi anh tới. Khách mời có mặt cũng đã khá đông, người lớn lẫn con nít. Hoàng thấy bãi xe trước sân nhà chật ních nhiều xe gắn máy đủ loại. Tất cả tập trung lên sân thượng vì tiệc thết đãi trên đó, trừ trẻ em, chúng được sắp xếp vào một phòng tiệc riêng dưới nhà.

Vào tiệc Hoàng không cảm thấy hào hứng, thoải mái lắm. Một phần, do cuộc tiệc trước, dù chỉ ăn uống cầm chừng, nhưng do khoản thời gian quá sít, anh không cảm thấy muốn động đến bất cứ món ăn nào dù trên bàn không thiếu những cao lương mỹ vị. Phần khác, do đầu óc anh vẫn còn mơ màng đến giọng nói và ánh mắt ẩn chứa một trời cảm mến mà người thiếu nữ trong buổi tiệc trước dành cho anh lúc tiễn chân. Vì vậy, Hoàng chỉ thỉnh thoảng nhấp cầm chừng lon bia ướp lạnh đang cầm trong tay, đồng thời ậm ừ với một tay thanh niên luôn ba hoa kể chuyện ngồi bên cạnh.

Vào lúc giữa tiệc, hằng loạt sâm banh được mở nút. Những tiếng “bốc, bốc”phát ra kèm theo là những bọt rượu trắng tinh trào bắn lên khỏi miệng chai tạo trạng thái hưng phấn, khoái trá cho tất cả thực khách hiện diện. Nhiều tràng cười hể hả thỏa thê vang lên từ nhiều phía. Tự dưng Hoàng cảm thấy lạc lõng. Bất chợt anh nhớ lại nhiều đêm giáng sinh khi còn trong trại cải tạo bên bạn đồng tù. Một cảm giác buồn bã xót xa trào dâng lên mắt. Giờ này, không biết các bạn tù của mình còn trong trại ra sao?…Các bạn có biết được sự khác biệt trời, vực nó như thế nào hay không?…Không phải về mặt hưởng thụ vật chất mà là giữa sự được tự do và mất nó…Quả thật, cách xa ngàn trùng, không có thước tấc, chữ nghĩa nào có thể đo đạc hay diễn tả nổi!!

Giữa lúc Hoàng đang miên man nghĩ ngợi, tay bạn chủ cơ sở với gương mặt đỏ gay lù lù bước tới ấn vào người Hoàng cây ghi-ta: “Nào, xin mời nhạc sĩ giúp vui một bài ca Nô-en đi !”. Bị kéo ra khỏi cơn trầm tư, thấy đàn, Hoàng hiểu ngay bạn muốn gì. Tay nhận đàn, anh nói ngay, không suy nghĩ: “Được thôi. Nhưng mà tôi sẽ hát Tù ca, nghe!”. Người bạn trợn mắt: “Tù ca? Hát Tù ca trong đêm Nô-en?!”…Anh ta cười ha hả một tràng dài rồi gật đầu: “Càng hay! Hấp dẫn đấy!” Rồi vừa vỗ tay vừa giục Hoàng: “Bắt đầu đi, bạn”.

Hoàng ôm ghi-ta vào lòng, rải nhẹ một hợp âm để thẩm định sự chính xác. Có một thoáng tích tắc anh nghĩ về một số bài tù ca của mình và của bè bạn sáng tác trong tù, rồi anh quyết định chọn ngay một bài có nội dung viết về Sài Gòn, thành phố đang bị cướp tên, để hát. Không cần giới thiệu dông dài, Hoàng cất ngay lên tiếng hát với tiếng đàn phụ đệm của mình. Giai điệu Hoàng hát có lúc trầm buồn chậm rãi, có lúc nhanh dồn vút cao. Lời ca chất chứa bao nỗi niềm nhớ thương đau xót chen lẫn những điều phủ dụ vỗ về, động viên, kêu gọi mọi người hãy gắng vượt qua tai ương quốc nạn, hẹn thề sẽ cùng nhau dựng lại ngọn cờ vàng một ngày mai; lấy lại tên Sài Gòn cho thủ đô yêu dấu…

Khi tiếng hát Hoàng chấm dứt sau lời ca cuối cùng với hơi ngân kéo dài thống thiết, có một khoảng thời gian ngắn, tất cả người nghe lặng thinh trong một bầu không khí dường như có chút nặng nề. Sau đó thì lác đác có tiếng vỗ tay rời rạc. Người thanh niên ngồi cạnh nói với Hoàng: “Chú hát thật xuất thần. Nhưng nghe sao bi thiết quá thế nhỉ?!”…

Hoàng cảm nhận ngay bài nhạc của mình không hợp cảnh, hợp người ở đây. Anh uể oải đứng dậy sau khi đưa cây đàn cho gã thanh niên mà không cần biết anh ta có chơi được hay không. Hoàng rời bàn tiệc bước về phía cầu thang, chậm chạp đi xuống. Người bạn ngồi đầu dãy bàn hỏi vói: “Về à?”. -“Không. Mình xuống dưới nhà rửa mặt một chút”. Thật ra Hoàng cũng có ý đó. Vì khi hát, do để hết tâm hồn vào lời ca, đến câu cuối cùng anh cảm thấy xốn xang tấc dạ, nước mắt cứ chực ứa ra.

Lúc xuống tới bậc thang cuối, Hoàng ngoảnh lại vì nghe có tiếng chân ai đó hơi dồn sau lưng mình. Đó là một người đàn ông trung niên, dáng điệu chững chạc, cứng nhắc. Anh ta chìa tay ra cho Hoàng bắt và nói ngay: “Chào anh. Ca khúc anh diễn đạt rất tới đấy!…”. Và không kịp để Hoàng nói gì, người đàn ông tiếp ngay: “Nghe nói anh anh đang dạy đàn cho các con anh Diễn, anh cho cháu trai tôi cùng học, có được không?”. Hoàng ngập ngừng mấy giây: “Cũng được. Nhưng xin anh nói giùm với anh Diễn một tiếng”. Người đàn ông vui ra mặt: “Vâng.Tôi cũng vừa trao đổi với ảnh xong”.

Xong câu nói, người đàn ông bắt tay Hoàng lần thứ hai rồi quay lên. Hoàng chui vào phòng tắm rửa mặt. Nước lạnh mát làm anh tươi tĩnh, trạng thái u hoài không còn nữa. Vừa mở cửa bước ra đã thấy người bạn đứng chực sẵn: “Sao? Mệt rồi à? Thấy lâu, tưởng bạn định về luôn nên tớ xuống tiễn”. Lúc vô rửa mặt Hoàng không nghĩ gì cả. Giờ, nghe bạn nói vậy, anh gật đầu rồi chợt nhớ, hỏi luôn: “Cái tay vừa hỏi mình, cho con học đàn chung với con bạn, anh ta làm gì vậy, quen với bạn ra sao?”. Người bạn lấy vẻ nghiêm nghị, nhưng giọng điệu trả lời không giấu được vẻ đùa cợt: “Quen ra…tiền chứ chẳng có ra…sao nào hết! Còn anh ta…làm gì hả? Chỉ làm…công an quèn, phường trưởng thôi! Có thắc mắc gì thêm không, bạn vàng!?”…

Hoàng há hốc. Chúa ôi! Vậy mà anh ta không báo động trước. Là dân tù cải tạo mới về, dám giởn mặt công an như mình sao?!…Tay bạn hiểu ý, làm động tác phác tay, cười khà khà: “Yên chí. Bạn là bạn thân của tớ. Hắn không đả động tới đâu”. Rồi khoái chí, anh bạn tiếp: “Cái bọn này tớ dùng bác Hồ gí vào mồm chúng. Và rượu thịt chè chén nữa, hú một tiếng là tới ngay cả lũ. Trên ấy cả đấy! Bạn không biết đó thôi!”…

Hoàng toát mồ hôi. Tay bạn của mình quá chủ quan. Hơn nữa, cái đám ấy vâng dạ với anh ta chớ còn mình thì…Hiểu tâm trạng Hoàng, người bạn nói: “Thôi, về nghỉ đi. Ngày mai nhớ ghé ăn sáng”.

Lúc đưa Hoàng ra cổng, tay bạn còn chỉ một chiếc Honda “cúp” cáu cạnh dựng chen lẫn cùng nhiều chiếc khác trước sân: “Xe của anh ta đấy. Nhưng là tiền của…tớ! Có thế tớ mới dám bảo kê cho bạn!”…

…Hoàng nhìn đồng hồ tay. Đã gần mười một giờ đêm. Không biết giờ này nhà thờ có còn lễ không? Nhưng điều này không hệ trọng. Anh chưa phải là con chiên. Anh chỉ cần một chút bình an trong tâm hồn lúc này. Trong quá khứ, dường như Hoàng đều mản nguyện mỗi khi có điều chi phiền muộn, bất an hay lo lắng trong lòng thì tìm đến giáo đường, đứng yên một lúc trước hang đá có tượng Đức Mẹ Maria. Ngay cả với chính bản thân mình anh cũng không tự lý giải được tại sao về điều này…

Hát Tù ca trong đêm Thánh có tội lỗi gì không? Hoàng tự hỏi. Hay Chúa muốn trừng phạt một con người ngoại đạo, xem thường Chúa, nên xui khiến cho có mặt cả một lũ “lu-xi-phe” ngồi nghe, chứng kiến mình hát Tù ca?…

Nhất định là không! Chúa luôn đứng về phía những con người chịu khổ nạn và lắng nghe họ cầu xin. Ngài sẽ dang rộng vòng tay ra che chở. Nhất định vậy. Mà mình là dân tù cải tạo. Không phải là thành phần chịu khổ nạn tột cùng nơi đất quê nhà này hay sao (?) qua bao mùa giáng sinh trong ngục tù tăm tối, không hề được nghe lấy một tiếng chuông ngân, không hề được nghe những bài Thánh ca được hát lên từ những thanh thiếu niên trong các ca đoàn, đẹp như những thiên thần dưới ánh sáng phúc âm rực rỡ!!…

Hồ Hoàng Hạ

©T.Vấn 2012

Tôi vừa cầm ly nước mía lợn cợn đá mát lạnh đưa lên miệng thì giật mình tỉnh dậy. Cơn mơ bị gián đoạn. Có tiếng lao xao nói chuyện của cán bộ Tri an ninh và mấy tên trật tự. Và tiếng lọc cọc mở cửa xà lim số 1 và số 2. “Sao lại mở cửa xà lim giờ này?” Tôi tự hỏi. Cơm chiều đã phát, tôi đã cho vào bụng lâu rồi. Tính đến hôm nay tôi đã nằm chịu sự đày đọa của Thân Yên (1), Lê Đồng Vũ (2) và đám cán bộ an ninh, trực trại được 16 ngày. Bao phủ bởi cái khí lạnh mùa đông của đồi núi miền trung, lại chỉ có trên người phong phanh một bộ đồ tù mỏng dính, tôi ngồi co ro tê cóng trên bệ đá. Sự thiếu nước lâu ngày (mỗi ngày chỉ được phát nước 2 lần, mỗi lần 2 muỗng canh nhỏ cùng với lúc phát cơm) đã làm môi tôi khô rát, cổ đắng ngắt; chợp mắt một tý là lại mơ uống nước mía Viễn Đông (3) hoặc ăn thạch chè Hiển Khánh (4). Mỗi bữa chỉ có 2 muỗng cơm nên hậu môn của tôi đã ngừng hoạt động được 15 ngày (ngày đầu tiên phải làm việc để tống khứ những thức ăn cũ có sẵn trong bụng.)

Tôi đã trải qua 2 ngày đêm căng thẳng tuyệt thực chống chính sách tàn ác, vô nhân đạo của đám cai tù. Và đã bị đàn áp dã man. Cuộc tuyệt thực do Nguyễn Tú Cường khởi xướng, Hoàng Ngọc Thủy và tôi ủng hộ và tham dự. Có anh em ở xà lim khác (cả những người không tuyệt thực) đã bị đánh (oan) bằng gậy sắt, có người ói máu. Tôi chỉ bị đầu một thanh sắt thúc vào ngực, đau âm ỉ đến cả chục ngày, nhưng so với những người khác thì còn may chán. Những anh em không tham dự cuộc tuyệt thực (vì lý do sức khỏe) như Vi Hoàng Viết, Nguyễn Văn Quỳnh, Đỗ Văn Phúc và 2 em tù hình sự (và vài ba người nữa mà tôi không nhớ tên) đã được tha khỏi xà lim về đội. Riêng Nguyễn Huỳnh Danh Vũ, người “chung vụ” với tôi tổ chức đánh trật tự Quý Đen, đã hoàn toàn im hơi lặng tiếng, không chơi trò tuyệt thực và cũng không lên tiếng đáp lại những lời hỏi thăm của anh em. Rồi đến lượt xà lim số 3 của tôi được mở và 2 vị khách mới vóc người cao lớn bị đẩy vào. Tôi nhận ra ngay bố Lê Sáng, chưởng môn VôViNam. Bố bị đẩy vào mép trong bệ đá phía bên kia, đối diện với bệ đá tôi đang nằm. Người thứ hai là Long Bô, mới đầu định nằm bên bệ bố Lê Sáng nhưng thấy hai người đều thuộc loại “to bản”, bệ đá lại hẹp, nằm chung sẽ rất chật nên đã ghé sang bệ bên tôi. Khác với tôi, cả 2 chân bị cùm duỗi thẳng trên bệ đá, bố Sáng và Long Bô bị cùm một chân nên chân còn lại có thể bỏ thõng xuống lối đi nhỏ ở giữa xà lim. Mọi người gọi Long là Long Bô vì cái miệng bô lô, ba loa của hắn. Hắn có giọng nói âm trầm ồm ồm, khá mạnh. Những lúc tụ tập vài ba người trò chuyện hắn thích nói góp. Và thường nói … sai. Trong số 6 thành viên khóa 25 Võ Bị Đà Lạt ở phân trại E lúc ấy có lẽ chỉ có hắn là thường bị bà con phàn nàn. Thỉnh thoảng được nghỉ ngày chủ nhật thấy hắn từ nhà 2 về, mặt buồn so, tôi hất hàm ra ý hỏi Bùi Đạt Trung thì được trả lời:

“Chắc là bị Tư Rè dũa cho một trận nữa rồi.”

(Tư Rè là biệt danh của Nguyễn Ngọc Tiên, khóa 23 Võ Bị) Hắn đi xin ai đó một bi thuốc lào kéo ro ro một hơi rồi về chỗ mình, nằm ngửa, mắt mở thao láo nhìn lên trần nhà. Rủ đánh domino hắn cũng lắc đầu. Bên cạnh có tụm năm, túm ba đấu láo hắn cũng không thèm góp chuyện. Nhưng chỉ được vài ngày rồi đâu lại vào đấy. Để ý thái độ tôn trọng huynh trưởng, biết nghe lời của Long Bô, một sĩ quan cấp úy gốc Thủ Đức đã văng tục:

– Mẹ kiếp!! Ở cái thời quân hồi vô phèng (5) này, cái thời mà lính quan, úy tá thằng nào lo giữ hồn thằng nấy mà cái tụi Võ Bị, chúng nó còn bảo được nhau, thằng lớn nói thằng bé biết nghe, quân đội bỏ tiền của, công lao, nuôi dạy chúng nó 4 năm ở Đà Lạt kể cũng đáng đồng tiền bát gạo đấy chứ!

Khi các cánh cửa xà lim được đóng lại, tiếng chân của cán bộ Tri và đám trật tự xa dần, những tiếng gọi nhau í ới vang lên. Có 8 người mới nhập “khu”. (Sau này mới biết họ bị nghi ngờ là “đầu sỏ”, được “đem cất” một cách vô cớ để ngăn ngừa “đêm Giáng Sinh kiểu Suối Máu.”) Những người khác tôi không nhớ tên nhưng tôi biết chắc có Vũ Hùng Cương ở xà lim số 6, Bùi Đạt Trung và Hứa Sang vào chung xà lim số 1 với Nguyễn Tú Cường. Vừa đặt lưng xuống sàn đá lạnh Long Bô giật bắn người lên và nói:

– Sao lại lạnh thế nhỉ?

Hắn ngồi một lúc rồi lẩm bẩm nói:

– Giá bây giờ có được manh chiếu rách chó nằm để lót vai một tí thì hạnh phúc biết mấy.

Chả có bà tiên nào cho điều ước của hắn thành sự thật nên hắn đành nghiêng người, nhăn mặt từ từ đặt vai và cánh tay hộ pháp xuống sàn đá, giảm thiểu tối đa diện tích tiếp xúc với cái lạnh. Bên kia bố Sáng thì vừa xoa chân, xoa tay cho nóng người vừa hít hà:

– Úi chào! Mát quá! Mát quá!

Phải công nhận ông cụ còn khỏe thật. Chưởng môn một phái võ có khác. Năm ấy (Giáng Sinh 1979) đã trên dưới 6 bó rồi mà vẫn tráng kiện, khó khăn, nghịch cảnh vẫn coi như “pha”. Bố kể cho chúng tôi nghe vài truyện về các danh nhân lịch sử và các bài học có thể rút ra từ cuộc sống của họ. Sau đó bố bảo tôi có truyện gì kể nghe cho vui. Tôi trả lời:

– Con hết nước bọt rồi bố ơi.

Đến giờ phát cơm trưa hôm sau khi thấy bình nước được đưa vào chỉ có độ cao một đốt ngón tay sóng sánh ở đáy bình, bố Sáng gọi tên Trực trật tự:

– Này anh ơi! Nước thế này thì làm sao đủ uống. Chúng tôi những 3 người đấy.

Trực chưa kịp trả lời thì cán bộ Luật trực trại đã quát:

– Có thế thôi! Chia nhau mà uống.

Khi cửa các xà lim đóng lại bố Sáng mặt đăm chiêu nói:

– Nước phát mỗi bữa có chừng này thì gay đấy.

Tôi nhìn bố mà thương cảm. Thân thể bố phốp pháp thế kia, 2 muỗng nước làm sao đủ thấm xuống dạ dày? Bố dùng muỗng ăn cơm đong nước rồi đổ vào 3 cái ca nhỏ cho 3 người. Mỗi người được 2 muỗng và còn dư khoảng 1/3 muỗng. Sáu con mắt đều nhìn vào tí nước ở dưới đáy muỗng. Nhưng bố Sáng đã dùng bàn tay đầy uy lực của vị Chưởng Môn một phái võ để chia mỗi người thêm 2 giọt nước. Rất điệu nghệ. Và rất công bằng.

Khi tôi chịu đựng hết 2 lệnh phạt trong xà lim (mỗi lệnh 14 ngày) thì bố Sáng và Long Bô đã bước sang ngày thứ 12. Bố Sáng không còn “Mát quá! Mát quá!” nữa mà bắt đầu nằm co quắp như con tôm, tay chân run lẩy bẩy. Bố cũng ngừng kể truyện để giữ hơi và thỉnh thoảng lại đánh vật với 2 giọt nước. Chả là khi chia nước xong nếu để đứng bình nước xuống thì có 2 giọt đọng ở đáy bình. Bố tiếc 2 giọt nước nên giốc ngược bình lên và dùng “nội công thâm hậu” của mình hút mạnh. Nhưng 2 giọt nước cứng đầu nhất định không chịu ra. Và bố cứ xoay đầu này, trở đầu kia, hết vỗ vỗ đáy bình lại hít, lại hút nhưng cuối cùng vẫn phải chịu thua. Mỗi lần như vậy chúng tôi lại quay mặt chỗ khác để bố khỏi ngượng. Có tiếng mở cửa xà lim; có cả tiếng rút thanh sắt xuyên qua cái cùm ở chân. Một lúc sau Vũ Hùng Cương thông báo:

– Phòng 6 có người đi làm việc (bị hỏi cung)

Rồi Hứa Sang lên tiếng:

– Phòng 1 Tú Cường đi làm việc.

Trước đó đã có cuộc lời qua tiếng lại như sau:

Tú Cường:

– Nếu phòng nào có người đi làm việc thì người đó sẽ uống nước thật nhiều để lúc về có thể đái cho anh em trong phòng uống. Có cơ may cầm cự thêm một vài ngày nữa.

Long Bô phang ngay:

– Nước đái khai và mặn bỏ mẹ, uống thế đéo nào được.

Tú Cường trả lời:

– Nước đái tụi mình thì đúng là mặn và khai thật. Nhưng nếu uống nhiều nước và đi đái vài lần thì những lần sau nước đái sẽ đỡ mặn đi.

Muốn Long Bô khỏi cãi chầy, cãi cối Bùi Đạt Trung chen vào:

– Ý kiến Tú Cường hay đấy.

Khoảng 4 giờ chiều người bên xà lim số 6 đi chấp cung về. Một lát sau tôi nghe tiếng Vũ Hùng Cương hét lên:

– Nhì ơi! Ngon hơn bia.

Tôi biết ông bạn luật sư vui tính của tôi đã thưởng thức món nước giải khát đặc biệt quý giá ở “khu kỷ luật” A20 và đã đem lòng yêu mến nó. Bùi Đạt Trung và Hứa Sang ở xà lim số 1 không biết có nhấm nháp được tý nào của Tú Cường không mà không thấy lên tiếng. Xà lim số 3 của tôi không có ai đi chấp cung nên niềm mong ước được thưởng thức món nước giải khát đặc biệt ấy vẫn chỉ là … niềm mong ước. Với 3 bố con tôi thời gian trôi qua thật chậm. Và những ngày sau đó mọi người lại quan tâm đến “cứt”.

Có ai đó lên tiếng:

– Trời đất ơi! 15 ngày rồi mà chẳng ỉa được cục cứt nào. Mà nó lại không mót ỉa mới lạ chứ.

Long bô đáp lại:

– Thì có cái mẹ gì vào bụng đâu để lấy cứt mà ỉa. Tôi cũng 22, 23 ngày rồi chứ ít gì

Vũ Hùng Cương trả lời:

–  Tớ đã 25 ngày rồi đây. Ối giời ôi! Nó cứ tức tức ở hậu môn, khó chịu lắm.

Tôi chửi thề lầm bầm trong miệng:

– Tổ cha nó! Bố mày 40 ngày rồi mà chưa nói đây.

Có lẽ ông trời chúa ghét những thằng đã nói tục lại còn bố láo, bố toét nên đêm hôm ấy tôi lên cơn đau bụng dữ dội và lại rất khó thở. Cứ như là có ai bịt mũi mình lại chỉ để thở bằng mồm. Hậu môn thì như có ai dùng cái nêm đóng chặt. Thỉnh thoảng bí quá phùng mang trợn mắt rặn như đàn bà rặn đẻ thì hơi gặp phải bức tường hậu môn dội ngược lại lên miệng, lên mũi tạo nên cảm giác nghèn nghẹt rất khó chịu. Thấy tôi ngọ ngoạy lại thở gấp, Long Bô lên tiếng khẽ hỏi:

– Nhì! Sao thế?

Tôi vừa lấy hơi vừa trả lời:

– Thấy tức hậu môn và khó thở quá.

Kệ bên kia bố Sáng vẫn ngáy o o. Long Bô bỗng trở thành bác sĩ gia đình của tôi và chẩn bệnh rất chính xác:

– Chắc ông lâu quá không ỉa được, lại thiếu nước nên phân đóng cứng bít chặt hậu môn chứ gì.

Rồi hắn cho tôi toa thuốc trị liệu như sau:

– Bây giờ ông phải dạng hai chân ra (tôi vẫn bị cùm hai chân) và lấy hơi rặn mạnh. Tôi sẽ phụ banh hai bên hậu môn ra. Phải cố mà rặn, chứ để nó bí mãi có thể sẽ nghẹt thở rồi tiêu đời đấy.

Tôi tuột quần xuống tận gót chân rồi nằm ở tư thế sản phụ trên bàn sanh. Da thịt trần chạm vào mặt bệ đá lạnh buốt, nhưng nỗi sợ chết đã giúp tôi vượt qua cái lạnh một cách dễ dàng. Hai bàn tay của bác sĩ Long Bô kéo mạnh hai mép đít của tôi ra rồi ra lệnh:

– Rặn đi. Lấy hết sức rặn mạnh vào.

Đau quá! Mỗi lần Long Bô buông tay, mép đít khép vào, cục phân cứng cạ vào thành trong của hậu môn đau xé ruột.

Tôi cố sức rặn mạnh mấy lượt nhưng chẳng ăn thua gì. Bên kia bố Sáng nghe động đậy lên tiếng hỏi:

– Gì thế các cậu?

Long Bô nói nhỏ:

– Không có gì đâu bố. Con giúp thằng Nhì ỉa thôi mà.

Chỉ nửa phút sau tiếng ngáy o o lại vang lên. Tôi thử rặn mấy lần nữa cũng không kết quả. Tôi nhớ hồi còn nhỏ có lần xém chết đuối ở con sông Cầu 14, Ban Mê Thuột. Lúc không còn nín thở được nữa, mở miệng hớp ngụm nước đầu tiên thì được ai đó kéo lên. Bây giờ tình trạng khó thở của tôi cũng gần giống như vậy. Tôi nghĩ nếu kéo dài khoảng 20 phút nữa chắc tôi chịu không nổi. Trong xà lim tối đen như mực, không nhìn thấy mặt Long Bô nên không biết hắn đang nghĩ gì. Cuối cùng một giọng nói dứt khoát vang lên:

– Banh không xong thì phải móc thôi.

Tôi nghe tiếng nhổ bọt rồi cảm thấy một ngón tay ươn ướt thọc vào lỗ đít mình. 40 ngày không ỉa nên lỗ đít khít rịt. Tôi thót người lên vì đau. Nước mắt chảy ra lăn dài trên má. Tôi nhủ lòng:

– Phải chịu thôi chứ biết làm sao được. Chẳng lẽ sợ đau rồi chịu chết à?

Bác sĩ Long Bô vẫn tiếp tục mò mẫm trong đêm tối. Vì đau quá nên phản xạ của tôi là cứ di chuyển mông để tránh ngón tay của hắn. Hắn bực quá gắt lên:

– Ông cứ nhúc nhích kiểu ấy thì móc thế đéo nào được.

Tôi biết lỗi của mình cố chịu đau, nằm im. Long Bô nhổ một tí nước bọt nữa (chắc vào tay) rồi tiếp tục thám hiểm lỗ đít của tôi. Đến khi cả 2 ngón đã vào trong hắn banh mạnh 2 mép hậu môn của tôi và hét to:

– Rặn mạnh đi.

Theo lệnh hắn tôi rặn thật mạnh.Nhờ hai ngón tay vàng ngọc khuấy động làm vỡ một mảnh của cục phân, nhờ hai mép hậu môn được banh rộng ra, cộng với cú rặn hết sức bình sinh của tôi, cục phân được văng ra rơi đánh cạch xuống nền đá. Máu tuôn theo ướt cả hai bên đùi, chảy qua cả chỗ nằm của Long Bô. Nhưng lúc ấy mất máu với tôi nào có nghĩa lý gì. Bất kể nửa người dưới đang lạnh buốt, tôi không buồn kéo quần lên, cứ nằm bẹp xuống bệ đá lênh láng máu, khoan khoái hưởng cái sung sướng được thở bình thường như những ngày chưa có cục cứt cứng như đá che lấp hậu môn.

Một buổi chiều đầu năm 1984 (tôi chưa bị bắt lại) sau một ngày chuyển hàng cho bà chị họ bán vải ở chợ An Đông, tôi lóc cóc đạp xe về nhà ở Ngã Tư Trung Chánh (Hốc Môn). Đến ngã tư Trần Quốc Toản và Nguyễn Văn Thoại tôi nghe có tiếng gọi giật giọng: “Ê Nhì! Nhì ơi!” Tôi tấp xe vô lề, quay lại thì một chiếc xích lô trờ tới. Trên xe là một đại hán đội nón rộng vành, thân hình vạm vỡ, mặt mũi thì bụi bậm bám đầy cả hàm râu và bộ ria rậm rạp. Đại hán thắng xe, nhảy xuống ôm vai tôi và hỏi tới tấp:

“Ông không nhớ tôi hả Nhì? Long đây. Long khóa 25 Võ Bị đây. Long A20 đây.”

Tôi nhìn kỹ thì đúng là … Long Bô, người mà đêm nào trong xà lim Trại Trừng Giới A20 đã … móc đít cứu mạng cho tôi. Thế là tôi ôm chầm lấy hắn, bất kể mùi chua của mồ hôi và mùi khét của bụi đường. Khuôn mặt và vóc dáng hắn quả có vài nét thay đổi nhưng giọng nói vẫn ồm ồm, và cái miệng vẫn … bô lô ba loa như ngày xưa. Tôi nắn túi nhẩm tính rồi cắt ngang câu chuyện dài đằng đẵng của hắn:

“Tụi mình kiếm chỗ nào vừa ăn uống chút đỉnh vừa nói chuyện chứ.”

Tôi kéo hắn vào một quán phở nhỏ trên đường Nguyễn Văn Thoại, kêu mỗi thằng một tô phở và một ly trà đá. Hắn vừa nhồm nhoàm ăn vừa … bô lô ba loa đủ chuyện trên trời, dưới đất. Tôi thấy hắn cũng chưa … đủ đô nhưng cái túi không cho phép nên đành kêu 2 điếu Capstan đưa cho hắn. Hắn dắt một điếu lên vành tai còn điếu kia mồi hút ngon lành và tiếp tục .. kể chuyện. Ôi! Giá lúc ấy khấm khá một chút tôi sẽ kêu một tô phở nữa cho hắn ăn thêm, một gói Capstan cho hắn bỏ túi, và lúc giã từ giúi vào tay hắn tí tiền để mua quà cho con. Nhưng hoàn cảnh đã không cho phép tôi làm việc đó. Không biết với cái tánh “ruột để ngoài da” hắn có còn nhớ đến cái đêm “định mệnh” với tôi trong xà lim không, chứ tôi thì làm sao quên được. Sau khi bắt tay nhau thật chặt, tôi đứng nhìn cái thân hình to bản của hắn trên xe xích lô càng lúc càng xa mà cảm xúc trong lòng dâng lên đến trào nước mắt.

Một lần gặp lại các bạn tù trên đất Mỹ tôi vui miệng kể lại kỷ niệm bí ỉa, xém chết ở xà lim Trại Trừng Giới A20. Một ông bạn cười phát biểu: “Chắc mày cũng có làm được một vài việc tốt trong cuộc đời nên lúc nguy nan Chúa đã sai thiên thần đến cứu mạng mày.” Nếu quả đúng như vậy thì thiên thần của tôi không có tướng mạo thanh tú như những tranh vẽ trong nhà thờ mà là một gã vai u thịt bắp, râu ria rậm rạp, không có cả đôi cánh để ra dáng thiên thần. Nhưng có cánh hay không cũng không quan trọng, tướng mạo có thanh tú hay không cũng không sao. Cái cốt yếu là ngài đã có tấm lòng nhân ái, không sợ cứt đái bẩn thỉu, đã ra tay banh đít, rồi móc đít cứu mạng tôi. Và vì lẽ ấy tôi biết ơn ngài vô kể.

Chú thích

(1) Giám thị trại A20

(2) Phân trại trưởng phân trại E

(3) & (4) Địa điểm bán nước mía và thạch chè nổi tiếng ở Sài Gòn

(5) Rút quân không kèn trống, ý nói hỗn quân hỗn quan

Phạm Đức Nhì

©T.Vấn 2012

Giữa tháng 7/1972, vào những ngày oi bức của mùa hè đó là thời điểm đáng ghi nhớ nhất trong đời đối với những chàng trai ở độ tuổi đôi mươi – mùa hè đỏ lửa và lệnh đôn quân đã ban hành. Không khí chiến tranh đã lan về thành phố khi mọi nỗ lực tiếp vận, bổ sung nhân lực, cứu thương, đều ưu tiên cung ứng cho những chiến trường khốc liệt nhất như An Lộc, Kontum, Quảng Trị . Người ta thấy những đoàn xe GMC nườm nượp qua lại trên đường phố..

Lớn lên vào thời chiến, sách vở, trường lớp nào có yên ổn đâu khi hằng đêm tiếng súng vọng về và ngày ngày chứng kiến nhiều cảnh tang thương của biết bao hi sinh từ những người dấn thân vào cuộc chiến. Từ biến cố Mậu Thân 1968, khắp nơi trên xứ Huế hầu như được phủ bằng một màu xám thương đau bởi cuộc thảm sát hơn năm ngàn nạn nhân bị Cộng Sản chôn sống. Những lớp cỏ xanh được mọc lên từ các bờ ruộng ở quận Phú Thứ như Xuân Ổ, Xuân Đợi, Hà Trung, Hà Trữ và ở khe Đá Mài quận Nam Hòa, hay Bãi Dâu cạnh thành phố Huế _ là nơi oan ồn tử sĩ bị lấp vùi khi đang còn sống, hay bị trói chặt liền nhau bằng những sợi dây điện thoại. Sau biến cố, thân nhân người mất tích, ngày ngày vác cuốc đi tìm dấu vết ở những đám cỏ xanh tươi tốt nhờ xác người này. Người dân Huế nhờm tởm và kinh hoàng về thứ chủ nghĩa Cộng Sản ngoại lai vô thần đó như một thảm họa lớn nhất của đời người. Chiến tranh tiếp tục leo thang, đêm đêm Việt Cộng pháo kích vào thành phố để lấy tiếng vang trước dư luận quốc tế về sự hiện diện của họ tại miền Nam. Những kẻ vô thần này vẫn không buông tha những người dân vô tội:  Máu, nước mắt, những vành khăn tang sau những trận pháo vẫn song hành với vô số những chiếc hòm gỗ cài hoa từ chiến trận đưa về, và tất cả làm dân Huế mang nặng nhiều ưu tư, lo lắng cho một ngày mai sẽ đến…

Mùa xuân năm 1969, học sinh được lệnh nghỉ học nhiều lần để đến dự đám tang những nạn nhân chết oan khiên ở những mồ chôn tập thể. Ai từng lớn lên ở Huế có quên chăng bao tiếng kêu gào thảm thiết của người vợ khóc chồng, con khóc cha, anh khóc em, mẹ già khóc con cái ở trường La San, Phú Vang, trường TH Cộng Đồng Nam Ngọc, trường Trung học Gia Hội, quận Nam Hòa là nơi hàng ngàn hài cốt được phơi bày lên để thân nhân nhận diện trước khi cải táng tập thể ở nghĩa trang Ba Đồn. Như một thảm nạn của thế kỷ, về sau, cứ mỗi lần nghe đến Cộng Sản, người dân Huế chạy trước nơi mà toàn quốc hướng về Huế như một quốc tang vào  mỗi độ xuân về… Chuyện học hành như được đặt trên một lò lửa khi truyền hình đưa tin nhiều chiến trận khốc liệt như Cổ thành Đinh Công Tráng Quảng Trị, Lam Sơn 719 ở Hạ Lào – Tchépone, và hẳn nhiên có bao sự hy sinh của những người trai thời chiến! Đất nước đang hồi nguy biến và những người trai trẻ vừa xong ngưỡng cửa trung học được lệnh lên đường nhập ngũ theo lệnh đôn quân.

Tháng 7 năm 1972 …    Những chiếc xe GMC chở đầy người từ từ rời cổng Quân vụ thị trấn Sài Gòn Gia Định ở đường Lê Văn Duyệt và hướng về ngả tư Bảy Hiền, trực chỉ Trung tâm 3 Tuyển Mộ Nhập Ngũ. Cả một khu phố chạy dài đến hàng cây số đều như đứng sửng lại mọi sinh hoạt để nhìn đoàn xe đang rộn rã đi qua. Nhìn đoàn người trên những chiếc xe nhà binh người ta thấy được không khí chiến tranh đã đến với những người dân thủ đô. Cư dân từ già đến trẻ chăm chú đứng nhìn. Hẳn trong tâm tư họ đang miên man về một cái gì thân quen trên đường phố, trong quán cà phê, nơi giảng đường Đại Học, bên những công viên… Một sự im lặng đau đớn trong ánh mắt họ khi nhìn đoàn xe đang hút mờ trong lớp bụi mù cuối đường. Nhịp sống sinh động giảm dần trên thành phố! Tuổi trẻ và thiên đường hoa mộng của đời người đang trả lại dĩ vãng cảnh dập dìu sánh đôi chiều chiều trên bến Bạch Đằng gió lộng, sau những giờ tan học khi tình yêu vừa chớm nở ở tuổi mộng mơ. Giã từ Sài Gòn đầy sức sống, đầy đắm say của bao lứa đôi ngọt ngào tình yêu. Sài Gòn, viên ngọc quí miền Nam, vùng đất trù phú, rộn ràng và sinh động. Công viên, Thánh đường, khu phố Bona, bến cảng Bạch Đằng… cả một thiên đường trải rộng như vô tận từ ngả tư Bảy Hiền đến đầu cầu xa lộ, từ xa cảng miền Tây đến Hàng Xanh, qua đến Thanh Đa, về ngang Khánh Hội. Những người trai trẻ trên xe lặng nhìn bên dưới với đầy những cánh tay vẫy vẫy tiễn đưa, họ đang nhạt nhòa nước mắt và thổn thức cho nhau vì những kỷ niệm ngọt đắng nơi thiên đường của xứ sở miền Nam một thời thịnh trị: Sài Gòn, hòn ngọc Viễn Đông! Và họ, những người trai trẻ giờ đây đang lên đường, sẵn sàng ra chiến trường, bảo vệ miền nam tự do, bảo vệ Sài Gòn…

Tôi trong đoàn người ra đi, cố tâm không muốn nhìn kỹ ai đang ủy mị gạt nước mắt cho nhau ở những phút biệt ly này… Từ nhỏ đến lớn, biết Sài Gòn qua sách vở ở trường học, gần đây, khi trọ học ở thành phố Huế, có những lúc rảnh rỗi thường hay mê mải xem ké chương trình TV của người hàng xóm, từ đó biết Sài Gòn với nhiều nét văn minh thời đại, thâm tâm vẫn chưa nghĩ sẽ có một ngày nào đó dừng chân trên bến Sài Gòn, để được tận mắt nhìn nét đẹp hoa gấm sơn hà. Khi lệnh đôn quân ban hành, tôi nhập đoàn người trai trẻ đó để ra đi. Vì ước mơ làm cánh chim trời để tung mây lướt gió, tôi len lỏi đi nộp đơn không quân từ Đà Nẵng, Nha Trang và sau cùng đi tới Sài Gòn mà vẫn không thể nào chen chân vào hàng ngũ những người mơ ôm bầu trời làm thế giới Tổ Quốc Không Gian này để cuối cùng vui vẻ chấp nhận vào trường sĩ quan Bộ Binh Thủ Đức nay mai thôi!

Đoàn xe dừng hẳn vào sân trại nhập ngũ. Một đời sống mới bắt đầu với những lệnh lạc được ban ra để đưa vào sinh hoạt đi đứng, ăn ngủ, giải trí… Tác phong chậm chạp và mái tóc dài kiểu học trò vẫn còn, chưa lột được tính chất lề mề của đa số anh em. Những thủ tục lãnh quân dụng như bi đông, dây nịt, giày bố, áo quần, mũ nón, cà mèn được áp dụng ngay. Không soi gương, nhưng nhìn qua những người bạn đồng hành, thầm nghĩ chắc mình “ngố” lắm trong bộ đồ lính rộng thùng thình và chiếc mũ lưỡi trai rộng chụp tới lỗ tai.

Ngày đầu tiên vào lính, tâm lý bồn chồn với biết bao hình ảnh giao thoa loạn xạ trong đầu. Rời quê nhà, bỏ sách vở, thầy bạn, một mình dấn thân vào một noi xa lạ đầy ngỡ ngàng này, trong lòng vẫn chưa cảm thấy cô đơn vì trái tim chưa có gì trói buộc, chỉ thấy hơi lạc lõng. Tôi tư lự nhét vào đầu những hình ảnh trước mắt: Một rừng người đứng, nằm, ngồi khắp mọi nơi, trong sân trại, đang thờ ơ với khay cơm quân trường màu vàng, đậm mùi vitamin, trên có hai con cá mối kho khô và vài cọng rau muống luộc với một chút nước tương. Nhiều người cầm muỗng mà không muốn nuốt, có lẽ vì nhớ những bữa cơm gia đình đầm ấm đầy hương vị nhờ bàn tay săn sóc của các bà mẹ… Nỗi nhớ nhà, thương cha nhớ mẹ, vắng người yêu bắt đầu từ đó và hiểu dần thế nào là kiếp sống xa nhà. Tôi cất nỗi nhớ thương cha mẹ và anh em trong tâm và rảo bước quanh sân, gặp những gương mặt thẫn thờ vì chia tay, cũng có những người bạn trẻ bông  đùa, bởn cợt để tìm quên, cố không để dư âm ngày đầu nhập ngũ làm giảm nhuệ khí tuổi đôi mươi mới xa nhà lần đầu… Một đêm đầu đời lính đi qua, trăn trở và chờ sáng từng giờ phút. Đêm rồi một buổi lửa trại tự khởi đã hình thành trước đống củi nơi sân trại, ngọn lửa ấm bùng lên, vài tiếng ca vang bắt đầu ngợi ca tuổi trẻ, kỷ niệm học trò, khung trời kỷ niệm. Mọi người dừng hẳn và quay quần tụ tập một cách ngoan ngoãn để lắng nghe, ai cũng xúc động vì tiếng hát mặc dù không chuyên nghiệp nhưng thấu nỗi vô trùng kỷ niệm yêu dấu, một thời hoa niên đầy kỷ niệm tình ái tuổi đôi mươi đang dệt nhiều ước mơ vào đời: Trả Lại Em Yêu, Mộng Dưới Hoa, Duyên Thề, Em  Tan Trường Về, Chuyện Tình Buồn, Hoài Cảm, Hương Xưa, Còn Chút Gì Để Nhớ Để Thương… Một chiếc đàn ghi-ta, một tiếng hát say mê bên ngọn lửa hồng và cứ thế tiếp nối mãi… Người nghe và người hát cùng quyện mình trong cùng tâm trạng, cùng rung động và thưởng thức một cách trung thực. Một đêm thật tuyệt vời, soi rõ đọc thấu bao tâm tư chất chứa… Và như thế, một cuộc tỏ tình thời đại nơi mọi người được giải bày, được trần tình những lý lẽ sâu kín của con tim trước cuộc đời vì thời cuộc.

Ngày hôm sau,  thủ tục chụp hình, lăn tay, phân loại máu và ghi số quân hoàn tất nhanh chóng. Mọi người thích thú với chiếc thẻ bài trên có khắc tên họ, số quân và loại máu (rất cần về sau trên chiến trường để tiếp máu). Ai cũng mân mê với sợi dây định mệnh này. Bất ngờ những người nhập ngũ cùng đợt được xuất trại chờ nhập khóa tại trường Bộ Binh Thủ Đức để nhường chỗ cho người mới đến  làm thủ tục. Tôi hí hửng cầm tờ giấy xuất trại, bước ra với tâm hồn thư thái, vui vẻ. Tự do hai tiếng ngọt ngào trông thú vị làm sao, tôi lên xe đò về Sài Gòn, ở nhà người bà con, tận hưởng những ngày phép đầu đời.

Khóa 4/71 Trừ Bị Thủ Đức ra trường đúng vào thời điểm này. Tôi gặp lại rất nhiều bạn bè thân cũ từ lớp 12 trường Quốc Học Huế đang nghỉ phép hoặc chờ phương tiện di chuyển vào trình diện các trường chuyên môn như pháo binh, thiết giáp, quân y, truyền tin… Cũng không hẹn mà gặp lại bạn bè cùng lớp như Cưong, Phước, Mạnh, Hùng, Hưng và nhiều nữa. Nhìn những người bạn mình oai phong trong quân phục với chiếc lon chuẩn úy trên ve áo, màu da sạm nắng thao trường, tóc tai gọn gàng và đi đứng chửng chạc, tôi cảm thấy nôn nao chi lạ. Nhìn họ, tôi âm thầm đọc thấy những thay đổi lớn trong tác phong chỉ huy vừa được đào tạo và thầm mơ ước ngày sau mình cũng sẽ như vậy. Lê Sét, bạn cùng học, khóa 4/71, nhưng không có trong đám bạn đang nghỉ phép này. Sét chọn nhảy dù, không có phép mãn khóa do nhu cầu cấp bách của chiến trường và trình diện đơn vị ngay. Anh lên đường ra Quảng Trị bằng chuyến tiếp tế C-123 mặc dù chưa kịp học khóa căn bản nhảy dù. Vỏn vẹn chỉ một tuần sau đã được tản thương về bệnh viện sư đoàn nhảy dù Đỗ Vinh với ngực và cánh tay băng bó. Anh trở lại quân trường Thủ Đức thăm lại khóa đàn em và kể chuyện chiến trường vùng giới tuyến. Thấy tôi đeo dây thẻ bài với số quân, anh khuyên tôi nên chơi cho đã mấy ngày phép kẻo sau này hối tiếc…

Người trung sĩ Quân cảnh trả lại giấy tờ tùy thân của tôi và chúc tôi vui vẻ mấy ngày phép. Đây là cửa ngõ vào Sài Gòn, trạm kiểm soát cầu Tân Cảng. Tất cả hành khách, bộ hành, xe gắn máy đều bước xuống và đi hàng một để trình giấy. Thành phố phải được bảo vệ nghiêm ngặt như thế do nhu cầu an ninh phòng thủ thủ đô. Tại đây, tôi bất ngờ gặp lại một người làng là Dung lúc đang xuống xe Honda và đi bộ vào lối kiểm soát. Quá đỗi ngạc nhiên, cả hai chúng tôi đều lạ lùng tại sao lại có thể gặp nhau ở nơi đất Sài Gòn xa lạ này.

Đưa Dung ra khỏi trạm kiểm soát hỗn hợp , hỏi ra thì cô cho biết sau biến cố Quảng Trị vào đầu 1972, người dân Huế quá kinh hãi Cộng Sản qua biến cố Mậu Thân, ào ào di tản vào phía Nam, Dung theo gia đình vào Đà Nẵng và nay vào luôn Sài Gòn vì theo chân người anh ruột là trung tá Bùi Th., chỉ huy trưởng Sở Công Tác vùng I đang học khóa Chỉ Huy và Tham Mưu tại đây.

Tôi lắp bắp vì xúc động, cắt nghĩa cho Dung về sự hiện diện của tôi tại nơi này. Hai đứa tôi khác tôn giáo, tôi Phật giáo và Dung là Công giáo, tôi lại lớn hơn vài ba tuổi, chuyện trai gái vì thế mà tách biệt rõ rệt, không có chuyện người có đạo lấy người lương. Mỗi buổi chiều, cô theo cha mẹ đi cầu kinh ở nhà thờ, vô tư trong chiếc áo dài trắng, nhiều lúc Dung  đeo đuổi một con bướm trắng hay mộ con chuồng chuồng ngay đường xóm nhà tôi một cách mê mải mà không hề biết đôi mắt tôi liếc nhìn trộm. Dung có chiếc mũi tẹt nhưng gương mặt trái soan và mái tóc chấm bờ vai trên một thân hình cân đối thế mà hút hồn tôi từ lúc nào không biết. Thầm kín một cách khó hiểu, chưa bao giờ nói chuyện quá một câu vì chiếc lưỡi tôi thường líu lại và mặt tôi tía đỏ rân lên mỗi khi giáp mặt. Thâm tâm, chắc cô ta chỉ biết anh chàng này chỉ là gã mọt sách, chẳng biết gì ráo. Ở quê tôi, con đường về làng khá xa nếu đi bằng đường bộ. Từ Huế phải đi ngang qua làng Dương Nỗ, Mậu Tài, băng qua làng Sình, Vĩnh Lại và cuối cùng là Hòa An mới tới nhà. Thanh niên mấy làng này hung hăng lắm. Có lúc tôi thầm mơ ước mình làm hiệp sĩ, mỗi khi thấy Dung bị ăn hiếp hay chọc ghẹo là ra tay. Nghĩ thế, tôi ghi tên học võ Karate tại võ đường Ngô Dồng nằm cạnh giảng đường đại học sư phạm Huế. Ngày ngày tôi gò mình trên chiếc xe đạp đi và về đều đặn, siêng năng tôi luyện. Nhiều lúc, tôi không biết bên trong cô nàng có nghĩ gì về tôi không? Thơ, văn thì tôi chịu thua, không biết – và biết đến kiếp nào mới trần tình được nỗi khổ này! Dung thì cứ nhởn nhơ sáng chiều đi lễ nhà thờ, đơn sơ, không kiêu kỳ mà gương mặt cô mỗi lần vô tình nhìn tôi cũng làm tôi bâng khuâng đến vài ngày mới lai tỉnh. Dịp lễ Giáng Sinh của một năm nào, Dung đóng vai thiên thần Gabriel, loan tin mừng đến nhân thế là chúa cứu thế sắp ra đời trong hang lừa máng cỏ. Trong hoạt cảnh Giáng Sinh này, Dung đẹp như một tiên nữ với làn da trắng hồng, mái tóc quăn dài buông lõng. Mỗi lần cô cất tiếng hát, đôi gò má lấp ló hai núm đồng tiền. Dưới ánh đèn màu, tôi mê mải như đang ở một giấc mơ tuyệt vời ở chốn thiên thai nào. Tôi nghĩ không riêng tôi mà chắc ai cũng một tâm tư như tôi đang có.

Dung xúc động khi biết tôi sắp vào lính, cô cúi đầu trầm tư và nói:

-Lúc này mới thấy anh lớn! Mới ra khỏi làng quê mà đã thấy khác.

Tôi lí nhí, giọng hơi run:

-Tôi khổ vi em lâu rồi! Dung chắc đâu biết?

Dung nhìn tôi, thoáng xúc động nên đôi má ửng hồng, cô gở chiếc nón xuống cầm nơi tay vân vê, giây lát cô nói:

-Anh của Dung toàn là lính cả, từ anh Thiện, anh Lý, anh Phong, anh Hóa, anh Thanh, ai cũng có cuộc đời binh nghiệp đầy thử thách cả. Xa nhà và theo đơn vị lâu ngày, ai cũng mơ ước đơn sơ một tình thương để an ủi cuộc sống xa nhà và vỗ về con tim vì hiểm nguy rình rập. Dung thương và hiểu những người làm lính là vậy đó. Thôi, vui vẻ lên đường đi nhé!

Cô ta cười hóm hỉnh:

-Em xin làm em gái hậu phương của lính, được chưa?

Bất ngờ Dung cười nói tiếp :

-Bây giờ mình đi chơi với nhau nhé! Em dùng hết thì giờ chiều nay làm quà tiễn anh đi lính đó, anh vui không?

Lặng điếng người, tôi nghe trong lòng chan chứa một niềm hạnh phúc tuyệt vời. Con gái đời này ai mà biết, một núi lửa sắp phun, chắc cũng âm ĩ lâu ngày rồi cũng nên… can đảm, tôi phán liền một câu thật «nam nhi chi chí»:

-Anh đai nâu Karate, một ông chuẩn úy tương lai và là một người quen từ muôn kiếp. Hôm nay dẫn em đi dạo phố. Quê hương mình ở một nơi thật là xa, nhưng có em đây, anh thấy thật là gần. Có em, anh thấy người yêu xóm đạo, con bướm nhỏ và tà áo trắng học trò đơn sơ, hình ảnh anh cất giữ trong lòng từ lâu rồi, được chưa?

Đưa Dung đi chơi, tôi mơ mình trở thành người hùng, quyền uy, trên áo rực chiến công, xem thường nguy hiểm và đi bên Dung như một hiệp sĩ. Dung ngoan ngoãn như một người đã trót trao trái tim từ dạo nào…

Bên trong rạp chiếu bóng Eden, gần hội trường Diên Hồng, tôi ngồi cạnh Dung. Bóng tối và những cảnh tình tự chung quanh làm tôi bạo dạn hơn. Tôi vòng dài cánh tay ôm người con gái trong nhịp tim đập thật rộn ràng. Nghiêng đầu, Dung tâm sự:

-Anh có người tình chưa?

-Chưa! Và không biết lúc nào mới có.

Dung nhẹ nhàng đùa vui, nói:

-Thì em làm người tình của anh đây. Dù mai này hoàn cảnh đổi thay, cuộc sống của anh gắn liền chinh chiến, biết ra sao ngày sau. Hoặc sau này binh nghiệp của anh sáng chói, quyền uy lẫm liệt, cũng sẽ không biết ngày sau em ra sao. Trước mắt và hiện tại mình đang có nhau…

Tôi im lặng nghe và tận hưởng hương vị ngọt ngào, đắm say, tôi trở nên khờ khạo. Giây lát, Dung nghiêng đầu lần nữa, hỏi:

-Anh chưa biết hôn?

-Chưa lần nào! Sợ lắm! Không biết sợ cái gì mà run quá…

Dung nũng nịu sà mái đầu vào vai tôi. Hương tóc làm tôi ngất ngây đến ngạt thở. Tôi hôn Dung một hơi dài lên má, lên môi và đê mê đến nỗi chẳng biết gì chung quanh đó cả.

Nụ hôn đã đưa tôi vào cuộc đời, cho tôi làm người lớn, không mặc cả, không toan tính, của tận đáy tâm hồn. Nụ hôn tiễn chân làm tôi trở nên can cường ở một cái gì đó không đổi chác và so sánh. Từ chỗ bơ vơ vùng tuối dại, tôi quí mến phút giây niềm dâng hiến đã đưa tôi vào chốn ngút ngàn vô tận của một sức mạnh vô hình…

Dung ngửa cố âu yếm :

-Ở một hoàn cảnh nào đó, anh sẽ nhớ em bằng cả trái tim về phút giây này, em tin là anh sẽ có nhiều sức mạnh để vượt thắng được mọi hoàn cảnh.

Tôi xa Dung từ đó. Mộng binh nghiệp đã đưa tôi đi từ Thủ Đức và xa hơn.Khi đang thụ huấn giữa khóa học thì trúng tuyển vào  khóa 4 SVSQCTCTĐL. Tôi mãi rong ruổi chí hướng với mong ước một ngày nối gót đàn anh và tiến thân vào nơi trận mạc. Trên thao trường, ra ngoài chiến dịch, dấu vết nụ hôn vội vàng của một tâm tình dâng hiến đã tăng thêm nhiều sức mạnh vô hình. Tôi thấy ánh mắt và dư vị nụ hôn ngày nào bám víu bước chân tôi như niềm trợ lực, như một thứ hành trang đã cho tôi mãi mãi chân cứng đá mềm.

Đây khúc ca vang nơi quân trường đầy hào hùng

Vai sánh vai ta thi tài trong tình quân ngũ

Đường còn dài nhưng chân cứng đá mềm

Anh em ơi, ta quyết thề đem mồ hôi xóa gội căm hờn

Thao trường đổ mồ hôi, chiến trường bớt đổ máu

Cố lên, dù nhọc nhằn, đem mồ hôi pha máu hồng viết thành sử xanh…

Khi di tản khỏi Đà Lạt để về Sài Gòn, khóa 4 CTCTHD do nhu cầu cấp bách của chiến trường đã được làm lễ mãn khóa vào ngày 22 tháng 4 năm 1975 tại Biên Hòa và mang cấp bậc thiếu úy. Chiều ngày 28 tháng tư năm 1975  đơn vị đóng quân tại trận Long Thành, nơi đây áp lực Cộng quân rất mạnh quanh trường Thiết Giáp và trường Bộ Binh Long Thành. Tiểu đoàn 1/TQLC án ngữ mặt tiền và hông trái của vòng đai ngã ba Thái Lan, ngay cổng chính đi vào quân trường mới mẻ này. Hai chiếc M48 nằm song hành với đơn vị, đang dùng họng súng đại bác 100 ly hất ngã nhẹ nhàng những hàng cây cao su để bung rộng xạ trường và sẵn sàng bắn trực xạ với nhau vì tăng T54 của địch đã xuất hiện phía đối diện. Tiếng pháo và tiếng đạn nổ như bắp rang và tất cả được phủ kín một màn khói mờ của hơi thuốc súng.

Phía đông hướng ra Vũng Tàu là vòng đai của tiểu đoàn 8/TQLC, bảo vệ trục giao thông nối từng đoàn người chen chúc ngược xuôi lánh nạn và chận bước tiến của Cộng quân từ Bình Tuy tiến về Sài Gòn. Trinh sát pháo của Cộng quân đã len vào trong đoàn người này để điều chỉnh mục tiêu, pháo của địch đang xích lại càng lúc càng gần vòng đai của quân ta. Từng giờ từng phút lịch sử chầm chậm đi qua. Trên radio, đài phát thanh Sài Gòn đang trực tiếp truyền thanh lễ nhậm chức tổng thống từ cụ Trần Văn Hương trao quyền cho đại tướng Dương Văn Minh. Binh sĩ nghiêm ngặt trong vị trí của mình và chỉ biết giặc thù trước mặt, họ ngồi dưới hầm cá nhân và chờ đợi…

Trên bầu trời, những đoàn trực thăng trực chỉ biển khơi để di tản những nhân vật quan trọng của miền Nam, nhân viên làm việc cho Mỹ từ Sài Gòn. Mặc ai đi, ai ở, những người lính phút giây này vẫn còn đem sinh mạng mình ra chống đỡ, kềm chân địch từng tấc đất để bảo vệ an toàn cho những người ra đi cùng thân nhân và của cải của họ, và cả những người ở lại. Lựu đạn, M72 chống tăng, M16 đều mở chốt an toàn, bên trong tâm hồn họ không còn đủ suy nghĩ để nhớ thương gia đình, vợ con, biên giới tử sinh không có lằn ranh nữa.

Phía cánh B hành quân, đại úy tiểu đoàn phó Buì Bồn, nhân vật rất nổi tiếng trong binh chủng TQLC nhờ gan lì và đẹp tình đồng đội, ước tính cần thu gọn chiến trường để giành thế chủ động, ông lập kế hoạch để chuyển hướng trận đồ và cho tấp pi cổng chính trường Bộ Binh Long Thành, nơi hai chiếc T54 của Bắc quân đang trấn thủ ở một vị thế rất thách thức, nằm sát bên cạnh lô cốt chất đầy bao cát ở lối chính đi vào trường. Đại úy Bùi Bồn muốn tiến chiếm vị trí này để làm tuyến xuất phát rồi thọc sâu vào và lấy lại ưu thế chiến trường. Ông bàn bạc với đại đội trưởng của tôi là trung úy Lê Châu Khai, sau đó, tôi được gọi lên gặp để nắm tình hình và nhận chỉ thị. Trung úy Khai ra lệnh:

-Hồng Hà, đây là cơ hội tốt cho anh. Anh mới ra trường nên anh  được thể hiện tài năng chiến đấu để lập công trạng ngay từ bây giờ. Anh lấy cho tôi mười hai người trẻ tuổi và chưa vợ, bỏ ba lô xuống, anh chỉ huy và khi hỏa lục đại đội khai hỏa đồng loạt vừa xong, anh ra lệnh xung phong tiến lên diệt chốt, bắt hai con cua trước mắt! Đơn vị sẽ yểm trợ anh tối đa, nghe rõ? Cố gắng lập chiến công!

Hai bàn chân tôi nhẹ hều, tựa như không đứng vững, mồ hôi toát ra như tắm, đầu óc chợt khựng ra, bàng hoàng. Phải nói là tôi run thật sự: phía địch ở thế thủ có xe tăng và bộ binh đang hướng về mình – mình thế công chỉ có súng trường và lựu đạn chạy và xung phong về phía họ! Bài toán dễ hiểu và ước tính thắng bại dễ dàng quá!

Cố gắng lắm tôi mới để lưỡi không líu lại và hai hàm răng đánh lập cập. Tôi nhủ thầm trong bụng, năm sau nhớ lấy ngày! Mà không biết ai nhớ cho mình đây!

Như một cái máy, tôi đáp, giọng hơi lạc đi:

-Trình trung úy, Hồng Hà nhận rõ và thi hành!

Quay sang thượng sĩ trẻ, trung đội phó , tôi bảo:

-Anh và tôi, lấy thêm mười người nữa, ưu tiên chưa vợ và sẵn sàng!

Anh thượng sĩ  người trẻ tuối và cấp bậc hoàn toàn do đặc cách chiến trường, toát mồ hôi hột, bảo tôi:

-Thiếu úy mới ra trường, kinh nghiệm chưa có, làm sao xông lên bắt tăng được?

Nghiêm sắc mặt, tôi nói:

-Đây là lệnh, anh cứ việc thi hành, chuẩn bị đội hình, tôi chạy sau các anh, cùng xung phong! Cùng sống hoặc cùng chết với nhau, rõ chưa?

Mơ mơ màng màng tôi nghĩ nếu không chết, mình sẽ bắt được hai chiếc xe tăng này về trưng bày trước dinh Độc Lập, bên trên có in rõ chiến tích của đơn vị và trên ngực áo mình sẽ rực rỡ chiến công. Tự nhiên tôi nhớ đến Dung và nụ hôn đầu đời tiễn chân vào đời lính, em đã bảo binh nghiệp nhiều thử thách lắm. Nụ hôn đã tạo cho tôi một sức mạnh, một nghị lực phi thường để vượt thắng. Nụ hôn của một đặc ân cho một lần tiễn biệt, có thể là cho kẻ đi không về, cho một lần rồi nghìn trùng xa cách, cho những ngọt ngào của bao nỗi đắng cay, hay một thoáng hương nồng vào chốn chiến trường mịt mù sâu thẳm. Nụ hôn đã tạo cho tôi sự can cường vào vùng thâm sâu của chết chóc, đã cho tôi sự nhẹ nhàng an ủi trước bước phiêu lãng giang hồ. Và nếu tôi có chết đi thì cố nhếch đôi môi cười tiễn biệt cuộc đời, đôi môi một lần hôn em với niềm tận hiến, vì em thương có những người trai ra đi vào cuộc chiến!

Chập choạng tối 28 tháng 4 năm 1975, tôi bị thương vào ngực. Miễng đạn trúng vào hạt nút áo, hất tung hai miếng thẻ bài ghi rõ tên tuổi, số quân và loại máu, ăn sâu vào phía phổi trái. Tôi khó thở đến độ muốn tắt hơi, và cứ mỗi lần ráng sức thở thì máu cứ tuôn tràn. Tần số liên lạc của tiểu đoàn vang giọng nói của đại úy tiểu đoàn phó Bùi Bồn sẽ tiếp cứu ngay vì tôi là sĩ quan cuối cùng ở tuyến đầu vừa bị thương. Như rắn mất đầu, binh sĩ tự kìm mình lại thủ thế dưới hầm cá nhân trong khi quanh đó chiến xa hai bên quần thảo nhau tơi bời. Đạn đại bác 100 ly trên xe tăng nổ lớn như xé cả màn đêm. Trời tối dần, sau cơn đau tột cùng đã làm tôi lăn qua trở lại trong chiếc áo trận ướt nhẹp máu và thầm nghĩ, số mình tới đây là hết! Tôi cố nằm ngửa nhìn lên bầu trời trong vắt, nhìn những vì sao đang mông lung, có những vì sao chợt đi chợt đến. Tôi cố tìm cho mình một vì sao chiếu mệnh để định vị khi mãn nguyện ân tình nước non.

Vị cứu tinh của đơn vị tuyến đầu đã đến. Đại úy tiểu đoàn phó đã vượt xuyên màn đêm giữa bom đạn tơi bời. Ông điều động anh em binh sĩ giữ tuyến và cho dìu tôi về chiếc xe Jeep duy nhất còn lại của tiểu đoàn để làm phương tiện tải thương. Quanh chúng tôi, những tiếng rít của hỏa tiển tầm nhiệt AT3 của Cộng quân rú lên những tiếng hú đến rợn người.Một luồng đạn chợt rít ngang đầu , cả đại úy Bùi Bồn và hai người lính vực tôi hãi hùng quá, buông tôi ra và nằm chuồi xuống mặt đất. Tôi bị rơi xuống, vết thương đập vào mặt đất, máu lại tràn ra và vừa đau vừa ngột đến tột cùng.

Hơn ba mươi năm rồi, nhiều vật đổi sao dời, những anh em từng ở tuyến đầu đó, ai còn ai mất? Ai còn đây để ôn lại kỷ niệm xưa và góc chiến trường cũ? Tóc đã phủ sương trên đầu ông thiếu úy sữa năm xưa! Vết đạn thù trong trận Long Thành chưa giải phẫu kịp thì mất nước nên vẫn còn nằm kín trong lồng ngực. Vết thương cứ nhức nhối từng cơn khi trái gió trở trời không biết cho đến bao giờ mới thôi. Cơn đau như nhắc nhở thù xưa chiến trường cũ và đau đủ bốn mùa xuân hạ thu đông để như nhắc nhở không quên niềm tủi hận mất nước… Mỗi lần thấy lại màu áo trận, tâm tư tôi sao khỏi những suy tư về sự dở dang của chí trai chưa tròn ước nguyện với tổ quốc và nhất là nhớ thương và xót xa cho những đồng  đội đã ngã xuống vì cuộc chiến đấu bảo vệ nền tự do cho miền Nam… Cùng ngày trình diện đơn vị năm xưa đó, phía bên tiểu đoàn 8/TQLC, có người bạn trẻ K29VB, khi đang ở vị thế hành quân, bị ngay một mảnh đạn pháo ghim vào phía dưới bụng, máu chảy lai láng, cơn đau làm anh ta quằn quại kinh hồn, ai nhìn cũng xót xa. Thế mà anh vẫn gan lì chịu đựng, không rên rỉ, anh rướn mắt xin một điếu thuốc hút để quên bớt đau đớn  chờ tải thương. Trong hầm chỉ huy cạnh đó, vị đại đội trưởng chỉ định một anh K28VB đang nằm dự bị nhảy lên tuyến đầu thế chân. Anh thiếu úy trẻ này đưa vội chiếc máy cassette mà anh giữ như một báu vật từ ngày ở quân trường Dalat cho thiếu úy Minh, người sĩ quan DH/CTCT/DL cũng mới ra trường và đang nằm dự bị trong hầm và bảo:

-Anh đem về cho mẹ tôi ở quận Bình Thạnh theo địa chỉ này và kể rõ gặp tôi ở phút giây này như vậy…

Rồi anh hiên ngang tiến ra trận, thay thế anh bạn khóa đàn em vừa bị thương. Chừng mười phút sau một tiếng nổ B40 vang lên và ghi nhận anh ta vừa ngã xuống, một mảnh đạn đã xuyên vào cổ họng anh.

(*) Theo sự tiết lộ của Thiếu Úy Trần Lượng K29 thuộc TĐ16/TQLC thì 2 thiếu úy bị thương này là Hoàng Minh Sinh K29 và Trần Hữu Thành K28 và sau đó thì cả hai đã hy sinh !

Vào những giờ phút miền Nam hấp hối, có những người trai trẻ vẫn hiên ngang tiến ra phía trước, hăng say và đầy nhuệ khí như bao giờ. Một phóng viên người Pháp tham dự lễ ra trường của các khóa các quân trường VBQGĐL và DH/CTCT/ĐL cuối tháng 4 năm 1975 tại Biên Hòa sau khi đã di tản khỏi Đà Lạt đã hỏi các tân sĩ quan vừa được gắn lon ra trường trước thời gian thụ huấn «Các anh ra vào lúc này có biết là sẽ chết không?» nhưng các thiếu úy trẻ và kiêu hùng của QL/VNCH đều đồng loạt trả lời «Dù có chết chúng tôi vẫn không sợ vì chúng tôi không thể nào chấp nhận được Công Sản được». Cám ơn quân trường Mẹ đã đào tạo lý tưởng và hun đúc truyền thống để những đàn con hiên ngang xông pha vào trận mạc. Cám ơn tình yêu, những người em gái năm xưa đã ngưỡng mộ và trót trao trái tim, nụ hôn và như cả cuộc đời mình cho người vào cuộc chiến mặc dù chưa biết ngày mai như thế nào. Những sức mạnh tinh thần mãnh liệt đó đã một lần hun đúc chí trai, quyết đem mồ hôi và máu mình để viết lên sử xanh của nước Việt.

Sacramento tháng 11 năm 2012
Hoa Biển

©T.Vấn 2012

Tranh: Trần Thanh Châu

Lời nói đầu

Cách đây 29 năm, vào ngày mồng 1 tết năm Nhâm Tuất (1982) ở phân trại E, A 20 có 3 thằng điên – giữa lúc không khí căng thẳng, kỷ luật khắt khe, ăng ten lộng hành, đã tụ họp, bàn tính tổ chức một buổi văn nghệ “phản cách mạng” biểu dương tinh thần bất khuất, ý chí quật khởi của những người tù chính trị, những chiến sĩ đấu tranh đòi tự do, nhân quyền. Tôi và một số anh em khác bỗng biến thành những kẻ dại khờ bị 3 thằng điên gây máu lửa đẩy vào cuộc chơi. Sau này ngồi nghĩ lại những hành động điên khùng, dại khờ lúc đó, lòng bỗng thấy vui vui. Té ra hình ảnh những ngày tết năm ấy đã chiếm một khoảng trong tâm hồn mình, đã thành một kỷ niệm khó quên. Xin được phép chia sẻ kỷ niệm ấy với các bạn tù A 20

Phạm Đức Nhì

GẦY SÒNG THẤT BẠI

Khoảng giữa năm 1979 tôi bị giải từ Bù Gia Mập – Phước Long – về Z30D Hàm Tân. Ở đây tôi làm bạn với Vũ Mạnh Dũng – một sinh viên bị bắt vì tham gia những hoạt động của sinh viên đại học chống chính quyền Cộng Sản. Dũng chơi guitar khá nhuyễn, biết nhạc lý và hát cũng rất hay. Dũng cho tôi biết ở trại có ca sĩ Duy Trác ( một trong hai nam ca sĩ hát hay nhất miền nam trước 75 ); anh Trác đã sáng tác hai bản nhạc được anh em ưa thích là Lời Nguyện Trong Tù và Sài Gòn Chỉ Vui Khi Các Anh Về. Tôi nhờ Dũng đưa đến gặp anh Trác. Anh Trác vui vẻ trò chuyện với tôi và đồng ý về một buổi văn nghệ bỏ túi để các bạn tù từ các trại trao đổi tù ca với nhau. Dũng cũng cho biết ở đội trốn trại bên một khu khác có Mưa Trên Ngục Tù của Nguyễn Hưng Đạo và Nếu Quả Ta Là Người – không biết của ai – mà anh Duyệt hát rất hay.

Trước khi chia tay anh Trác nói với tôi : “ Khi nào thuận tiện bạn cứ hú tôi một tiếng; tôi sẽ đến ngay. Cái gì chứ văn nghệ thì lúc nào tôi cũng sẵn sàng. “ Buổi văn nghệ bỏ túi chưa thực hiện được thì tôi đã vào xà lim và sau đó bị giải về A20 Xuân Phước. Anh Trác và Vũ Mạnh Dũng cũng có mặt trong đoàn tù này.

Ngay buổi lên hội trường đầu tiên để nghe giám thị Thân Yên nói chuyện, khi cán bộ giáo dục Hanh thúc bách anh em phải hát ra mắt cán bộ, mừng trại mới, tôi đã nóng mặt khởi xướng cho anh em hát bài Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ của Nguyễn Đức Quang. Anh em tù hứng chí hát muốn bể hội trường còn giám thị Thân Yên và đám cán bộ thì bực bội ra mặt. Tan họp, tên Thanh thi đua đến hỏi nhỏ tôi:

“ Nhạc ở đâu mà khí thế quá nhỉ ? “

Tôi trả lời:

“ Nhạc cách mạng Cuba lời Việt. Ở các trại cũ khi có văn nghệ tụi tôi hát hà rầm.” Cán bộ Hanh và Thanh thi đua có vẻ không hài lòng, nhưng có lẽ không có gì nghiêm trọng lắm nên không thấy làm lớn chuyện và sau đó cũng không ai đá động gì đến tôi nữa. Vài ngày sau, vào một buổi chiều se se lạnh ( chúng tôi còn đang học nội quy, chưa bị đi lao động ) chợt có tiếng hát nơi phòng ăn. Tôi đến nơi thì thấy Rene’ Hanh và Toàn ( rỗ ), một sĩ quan trẻ, người đàn, người hát bài Lá Đỏ ( nhạc bộ đội Trường Sơn ). Rene’ Hanh hát khá hay. Giọng ấm, phát âm rõ ràng, ăn nhịp. Bài hát chấm dứt. Một số anh em thưởng ngoạn vỗ tay. Toàn cao hứng tiếp tục với bài Tình Đất Đỏ Miền Đông của Trần Long Ẩn. Khi Toàn hát xong tôi bấm Vũ Mạnh Dũng định chiếm sân khấu làm một phùa văn nghệ “ phản cách mạng “ thì đã thấy anh Trác bước tới cầm đàn. Người ca sĩ được rất nhiều người ưa thích ở miền nam – không cần giới thiệu – dạo đàn và buông tiếng hát. Giọng anh còn rất ngọt và anh hát bài Lời Nguyện Trong Tù do chính anh sáng tác. Mọi người lắng nghe say sưa. Bài hát vừa hết thì Toàn kéo Rene’ Hanh đi và nói khá lớn tiếng :

_ Mình đi thôi. Mấy anh ấy hát nhạc không đúng chính sách.

Đụng vào chỗ nhột, những người khác cũng bỏ đi. Và âm mưu gầy sòng của tôi thất bại.

CÓ NGƯỜI VẪN KHÔNG QUÊN

Thế rồi thời gian qua đi. Tôi bị vào xà lim vì dính líu với Nguyễn Huỳnh Danh Vũ trong vụ đánh trật tự Qúy Đen. Trước khi đưa hai chân vào cùm tên trực trại bắt tôi cởi hết quần áo chỉ để lại một bộ đồ tù mỏng dính. Rồi mỗi bữa 2 muỗng cơm, 2 muỗng nước. Tôi đã phải chịu đựng những ngày lạnh cắt da trên bệ đá, bị đói, khát đến mờ mắt, mê man. Anh em bên ngoài thì bị xiết chặt kỷ luật đến nghẹt thở; nhất cử, nhất động đều có ăng ten báo cáo; ban ngày lao động, tối về phải họp hành, bới móc, kiểm điểm lẫn nhau. Tôi ra khỏi xà lim đợt một người chỉ còn da bọc xương (theo đúng nghĩa đen), bước đi không nổi, phải bò. Người quen nhìn tôi ái ngại rồi bỏ đi, không dám nói chuyện vì sợ liên lụy. Tôi ăn khẩu phần kém- được lưng chén cơm và tí nước mắm thối; có miếng bánh bột thì bị cắt mất 1 góc tư- thành khẩu súng lục. Vũ Văn Ánh ăn khẩu phần khá; mỗi bữa ăn đến bỏ vào chén của tôi cái góc tư miếng bánh bột ( cắt của người kém cho người khá) và cười nói :

“ ráp cho khẩu súng lục của chú mày băng đạn “

Vài ngày sau, anh Ánh, trong một buổi lên hội trường với ban giám thị và hội đồng cán bộ, đã xung phong lên phát biểu. Anh đã dùng thân thể tôi làm đề tài, làm bằng chứng để- rất hùng hồn và cảm động-

1/ Vạch trần những lời giả nhân, giả nghĩa của tên Giám Thị

2/ Lên án chính sách kỷ luật dã man, tàn ác của trại.

Vũ Văn Ánh đã khôn ngoan viện dẫn lời hứa cho tự do phát biểu, viện dẫn chính sách khoan hồng của trại, lạng lách tài tình để không bị vào xà lim lần ấy, nhưng tên tuổi chắc chắn đã được ghi vào sổ đen; và tôi có lẽ cũng bị “văng miểng”.

Trong bối cảnh ấy việc thực hiện show nhạc “phản cách mạng” biểu lộ tinh thần bất khuất, quật khởi với tôi đã đi vào quên lãng. Nhưng có một người vẫn hậm hực, nhất định không quên: Vũ Mạnh Dũng.

LẠI ĐI VÀO QUÊN LÃNG

Khoảng 2 tháng sau bắp hột không biết ở đâu chở về cho chúng tôi ăn, thay thế khẩu phần bánh bột. Tạng người tôi chắc hợp với bắp nên từ bộ xương cách trí cứ từ từ phì lên trông rất dị hợm. Một số bạn nói tôi giống Trư Bát Giới. Còn Nguyễn Đại Thuật đặt cho tôi cái tên rất Tây : Zoọc- Xia. Khi bắp hết, món độn được thay thế bằng khoai mì H34 thì sức khỏe của tôi đã phần nào được hồi phục. Dũng được thăm nuôi, đem đến cho tôi một gói bột bích chi, mấy tán đường và một chén xôi thịt gà. Dũng cười cười hỏi tôi nửa đùa, nửa thật

“Bây giờ nếu gặp dịp thì còn dám chơi không?”

Tôi nhìn Dũng hát khẽ một câu nhạc của Trần Thiện Thanh

“Anh chưa chết đâu em”

Không ngờ câu nhạc định mệnh ấy sau này là sợi dây cột chặt tôi với Dũng.

Lúc này, mỗi khi lên hội trường ban văn nghệ của trại (có Rene’ Hanh và Toàn rỗ) ngoài những bản nhạc truyền thống cách mạng thường hợp ca một bài tự biên được cán bộ giáo dục rất thích ( tôi ghi lại đại khái đoạn đầu- theo trí nhớ )

TIẾNG NÓI TRẠI E

“Đây tiếng nói trại E cùng cất cao lời ca hát mới, thể hiện một quyết tâm mới.

Kính chúc ban giám thị và hội đồng cán bộ được nhiều sức khỏe mới thực hiện tốt công tác cách mạng đã giao.

Chúc các anh trại viên thi đua lao động, giữ vững nội quy…….”

Dũng bảo tôi

“Mẹ kiếp! Anh thấy không? Nhạc thì dở, lời thì…thối không chịu được. Cái tay nhạc sĩ này trơ trẽn quá. Lúc ở trại Thủ Đức có Vũ Thành An giả chết để thoát xác thành con người mới cách mạng, mình nghe đã chướng tai rồi. Bây giờ tay này còn tệ hại hơn, đem cả những lời bợ đít phổ nhạc. Nghe muốn mửa. Mà họ có phải dân xoàng đâu. Dân trí thức, viết lách cả đấy chứ!” Ngừng một lát Dũng nói tiếp:

“ Kiểu này mình không chơi không được anh Nhì ạ! Mình phải chơi để cho chúng nó biết rằng dân miền nam không phải chỉ có những thằng hèn mà còn có những người vì lý tưởng, vì quê hương đất nước xem cái chết nhẹ tựa lông hồng.”

Lời lẽ có hơi quân tử Tầu, hơi cải lương một tí, nhưng nhìn mặt Dũng tôi biết hắn nói thật lòng. Tôi vỗ vai vuốt giận thằng em và tự hứa nếu có dịp sẽ chơi thật đẹp để nó hả dạ.

Nhưng không khí trong trại ngột ngạt quá. Ăng ten mọc lên như nấm; to nhỏ với nhau một tí là bị báo cáo ngay.

Rồi sự kiện 7 anh hùng đội 14 cướp súng cán bộ vũ trang ra đi không những gây chấn động trong trại mà cả đến công an tỉnh Phú Khánh cũng phải vất vả phân bổ lực lượng truy lùng.

Rồi vụ Cái Trọng Ty, Phùng Văn Triển bị đánh vì chống đối lao động dẫn đến màn “ No Eat, No Work”của nhà 2 thật ngoạn mục. Tôi rất cảm phục các anh Ngân ( cựu Trung Tá ) và anh Tùng ( cựu Thiếu Tá ) đã bình tĩnh ngấm ngầm lãnh đạo anh em đối đầu với chính sách đàn áp sắt máu của giám thị, phân trại trưởng, an ninh, trực trại và cả đám cán bộ võ trang- và trong một chừng mực nào đó- các anh đã thành công.

Các hoạt động đấu tranh, phản kháng trong trại- truyền đơn, khẩu hiệu- liên tục xảy ra. Trong bối cảnh đó tờ Hợp Đoàn- tờ báo viết tay có một bản duy nhất- được Vũ Văn Ánh cho ra đời. Đám an ninh trại không có bằng chứng cụ thể, rõ ràng nhưng đã đánh hơi thấy mùi lạ. Khi nhân loại đón mừng tết tây 1982 thì tôi đã vào xà lim một lần nữa và trở thành bại liệt. Vũ Văn Ánh, Đoàn Bá Phụ, Qúy (đầu bạc ), Khúc Thừa Văn, Phạm chí Thành và một số nhân vật có tư cách lãnh đạo cũng bị bắt một cách vô cớ và bị đưa đi biệt giam dài hạn. Lời tự hứa trong lòng tôi làm hả dạ thằng em Vũ Mạnh Dũng, vì lý do an ninh, một lần nữa lại đi vào quên lãng.

BA THẰNG GÂY MÁU LỬA

Ngày mồng 1 Tết năm Nhâm Tuất ( 1982 ) tôi đang ngồi nhâm nhi mấy lát khoai mì H34 thì Ngọc Đen và Hải Bầu chạy vào, mặt vô cùng phấn khích. Ngọc lên tiếng:

“Ở trại giờ vắng hoe, chỉ còn 1 thằng võ trang ở tít cổng ngoài; chắc tụi nó tụ họp ăn nhậu ở khu trung tâm. Mày tính sao?”

Tôi vẫn chưa hiểu ý Ngọc Đen nên hỏi lại:

“ Tính cái gì? “

Hải Bầu chêm vào:

“Tụi tui tính nói với ông ( tôi không thân với Hải nên vẫn gọi nhau là ông, xưng tôi )nhân dịp này làm một buổi văn nghệ long trời lở đất, không phải e dè gì nữa , chơi tới bến luôn”

Thấy tụi nó hăng quá tôi cũng nao nao. Tuy nhiên tình trạng sức khỏe của tôi lúc đó rất bết bát. Sau 2 lần bị cùm trong xà lim phân trại E, lần nào cũng dài hạn, vào thời điểm mà giám thị Thân Yên và phân trại trưởng Lê Đồng Vũ áp dụng chính sách kỷ luật khắc nghiệt, tàn ác, dã man nhất, thân thể trai trẻ, cường tráng của tôi đã xuống cấp trầm trọng. Chân không bị liệt thật nhưng đã tê, mất cảm giác, đi lại (không chống nạng) được nhưng khó khăn.Cơ tròn rối loạn; nhiều lúc không kiểm soát được hậu môn, đường tiểu và cả việc xuất tinh. Phổi bị chấn thương đã thành lao; thỉnh thoảng lại khúc khắc ho ra máu.

Tôi nhẹ nhàng lên tiếng thoái thác:

“Chắc tao phải lặn lần này quá. Lỡ có gì vào xà lim lần nữa chắc chịu không nổi.”

Hải Bầu buồn ra mặt. Ngọc Đen thái độ bình tĩnh, không thúc bách tôi.

“Anh em tụi tao muốn chơi lắm, nhưng cũng tùy mày. Cứ suy nghĩ đi rồi khoảng nửa tiếng sau, yes hay no cho tao biết.”

Vũ Mạnh Dũng lò mò tới, vào đề ngay :

“Anh em mình chờ đợi mấy năm nay mới có dịp này. Cơ hội bằng vàng đấy. Bỏ qua rồi sau này sẽ hối tiếc.”

Tôi vẫn bàn ra:

“Dũng à! Nhưng mình thấy yếu lắm. Sợ chịu không nổi.”

Dũng phang ngay một câu đâm vào tim tôi đau nhói :

“Mới hôm nào còn ‘anh chưa chết đâu em’ , bây giờ đã muốn chui vô hòm rồi.”

Thấy câu nói của Dũng đã làm tôi dao động, Ngọc Đen đưa ra đề nghị:

“Vấn đề an ninh tụi tao sẽ lo hết. Tất cả sẽ bảo vệ mày tối đa. Có gì tụi tao sẽ chia nhau nhận hết. Bằng mọi cách không để mày vác nạng vô xà lim một lần nữa.”

Tôi định phang vào mặt nó :

“Khi bể ra, tụi an ninh sẽ điều tra, moi móc không sót một mống, ở đó mà bảo vệ tối đa với chia nhau nhận hết”, nhưng thấy nó thật tình quá nên lại thôi. Vả lại, tôi cũng không còn đường rút lui nữa. Tôi hỏi Ngọc Đen :

“Chơi ở đâu? Và bao giờ chơi?”

“Nhà 3 mình.” Ngọc trả lời ngay không cần suy nghĩ.

“Tụi tao tính một tiếng nữa sẽ bắt đầu. Làm sao phải xong trước giờ lãnh cơm trưa.”

Dũng đi thẳng vào chi tiết:

“Tôi sẽ lo cung cấp đàn (guitar thùng). Muốn mấy cây cũng có.”

À thì ra thằng em nằm vùng ở đội văn nghệ mấy tháng nay, bây giờ đã có dịp dùng đến các mối quen biết của mình. Dù có quen biết hay không đây cũng là trách nhiệm rất lớn. Chỉ những tên gan cùng mình hoặc uống thuốc liều mới dám đưa lưng ra nhận cái quả tạ này. Nếu bể ra, không những bị kết tội tụ tập hát nhạc chống chế độ mà còn lãnh thêm tội cung cấp nhạc cụ và còn bị nghi ngờ là nằm trong ban tổ chức. Nó không bắn bỏ thì cũng gỡ lịch không biết ngày tháng nào mới hết.

Tôi nhớ đến vai trò của mình và nói với Ngọc Đen:

“Dũng chơi một cây, cây thứ hai giao cho Hải Cà. Còn cây nào nữa thì để sơ-cua.”

Tôi nghĩ đến Phạm Văn Hải- tự Hải Cà- anh cựu sinh viên văn khoa đàn giỏi, hát hay và vẽ đẹp. Hải đệm accord vững,có hồn, đặc biệt là những bài chậm hoặc vừa. Anh biết nhạc lý và cũng sáng tác nhạc. Tôi đã nghe anh đàn và hát bài Xin Hẹn Một Mùa Xuân do chính anh sáng tác. Anh có bìệt hiệu là Hải Cà vì một lẽ rất dễ hiểu : anh nói cà lăm. Những lúc hào hứng hoặc tức giận anh cà….hết chỗ nói, có khi cả phút không rặn ra được một câu trọn vẹn. Nhưng khi anh hát thì…. hết ý. Không cà một chút nào. Cảm xúc từ tâm hồn anh qua tiếng hát cứ tuôn trôi như môt dòng sông.

Ngọc Đen và Dũng lược qua cho tôi danh sách những nghệ sĩ nhận lời tham dự cuộc chơi cùng những tác phẩm họ dự định trình diễn. Tôi ngạc nhiên, và rất mừng, khi thấy trong số những người chơi có tên Vũ Trọng Khải. Lúc mới đến A 20 Khải ăn chung với nhóm Vũ Văn Ánh, Đoàn Bá Phụ, Nguyễn Đại Thuật. Cũng giao tiếp, trò chuyện với anh em cởi mở, vui vẻ. Sau này, khi tình hình an ninh căng thẳng anh lui về ốc đảo của mình, không tham dự bất cứ sinh hoạt có vẻ dấn thân nào với anh em. Thái độ của anh là “ thủ khẩu như bình, trùm mền kín mít .” Thật ra anh chẳng làm hại gì đến anh em bạn tù, vẫn giữ tư cách của một cựu đại úy cảnh sát, nhưng bên cạnh một Vũ Văn Ánh lý tưởng, xông xáo, vị tha, hết lòng với bè bạn, Vũ Trọng Khải có vẻ như chỉ biết ích kỷ lo cho thân mình. Giờ đây dám chấp nhận tham dự một trò chơi nguy hiểm- mà hậu quả có thể sẽ rất thảm khốc, có khi là tính mạng của mình- Vũ Trọng Khải chắc chắn sẽ được anh em nhìn với cặp mắt hoàn toàn khác.

Tôi nhắc Dũng cho anh em thử giọng với đàn trước khi chơi để chọn “tông” thích hợp- tránh tình trạng có nốt cao quá lên không nổi, có nốt thấp quá xuống không được. Trước khi anh em đi chuẩn bị tôi yêu cầu được gặp Bùi Mạnh Bái. Tôi muốn đưa bản Nếu Quả Ta Là Người vào chương trình nhưng Duyệt thì không lên A 20, Nguyễn Hưng Đạo, Hoàng Ngọc Thủy đã được về trước Tết. Chỉ còn Bùi Mạnh Bái.Tôi có nghe Bái hát bộ ( không đàn ) bài này vài lần. Bái không biết nhạc lý, nhịp nhàng không vững, lại khớp trước đám đông nên tôi muốn check anh một lần cuối trước lúc mở màn. Bái đến hát thử cho tôi nghe một đoạn rồi anh thoái thác :

“ Mình không biết nhịp- lại phải hát trước đám đông lớn quá, sợ bể bản nhạc rồi bể cả chương trình của anh em “

Tôi đồng ý loại bỏ bản Nếu Quả Ta Là Người nhưng vẫn mời Bái hát Gọi Đàn chung với một số bạn tù khác. Nghĩ đến nhà 3 tôi nhắc Ngọc Đen đối phó với Trần Thái Viên. Trần Thái Viên là một tên vô lại, không còn chút liêm sỉ nào, làm ăng ten ra mặt. Ngọc Đen phải lùa hắn đi chỗ khác thì anh em mới yên lòng vào trận. Còn Quang què nhảy dù, một số anh em cũng đồn hắn làm ăng ten nhưng Nhàn Cụt – cùng thuộc loại ở nhà không đi lao động như Quang- nhiều lần nói với tôi :

“Tui ở sát cánh với hắn. Mấy tháng nay chưa thấy hắn nói chuyện riêng với trật tự hay cán bộ nào. Chắc không có chuyện ăng ten đâu.” Trước khi đi chuẩn bị Ngọc Đen còn dặn với lại:

“Tao sẽ lo vụ Trần Thái Viên. Nhưng nhớ là phải có phút mặc niệm long trọng cho 7 anh hùng đội 14 nghe mày.”

Vụ cướp súng tìm tự do của đội 14 xảy ra đã hơn một năm mà sao với người tù ở phân trại E chúng tôi, hình như mới xảy ra tuần trước, hôm qua. Ai cũng muốn trong chương trình văn nghệ phải có một cái gì đó về sự kiện quan trọng này. Tôi có cảm giác là mục đích chính của các bạn tù đến xem văn nghệ hôm nay là được đích thân tham dự buổi lễ tưởng niệm và truy điệu các anh hùng trong lòng họ.

Tôi thấy tội nghiệp Ngọc Đen. Nó như ông bầu gánh hát, chạy đôn chạy đáo hết chỗ này tới chỗ kia. Có thể nói mọi chuyện tạp nham đều đổ hết lên đầu nó. Cũng may, nó có một số bạn tù trung kiên trong mạng lưới phát hành của tờ Hợp Đoàn giúp đỡ , nếu không, mình nó làm sao cáng đáng hết mọi việc; từ việc làm gạch nối giữa tôi với các anh em ca sĩ, tổ chức cho khán giả từng người, từng nhóm nhỏ đi vào phòng trình diễn, đến việc tổ chức canh phòng, báo động, bảo vệ cho buổi trình diễn; rồi khi kết thúc phải lo cho khán giả giải tán lớp lang, thứ tự. Ôi! Một thằng lính trẻ như nó, không mưu đồ chính trị, hành động chỉ vì trái tim đầy nhiệt huyết của mình đang thôi thúc, hành động vì muốn bảo vệ danh dự cho màu áo của binh chủng mình, hành động vì mình là thanh niên Việt Nam, trước bạo lực, cường quyền ngạo nghễ đứng lên.

Trong 3 thằng đầu têu trong trò chơi này Vũ Mạnh Dũng có hào khí của một kẻ sĩ “ ninh thọ tử bất ninh thọ nhục .” Ngọc Đen có hùng khí của người lính trẻ- lính biệt cách dù- chơi cho xứng đáng với màu áo binh chủng. Hai tên này một văn, một võ sẵn sàng ngẩng mặt bước vào biển lửa. Hải Bầu thì hơi khác. Hắn hối thúc mở cuộc chơi là để có cơ hội chiến thắng chính mình, vượt lên trên chính mình. Các tướng Nguyễn Khoa Nam, Lê Nguyên Vỹ, Trần Văn Hai, Nguyễn Văn Phú đã lấy cái chết của mình để bảo dưỡng sĩ khí của quân dân miền nam, nếu vong hồn còn lẩn khuất đâu đây, thấy 3 đứa nó chắc cũng mỉm cười hài lòng. Bởi tụi nó đẹp quá, hùng dũng hiên ngang quá. So sánh với tụi nó tôi bỗng thấy thèn thẹn trong lòng. Tôi- nói như một câu tục ngữ – “vừa đéo vừa run”, bước vào cuộc chơi rụt rè, miễn cưỡng chứ không có được cái dáng dấp oai phong như tụi nó.

TRƯỚC GIỜ XUẤT QUÂN

Thế là anh em mỗi người một ngả chuẩn bị cho trận đánh xả láng- chơi tới bến. Còn khoảng nửa tiếng nữa mới đến giờ ra quân. Tôi nằm trùm mền điểm lại lực lượng của anh em mình. Thay cho phút mặc niệm có tính hình thức và truyền thống tôi định mở đầu với bài thơ Theo Những Bước Chân viết về 7 anh hùng đội 14. Bài thơ tôi viết để kỷ niệm một năm ngày các anh ngã xuống trên đường đi tìm tự do. Định đưa cho Alfa (Vũ Văn Ánh) bỏ vô chiếc Honda (Hợp Đoàn) mới, nhưng Alfa giờ thì biệt tăm trong xà lim , còn xe Honda thì cũng xì ạch, xì đụi. Bài thơ đã được tôi sửa đi, sửa lại, đánh bóng kỹ lưỡng và thuộc như cháo. Tuy nhiên hiệu quả cảm xúc nơi khán thính giả thì phải chờ lúc chơi thực sự mới biết được. Bài Xin Hẹn Một Mùa Xuân của Phạm Văn Hải thì không phải lo lắng gì. Tác giả tự đệm và hát nên không sợ thiếu phối hợp giữa tiếng đàn và tiếng hát. Hải lại là dân chơi dày dạn , coi đám đông như cỏ rác, nên tôi rất tin vào sự thành công của bài hát. Bài Mưa Trên Ngục Tù của Nguyễn Hưng Đạo do Dũng hát cũng chắc ăn. Tôi đã xem Dũng trình diễn bài này cả chục lần ở Z30D, không lần nào bị sai sót gì. Trần Kim Hải sẽ hát Niềm Tin Từ Thung Lũng Khổ Sai. Bài hát được TĐL sáng tác ngay tại phân trại E Xuân Phước. Giọng Trần Kim Hải hợp với bài hát này. Tôi đã nghe hắn hát nhiều lần với sự đệm đàn của Dũng hoặc Hải Cà. Lần nào cao hứng, thả hết hồn vào bản nhạc thì Hải hát tuyệt vời; nhưng cũng có lần, không biết vì lý do gì, hắn hát không được như ý lắm. Tôi hy vọng với đám khán thính giả cuồng nhiệt cổ vũ, Trần Kim Hải sẽ hát bài hát thành công. Trần Kim Hải cũng rất thích 2 bài hát của anh Trác là Lời Nguyện Trong Tù và Sài Gòn Chỉ Vui Khi Các Anh Về và hắn hát cũng được lắm. Nhưng lại đụng Vũ Trọng Khải. Khải có giọng hát khỏe và sang rất hợp với 2 bài ấy, nên tuy biết có thể Hải sẽ hơi buồn tôi vẫn quyết định dành cả 2 bài cho Vũ Trọng Khải. Còn một tay ham chơi văn nghệ nữa là Bùi Đạt Trung, khóa 25 VBĐL. Các bạn người miền trung thường nói “mâm mô cũng có hắn” nghĩa là không có cuộc tụ họp nào là không có bản mặt rất dầy của hắn mò tới. Và hễ yêu cầu là hắn hát ngay, không ngại ngùng né tránh. Hắn có một bài hát tủ là bài Proud Mary, nhạc ngoại quốc chế lời Việt. Bài hát có 3 đoạn trong đó đoạn thứ 2 nói về việc được phân công đi nấu bếp, tôi không thích lắm. Nhưng nhìn đi, nhìn lại, thấy lực lượng mình mỏng quá nên đành phải đưa Bùi Đạt Trung vào trận.

Cá nhân tôi, sau hơn 6 năm lang bạt hết trại tù này đến trại tù khác, đã tập hợp được khá nhiều tù ca; từ những bài nội dung còn ngây thơ tin tưởng vào lời hứa 3 năm của cộng sản ( Người Về Sau 3 Năm ) đến những bài hết mực bi quan, không còn mong sẽ có ngày trở về ( Tù Ca Số 1 của Trần Thiện Thanh Toàn ) ; rồi dần dần có những bài hát lóe lên niềm tin vào tương lai và cả những bài hát quật khởi, thôi thúc mọi người đứng lên trực diện với quân thù, đòi lại quê hương. Tôi có thể “bao giàn” cả chương trình 2 tiếng đồng hồ mà không cần ai tiếp sức. Nhưng ở đây anh em muốn có một chương trình của mọi người; mỗi người đóng góp một chút khả năng của mình, để biểu lộ sự đoàn kết, quật khởi của toàn trại. Do đó, tôi một mặt phải giữ sự xuất hiện của mình trong chương trình ở mức tối thiểu, một mặt phải tạo ra một chương trình có độ dài tương đối, đủ để gây hiệu quả cảm xúc tối đa nơi khán thính giả. Nhưng ở thời điểm đó, lúc 3 tên Ngọc Đen, Hải Bầu, Vũ Mạnh Dũng giao nhiệm vụ cho tôi, thì lực lượng của anh em mình (mà tôi tác động được) chỉ có thế.

Sau này tôi được biết Trần Đắc Thắng cũng sáng tác một số bản nhạc có tinh thần đối kháng và chính anh cũng hát rất hay. Rồi ở đội văn nghệ có bạn đã cho ra đời bản nhạc Bảy Cánh Chim Bay Vào Khoảng Không. Nhưng đó chỉ là sau này tôi mới biết. Còn lúc đó, một phần do tình hình an ninh nghiêm ngặt, ăng ten dầy đặc, ban giám thị trại tạo ra không khí nghi ngờ, chia rẽ, không ai dám tin vào ai, một phần các bạn mình nhiều khi cũng kỹ quá, kín tiếng quá, nên lúc đụng chuyện mình không nắm hết được lực lượng của mình.

Thôi thì đành phải “có gì chơi nấy” vậy.

Tôi tưởng tượng mình là một khán giả đang ngồi xem. Những lời thơ, tiếng hát của các bạn (và tôi) lúc từng giọt, từng giọt, lúc ào ào như thác đổ thấm vào tim mọi người. Tôi thay đổi thứ tự xuất hiện của các bạn mình để cuối cùng có một chương trình- ít nhất theo ý tôi- đủ để các bạn tham dự cuộc chơi cảm thấy mình đã chơi tới bến, và những người xem, người nghe, cảm thấy nhớ hoài.

Tôi mở mắt. Có tiếng chân của Ngọc Đen và Vũ Mạnh Dũng. Tôi đọc vội chương trình cho hai bạn nghe. Phải lập đi, lập lại 3 lần hai ông thần nước mặn mới thuộc lòng và đi thông báo cho các ca sĩ, nhạc sĩ có tên trình diễn.

VÀO TRẬN

Tôi ra hiệu cho Nhàn ( cụt ) lúc đó đang ngồi ở tầng dưới đưa cặp mắt sắc như dao theo dõi động tịnh. Không biết ai đó đã giúp Nhàn và tôi trèo lên tầng trên nằm trùm mền, giả bộ ngủ. Một lúc sau ca sĩ, nhạc sĩ, khán thính giả lần lượt đi vào phòng. Nhàn và tôi ngồi dậy. Tôi đưa mắt nhìn đám đông. Ai cũng mặt mày phấn chấn, hứng khởi nhưng lại lặng im như đi dự một đám tang, tự động tìm chỗ ngồi, không ồn ào, chen lấn. Vũ Trọng Khải đã bệ vệ ngồi dựa vào tường. Hải Bầu và Tuấn Nhí ngồi ở mép ngoài tầng trên, đối diện với tôi. Bùi Đạt Trung ngồi cạnh Ngọc Đen và Ngô Quốc Việt phía bên trái tôi. Bên phải tôi, Vũ Mạnh Dũng , Hải Cà đã cầm đàn và nhè nhẹ thử dây.

Tám Chùa cũng kiếm được chỗ ngồi ở góc tường xa bên trái. Tầng trên phía bên kia lối đi cũng đã đầy 3 hàng người. Hai bên tầng dưới cũng có nhiều người ngồi; họ chấp nhận là thính giả của chương trình vì ngồi như vậy không thể nào thấy mặt ca sĩ được. Trần Danh San không có chỗ ngồi phải đứng với đám đông đến sau ở giữa lối đi, ngước cổ nhìn lên. Đông quá. Và rất nhiều khuôn mặt lạ. Không thấy Trần Thái Viên. Tôi thầm cám ơn Ngọc Đen đã lùa hắn đi chỗ khác để anh em yên tâm vào cuộc chơi. Không khí yên lặng một cách trang trọng. Không có ai nói lớn tiếng. Không có cả tiếng thì thầm nói chuyện.

Để bọn an ninh không thể tìm ra được người cầm đầu, người tổ chức – Ngọc Đen yêu cầu buổi văn nghệ không có người giới thiệu, không có MC. Mỗi người đều biết vị trí của mình trong chương trình, cứ theo đó mà hành động. Sợ anh em quên, trước tiết mục của người nào tôi đưa mắt nhìn người ấy; anh ta laị đưa mắt nhìn Vũ Mạnh Dũng, nhạc sẽ trổi lên, và tiết mục bắt đầu. Đã không còn bước chân đi lại trong nhà nữa. Mọi người đã ngồi ( hoặc đứng) vào chỗ của mình và im lặng, kiên nhẫn chờ đợi. Tôi chờ thêm một phút nữa để tăng thêm sự chú ý của khán thính giả rồi hít một hơi dài chuẩn bị bắn phát súng đầu tiên mở màn trận đánh.

Ai cũng tưởng là sẽ có nghi thức phút mặc niệm truyền thống đặc biệt dành cho các anh hùng đội 14. Thay vào đó tôi đã cất cao giọng:

“ Hỡi những con người dũng cảm

hôm nay đây anh em bè bạn

kỷ niệm một năm

ngày các anh

đã ghi một điểm son vào trang sử đấu tranh

trong ngục tù cộng sản

làm sao chúng tôi quên được các anh

và buổi chiều hôm đó

tháng 11 miền trung trời lộng gió

dáng các anh trông lam lũ hiền lành

tên công an võ trang

đang thả hồn vào một khoảng trời xanh

có biết đâu

các anh chợt biến thành sư tử

không một giây do dự

lao thẳng tới quân thù

chiếc nón cối vàng- biểu tượng của ngục tù-

cùng với xác tên công an đổ xuống “

Đến đây khán thính giả của tôi đã hiểu tôi đang hát về 7 anh hùng của họ ở đội 14. Những khuôn mặt đanh lại. Những đôi mắt mở to. Những chiếc mồm há hốc. Những bàn tay nắm chặt.

……………..

“ khẩu AK giờ trở thành bầu bạn

theo các anh trên mỗi bước tự do

bỏ lại sau lưng

quân thù điên vì tức giận

và đồng đội mừng vui đến độ sững sờ.

đêm ấy trời đổ mưa

giữa núi rừng rét mướt

vẫn lầm lũi bay đi

bảy cánh chim phiêu bạt “

Tôi đưa các bạn tù theo từng bước chân của những con người dũng cảm. Khoảng 100 người – không, có lẽ còn hơn con số đó- im phăng phắc uống từng lời thơ của tôi, không muốn bỏ sót một đoạn nào của cuộc hành trình bi tráng.

“ rồi tin vui lại về

các anh hạ thêm quân thù trên đường vượt thoát

tên xã đội trưởng mang nhiều tội ác

với dân lành

bị đền tội trước các anh

thêm khẩu K54 theo làm bạn đồng hành

chúng tôi nửa mừng, nửa lo

nhưng vẫn đầy hy vọng “

…………..

mắt các bạn sáng lên, nhưng rồi lại trĩu nặng buồn khi nghe đến đoạn bi thương

“ nhưng tin lại về như sét đánh ngang tai

ruột chúng tôi thắt lại

những anh hùng tưởng sẽ còn đi mãi

đã phải mang số phận đau thương “

………..

Các anh chấp nhận nằm xuống trong tư thế người lính giữa chiến trường khói lửa.

“ hơn 5 năm trong ngục tù lặn lội

các anh mới làm chủ được đời mình

vỏn vẹn 13 ngày ngang dọc tung hoành

rồi trở về với đất trong tư thế người chiến sĩ “

Biết bao người đau thương , tiếc nhớ các anh

“để lại vô vàn tiếc thương cho mẹ

cho cha, cho anh em, cho đồng đội, bạn bè

Ôi! biết tìm ở đâu?

Và biết lấy những gì?

để bù đắp nỗi đau buồn, mất mát

cho cái chết

của những anh hùng.”

Các anh chết trong bối cảnh quê hương còn điêu tàn, người dân còn đau khổ. Nhưng chính cái chết của các anh lại thắp sáng niềm tin trong lòng mọi người

“ Tổ quốc chúng mình bây giờ

cả những bông lúa, những cây ngô

cũng khao khát được tự do

phất phơ trong gió

mà không bị những đôi mắt từ đâu đó

nhìn soi mói từng phút từng giờ

mới ngậm sữa đã lăm le chờ thu thuế.

người dân Việt hôm nay

nỗi khổ đau đã hằn trên khuôn mặt

thấm vào thịt da

tràn ra khoé mắt

và trong cả nụ cười

nhưng niềm tin vào một ngày mai

đang rực sáng trong lòng người đi tới

bởi mặt đất giờ vẫn còn nóng hổi

máu xương các anh vẫn đốt lửa căm thù “

Và những khát khao cháy bỏng trong tim các anh:

“ tâm hồn các anh vẫn khao khát đem tự do

ấm no

hạnh phúc

cho cả 50 triệu người đang cùng cực

dưới vuốt nanh của lũ qủy hung tàn “

Những khát khao cháy bỏng ấy sẽ truyền lại cho chúng tôi. Và chúng tôi sẽ đi tiếp đoạn đường các anh chưa đi hết.

Cuối cùng là lời chào vĩnh biệt:

“ Thôi hãy nằm im

giữa lòng đất mẹ

để lắng nghe những bước chân tươi trẻ

của chúng tôi, đồng đội các anh

trong tim cũng mang nỗi khao khát chân thành

nỗi khao khát của các anh

vững vàng đi tới. “

Tôi đưa tay chùi vội đôi mắt mình đã nhòa lệ. Khán giả của tôi cũng không ít người đưa tay chùi nước mắt. Có người còn để những giọt lệ đọng lại trên má, trên khóe mắt. Bài thơ đã nói hộ các bạn những điều ấp ủ trong lòng từ hơn một năm nay, đã chạm đúng những sợi dây thần kinh sâu kín. Có tiếng vỗ tay lốp bốp của một số khán thính giả chưa được phổ biến mật lệnh “ không được vỗ tay.” Tôi giơ tay lên ra hiệu và tất cả lại im lặng chờ đợi. Tiếng đàn của Vũ Mạnh Dũng nhè nhẹ vang lên như thì thầm nhắc nhở. Và tôi cất tiếng hát:

“ Anh nằm xuống sau một lần đã đến đây, đã vui chơi trong cuộc đời này, đã bay cao trên vòm trời này, rồi nằm xuống……”

Tôi mượn lời Trịnh Công Sơn để khóc thương đồng đội của mình. Trịnh Công Sơn viết bài này cho tướng Lưu Kim Cương, nhưng khán thính giả của tôi đâu cần biết Trịnh Công Sơn là ai, Lưu Kim Cương là ai. Họ đang hướng về đồng đội của họ, bạn bè của họ. Sáu anh em ngã xuống như những anh hùng. Mà trong số anh hùng của họ chẳng phải cũng có trung úy không quân Trần Lưu Úy đã từng lái F5 “ bay trên vòm trời này” đó sao? Nhàn Cụt nhìn tôi gật gù tỏ ý tán thưởng. Ngô Quốc Việt há hốc mồm nghe những lời hát về một vị tướng trong binh chủng mình. Tên “ giặc lái” này đang nghĩ gì? Đến Trần Lưu Úy, Lê Thái Chân ? Hay đang thả hồn về dĩ vãng? Về những ngày vi vút ở các sân bay Tân Sơn Nhất, Biên Hòa, Nha Trang? Tôi Không biết. Nhưng được hát trước những khán giả như thế này người hát có hứng và hát rất dễ có hồn. Khi tôi hát đến đoạn cuối

“ xin cho một người vừa nằm xuống thấy bóng thiên đường cuối trời….thênh…..thang” thì không khí chùng xuống. Có tiếng thở dài nhè nhẹ. Có những cái đầu gục xuống. Bài thơ và bản nhạc đã quyện với nhau thành một nghi lễ tưởng niệm trang nghiêm, khác hẳn với phút mặc niệm truyền thống chỉ có tính chất hình thức. Tôi nhìn khán giả- bè bạn, anh em của mình – và cảm nhận được rằng 2 tiết mục đầu (tuy 2 mà 1) đã thành công.

Tôi nhìn Bùi Đạt Trung. Tên cựu Trung Úy Biệt Động Quân ( khóa 25 VBĐL ) biết tới phiên mình ra trận cũng đã cựa quậy mình chuẩn bị. Tiếng nhạc trổi lên và Bùi Đạt Trung hát: ( nhạc: Proud Mary, lời chế )

“ Dù đời nhọc nhằn trong vòng cải huấn.

Anh với tôi ta cùng quyết tâm phấn đấu.

Dưới chính sách khoan hồng làm ta khóc mãi.

Nên khi chúng bắt ta khai, nhất trí ta đừng khai dài dòng.

An tâm ( an tâm ). An tâm ( an tâm ). Nhưng còn tin mù mờ.”

Tuy lời lẽ chế ra không được văn vẻ lắm nhưng đã nói lên một thái độ chính trị chống lại khẩu hiệu của cộng sản là “ an tâm cải tạo, thành khẩn khai báo “. Tốc độ hành âm của bản nhạc nhanh, cường độ mạnh, lại giật giật, nên một số bạn trẻ nhấp nhổm, lắc lư, có vẻ khoái chí. Bùi Đạt Trung hát tiếp đoạn 2 một cách hào hứng.

“ Rồi một ngày ta được phân công đi nấu bếp.

Anh với tôi ta cùng quyết tâm dũa cháy.

Nhưng hãy coi chừng thằng ăng ten nó đứng đấy…”.

Không thái độ chính trị nhưng khá vui nhộn. Đến đoạn 3 thì tên cựu Đại Đội Trưởng Biệt Động Quân hát rất khởi sắc

“ Rồi một ngày ta được phân công đi vùng kinh tế mới.

Anh với tôi ta đừng băn khoăn bối rối.

Nhưng hãy coi chừng âm mưu sắp tới.

Nên khi chúng bắt ta đi, nhất trí ta cùng nhau ù lì.

Không đi ( không đi ). Không đi ( không đi ). Muốn làm chi thì làm.”

Đây là thái độ chính trị chống chính sách kinh tế mới. Thú thật, tôi không đặt hy vọng vào bài hát này nhiều lắm. Nhưng thật lạ! Bùi Đạt Trung hát xuất thần, lôi cuốn khán giả. Cuối mỗi đoạn đều có tiếng cười nổi lên. Khi bài hát chấm dứt, khán giả thì hả hê, vui vẻ, còn tên cựu Đại Đội Trưởng Biệt Động Quân ngồi dựa vào tường, mặt đỏ bừng, bẽn lẽn. Tôi nhìn hắn gật đầu khích lệ vì hắn đã hoàn thành nhiệm vụ một cách xuất sắc. Khi tôi đưa mắt qua hướng Vũ Trọng Khải thì Vũ Mạnh Dũng bắt đầu dạo đàn; khúc nhạc dạo đầu của Dũng vừa về chủ âm thì Khải đã cất tiếng hát, rất ăn nhịp:

“ Có con chim nhỏ trên hàng rào kẽm gai.

Đứng im than thở; cuộc đời còn có ai?

Này chim có biết nơi đây sống kiếp đọa đày,

sống không ngày mai, như kiếp cỏ cây.

Có ngôi sao nhỏ trên bầu trời giá đêm.

Suốt đêm không ngủ thương ngục tù tối đen.

Nhờ sao đem đến tin vui tới khắp mọi người.

Chúa đã giáng sinh cứu rỗi trần ai.”

Giọng của ông cựu quan 3 cảnh sát khỏe, ấm, phát âm rõ ràng, đưa từng lời tâm sự của Khuất Duy Trác đến với anh em tù. Sáng mồng 1 tết ở Xuân Phước trời vẫn còn lạnh; một vài anh em đến dự khoác thêm áo ấm. Không khí có vẻ cũng Noel lắm nên phần đầu bài hát của anh Trác được đón nhận một cách tự nhiên. Rồi Vũ Trọng Khải vào điệp khúc ở cung Trưởng :

“ Xin Chúa hãy vỗ về, ru no tròn giấc ngủ trẻ thơ.

Xin một giấc mơ lành cho mẹ già từ lâu mong nhớ.

Xin nguyện cầu cho vợ hiền lẻ bóng nơi xa.

Xin nguyện cầu, xin nguyện cầu cho cuộc đời vang tiếng tình ca.

Hãy cho tôi khóc bằng mắt Maria,

những cuộc đời khổ đau tăm tối.

Hãy cho tôi khóc bằng mắt Maria,

những cuộc tình bơ vơ tóc rối.

Xin quét hết lũ người sống hận thù, không óc, không tim.

Xin tiếng hát nụ cười cho mọi người được sống bình yên.”

Tôi thấy có những đôi mắt rưng rưng lệ. Ai chẳng có mẹ già, vợ hiền, con thơ.

Chính lũ người “sống hận thù, không óc, không tim” đã làm bao gia đình ly tán. Ôi! Chỉ một lời nguyện cầu đã khơi dậy nỗi đau thương của hàng trăm con người; chỉ một lời nguyện cầu đã nhẹ nhàng nhắc nhở người nghe đứng vào vị trí của mình – vị trí của cái thiện- để chống lại cái ác. Vũ Trọng Khải trở lại điệp khúc một lần nữa rồi chấm dứt ở Coda:

“ Vinh danh Thiên Chúa! Vinh danh Thiên Chúa! A – men.”

Rất nhiều người hòa chung tiếng hát “A….men” như kết thúc một bài hợp ca lớn. Tôi nghĩ tiếng vỗ tay sẽ vang dậy nếu không có cái quy định kỳ quái của Ngọc Đen và Vũ Mạnh Dũng. Khán giả của chúng tôi đành phải lặng yên nhìn Vũ Trọng Khải một cách ngưỡng mộ và thán phục.

Phạm Văn Hải nháy mắt cho tôi như muốn thông báo là hắn đã biết đến lượt mình ra sân. Âm vang bài hát Lời Nguyện Trong Tù tan hết mà tên cựu sinh viên văn khoa này vẫn chưa dạo đàn. Hải sẽ hát bài Xin Hẹn Một Mùa Xuân do chính anh sáng tác. Tôi chọn bài hát này để gieo vào lòng các bạn tù bi quan một niềm hy vọng, một niềm tin vào tương lai. Tiếng đàn của Hải Cà bây giờ mới vang lên. Và hắn cất tiếng hát:

“ Xin hẹn một mùa xuân. Mùa xuân rồi sẽ tới.

Xin hẹn một mùa xuân, dù đời còn đen tối…”

Giọng Huế rõ ràng và ngọt ngào. Có những chiếc đầu ngả vào vai người bên cạnh tìm một chỗ dựa, tìm một chút hy vọng ở tương lai, dù hiện tại đang bị những bức tường, những hàng rào kẽm gai vây kín. Khi Hải bước vào điệp khúc

“ Ôi! Tiếng hát còn xót xa,

lời ca còn bỡ ngỡ,

đêm còn nhiều thương nhớ.

Ôi! Ngày tháng rồi sẽ qua,

nhọc nhằn rồi sẽ hết,

đời không còn chia xa. “

Có những đôi mắt nhắm laị. Cũng có những đôi mắt mở to. Bạn tù của tôi đang thả hồn vào khung trời mộng mơ nào đó. Và rồi phiên khúc cuối:

“ Xin hẹn một mùa xuân. Mùa xuân rồi sẽ tới

Xin hẹn một mùa xuân. Không còn gì ngăn lối.

Tất cả lời yêu thương trao nhau ngày hò hẹn.

Ta sẽ cùng một đời thắp sáng tình quê hương. “

Hải trở lại điệp khúc một lần nữa rồi kết thúc ở phiên khúc cuối.

“….. ta sẽ cùng một đời thắp sáng tình… quê…. hương.”

Lời hát đơn giản, nhẹ nhàng mà dễ thương quá! Giọng ca Phạm Văn Hải ngọt ngào quá! Niềm tin, niềm hy vọng của anh theo tiếng hát lan tỏa đến mọi người. Niềm tin, niềm hy vọng của anh như những hạt mưa bụi rơi trên mặt và cuối cùng đọng lại ở đôi mắt các bạn tù. Tôi thấy mặt các bạn hình như tươi thêm một tí, mắt các bạn hình như sáng thêm một tí.

Hải Bầu đang ở thế ngồi thoải mái bỗng xích mông tới trước, thẳng người lên, như báo cho tôi biết là đã sẵn sàng. Tuấn Nhí ngồi bên cạnh cũng có vẻ háo hức chuẩn bị theo dõi phần trình diễn của người mà em coi như là anh trong gia đình. Hải Bầu sẽ hát bài Niềm Tin Từ Thung Lũng Khổ Sai của TĐL ở cung La Trưởng. Khi Dũng vung tay biểu diễn khúc nhạc dạo đầu tôi hồi hộp nhìn Hải Bầu, chỉ sợ hắn lỡ nhịp. Không! Hải Bầu, rất điệu nghệ bước vào thế giới tình cảm của TĐL. Ăn nhịp. Trơn tru. Và rất ngọt.

“ Mây trôi về đâu, mây ơi, cho ta nhắn đôi lời

đến phương trời nơi người tôi mến thương

Sầu vương từ ngày đánh mất quê hương

từ ngày đôi bờ đại dương ta xa cách.

Nơi đây mình tôi đơn côi theo năm tháng lưu đày

Sống những ngày lao tù ôi đắng cay……..”

Giọng thanh, rõ ràng, không run. Và hắn đã nhập hồn vào bài hát. Hắn đã chân thành truyền đến bạn tù nỗi nhớ thương ray rứt, nỗi tiếc nuối khôn nguôi của TĐL

“ Nhớ chăng em ơi lời tôi thiết tha?

Biết chăng em ơi tình anh xót xa?

Xa rồi những ngày tình ta ngát hương

Yêu đương, tơ vương để lòng mãi nhớ thương nhau”

Khi Hải Bầu vào đoạn cuối của bản nhạc thì sự lo lắng của tôi hoàn toàn tan biến.

“ Lòng thầm mơ một ngày đất nước yên vui

Là ngày thanh bình, cho tình ta mãi thắm xinh. “

Bài này ý tưởng mạnh hơn, lập trường rõ ràng hơn bài của Phạm Văn Hải một chút. Những từ như “ năm tháng lưu đày”, “ những ngày lao tù “, “ thung lũng khổ sai “đã ngầm kết tội chính sách gây chia rẽ hận thù của những người cộng sản. Và phần trình diễn của Hải Bầu thì tuyệt. Không chê trách vào đâu được. Dư âm của bài hát, niềm mơ ước của TĐL sẽ còn vương mãi nếu không có tiếng đàn thôi thúc của Vũ mạnh Dũng. Thằng em vào trận với bài Mưa Trên Ngục Tù của Nguyễn Hưng Đạo. Giọng bắc kỳ chắc nịch của Dũng bắt đầu:

“ Giọt mưa rơi đều trên lá.

Giọt mưa rơi đều trên đá.

Giọt mưa hay là nước mắt

xót xa mộ phần u uất

tiếc thương linh hồn hiu hắt

trong cuộc lưu đày.

Giọt mưa trên áo, trên vai.

Giọt mưa trên xác thân ai

nằm phơi trên rào thép gai,

máu loang đỏ thắm

bước đường tự do.”

Hình ảnh người tù phơi xác trên đường vượt thoát khá quen thuộc với khán thính giả của tôi. Trại tù nào cũng có. Giờ đây, nghe Dũng hát tôi nghĩ đến Nguyễn Văn Be, đến những người tù gục ngã trong vụ bạo động cướp trại ở Bến Tre, đến 6 anh hùng đội 14. Tự do đôi khi phải đổi bằng máu. Nguyễn Hưng Đạo cũng có kinh nghiệm đau thương về việc này. Có điều anh may mắn còn giữ được mạng mình. Giọng của Dũng hình như mạnh hơn khi hát điệp khúc – đã chuyển qua cung Trưởng –

“ Giọt mưa, mưa trên “cacho”,

trên ánh mắt chói ngời.

Giọt mưa, mưa trên cây khô,

trên áo rách những người

đang lưu đày,

lòng chất ngất bao oán căm,

nghe mưa gào lòng cương quyết

phá tan bao xích xiềng.”

Từ niềm tin, niềm hy vọng kiểu “ sau cơn mưa trời lại sáng “, “ mùa xuân rồi sẽ tới “ của Phạm Văn Hải và “ lòng thầm mơ một ngày đất nước yên vui “ của TĐL khán thính giả đã được Nguyễn Hưng Đạo, qua tiếng hát Vũ Mạnh Dũng, thúc đẩy phải đứng lên đòi quyền làm chủ vận mạng mình. Hãy uống cạn nỗi uất hận để tinh thần quật khởi bùng lên. Lời hát của Dũng tiếp tục như cơn mưa đổ xuống trại tù:

“ Giọt mưa trên cùm trên gông.

Giọt mưa trên nòng thép súng.

Giọt mưa hay là tiếng hát

cất lên từ nơi tăm tối,

tiếng ca những người bất khuất

trong bàn tay thù.

Giọt mưa trên đám hung hăng.

Giọt mưa trên lũ vô nhân.

Giọt mưa hay lần cuối cùng

cuốn theo chủ thuyết

vô thần cuồng ngông.”

Bài hát bao trùm một bầu không khí chết chóc, cùm kẹp, đọa đày, nhưng những người chịu đựng những hành động tàn bạo, bất nhân đó vẫn kiên cường tranh đấu, sẵn sàng trả giá cả tính mạng mình để đổi lấy 2 chữ TỰ DO.

Đang từ tư thế ngồi dựa vào tường thoải mái tôi thẳng lưng lên, xích ra ngoài. Vũ Mạnh Dũng hiểu ý đã bắt đầu dạo đàn. Bài Bò Đỏ tôi sắp hát nhạc chuyển đổi hơi phức tạp. Dũng đã từng chơi với tôi mấy lần ở Z30D đệm theo rất tự tin, ăn ý. Hải Cà không quen nên chỉ nhè nhẹ nương theo. Đoạn đầu cung La Trưởng, điệu Valse chậm. Đoạn giữa qua cung Thứ, tốc độ hành âm chậm hơn, điệu Boston. Đoạn cuối trở lại cung Trưởng, tốc độ hành âm thật nhanh, điệu Soul. Bài nhạc gốc gác từ Bù Gia Mập, Phước Long. Từ một bài thơ cùng tên của Nguyễn Văn Kỳ ( Trung Úy HQ ) một bạn tù họ Trương ( tôi quên tên ) đã phổ nhạc. (Trương Văn Út)

“ Anh có thấy bò cười?

khi loài người cúi mặt

nhìn tay mình trói chặt

lửa thù rực đôi mắt.

Khi bò ca

vạn vật thành gỗ đá

đất buồn xa lạ

bò gặm cỏ

thành mặt trời nhỏ

bên phố không người qua

đời không tình nên phố vắng

bò không người say nắng bước thênh thang.”

Nguyễn Văn Kỳ chọn từ Bò Đỏ thật hay. Bò cười, bò ca là thái độ ngạo nghễ đến ngô nghê, ngu dốt của đám người miền bắc cưỡng chiếm miền nam. Có vài bạn tù mỉm cười. Cười cái ngu, cái khờ của đàn bò, nhưng trong nụ cười có pha chút chua xót; nó ngu ngơ, khờ khạo như thế mà nó thắng, mình thua. Chính vì là bò, là súc vật nên chúng không có tình người, tàn ác, bất nhân. Tôi hát tiếp. đoạn nhạc chuyển sang cung thứ, chậm và buồn.

“ Anh có thấy thế gian bò dựng nên thiên đàng

bằng hố sâu ngăn cách

bằng chia rẽ hận thù

bằng trí thông minh màu đỏ ngu si

mỗi bước đi

bò dắt loài người lùi hàng thế kỷ

bò biến tình nhân ngỡ ngàng như khách

gặp nhau rồi không dám hẹn lần sau

mẹ ôm con mòn mỏi cơn đau

nhưng không dám nói sợ người ngoài nghe được.”

Tôi truyền đến các bạn tù nỗi buồn phải nhìn đàn bò giày xéo quê hương. Hòn Ngọc Viễn Đông đã bị lạc hậu. Không còn sánh vai được với Băng- Cốc, Đài Bắc, Hán Thành, Hồng – Kông chứ đừng nói gì đến Tokyo, Singapore. Đó là về lãnh vực vật chất. Còn về tinh thần, những người cộng sản, qua chính sách cải tạo tù đày, đã để lại trong lòng người dân miền nam một vết thương không biết đến bao giờ mới thôi rỉ máu. Mỗi lần nhìn thấy nó, mỗi lần chạm vào nó, tim lại nhói lên, những ý tưởng hòa giải, đoàn kết lại như bọt nước, tan biến đi. Vừa hát tôi vừa nhìn vào mắt khán giả của mình. Họ chớp mắt, gật gù tán thưởng đấy, nhưng không biết trong lòng họ có thấu được không, cái nỗi đau, nỗi lo sợ có một dòng sông phân cách trong lòng mỗi người dân Việt mà chưa có chiếc cầu nào đủ dài để nối liền hai bờ. Tiếng nhạc đã ngừng hẳn.Tôi chờ thêm vài giây rồi bất ngờ nhảy vào đoạn cuối như một cuộc đột kích vào tuyến phòng thủ của địch quân:

“ Hãy hát lên bài ca bò đang cai trị

hãy hát lên bài ca bò đi qua ngõ

và sau cùng hãy hát bài ca người trở về thành phố

sau cơn mê phố sẽ đông người, không bỏ ngỏ

phố không còn đỏ

còn loài bò

sẽ trở về gặm cỏ

như xưa.”

Tôi trở lại đoạn cuối một lần nữa để cho âm vang của cuộc đột kích có thêm thời gian thấm vào tim, vào óc khán thính giả của mình. Đây đó có những nụ cười mỉm, có những khuôn mặt thư giãn, vui vẻ. Bởi đó là ước mơ chung- được trở về làng xưa, phố cũ, được nhìn đàn bò hung hãn ngày xưa trở nên hiền lành đứng gặm cỏ bên đường. Bài hát đã hết. Không khí hơi ồn ào một tí rồi trở lại yên lặng.

Có tiếng sô- lô một đoạn của bài hát kế tiếp từ cây đàn Vũ Mạnh Dũng. Hải Cà đệm accord nương theo. Vũ Trọng Khải đằng hắng, lấy giọng. Đây là bài Sài Gòn Chỉ Vui Khi Các Anh Về của Khuất Duy Trác. Khi tiếng nhạc dạo trở về chủ âm, Khải đã thay anh Trác kể lại câu chuyện về cuộc gặp gỡ một cô gái đi thăm nuôi lúc đang cuốc đất bên đường:

“ Tôi đã gặp em, bỡ ngỡ tình cờ

Đôi mắt ngây thơ đến từ thành phố

Ngục tù tối tăm nói với cuộc đời

Sài Gòn có vui? Sài Gòn có vui?

Em ngước nhìn tôi, cúi đầu nói nhỏ

Còn gì nữa đâu thành phố mộng mơ?

Thành phố đớn đau vẫn thường nhắn nhủ

Sài Gòn chỉ vui khi các anh về.”

Tứ thơ hay quá. Không cần tranh luận ai chính nghĩa, ai phi nghĩa; không cần những tĩnh từ, trạng từ xấu xa để mô tả thái độ, cách cư xử của những người cộng sản đối với người dân miền nam. Chỉ cần một câu nói ngắn gọn “ Sài Gòn chỉ vui khi các anh về” là đủ. Những gì còn lại sẽ được hiểu ngầm. Ở đây Khuất Duy Trác đã vận dụng phép ẩn dụ một cách tài tình. Các bạn tù của tôi chắc cũng thấm ý nên gật gù cười mỉm. Khi Vũ Trọng Khải vào đoạn sau, tốc độ hành âm nhanh hơn, thì không khí sôi động hẳn lên. Khán giả, người cựa quậy mình, người đổi thế ngồi. Họ không thể thể giữ thân mình ở yên một chỗ được.

“Tôi sẽ về đòi lại quê hương đã mất.

Tôi sẽ về cùng em lau khô hàng nước mắt

Tôi sẽ mời em dạo chơi phố xá tươi vui

những con đường tình trường xưa công viên tràn nắng mới.

Tôi sẽ về qùy bên thánh giá bao dung

Tôi sẽ nguyện cầu cho tình yêu và cuộc sống

Đem tiếng khóc cười dâng đời khúc hát say mê

Cám ơn Sài Gòn, tôi sẽ trở về.”

Giọng của Khải khỏe, vang, nên hát đoạn này thật tuyệt. Bằng giọng hát truyền cảm của mình Vũ Trọng Khải hát lại đoạn này một lần nữa để long trọng gởi đến khán thính giả lời hứa của Khuất Duy Trác, không, cả lời hứa của Khải, cả lời hứa của mọi người có mặt trong nhà 3 lúc ấy, với người dân miền nam- SẼ TRỞ LẠI SÀI GÒN. Và anh vào Coda, tái xác nhận lời hứa của mọi người:

“ Sài Gòn mến yêu! Người tình dấu yêu! Tôi sẽ ….trở….về….”. Không biết có ma nhập, qủy nhập gì không mà Vũ Trọng Khải hát hay quá. Khán giả mặt nghệt ra như bị hớp hồn. Nhiều người tay nắm chặt, giơ lên, như muốn bằng hành động, hỗ trợ lời hứa của Khuất Duy Trác, Vũ Trọng Khải.

Hải Cà, Vũ Mạnh Dũng đã bỏ đàn xuống nghỉ giải lao. Tôi biết đã đến lượt mình với bài thơ Từ Ngục Tù Cộng Sản. Bài thơ này tôi viết lúc nằm trong xà lim đợt 1 với Nguyễn Văn Quỳnh, sau đó với Bửu Chí, Lê Văn Sanh, và sau nữa là Long Bô ( khóa 25VBĐL ) và võ sư Lê Sáng. ( Họ lần lượt được thả về trại với tập thể anh em, còn tôi tiếp tục ở lại quản lý xà lim số 3 ) Bài thơ khá dài, khoảng 300 câu. Chơi bài thơ này là tôi đã chấp nhận đưa sự thành bại của buổi diễn vào canh bạc. Nếu khán thính giả buồn chán, ngáp dài, buổi diễn – cũng như một bản nhạc – phải chấm dứt ở nốt trầm, không được hưng phấn lắm. Tiết mục cuối thất bại sẽ để lại trong lòng khán thính giả lúc ra về một cảm giác buồn bực vì không được hưởng một niềm vui trọn vẹn. Nhưng tôi không còn chọn lựa nào khác. Theo sự ước đoán của tôi, lúc Vũ Trọng Khải kết thúc bản nhạc, chương trình mới kéo dài được khoảng 50 hoặc 55 phút – chưa đủ để tạo hiệu quả cảm xúc tối đa.( Thời gian tối ưu cho một buổi diễn kiểu này là từ 80 đến 90 phút ) Tôi chỉ có khoảng 20 giây để đưa ra quyết định. Tôi đã chọn giải pháp “ tới luôn”. Và tôi truyền đến các bạn tù những vần thơ uất hận viết từ xà lim:

“Đừng khóc lóc, chớ kêu van rên xiết

hãy cắn răng nén chặt vết thương lòng

mắt căm hờn hãy mở thật trong

không ngấn lệ nhìn kẻ thù rõ mặt

Câu Tiễn khi xưa nằm gai, nếm mật

để khỏi quên nợ nước, thù nhà

thì suốt mấy năm, bao lần vùi dập

chỉ nhắc ta nhớ kỹ nợ thù xưa. “

Tôi đã bỏ phần đầu so sánh khung cảnh, cuộc sống của người dân miền nam trước và sau 30 tháng 4, 1975, để đi thẳng vào phần sau kể cho các bạn tù nghe cuộc đời của một sĩ quan trẻ từ lúc rời khuôn viên đại học, vào quân đội, chiến đấu, rồi buông súng vào trại tập trung chịu đựng đọa đày.Bắt đầu là mấy câu chuyển mạch:

“ Trong khổ đau chung có nỗi buồn riêng

trong mối thù thiêng liêng của tổ quốc

có niềm căm hận của riêng mình

ai đã từng chiến đấu, đã hy sinh

mà chẳng có vì một chút mình trong đó.”

Và rồi câu chuyện đời tôi

“ Tôi lớn lên giữa mùa lửa đỏ

qua tuổi hoa niên bằng nhịp thở chiến tranh

giặc lăm le phá cuộc sống yên lành

theo lệnh gọi tôi bước vào quân ngũ

trường đại học cửa đang rộng mở

hứa trao tôi bao kiến thức xây đời

hơi ấm gia đình đang phủ kín quanh tôi

nhưng sao được, lời gọi thiêng sông núi”

Tuy phải rời đại học vì lệnh tổng động viên, tôi vào lính với bầu máu nóng tuổi thanh niên, bảo vệ tự do, bảo vệ quê hương đất nước. Ngoài một số khách tù chính trị tập trung, chính trị có án từ các nhà khác, các bạn tù nhà 3 cũng có một số là cựu sĩ quan nên có vẻ gật gù thông cảm với tôi. Và tôi lại đọc những câu thơ về bước chân phiêu lưu của người lính

“ Tôi đã đi trên các vùng đất lạ

Bình Đại, Kiến Hòa, Quảng Trị, Thừa Thiên

Bình Dương, Tây Ninh, Sóc Trăng, Mỹ Xuyên

Đại Lộc, Quảng Nam, Phước Tuy, Long Khánh

Là lính chiến tôi chấp nhận – và đã trải qua – những cay đắng, ngọt bùi mà chiếc áo “ trây- di “ mang lại

“ Tôi đã cầm quân đạp xác thù tiến đánh

từng bế trên tay đồng đội mới hy sinh

bao gian lao, khổ cực của chiến binh

cả nguy hiểm tôi đã từng nếm trải “

Nhưng khi Tổng Thống Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng, ra lệnh cho toàn quân buông súng, tôi cảm thấy chới với, hụt hẫng. Tôi nghĩ rằng trong số khán thính giả có mặt ở đây chắc không ít người cúi đầu, buồn tủi.

“ Nhưng hỡi ơi! Tôi như điên, như dại

sét đánh ngang tai, choáng váng mặt mày

nước mắt rưng rưng, tâm hồn tê tái

đất nước tôi tan nát kể từ đây.”

Vì thương cha mẹ già và đàn em dại tôi đã không theo đơn vị ra biển Đông mà ở lại tìm đường về với gia đình. Nhưng dự tính của tôi đã không thực hiện được.

“ Chưa được về thăm cha mẹ một ngày

chưa được nhìn cảnh phố phường tang tóc

chưa kịp ủi an đàn em ôm mặt khóc

tôi bị đưa đến trại tập trung.”

Và những tháng ngày đen tối nhất trong cuộc đời tôi bắt đầu

“ Cúi đầu lê bước nhìn mũi súng ngang hông

tôi thấm thía nỗi nhục người thua trận.”

Trong cái ngày đen tối ấy có những vị tướng, có những người lính, hào khí ngất trời, đem cái chết trả nợ non sông. Tin về những cái chết ấy đã làm tôi xốn xang trong lòng. Nửa buồn, nửa vui, pha lẫn một vài tia hy vọng..Và ai trong số các bạn tù của tôi ở đây không từng có cái cảm giác đó.

“ Tôi kính phục khi biết Nguyễn Khoa Nam tự vẫn

Lê Nguyên Vỹ thà chết chẳng ra hàng

tôi nghiêng mình trước vẻ hiên ngang

những người lính ngồi bên nhau cao tiếng hát

quốc ca vang lên quyện lấy lá cờ vàng

lựu đạn nổ từng thân người tan nát”

Họ chết đẹp quá! Chết để giúp người còn sống có đủ can đảm ngồi dậy, chùi nước mắt, có niềm tin để nhìn về phía trước. Nhưng vừa ngồi dậy đã phải đối diện với thực tế phũ phàng : những năm tháng lưu đày biệt xứ.

“ Thế rồi thời gian hờ hững qua cầu

tôi hứng chịu bao đớn đau, tủi nhục

những ngọn roi thù hận quất lên đầu

những xỉa xói đâm vào tim sôi sục

tôi đã thấy cảnh ngang nhiên cướp bóc

những cặp mắt sáng lên lục soát tư trang

đồng hồ, bút máy, kính mát, bạc vàng

chúng vồ lấy giành giật nhau cất dấu

Không chỉ chịu đựng đày đọa xác thân mà rất nhiều người phải bỏ mạng. Họ không chết ở chiến trường, nơi hòn tên mũi đạn mà chết bởi những đôi mắt hận thù, đôi tay độc ác.

“ Tôi đã từng nằm trên vũng máu

ôm xác bạn bè bị bắn chết trên tay

bó củi nặng trên vai hằn vết tù đày

các anh nằm xuống, lũ qủy cười lau súng

tôi cũng đã đứng trân mình chịu đựng

những nắm tay, những báng súng căm hờn

chúng đạp lên thân tôi mê tỉnh chập chờn

máu trong miệng trào ra đầm ngực áo.”

Tôi kể lại những đọa đày tôi đã từng gánh chịu. Nhưng bỗng nhiên nỗi đau của tôi thấm vào da thịt, thấm vào tim các bạn tù. Nỗi đau của riêng tôi đã trở thành nỗi đau chung. Mặt các anh đanh lại. Mắt rực lửa căm thù.Chúng ta không thể cúi đầu nhịn nhục mãi. Bởi chúng ta càng nhịn, bọn cai tù càng lấn tới.

“ Không! Chiến sĩ vẫn hiên ngang đứng dậy

băng vết thương lao vào cuộc đấu tranh

vũ khí là lý tưởng xây thành

là lòng dũng cảm, chí kiên cường bất khuất. “

Ở các trại cũ chúng ta có các ban báo chí, văn nghệ, xã hội, hành động. Tất cả đều góp sức vào cuộc đấu tranh chống bọn cai tù tàn bạo, bảo vệ nhân quyền.

“ Vui biết mấy! Khẩu hiệu, truyền đơn như xác pháo

Quốc kỳ của ta những ngày lễ rạng ngời

những đêm giáng sinh chiến thắng tuyệt vời

những cái tết dậy vang hào khí

những vụ phá rào tìm tự do kỳ bí

những pha tấn công cướp súng quân thù

những vụ làm nội ứng phá trại tù (1)

đã lưu lại những dấu ghi đẹp đẽ. “

Làm những việc ấy trong gông xiềng không phải dễ. Bởi bọn cai tù xài luật rừng đàn áp rất dã man. Chúng đày đọa anh em tôi bằng chế độ 2 muỗng cơm, 2 muỗng nước trong xà lim. Khi chúng tôi lên tiếng phản đối liền bị chúng đánh đập bằng cọc sắt đến ói máu

cố lấy sức tàn trên tấm thân xơ xác

chúng tôi tuyệt thực phản đối sự dã man

bọn chúng lại biểu diễn tính hung tàn

máu lại đổ, thịt lại rơi tung tóe. “

Chiến tranh chấm dứt. Tuy không đúng với ý mình bởi chúng tôi thua trận. Là một sĩ quan trẻ, tôi đâu có quyến luyến, mơ mộng gì chức tước, quyền uy, danh vọng. Có cha mẹ già, em dại, tôi chỉ muốn quay về làm nhiệm vụ một người con, một người anh cả. Cô láng giềng vẫn còn giữ lời hứa đợi chờ; tôi cũng muốn tạo cho riêng mình một mái ấm gia đình, sinh con, đẻ cái. Mộng rất bình thường thế thôi. Nhưng những người chiến thắng đã không muốn như vậy. Họ đã thực hiện chính sách gây chia rẽ, hận thù.

“Đây da thịt tôi nhựa tràn đầy tuổi trẻ

chúng muốn tôi kiệt sức chết lần mòn

chúng muốn tôi chẳng còn có vợ con

mà vĩnh viễn rục xương trong ngục tối

(1)vụ cuớp súng phá trại ở Bến Tre

gia đình tôi có làm gì nên tội

đang ấm êm chúng bắt phải chia xa

cha tôi bị đày lên rừng già

chết không gặp vợ con nói lời vĩnh biệt

mẹ tôi sức cùng, lực kiệt

nước mắt đầy vơi

dãi nắng dầm mưa, thân xác rã rời

kiếm cho con bát khoai, bát sắn

các em tôi, tương lai phá sản

bỏ học hành, mỗi đứa phiêu bạt một phương

nay đi dân công, gài chông, rào cản

mai làm thủy lợi, đắp đập, đào mương

Đâu phải chỉ có mình gia đình tôi tan nát. Đôi mắt, khuôn mặt các bạn tôi cũng lộ rõ những đau thương. Chúng tôi đã gặp nhau, đã có một mẫu số chung: cùng là nạn nhân của một chính sách tàn ác, bất nhân. Chúng tôi có trái tim dào dạt tình thương nên chúng tôi mới căm thù. Và mối căm thù của chúng tôi chính đáng. Tôi gào to kêu gọi :

“ Hỡi những ai yêu qúy quê hương

hỡi những ai mến thương cha mẹ

hỡi những ai lo cho tương lai con trẻ

hỡi những ai muốn sống cuộc sống của con người

hãy thông cảm cho tôi

bởi tôi không phải hạng người khát máu

tôi chỉ quyết xông pha chiến đấu

quyết trả thù cho đất nước, cha mẹ, anh em

tôi thề suốt đời mình chỉ biết tiến lên

diệt cho kỳ hết loài qủy đỏ

vứt xác lên núi cho quạ với kên kên

móc mắt, rỉa thịt, còn xương dành cho chó. “

Tôi viết bài thơ này trong xà lim, lúc uất hận trào lên nghẹn cổ, nên lới lẽ vô cùng mạnh bạo. Tôi cũng hơi lo lo là có những người tâm tánh hiền lành sẽ không chia sẻ cái cảm xúc mạnh bạo này. Nhưng không, nhìn những khuôn mặt hả hê tôi biết tôi đã chạm đúng nỗi lòng của họ. Và tôi xông tới đánh một đòn trí mạng vào hang ổ của cộng sản.

“ Tôi nôn nao nghĩ tới một ngày nào đó

được đạp dưới chân xác Lê Duẩn, Trường Chinh (2)

được hiên ngang tiến vào giữa Ba Đình

bằm thi thể Hồ Chí Minh bắn ra Đông Hải

cho dân tộc quên đi niềm sợ hãi

của thời nào qủy đỏ ngự trên ngai

cho Lào, Kam Pu Chia khoan khoái mỉm cười

được cùng Việt Nam từ nay xây đời mới

tôi ước ao cùng đoàn quân thế giới

vượt sông Von-Ga xông tới Matscova

điệu cổ Kôs Si Ghin, Bre Giê Nép ra tòa

quật mả Lê Nin, thiêu di ảnh Ăng Ghen, Kác Mác

cho Đông Âu ngoi dậy nhìn thân mình tan nát

cho sáng mắt Bắc Hàn, Mông Cổ, Cu- Ba

cả Afganistan, Mozambique, Angola

đều được thấy rõ tấm gương Trung Quốc

(2)Tôi lấy ý của Nguyễn Thanh Sơn, một bạn tù ở Phước Long

“ Tư tưởng ta lu mờ Socrate

Ta đạp dưới chân ta Lê Duẩn với Trường Chinh

Một mai đây ta sẽ về giữa Ba Đình

Đem Hồ Chí Minh ra xét xử”

Mọi người há hốc mồm kinh ngạc. Ở cái trại trừng giới khét tiếng này mà tôi dám có ý nghĩ xúc phạm – không, từ xúc phạm còn nhẹ quá – phải nói là lăng nhục, đạp đổ thánh địa – với tất cả đền đài trang nghiêm – của cộng sản Việt Nam và cả cộng sản quốc tế.

Và tôi đi vào đoạn cuối của bài thơ, những ước mơ. Đây là một trong vài đoạn của bài thơ mà tôi sợ khán thính giả mất hứng thú vì nó có cả những dự định có tính cách cá nhân của tôi

“ Tôi mong lắm, mong đến ngày hội mới

ngày Việt Nam tươi trong nắng tự do

để được nghe khắp nơi vang tiếng hát, câu hò

để được thấy da thịt trẻ thơ hồng thắm lại

tôi sẽ qùy trước bàn thờ khấn vái

xin ơn trên mở lối cho cha tôi

được siêu thoát nơi miền tiên giới

được kề cận bên đức Phật đời đời

tôi sẽ đến bên mẹ tươi cười

vuốt mái tóc bạc, hôn tràn lên đôi má

và thì thầm như ngày xưa còn bé

mẹ ơi! Con mẹ đã về đây

các em tôi sẽ được gọi về ngay

dù đang ở tận chân trời xa tít

đã hết rồi những đêm dài mù mịt

kìa ánh bình minh, vui sum họp gia đình

tôi sẽ đến mang chân tình

đền đáp những người anh, người bạn

suốt mấy năm dài hoạn nạn

đã dậy dỗ tôi, đã dìu dắt tôi lên

các anh đến với tôi bằng những lời khuyên

phân tích phải trái khi tôi lầm lỗi

chia sẻ với tôi những ngày hành tội

cả một chút hiếm hoi miếng ngọt, miếng bùi.”

Nhưng không, khán thính giả vẫn mở to mắt, chú tâm lắng nghe. Dường như những tâm tình của tôi cũng là những tâm tình của họ. Đối với cha mẹ, anh em, bè bạn ai chẳng muốn có ngày được đền ơn, đáp nghĩa. Tôi quả thật đã có sự đồng cảm của họ. Tôi hứng chí dùng hết hơi trong buồng phổi của mình đọc thật lớn mấy câu cuối của bài thơ:

“ Hạnh phúc của tôi giờ là những cánh rừng xanh

những buổi họp mặt vòng quanh đống lửa

tôi sẽ chỉ cho đàn em nhỏ

kìa, đường đi của tuổi trẻ Việt Nam

hỡi các em! Hãy tiến chiếm đỉnh vinh quang.”

Bài thơ kết thúc bằng một ước mơ. Ước mơ của một huynh trưởng hướng đạo ( quân đội ). Khi những hận thù, chết chóc đã qua đi sẽ là lúc nghĩ đến việc bảo dưỡng những mầm non nước Việt. Công việc ấy không bao giờ là quá sớm và cũng không bao giờ là quá trễ. Các bạn tù của tôi nếu có lỡ một, hai chuyến tàu thì cũng còn nhiều chuyến tàu khác. Chương trình còn một tiết mục nữa là hết. Đây là lúc Vũ Mạnh Dũng trổ tài, với sự giúp sức của Bùi Mạnh Bái và một số anh em khác. Điệu nhạc Swing dồn dập nổi lên và các bạn tôi vào điệp khúc:

“ Hãy hát lên đi những lời ca bất khuất

Hãy nói lên đi những điều ta mong ước

Rồi hát lên đi những trường ca chiến đấu

Để sau cùng ta hát khúc hoan ca. “

Đây là bản Gọi Đàn, tôi viết ở Phước Long năm 1978 kêu gọi các bạn tù rời bỏ những bài thơ, bài nhạc than khóc, ủy mị, nhìn tương lai bằng con mắt chán chường, bi quan. Ba thằng ông nội rất thích nên đòi đưa vào chương trình cho bằng được. Tôi thấy các khán giả phía trước mặt mày phấn chấn, hào hứng, nhún mình theo điệu nhạc. Và Dũng đi vào phiên khúc thứ nhất nói về tinh thần bất khuất:

“ Ta không than van và cũng chẳng cúi đầu

Dù bao năm tù làm thân ta mòn mỏi

Ta vẫn hiên ngang, vẫn ngạo nghễ đứng nhìn

Dù mũi súng thù đang nhắm thẳng tim ta.”

Rồi tất cả cùng hát điệp khúc:

“ Hãy hát lên đi…… “

Bùi Mạnh Bái hát phiên khúc thứ hai ( mong ước ):

“ Ta mong mai sau nước Việt ta phú cường

Nhân dân reo mừng được an vui hạnh phúc

Ta ước mong sao thế giới hết oán thù

Mong cả loài người nói tiếng của con tim. “

Lúc này rất nhiều khán giả vào hát chung điệp khúc với anh em. Tiếng hát mạnh và vang xa. Tôi đưa mắt nhìn Ngọc Đen tỏ ý lo ngại. Nó tỉnh bơ lắc đầu nói thầm “ không sao đâu “. Và tôi để anh em tiếp tục.

“ Hãy hát lên đi…….”

Vũ Mạnh Dũng vào phiên khúc thứ ba ( chiến đấu )

“ Ta mau xông pha vào dinh lũy ác thù

Diệt lũ hung tàn bằng tim ta chân chính

…………………”

Và rất đông người, trong đó có Ngọc Đen, Hải Bầu, Tuấn Nhí cũng hào hứng hát điệp khúc:

“ Hãy hát lên đi những lời ca bất khuất

Hãy nói lên đi những điều ta mong ước

Rồi hát lên đi những trường ca chiến đấu

Để sau cùng ta hát khúc hoan ca. “

Buổi diễn kết thúc trong không khí phấn khởi, vui vẻ. Tôi nhìn lướt qua các nghệ sĩ trình diễn rồi nhìn Ngọc Đen. Mọi người đều mỉm cười, gật đầu tỏ ý hài lòng. Tôi cũng thấy nhẹ nhõm. Tôi đã hoàn thành nhiệm vụ do 3 thằng gây máu lửa giao cho. Tôi vẫn sát cánh với anh em những lúc anh em cần đến mình. Bất chợt tôi bắt gặp ánh mắt Ngô Quốc Việt, và nụ cười của hắn thật dễ thương. Tôi cười lại. và thấy lòng mình rộn ràng vui.

CHƯA ĐƯỢC YÊN THÂN

Khán thính giả khách ( từ các nhà khác được mời đến ) đã lần lượt ra về. Khán thính giả của nhà 3 cũng đã trở lại sinh hoạt bình thường. Nhàn cụt và tôi được anh em đỡ xuống và về chỗ của mình. Lúc ấy Trần Danh San, vị luật sư đã từng đọc bản Tuyên Ngôn Nhân Quyền trước nhà thờ Đức Bà, đến chỗ tôi, nhìn trước nhìn sau, rồi nói một cách trịnh trọng:

“Anh Nhì! Tôi xin phép anh”

Hai tay anh xoa vào nhau, giọng Bắc hơi khách sáo nhưng rõ ràng, mạch lạc:

“được dành trọn một chương trong quyển sách mới của tôi viết về những gì các anh đã làm ngày hôm nay.”

Rồi rất tình cảm anh nhỏ nhẹ nói tiếp:

“ Phải cho thế hệ sau biết để các em, các cháu có thêm nghị lực, dũng khí đi tiếp con đường chúng ta đi.”

Anh nắm tay tôi xiết chặt rồi vỗ vai tôi nhè nhẹ, mắt rưng lệ. Vì lý do an ninh tôi không được phép tiếp xúc với ai khác ngoài 3 thằng ông nội nên phản ứng của các bạn tù khác ra sao tôi không biết, nhưng nghe những lời bình phẩm của anh San về buổi trình diễn tôi thấy khoan khoái trong lòng. Và cũng phập phồng lo sợ.

Cơm trưa hôm ấy tôi được một miếng thịt heo kho bằng 2 ngón tay và một chén canh rau cải nấu xương. ( Không thấy xương mà chỉ có chút váng mỡ trên mặt nước canh.) Đối với người tù A 20 thế cũng là một bữa ăn thịnh soạn rồi. Tôi gắp miếng thịt lên, cắn tí một, nhâm nhi để kéo dài giây phút sung sướng được bữa ăn ngon. Ăn chưa hết miếng thịt thì đã thấy Ngọc Đen và Hải Bầu vác 2 cái bản mặt hốc hác tới.

“ Tụi mày không ăn cơm à?” Tôi hỏi.

“ Chút nữa ăn. Miếng thịt còn đó chứ mất đi đâu mà lo.” Ngọc trả lời.

Rồi nó ngượng ngùng nói tiếp:

“ Chắc mình phải chơi thêm một chương trình nữa quá.”

Tôi giật nẩy mình:

“ Cái gì? Chơi tiếp nữa hả?”

Đánh đột kích một lần đã là chấp nhận 5 ăn, 5 thua rồi. Đàng này nó đòi chơi tiếp nữa thì cái cùm chắc chẳng còn cách cổ chân bao xa đâu.

“ Anh em yêu cầu gắt quá. Tao từ chối hoài mà không được.”

Nó nói nhỏ nhẹ, vẻ biết lỗi (đã đòi hỏi quá đáng ).

Hải Bầu giọng khẩn thiết, xen vào:

“Ông Nhì à! Tình hình này tôi thấy chơi hôm nay rồi ngày mai biết chắc sẽ chết cũng phải chơi.”

Tôi nhìn hắn, nghĩ trong bụng: chắc nó điên rồi.

Ngọc Đen hất đầu ra phía 2 cửa sổ nhìn qua nhà 1. Anh em đứng đông nghẹt nhìn về phía tụi tôi đang nói chuyện, trông ngóng kết quả. Nó cố thuyết phục tôi :

“ Thôi chơi đại một lần nữa đi mày. Mình kỹ một chút chắc không sao đâu.” Tôi nhìn Ngọc Đen, Hải Bầu, rồi nhìn ra phía cửa sổ. Anh em hăng hái quá, quyết tâm quá. Trong lòng tôi, Tề Thiên ( phần lý trí của bản tâm ) và Sa Tăng ( phần tình cảm của bản tâm ) đang cãi nhau. Tề Thiên nói:

“ Ngừng ngay. Rồi lặn cho kỹ. Liều lĩnh chơi nữa, vô xà lim là cái chắc.”

“ Chẳng lẽ lại phụ lòng anh em, bỏ anh em giữa đường.” Sa Tăng cãi lại. “ Thà để người phụ mình chứ đừng nên phụ người “.

Tề Thiên dọa dẫm :

“ Sức khỏe như vậy, vô xà lim là bỏ mạng sa trường đấy.”

Sa tăng trả lời:

“ Thì đành chịu chứ biết sao. Còn hơn là ở ngoài mà không dám nhìn mặt anh em.”

Và tôi ngả về phía Sa Tăng, bỏ mặc Tề Thiên đứng vung thiết bảng giận dữ. Tôi nói với Ngọc Đen và Hải Bầu:

“ Tao chịu hết nổi tụi mày rồi. thôi đi mà lo chuẩn bị .”

Hải Bầu mừng như bắt được vàng.Ngọc Đen đưa ngón tay cái lên; các bạn tù bu quanh cửa sổ mặt tươi rói, tự động giải tán. Tôi và hết chén cơm, húp hết chén canh rồi ra giếng rửa mặt. (Cơm nước, chén đũa của tôi anh em đã nhờ Phước Chột lo giùm).

Đối với trận đánh sắp tới công viêc của tôi đã nhẹ nhàng hơn. Kế hoạch hành quân đã có sẵn. Chỉ cần sửa đổi tí chút thứ tự các đơn vị nhảy vào vòng chiến. Các đơn vị đã quen thuộc đường đi nước bước, đã có kinh nghiệm rút ra từ trận đánh trước. Nhưng có một điều bất lợi: yếu tố bất ngờ không còn nữa. An ninh sẽ là một vấn đề rất đáng lo ngại. Tôi sẽ nhấn mạnh điều này với Ngọc Đen. Dựa vào kết quả thực tiễn trên sân khấu qua buổi trình diễn ban sáng tôi dự định sẽ có 2 thay đổi.

1/ Thay đổi thứ tự trình diễn: Lời Nguyện Trong Tù do Khải hát ở vị trí thứ 4 sau Bùi Đạt Trung sẽ được đưa xuống vị trí thứ 6 sau Hải Bầu. Lý do : tôi đã tin tưởng vào Bùi Đạt Trung hơn. Vũ Trọng Khải được đặt sau Bùi Đạt Trung là để chữa cháy trong trường hợp tiết mục của Bùi Đạt Trung bị bể. Bài Lời Nguyện Trong Tù có nội dung tích cực hơn, cộng với giọng hát khỏe và nhuyễn của Vũ Trọng Khải sẽ kéo ngay lại sự chú ý của khán thính giả. Nay Bùi Đạt Trung có thể tự đứng vững vàng, Lời Nguyện Trong Tù xuống vị trí thứ 6 cho phù hợp với sự tiến triển từ tiêu cực đến tích cực của nội dung chương trình: ĐAU THƯƠNG – TIN TƯỞNG, HY VỌNG – UẤT HẬN – QUẬT KHỞI.

2/ Thay đổi nhạc phẩm: Bài Bò Đỏ do Trương Văn Út phổ nhạc sẽ được thay bằng Người Lại Về Thành Phố do tôi phóng tác. Lý do: tốc độ hành âm quá nhanh của đoạn sau của bài Bò Đỏ trong đó có câu “ hãy hát lên bài ca bò đi qua ngõ” khiến khán thính giả không đủ thời gian tiêu hóa để cảm nhận sự quật khởi của loài người vùng lên đánh đuổi đàn bò.( Ở dạng thơ thì câu đó cô đọng, rất hay, nhưng chuyển qua nhạc thì hơi kẹt. Người nghe không đủ thời gian để nghiền ngẫm, cảm thông cái ý cô đọng đó.) Hơn nữa, ở vị trí người làm nghệ thuật, nghiên cứu nghệ thuật thì thái độ đứng nhìn “bò đi qua ngõ” là vừa đủ. Nó dành cho người đọc, người nghe khoảng trống rộng để kéo dài mạch lý luận, suy tưởng. Nhưng ở vị trí một cán bộ tuyên truyền, xách động ( như tôi lúc đó ) thì mấy câu chuyển mạch của bài Bò Đỏ “chưa đủ đô”, chưa thúc đẩy đến tột độ tinh thần, ý chí quật khởi của các bạn tù.

Một lúc sau Ngọc Đen quay lại hỏi tôi :

“ Chương trình có gì thay đổi không ? “

Tôi tóm tắt cho Ngọc Đen 2 điểm cần thay đổi để nó đi thông báo cho Dũng, Hải Cà và các anh em liên hệ. Trước khi đi làm nhiệm vụ nó bảo tôi:

“ Mày với Nhàn Cụt tìm cách chống nạng tới địa điểm trình diễn mới- nhà 2 – Khoảng 2 giờ trưa sẽ bắt đầu.”

Còn khoảng hơn một tiếng đồng hồ nữa. Tôi định nằm chợp mắt một tý nhưng lại sợ ngủ quên nên chống nạng ra giếng rửa mặt mũi, lau người cho tỉnh táo. Khoảng 10 phút sau tôi chống nạng ra khỏi cổng nhà 3, quẹo trái ra tới góc đường. Từ đây, nếu đi thẳng sẽ tới hội trường, quẹo phải sẽ ra nhà bếp và cổng trại. Tôi quẹo trái đi về hướng nhà 1 rồi quẹo trái một lần nữa đi vào con đường nhỏ – một bên là tường sau nhà 3, một bên là hàng rào trước nhà 1 – dẫn tới nhà 2. Đoạn đường chỉ khoảng 100 mét mà sao với tôi, lúc này, nó dường như dài vô tận. Đi chậm thì…lâu tới mà đi nhanh thì 2 chân liệt giả của tôi sẽ bị bại lộ. Tôi không dám ngẩng mặt nhìn bất cứ ai. Cứ cúi mặt vừa từng bước, từng bước tiến tới, vừa cầu xin đừng có thằng ăng ten nào nhìn thấy bóng dáng của mình. Cuối cùng tôi cũng tới được nhà 2. Có bạn tù nào đó đỡ tôi lên lầu. Tôi nằm ngửa, duỗi thẳng 2 chân, nhìn lên trần nhà suy nghĩ miên man. Tôi nghĩ đến Vũ Văn Ánh, đến những điều đọc được về anh khi cùng viết tự kiểm với anh. Tốt nghiệp cao học về truyền thông đại chúng ở Mỹ, về nước anh đã từ chối một công việc nhẹ nhàng, lương cao với ông cha vợ để lao vào cuộc phiêu lưu của một phóng viên chiến trường, vừa ít lương, vừa nguy hiểm. Bằng tài năng của mình anh đã leo đến chức vụ chuyên môn cao nhất trong ngành, nhưng đã không đi, mà ở lại để cuối cùng làm chứng nhân cho cuộc bàn giao chính quyền miền nam cho cộng sản. Văn của anh mạch lạc nhưng đầy cảm xúc, đi vào lòng người. Anh không tỏ vẻ cao ngạo như một vài người có cùng trình độ kiến thức, mà trái lại, sống hòa đồng với mọi người. Anh chia sẻ với bạn tù những công việc nặng nhọc khi đi lao động và cả một chút hiếm hoi miếng ngon miếng ngọt khi được thăm nuôi. Giờ này trong biệt giam cái thân hình mảnh khảnh như sếu vườn của anh không biết đã teo tóp đến mức nào. Tôi biết anh không sợ chết. Anh có lần nói với tôi:

“ Làm tờ Hợp Đoàn là tôi đã coi như cái đầu của mình có thể rơi bất cứ lúc nào.” Thật vậy, anh tự tay chép lại – bằng chính nét chữ của mình – tất cả bài vở gởi đến tờ báo. Khi tờ báo sẵn sàng để lưu hành, không có một chút dấu vết gì của các cộng sự viên khác. “ Lỡ có gì các cậu cứ đổ hết cho tôi “- anh luôn nhắc nhở các cộng sự viên như tôi, Ngọc Đen, Hải Bầu, Hải Cà.

Nhưng tôi thấy lo cho sức khỏe của anh. Tôi mới nằm xà lim có 2 đợt, mỗi đợt trên dưới 2 tháng mà thân thể đã bệ rạc, mang đủ thứ bệnh trong người. Còn anh bị biệt giam lâu quá rồi, không biết có còn đủ sức chịu đựng nữa không ? Anh có biết giờ này mấy thằng em của anh Ngọc Đen, Hải Bầu, Vũ Mạnh Dũng đang kéo cả một đoàn người vào cuộc chơi mà giá phải trả ( cho người tổ chức) cũng có khi là cái đầu trên cổ? Có tiếng lao xao. Tôi ngồi dậy nhìn ra ngoài. Các bạn tù từng tốp 2 người, 3 người đang từ từ đi vào nhà. Vũ Mạnh Dũng, Hải Cà, Nguyễn Quang Trình tay xách đàn lững thững như người đi tản bộ. Vũ Trọng Khải đang mỉm cười đáp lễ một khán giả ái mộ. Phước Chột ( babysitter của tôi ) cũng lăng xăng đi tới. Lúc lãnh cơm trưa nay anh cứ nài nỉ tôi cho anh một tiết mục vọng cổ- bài hát tự biên của anh về ông Hồ Chí Minh. Tôi thấy bản vọng cổ đó lời ngô nghê, vụng về quá nên từ chối khéo. Hải Bầu có Tuấn Nhí bên cạnh, hớn hở bắt tay đám chủ nhà ra nghênh tiếp. Sau vài bạn tù khác, Bùi Đạt Trung vừa đi vừa nói gì đó với Ngô Quốc Việt. Tám Chùa và đám đàn em cũng đang vui cười, ngẩng cao đầu đi tới. Phía sau, Nhàn Cụt cũng lộp cộp khua nạng đi qua cổng. Tôi nhìn qua góc lầu bên phải đã thấy Ngọc Đen, một cục đen thui, ngồi dựa vào góc tường nhìn ra ngoài. Thằng này hay thiệt. Nó lủi vô lúc nào tôi cũng không biết. Các nghệ sĩ của chúng tôi chiều nay hình như ăn mặc đẹp hơn. Họ đã trở thành nổi tiếng và đang hãnh diện đón nhận sự ngưỡng mộ của khán thính giả. Tôi đưa mắt nhìn Ngọc Đen. Nó nhìn lại tôi nhún vai mỉm cười. Không biết nó có hiểu là anh em mình đang giỡn mặt với Lý Lé (phụ trách an ninh toàn trại ) không? Với sự nhạy bén đặc biệt của thằng lính Biệt Cách Dù, tôi tin là nó có thể kiểm soát được, bảo vệ được an ninh cho buổi diễn. Nhưng sao vẫn cứ thấy lo lo. Không còn ai bước vào nhà nữa. Ngọc hất đầu ra hiệu cho tôi bắt đầu chương trình. Đã đến nước này làm sao rút lui được nữa. Tôi đảo mắt một vòng từ trái qua phải rồi ngồi thẳng người cất tiếng mở màn trận đánh thứ hai.

“ Hỡi những con người dũng cảm! “

Tôi vừa đọc vừa nhìn khán giả. Dĩ nhiên, rất nhiều khuôn mặt mới. Nhưng cũng không ít khuôn mặt đã xuất hiện trong buổi diễn sáng nay. Khi nhiệm vụ tưởng niệm của mình tạm xong, tôi ngồi quan sát khán giả trong lúc các bạn khác trình diễn. Lạ thật! Cũng bài hát ấy, cũng ca sĩ ấy, mà sao những khán giả xem rồi buổi sáng vẫn cứ say mê. Không những thế, có vẻ còn say mê hơn những người mới nữa. Ngô Quốc Việt mặt cứ dài đuỗn ra, miệng há hốc. Tám Chùa mắt tròn xoe, tai vểnh lên như không muốn bỏ sót một lời ca, nốt nhạc nào.Thế là điều tôi ngại nhất đã không còn đáng lo ngại nữa. Tôi yên tâm chờ đợi đến lượt mình để đưa một tiết mục mới vào chương trình: bản nhạc Người Lại Về Thành Phố. Khi bản Mưa Trên Ngục Tù chấm dứt, Dũng nghỉ một chút để hơi thở trở lại bình thường rồi bắt đầu dạo nhạc cho bài hát của tôi. Chúng tôi đã chơi bản này không biết bao nhiêu lần rồi nên cả hai đều hiểu ý nhau. Dũng đàn rất tự tin, còn tôi hát vô cùng thoải mái :

“ Một ngày mùa xuân từ núi rừng phương bắc

Từng đàn, từng đàn bò được lùa vào thành phố

Những đàn bò, ôi những đàn bò lông đỏ, dã man

Những cặp sừng, với những cặp sừng nhọn hoắt nghênh ngang

Loài người một thoáng ngỡ ngàng

Loài người một phút hoang mang

Rồi loài người lặng lẽ xuôi tay

nên loài người những tháng năm dài ngậm nuốt chua cay.”

Lý do xuất hiện của đàn bò đã được giải thích rõ hơn. Tôi đã thêm vào vài chi tiết gợi ý để khán thính giả tiếp cận với phép ẩn dụ dễ dàng hơn, diễn dịch một cách thoải mái hơn. Các bạn tù có vẻ thông cảm với tôi nên lắng nghe chăm chú. Bản nhạc chuyển qua nhịp 2/4 với tốc độ hành âm nhanh hơn để diễn tả sự hưởng thụ của đàn bò.

“ Chưa bao giờ được ăn nên bò ăn vội vã.

Chưa bao giờ được uống nên bò uống say mê

Chưa lần nhìn phố xá nên bò cứ như mơ

Xưa làm kiếp ngựa trâu, nay bò học cai trị

Xưa gót mòn chân mỏi, nay một bước lên xe

Xưa nằm trong xó núi, nay về thành huênh hoang. “

Ý nghĩa mỗi câu nhạc đều ăn khớp với một hình ảnh thực tế ngoài đời . Rất đơn giản. Rất dễ liên tưởng. Có những đôi môi mỉm cười. Có những khuôn mặt giãn ra thư thái. Kế tiếp tôi vào điệu Rumba chậm để điễn tả sự đau khổ, chịu đựng của loài người.

“ Loài người bỗng được tự do

Tự do lên núi, tự do ra rừng

Phố xá không người nên phố vắng

Đêm núi rừng ai oán tiếng khóc than

Mẹ gặp con ngại ngùng nhìn qua khe cửa

Lá rơi mẹ cũng ngỡ bước ai đi

Tình nhân ngỡ ngàng như khách lạ

Gặp nhau rồi không dám hẹn lần sau “

Tôi đang hát về chính sách kinh tế mới – đẩy người dân miền nam đi phá rừng, phá núi để cán bộ miền bắc vào cưỡng chiếm nhà cửa, cơ sở sản xuất của họ trong thành phố. Tôi đang hát về chính sách cải tạo – phá nát mái ấm gia đình, chà đạp lên tình cảm thiêng liêng của cha mẹ đối với con cái, cắt đứt nụ hoa mới nở của tình yêu đôi lứa. Vài bạn tù rơm rớm nước mắt. Chính mắt tôi cũng có một, hai giọt lệ long lanh. Đau thương sẽ sản sinh ra uất hận. Và uất hận sẽ đưa đến tinh thần quật khởi.

“ Nhưng không! Bạn ơi! Có nghe chăng ? Từ rừng sâu, từ núi cao làn sóng người cuộn dâng như thác lũ. Những ngọn sóng mang bao hờn căm. Trong dòng nước chứa bao tình thương. Cả loài người xông vào trận tiến công. Và đàn bò hoảng sợ chạy tháo thân. Kìa đàn bò đang bỏ chạy tháo thân. “

Loài người nổi dậy đánh đuổi đàn bò, dành lại thành phố thân yêu của mình. Đó chẳng phải là điều mà tất cả mọi người có mặt trong nhà 2 hôm ấy mong đợi hay sao? Dành lại được thành phố thân yêu họ sẽ bắt tay vào xây dựng cuộc sống mới, bắt tay vào thực hiện những ước mơ. Và tôi tiếp tục hát. Hát về những ước mơ. Của mọi người. Trong đó có tôi.

“ Rồi sau cơn mê người lại trở về với phố cũ với làng xưa.

Anh về bên em xây lại ngôi nhà hôm qua đổ nát.

Trẻ thơ hân hoan đôi môi rạng rỡ tiếng cười

Mẹ ra trước nhà trồng thêm mấy khóm hồng tươi

Tuổi già hôm nay bỗng lại thấy đời nở hoa.”

Khán thính giả mỉm cười thỏa mãn. Tôi có cảm giác khoan khoái của một huấn luyện viên bóng đá vừa thay đổi cầu thủ và cầu thủ ông mới đưa vào sân đã ghi bàn thắng quyết định cho đội nhà. Vũ Trọng Khải tiếp tục chiếm trọn tình cảm của khán thính giả qua nhạc phẩm Sài Gòn Chỉ Vui Khi Các Anh Về. Bài thơ Từ Ngục Tù Cộng Sản cũng được đón nhận một cách nồng nhiệt. Tới đây thì chương trình đã được tạm coi là thành công rồi. Vũ Mạnh Dũng, Nguyễn Quang Trình và Hải Cà đã bấm Cung La Trưởng chuyển qua điệu Swing cho bài Gọi Đàn. Tôi thở một hơi dài, dựa vào tường ngồi nghe các bạn hợp ca bài hát kết thúc chương trình.

“ Hãy hát lên đi những lời ca bất khuất

Hãy hát lên đi những điều ta mong ước “

Tôi thấy nhẹ nhõm như vừa trút được một gánh nặng. Các bạn đang hát nhưng tôi không còn chú tâm nghe nữa. Mới đầu tôi còn nghe mường tượng như điệp khúc của bài hát có đông người hát hơn chương trình buổi sáng. Hình như có cả giọng “ bè “ cao của Vũ Mạnh Dũng. Rồi tôi không còn biết ai hát các phiên khúc nữa. Tôi tưởng tượng mình đang nằm ngửa người trên bệ, duỗi thẳng hai tay hai chân để các bắp thịt thư giãn rồi từ từ đi vào giấc ngủ.

Tôi giật mình tỉnh dậy đúng lúc bài hát kết thúc. Ngọc Đen đã nhảy xuống dưới kín đáo chỉ dẫn các bạn tù thứ tự ra khỏi nhà. Nhàn Cụt được đỡ xuống và chống nạng lẫn vào đám đông. Tôi cũng được đỡ xuống và tháp tùng bởi 4 bạn tù nhà 2, 2 người đi trước, 2 người đi sau, trở về nhà 3 của mình. Cũng đoạn đường này nhưng sao lúc về tôi không còn sợ như lúc đi nữa. Có lẽ một phần do hào khí của buổi văn nghệ mang lại, một phần tôi đã…lỳ hơn, chai đá hơn. Chưa đến giờ cơm chiều. Ngọc Đen lại lò mò đến. Hắn dựa vào khúc cột ( có gắn móc sắt làm cầu thang trèo lên tầng trên ) rồi vừa cười vừa nói :

“ Có mấy cái đơn đặt hàng nữa đó, mày tính sao?”

Tôi không giật nẩy mình như lần trước nữa. Đã đến nước này rồi làm sao từ chối anh em được.

“ Mày muốn tới luôn thì tới luôn.” Tôi trả lời.

“ Như vậy ngày mai 8 giờ ở nhà 4 nghe?” Ngọc dặn tôi.

Tôi gật đầu rồi nằm xuống, kéo mền đến ngực . Ngọc bìết ý, bỏ đi.

Những buổi diễn sau thật dễ dàng. Cứ theo trình tự mà tiến. Các nghệ sĩ đi đến rạp hát không còn e dè sợ sệt mà như những “ siêu sao” ngẩng đầu, ưỡn ngực đòn nhận sự ái mộ của khán thính giả. Tôi cũng không phải lo ngay ngáy về vấn đề an ninh nữa. Tôi nhớ đến câu nói của Hải Bầu:

“ Tình hình này nếu chơi xong ngày mai có chết cũng phải chơi.”

Tôi bỗng thấy nó có lý. Nó không điên chút nào. Các bạn đàn, hát ăn ý với nhau hơn. Đàn tự tin hơn, hát thoải mái hơn. Khán thính giả vẫn hào hứng, cuồng nhiệt như những buổi đầu. Và cứ thế chứng tôi đi hết 5 nhà, thực hiện 5 buổi diễn.

DƯ ÂM

Sau tết, các bạn ca sĩ, nhạc sĩ của tôi đi lao động mà mặt cứ tươi như hoa, gặp ai cũng cười cười nói nói. Khuôn mặt nghiêm nghị của Vũ Trọng Khải cũng giãn ra một tý đón nhận những lời chào hỏi của các bạn tù. Ngọc Đen, Hải Bầu, Tuấn Nhí thì chỗ này mời uống nước, chỗ kia mời ăn kẹo. Ôi lời thơ, tiếng hát! Nó đã đem con người đến gần nhau hơn. Phước Chột, người giúp tôi trong việc ăn uống và vệ sinh cá nhân, thỉnh thoảng lại dúi cho tôi lúc thì lọ B1, B6, B12, B tổng hợp, lúc thì tán đường, miếng kẹo đậu phộng. Bữa ăn của tôi thỉnh thoảng có tý thịt kho, cá kho. Tôi hỏi ở đâu thì anh cứ cười cười không nói. Có lần Tống Phước Hiến, cựu sĩ quan cảnh sát, trước mặt một số anh em trong đó có tôi, đã nói :

“ Các anh em được về đợt tết vừa rồi có cái hạnh phúc được đoàn tụ với gia đình trong lúc xuân về, nhưng lại không có may mắn được thấy, được thở cái hào khí ngất trời của anh em mình trong mấy ngày tết vừa qua. “

Tôi biết Tống Phước Hiến từ lúc còn ở Z30D. Anh có lập trường vững vàng, có tư cách, rất tích cực, năng nổ trong các hoạt động “dấn thân” với anh em. Lời nói của anh đứng đắn , và dĩ nhiên, có giá trị. Cộng với câu nói của Trần Danh San, đây là những lời khen đã làm tôi khoan khoái, hai lỗ mũi phồng lên to bằng hai trái bưởi.

Nhưng cũng có người không vui. Đó là Phước chột. Mấy buổi diễn văn nghệ buổi nào cũng có mặt anh. Có lần anh định chen ngang vào chương trình nhưng tôi đã dứt khoát ngăn cản. Sau này trong lúc ăn cơm chung anh nói, giọng vùng 4 đặc sệt:

“ Chú mày ém tài anh quá. Cho anh dzô sáu câu vọng cổ để có tân, có cổ, nó dzui hơn nhiều chớ. Dzậy mà chú mày cũng không chịu. Thiệt là chú mày ém tài anh mà.”

Tôi chỉ vỗ vai anh vuốt giận. Dẫu sao tôi cũng mang ơn anh. Anh chăm sóc tôi như chăm sóc một người em. Ân tình này tôi sẽ không quên. Nhưng văn nghệ lại là một chuyện khác. Tôi nghĩ sau này chắc anh sẽ hiểu.

MÌNH NGU QUÁ

Sau tết, vào một sáng chủ nhật, Sang Lé và mấy người bạn trong các đội chính trị có án nhà 1 mời tôi qua chơi. Mới đầu tôi từ chối. Họ lại qua một lần nữa khẩn khoản mời tôi đi uống trà. Nể tình anh em tôi chống nạng lên đường. Chúng tôi lên lầu ngồi ăn bánh ngọt, uống trà nói chuyện văn nghệ, thơ ca. Các bạn trẻ hơn tôi một hai tuổi, nhưng kiến thức về thơ ca, văn học rất khá. Và đặc biệt, có kinh nghiệm viết lách. Sang đọc cho tôi nghe một bài thơ nói về tâm tình của một trí thức miền Nam trước những bất công của xã hội. Bài thơ này do anh viết. Rất hay, đầy xúc cảm. Các bạn khác người đọc Hồ Trường, kẻ đọc trích đoạn Nhớ Rừng của Thế Lữ. Buổi nói chuyện gẫu biến thành cuộc hội thoại văn học rất lý thú. Cuối cùng họ đồng loạt yêu cầu tôi đọc lại bài thơ Theo Những Bước Chân viết về 7 anh hùng đội 14. Họ nghe chăm chú và thích thú. Rồi họ mời tôi ở lại ăn cơm trưa. Họ biết tôi ăn chung với Phước Chột nên đã cho người đi thông báo để anh Phước khỏi chờ. Trong khi chờ đợi lãnh cơm Sang Lé dúi cho tôi một tờ giấy và cây viết chì đã gọt sẵn, đầu nhọn hoắt, nói:

“ Anh chép cho em bài thơ làm kỷ niệm. Em thích bài thơ đó lắm.”

Và tôi ngồi chép cho hắn bài thơ. Bữa ăn hôm ấy thật thịnh soạn. Có thịt kho tàu, thịt chà bông và cả một đòn bánh tét. No bụng, tôi ăn thêm 2 cục thèo lèo nữa rồi chống nạng ra về. Vừa về tới chỗ, chưa kịp ngồi xuống thì cán bộ trực trại Luật và trật tự Trực đã đứng bên cạnh. Tôi bị khám người và đồ đạc nhưng không có gì vi phạm. Trước khi đi Trực còn mắng tôi:

“Đã liệt mà không biết yên thân một chỗ còn cứ đi lung tung. Có ngày chết toi đời. “

Một lúc sau, bên nhà 1 Sang Lé và mấy người ăn cơm trưa với tôi cũng bị khám xét. Tim tôi đập thình thịch. Nó mà thấy bài thơ thì tôi đúng là toi đời. Nhưng Sang Lé đã cho người thông báo: an toàn trên xa lộ. Thật là hú hồn, hú vía. Sau này nghĩ lại mới thấy mình hớ hênh và…. NGU quá.

T ÌM MẤ Y LỜi GIẢI THÍCH

Sau tết, những lúc ngồi một mình, tôi cứ suy nghĩ miên man, không hiểu tại sao mấy buổi trình diễn văn nghệ lại đưọc các bạn tù hưởng ứng, cổ vũ nhiệt tình như thế. Và sau đó lại ngợi ca hết lời như thế. Chúng tôi đâu phải là những ca sĩ chuyên nghiệp, được huấn luyện trường lớp gì, mà chỉ là những nghệ sĩ tài tử. Những bài hát, bài thơ được trình diễn tuy vài bài cũng có đôi chút giá trị nghệ thuật, nhưng đâu phải là những tác phẩm bất hủ, để đời gì. Hay là có hồn thiêng sông núi hiện về mê hoặc khán thính giả để họ “ bên ngoài thì cố gắng kềm giữ thân người mình, ngậm chặt miệng mình để khỏi gây náo động, còn trong lòng thì nỗi đau thương, uất hận, hào khí quật khởi bùng lên như muốn nổ tung lồng ngực.” ( lời của Sang Lé, giáo viên dạy văn, bị án 18 năm vì một bài thơ về bác Hồ ) Sau này, đi sâu vào nghiên cúu nghệ thuật, thơ, ca tôi mới chiêm nghiệm và vỡ lẽ ra. Khi thưởng thức một tác phẩm nghệ thuật có 4 yếu tố chủ quan tác động vào tiến trình tiếp nhận khiến khả năng thẩm định giá trị nghệ thuật của người thưởng thức đối với tác phẩm đó bị sai lạc- có khi sai lạc trầm trọng. Bốn yếu tố đó là :

1/ Trình độ thưởng thức: nếu trình độ thưởng thức thấp quá sẽ không thấy được cái hay tổng hợp, không có được cái nhìn toàn cảnh.

2/ Lập trường, lý tưởng, tôn giáo : nếu tác phẩm hợp với lập trường, lý tưởng, tôn giáo của người thưởng thức thì giá trị sẽ được nâng lên, ngược lại, giá trị sẽ bị giảm đi.

3/ Kinh nghiệm: nếu tác phẩm nói về những điều mà người thưởng thức đã từng trải qua – nói đúng nỗi đau, niềm vui của họ, sẽ có sự cảm thông; và người thưởng thức sẽ cho giá trị nghệ thuật của tác phẩm điểm cao hơn.

4/ Sự khao khát : nếu người thưởng thức phải chờ đợi rất lâu mới gặp được tác phẩm hợp với trình độ, lập trường lý tưởng, kinh nghiệm của mình anh ( chị ) ta sẽ không ngần ngại cho điểm tác phẩm đó rất cao.

Nhìn lại đám đông khán thính giả của chúng tôi năm ấy , họ có đủ khả năng hiểu, cảm nhận những tác phẩm gởi đến cho họ. Tôi thay bài Bò Đỏ của Nguyễn Văn Kỳ bằng bài Người Lại Về Thành Phố không phải vì khán thính giả không hiểu mà vì tốc độ hành âm của đoạn sau bài Bò Đỏ nhanh quá, người nghe không bắt kịp cái ý rất cô đọng của lời trong đoạn nhạc này. Còn lại các bài hát, bài thơ khác đều đơn giản, vừa tầm cảm nhận của các bạn.

Còn về lý tưởng và lập trường- chúng tôi và các bạn tù- khán thính giả của chúng tôi năm ấy- đều là những chiến sĩ chống cộng, có thể nói là chống cộng kiên cường. Chỉ hơi khác một điều là có người đã từng mặc quân phục, có người ( các bạn tù CT ) không. Nhưng trong mỗi người lúc đó đều có một ước mơ cháy bỏng : tiêu diệt cộng sản, đòi lại tự do cho quê hương đất nước.

Những người có mặt trong những buổi diễn năm ấy ít nhiều đều trải qua những kinh nghiệm đau thương với cộng sản; đều bị chúng lừa dối, ngược đãi ngoài xã hội. Vào phân trại E của A 20 lại phải chịu chung một chính sách tàn bạo, độc ác, dã man của đám cai tù. Những bài hát, bài thơ năm ấy đã nói đúng nỗi lòng của họ, đã gãi đúng chỗ ngứa của họ.

Rồi sau bao lâu khao khát, đợi chờ, những buổi văn nghệ đã đến bất ngờ và đúng lúc. “Đại hạn phùng cam vũ “. Không! Phải nói “ thập niên đại hạn phùng cam vũ “ mới đúng. Mười năm nắng hạn gặp mưa rào. Ai cũng hả hê, thỏa mãn.

Thêm nữa, ở trong tù không bận tâm cơm áo gạo tiền, không phải lo vợ nhức đầu, con sổ mũi, không có phương tiện giải trí, khán thính giả có thể thả hết tâm hồn vào lời thơ tiếng hát để cảm nhận cái hay của nó.

Nhờ những thuận lợi đó, các ca sĩ của chúng tôi đã có thêm hứng thú để hát hay hơn, có hồn hơn lúc bình thường rất nhiều. Không những không sai sót, có người còn hát xuất thần để lại ấn tượng khó quên nơi khán thính giả.

Còn khán thính giả, được cả 4 ( không, cả 5 ) yếu tố chủ quan tác động đã hả hê, thỏa mãn, đã lạc thần trí và kết quả là đã cho điểm chúng tôi cao hơn gấp bội so với khả năng trình diễn.

NGUYỄN QUANG TRÌNH PHỎNG VẤN

Khi Nguyễn Quang Trình từ Úc qua Houston nhóm anh em A 20 gồm Cái Trọng Ty, Nguyễn Chí Thiệp, Lê Văn Sanh và tôi có mời vợ chồng Trình, gia đình anh Lê Hoàng Ân ( anh em kết nghĩa với Trình ) một bữa cơm thân mật. Sau khi chia tay với các anh Ty, Thiệp và Sanh, tôi theo vợ chồng Trình và gia đình anh Ân đến nhà một người em vợ của Trình ở gần đó. Lúc chỉ còn 2 anh em Trình hỏi tôi : “ Anh Nhì, anh là người tham dự hết mình vào cuộc chơi văn nghệ tết năm đó, bây giờ nghĩ lại anh có cảm thấy tự hào không? “ Tôi không trả lời, chỉ bắt tay Trình và … cười. Nhưng trong lòng tôi lúc ấy bỗng hiện về một cuộc đấu tranh nội tâm quyết liệt. Lúc Ngọc Đen, Hải Bầu, Vũ Mạnh Dũng rủ tôi vào cuộc chơi tôi không còn là Phạm Đức Nhì năm 1975 đứng ưỡn ngực trước mũi súng AK của bộ đội cộng sản; cũng không phải là Phạm Đức Nhì tháng 12 năm 1979 , bất chấp sự đánh đập dã man của đám trật tự và trực trại, đã cùng Nguyễn Tú Cường, Hoàng Ngọc Thủy cương quyết tuyệt thực phản đối chính sách tàn ác, vô nhân đạo trong xà lim. Thân thể tôi đã tàn tạ. Chân mất cảm giác, cơ tròn rối loạn – không kiểm soát được hậu môn, đường tiểu, đường tinh dịch; phổi bị chấn thương, ho ra máu. Với khẩu phần 2 muỗng cơm, 2 muỗng nước mỗi bữa ăn trong xà lim thân thể con người teo tọp đi nhanh chóng. Từ ngày thứ 20 trở đi lớp da ngoài ở bụng, mông, đùi, chân, tay không có chất bổ dưỡng, cứ chết khô dần đi như da rắn lột. Nghĩ lại lúc ngồi bóc từng lớp da để thấy cơ thể mình mỗi ngày một teo đi và thần chết từng bước, từng bước đến gần đưa lưỡi hái vào cổ mình, trước mặt anh em tôi cố tỏ vẻ vững vàng, cứng cỏi, nhưng những lúc ngồi một mình tôi đã biết….sợ. Vứt đôi nạng ở ngoài để 2 tên trật tự khiêng vào xà lim, đút chân vào cùm với tôi, còn tệ hại hơn án tử hình. Vâng! Tôi đã sợ. Đã co vòi. Đã mấy lần thoái thác.

Xứng đáng ngẩng mặt tự hào phải nói đến Vũ Trọng Khải, Phạm Văn Hải, Bùi Đạt Trung, Bùi Mạnh Bái, Nhàn Cụt…. Các bạn đã vui vẻ, hiên ngang bước vào cuộc chơi dù biết nếu bị lộ, hậu quả sẽ khó lường. Xứng đáng được ngợi ca hơn nữa phải nói đến Ngọc Đen, Hải Bầu, Vũ Mạnh Dũng. Ba thằng ông nội không những đã khởi xướng cuộc chơi mà còn xông xáo liên hệ chỗ này, móc nối chỗ kia, thực sự là đầu tầu kéo cả đoàn xe, trong đó có toa tầu ì ạch của tôi. Nếu không có sự xông xáo, đốc thúc của 3 tên đầu sỏ này có lẽ tôi đã thối chí, rút lui.

Tôi như người lính dù đang chờ đến bãi nhảy. Khi cửa máy bay mở rộng, nhìn ra ngoài mặt đất sâu thăm thẳm. Tôi cảm thấy như có một làn điện chạy dọc suốt thân người lạnh buốt. Muốn đứng thẳng nhưng hai chân cứ khuỵu xuống. Huấn luyện viên nắm vai nâng tôi dậy. Khi tiếng “ GO “ vang lên, tôi vẫn không lê nổi hai chân để bước tới. Huấn luyện viên phải xô tôi ra khỏi máy bay. Dù mở. Tôi khám dù rồi tận hưởng cái giây phút được lơ lửng trên không và sau đó, lấy thế đáp xuống đất. Đối với những người thưởng ngoạn, cú nhảy thật tốt đẹp. Các bạn tân binh, các em bán chè, bán đá lạnh nhìn tôi cảm phục. Những gì xảy ra trước lúc tôi nhảy ra khỏi máy bay chỉ có vài người biết.

Hy vọng Nguyễn Quang Trình khi đọc bài viết này, sẽ hiểu rằng : lòng tự hào của tôi, nếu có, chỉ bé tí teo. Không thể so sánh được với Vũ Trọng Khải, Phạm Văn Hải, Bùi Đạt Trung, Bùi Mạnh Bái, Nhàn Cụt, và cả Nguyễn Quang Trình nữa(NQT nhắc tôi mới nhớ, hỏi lại Ngọc Đen, Ngô Quốc Việt cũng được xác nhận, Trình có phụ đệm với ban nhạc từ buổi diễn thứ 2 trở đi ). Càng không thể so sánh được với Ngọc Đen, Vũ Mạnh Dũng, Hải Bầu. Các bạn đã nâng tôi dậy, đẩy tôi đi. Và chúng ta đã đi tới đích. Các bạn đã giúp tôi vượt qua nỗi sợ hãi ban đầu. Chúng ta đã chơi. Và chơi tới bến. Những gì xảy ra tết năm đó với tôi, đến giờ vẫn còn là một kỷ niệm ngọt ngào. Trải qua sự kiện đó tôi đã trưởng thành hơn, tự tin hơn, và … can đảm hơn.

XIN CẢM ƠN

Giờ đây ngồi viết những dòng chữ này, Vũ Mạnh Dũng- người em, người bạn, người thầy của tôi – đã ra người thiên cổ. Nhàn Cụt với đôi mắt sắc như dao – cố vấn đặc biệt về ăng ten của tôi – cũng đã vĩnh viễn ra đi. Trần Kim Hải ở nam Cali, ban ngày vui vẻ chạy bàn, tối về ôm cô vợ bắc kỳ và thằng con trai đang học đại học ( nghe nói học rất giỏi ). Ngọc Đen cũng có một gia đình ấm cúng ở Virginia. Chơi trễ nên con mới 12 tuổi; chờ đến ngày nó đi làm để phụng dưỡng cha mẹ thì còn hơi….khuya. Nhưng khi nói chuyện, giọng vẫn sang sảng vui cười. Vũ Trọng Khải thì ở mãi bên Úc. Gia đình ổn định. Thỉnh thoảng cũng bay qua Mỹ gặp anh em cũ. Dáng bệ vệ , nói năng dứt khoát, mạnh bạo, tự tin, quan tâm nhiều đến các lãnh vực đoàn thể, tổ chức, đảng phái chính trị. Bùi Đạt Trung vẫn ham vui như ngày xưa ở trong trại. Trông hình thì da mặt có lẽ dầy hơn nhiều so với lúc “ du ca “. Nhận e-mails của hắn nếu không có truyện tiếu lâm thì cũng là hình tươi mát của các em. Phạm Văn Hải cuộc sống vẫn còn long đong, vẫn lái xe 18 bánh đi khắp các vùng đất lạ của Mỹ. Hải điện thoại cho tôi thấy tôi chưa chết hắn mừng ra mặt, hỏi thăm rối rít. Nếu có dịp tôi sẽ nhờ hắn minh họa cho mấy bài thơ mới viết. Bùi Mạnh Bái thì đã chết nghèo khổ ở Hốc Môn, Việt Nam, chưa kịp nhìn cô con gái của người vợ sau- rất giỏi tiếng Anh- trưởng thành. Nguyễn Quang Trình đang sống ở Úc. Hai vợ chồng đều là võ sư đẳng này, đẳng kia đầy thắt lưng nhưng nói chuyện thì nhỏ nhẹ như con gái mới về nhà chồng. Những khán giả trung kiên như Ngô Quốc Việt, Tám Chùa thì giờ đang ở Cali, ăn nên làm ra, cuộc sống sung túc. Tuấn Nhí, Sang Lé, Tuấn Bình Định ( chung thân )thì đang phiêu bạt phương trời nào ở Việt Nam, không ai biết. Và…hàng trăm anh em khác, tôi không nhớ hết tên, đã đến nghe, cổ vũ, ủng hộ cho 5 buổi văn nghệ tới bến, giờ cũng mỗi người một phương.

Xin cảm ơn các nghệ sĩ trình diễn. Các bạn đã cho phép tôi, tên bồi bàn cho những bữa tiệc thịnh soạn năm ấy, được quyết định thứ tự các món ăn dọn ra cho thực khách. Khi muốn tăng độ cảm nhận của khán thính giả, theo nhận định chủ quan của mình, tôi thay đổi thứ tự, các bạn cũng vui vẻ làm theo. Đặc biệt là Trần Kim Hải, năm ấy có nhiều món ngon muốn cống hiến cho khách thưởng ngoạn nhưng có món trùng với Vũ Trọng Khải. Tôi, với cảm xúc chủ quan của riêng mình, bỏ món của Trần Kim Hải để Vũ Trọng Khải được trình làng cả 2 món. Trần Kim Hải hơi buồn, nhưng cũng không trách móc gì tôi. Xin cảm ơn sự thông cảm của các bạn.

Xin cảm ơn tất cả. Xin cảm ơn Vũ Mạnh Dũng, Ngọc Đen, Hải Bầu- linh hồn của cuộc chơi- đã nâng đỡ, vỗ về tôi, khích tướng tôi, và đẩy tôi vào cuộc. Nếu không có các bạn sẽ không có những tiếng hát làm bừng sáng A 20 tết năm ấy. Nếu không có các bạn giờ này tôi đang nằm gặm nhấm nỗi ân hận vì đã bỏ lỡ một dịp may làm sáng thêm màu áo của binh chủng nhảy dù. Xin cảm ơn Phạm Văn Hải, Vũ Trọng Khải, Bùi Đạt Trung, Bùi Mạnh Bái, Nhàn Cụt. Nếu không có các bạn bước vào trận đánh ngạo nghễ, hiên ngang như thế tôi làm sao có đủ hứng thú, can đảm để nhận lời Ngọc Đen, Vũ Mạnh Dũng, Hải Bầu chơi thêm buổi thứ 2. Rồi buổi thứ 3, thứ 4, thứ 5. Đặc biệt là Vũ Trọng Khải. Từ một người “ mũ ni che tai, không màng thế sự” đã hùng dũng bước ra làm nức lòng lớp trẻ. Xin cảm ơn Vũ Văn Ánh, người sáng lập tờ Hợp Đoàn, Trần Danh San, Nguyễn Chí Thiệp, những người nếu không phải đồng sáng lập cũng là những cộng sự viên đầu tiên của tờ báo. Nhờ mạng lưới phát hành của Hợp Đoàn Ngọc Đen mới có đủ nhân lực để thông báo, sắp xếp, tập hợp và giải tán khán thính giả, lập hệ thống báo động, canh giữ ăng ten và nói chung, bảo vệ an ninh cho 5 buổi diễn.

Và cũng xin cảm ơn đám đông khán giả đã cuồng nhiệt cổ vũ . Vì các bạn, anh em chúng tôi đã liều mình bước vào cuộc chơi, và nhờ các bạn , anh em chúng tôi đã có hứng để chơi tới bến.

Mồng 3 tết, trước giờ điểm danh chiều, Tuấn Bình Định nói với tôi qua lớp hàng rào kẽm gai ( trước mặt khá đông anh em tù có án ) :” Thật quá đã anh Nhì. Mấy anh chơi xuất thần quá.”

Tôi trả lời :” Phải nói là nhờ các bạn biết nghe, biết thông cảm, và nhiệt tình cổ vũ. Xin cảm ơn các bạn.”

UNESCO PHỎNG VẤN

Tháng 9 năm 2008 cơn bão Ike tàn phá khu vực Đông Nam Texas. Thành phố San Leon tôi ở 60% nhà bị nước cuốn trôi. Số còn lại không ít thì nhiều, bị hư hại. Khung cảnh thật thê lương.(Nhà tôi bị lụt tới đầu gối ). Một phái đoàn của UNESCO đến thực hiện một cuốn phim tài liệu về “ Thái Độ Và Suy Nghĩ Của Con Người Sau Những Tai Họa Thảm Khốc.” Tôi với tư cách đại diện cho 75 gia đình người Việt ở đây (trưởng làng) được mời phỏng vấn. Một anh chàng người Pháp ( dân Paris ) phỏng vấn tôi trong khoảng 35 phút ( bằng tiếng Anh ). Sau phần tự giới thiệu của tôi, anh hỏi tôi khoảng 10 câu hỏi trong đó có câu tôi nhớ mãi

“ Anh sợ cái gì nhất?”

Tôi trả lời ngay, không cần suy nghĩ:

“ Tôi không còn biết sợ nữa” ( I am fearless )

Anh tròn xoe mắt ngạc nhiên:

“ Tại sao?”

Tôi kể cho anh ta nghe chuyện anh em mình ở A 20; về chính sách cùm 2 chân và khẩu phần 2 muỗng cơm, 2 muỗng nước mỗi bữa ăn.Tôi kể cho anh ta nghe về sự kiện 40 ngày mới đi cầu và phải nhờ người nằm cạnh banh đít ra để moi cục phân, đã thành cục đá, ra khỏi hậu môn. Cục phân rơi xuống nền xi măng nghe đánh “ coong “ như tiếng kim loại. Máu từ hậu môn bị rách tuôn ra, rơi xuống bệ nằm lênh láng. Tôi kể cho anh ta nghe mỗi ngày tôi ngồi bóc lớp da chết trên thân thể mình để thấy mông, bụng, tay, chân mình tọp dần đi và thần chết từng bước đưa lưỡi hái đến cạnh cổ mình. Vì thời lượng có hạn, anh dừng tôi lại để qua câu hỏi khác. Khi cuộc phỏng vấn chấm dứt, ngồi uống trà tán gẫu với nhau, anh lại hỏi tôi về A 20. Tôi kể cho anh ta nghe khi tên Tri, cán bộ an ninh, dẫn tôi đi tra vấn tôi đã lao cả người xuống vũng nước bên đường uống lấy, uống để, không cần biết đó là nước dơ hay nước sạch? Có bao nhiêu loại vi trùng? Lúc đứng dậy, số nước uống đã xuống dạ dày và bộ ruột trống rỗng của tôi, chui qua hậu môn ( mà tôi đã mất quyền kiểm soát ), chảy xuống 2 bên đùi rồi đọng lại ở 2 bàn chân. Ruồi xanh đánh hơi thấy mùi hôi thối bu quanh. Mỗi bước tôi đi đám ruồi xanh lại bay túa lên, bám vào đầu, vào mặt tôi và cả đầu và mặt tên cán bộ. Tôi cũng kể cho anh ta nghe về những trò chơi “ giỡn mặt với tử thần “ của anh em mình – báo Hợp Đoàn, văn nghệ tới bến – mà nếu lộ ra thì không lãnh đạn A.K vào ngực cũng chết vì suy kiệt trong xà lim. Đã từng sống những chuỗi ngày như thế thì còn có gì đáng sợ nữa. Mất mát vật chất do cơn bão Ike ( nhà tôi còn đứng vững, chỉ bị lụt ) chỉ bằng cái móng tay, có đáng gì. Anh bắt tay tôi thật chặt và nói :

“ Bạn có những câu trả lời thật lạ so với người khác; và tôi rất thích. Chúc bạn vượt qua khó khăn trước mắt để tạo dựng cuộc sống mới tốt đẹp hơn. “

ĐOẠN KẾT

Mang cái tinh thần “ không sợ gì cả “ từ A 20 đến nước Mỹ tôi đã vượt qua nhiều khó khăn, nghịch cảnh. Bị đụng xe 4 lần, lần nào cũng tưởng chết. Có lần trực thăng đã đáp xuống đường mà nhân viên cứu hỏa còn chưa cưa được xe để kéo tôi ra. Một người phải chui vào , lấy tay đè lên cổ tôi để máu khỏi tuôn chảy. Lần ấy tôi bị gẫy chân phải, gẫy 6 xương sườn, và đứt nửa cái cổ. Tôi đã bình phục nhanh chóng tuy phải bỏ nghề kéo cua vì không đủ sức khỏe. Nhờ thế tôi vào đại học rồi sau đó tiếp tục đi làm. Gia đình tôi hiện giờ đang sống giấc mơ của người Mỹ (American dream ). Không thật giàu, nhưng cũng có nhà cửa, có xe cộ; có của ăn lại thêm tí của để; con cái học hành đàng hoàng.

Hơn thế nữa, vợ tôi còn tuyên bố một câu xanh rờn:

“ Nếu muốn, anh cứ ở nhà làm thơ; em sẽ nuôi anh ‘cơm no, bò cỡi’ cho đến lúc hết hơi.” ( nhưng chỉ được cỡi bò nhà thôi đấy ). Tôi vẫn lắc đầu. Bởi vì, các bạn ơi, nếu chấp nhận cái offer này, không sớm thì muộn, từ chỗ “ không sợ gì cả” mình sẽ phải sợ một thứ. Đó là sợ vợ.

Viết xong từ San Leon, Texas tháng Chạp, năm Canh Dần ( tháng 1 năm 2011 )

Phạm Đức Nhì

©T.Vấn 2012

Nhạc và Lời: Hồ Hòang Hạ – Trình bày: Hồ Hòang Hạ

Tranh: Trần Thanh Châu

ĐÔI LỜI DẪN NHẬP

Những ngày-tháng-năm dài lưu đày trên đất Bắc, qua những trại tập trung mà mức độ khắc nghiệt vô cùng của chế độ lao tù CS nhằm hành hạ, trả thù toàn thể quân, dân, cán, chính VNCH, khiến hầu hết đều sức tàn lực kiệt, tâm trí cùng quẫn…Tôi nghĩ rằng, không một anh em chiến hữu nào không có những lúc thả hồn trôi về dĩ vãng, khi còn sống đầm ấm yên vui với gia đình, bên cha mẹ, vợ con hay anh em, họ hàng, bạn bè thân thích nơi chôn nhau cắt rốn của mình, chốn quê hương mà mình sinh trưởng và lớn lên…Tôi cũng vậy. Tình cảm hoài niệm thiết tha này trong tôi, không những chỉ thoáng qua với những khoảnh khắc về đêm mà còn triền miên ray rứt trong hầu hết thời gian tại tù. Thời khoảng đen tối đó, vốn chưa vợ con gì, tâm hồn tôi chỉ hướng trọn về với cha mẹ, anh chị em nơi vùng Hàng Keo đất Định trong cuộc sống trầm luân do CS gieo rắc, mà tôi biết chắc họ cũng đang trải qua không khác gì tôi, tù trong. Còn họ, những người thân của tôi, tù ngoài.

…Có những phút giây chìm đắm trong u hoài, cố quên đi nỗi nhọc nhằn hằng ngày của đời tù khổ sai; đồng thời cũng để tự động viên mình, tôi thả hồn mơ mộng bay bổng cùng con tim về với một Sài Gòn thân yêu đã mất tên; nhớ lại vô vàn kỷ niệm mà tôi đã có nơi thành phố quê nhà này, trong tôi đã bật lên những giai điệu hoài vọng nhớ thương về những hình bóng cũ… Một em Sài Gòn bằng xương bằng thịt của Trưng Vương, của Gia Long rồi Lê Văn Duyệt…Và, một em Sài Gòn khác trong ý niệm biểu tượng, cao hơn, thiêng liêng hơn. Đó là thủ đô VNCH, mà tôi đã nhân cách hóa, xem như người yêu của mình…

Dù em SG thực thể hay trừu tượng, là những thiếu nữ VNCH hay chỉ là những con đường rợp bóng cây xanh trong không khí an bình, chứa chan bao niềm thân ái ấp ủ của những người con dân miền Nam, tôi đều thấy dạt dào nhớ nhung lẫn thương cảm như nhau. Cứ tâm trạng ấy mà âm thanh của những khúc nhạc tù bi tráng dâng trào trong tim tôi cùng những câu ca tha thiết bật ra từ cảm xúc tự nhiên…Tất cả, tôi ghi vào tâm khảm, cất sâu vào ký ức để thỉnh thoảng ca lên trong những năm tháng cuối của đời Tù Cải Tạo CS của mình. Cũng như sẽ mãi mãi hát, bất cứ khi nào có dịp, sau này, khi còn đủ làn hơi…

Hồ Hoàng Hạ

SÀI GÒN, ĐỪNG KHÓC CHO TA!

Nhạc và Lời: Hồ Hòang Hạ – Trình bày: Hồ Hòang Hạ

Phiên khúc:

*Sài Gòn ơi, xin đừng khóc cho ta!

Sài Gòn ơi, xin đừng khóc cho ta!

Dù người đi, đi đi mãi chưa về

Đi đi mãi chưa về

Nhưng vẫn nuôi câu thề…

*Sài Gòn ơi, Em còn đó hay không?

Sài Gòn ơi, Em còn đó hay không?

Giặc thù kia, đang bôi xóa tên Em!

Đang bóp nát tim Em!

Ta xiết bao căm hờn…

Điệp khúc:

*Ơi, Sài Gòn ơi! Em đừng đau đớn, Em đừng buồn lo

Ơi, Sài Gòn ơi! Em đừng thương khóc, Em đừng sầu bi

*Ơi, Sài Gòn ơi! Ta nguyện ta sẽ quay về cùng Em

Ơi, Sài Gòn ơi! Xin chờ ta nhé trên từng đường phố…

PK. II:

*Sài Gòn ơi, xin đừng khóc cho ta!

Sài Gòn ơi, xin đừng khóc cho ta!

Người tù xa, trong nguy khốn không sợ

Trong gông xích không sờn

Luôn sắt son một lòng…

*Thề cùng Em, mai về với Quê Hương

Hẹn cùng Em, nơi thành phố yêu thương

Ngày phục hưng, khi sông núi vinh quang

Trong tia nắng huy hoàng

Ta hát mừng Việt Nam!…

(Hát trở lại phần ĐK và PK.II để hết)

SÀI GÒN TRONG GIẤC MƠ

Nhạc và Lời: Hồ Hòang Hạ – Trình bày: Hồ Hòang Hạ

Tranh: Trần Thanh Châu

SÀI GÒN TRONG GIẤC MƠ

Nhạc và Lời: Hồ Hòang Hạ – Trình bày: Hồ Hòang Hạ

PK I:

*Trong những giấc mơ, tôi luôn mơ thấy Sài Gòn

Sài Gòn gấm hoa, êm đềm điệu hát lời ca

Đại lộ thênh thang, bao chiều rộn ràng trên phố

Tôi có Em đi bên đời…Trái tim chung nhịp đập mới

*Trong những giấc mơ, tôi mơ về với Sài Gòn

Sài Gòn thiết tha, yêu người từ thuở nào xa

Này đường Tự Do…Kia là đại lộ Thống Nhất

Mưa nắng bên nhau hai mùa

Lá hoa bay ngập đường xưa…

ĐK:

*Thương nhớ Em vô cùng, Sài Gòn!

Ôm ấp trong tim bao hình bóng

Dù người đi chưa về. Đừng sợ ai lỗi thề

Ta xa cách bao năm, mà lòng nào xa!

*Em sống ra sao hỡi, Sài Gòn?

Trong bóng đêm vây quanh ngày tháng

Sài Gòn ơi gắng chờ. Người tình xưa sẽ về…

Bên nhau ta chắp cánh uyên ương vượt ngàn trùng dương…

PK II:

*Như những giấc mơ, trong tôi đẹp mãi Sài Gòn

Sài Gòn dấu yêu, Em là nguồn sống của tôi

Người từ xa xôi, mơ một ngày về trên phố

Đi dưới hoa đăng rạng ngời

Hát vang vui cuộc đời mới

*Ôi những giấc mơ, chim trong lồng nhớ vườn nhà

Sài Gòn xót xa, mong chờ từng cánh nhạn xa…

Ngày mình bên nhau, không còn màu cờ lửa máu…

Ta sống yên vui một đời!…

Nhé Em, Sài Gòn của tôi!

(Hát lại ĐK đến cuối bài để hết)

©T.Vấn 2012

Lời Giới thiệu: Chuyên Mục Tù Khúc nhận được bài viết dưới đây từ anh Tạ Quang Hòang, tác giả quyển “Chuyện tù kể từ trại Nam Hà” xuất bản năm 2008. Cũng như bài “Chiến sĩ Tù Ca” của anh Hồ Hòang Hạ, bài viết này được viết từ năm 2008 và phổ biến trên nguyệt san KBC Hải Ngọai nhằm, có cùng một mục đích như anh Hồ Hòang Hạ, kêu gọi anh em cựu tù hợp lực cùng làm một cuộc tập họp càng đầy đủ càng hay, tất cả những chiến hữu nào đã từng tham dự trong các sinh hoạt Tù Ca trong tù (sáng tác, đàn hoặc chỉ đơn thuần là hát). Các bài Tù Ca này phải được trình bày (chứ không phải biễu diễn) lại, phải được in ấn, thu CD hay DVD nếu điều kiện cho phép. Công việc này cần được tiến hành càng sớm càng tốt trước khi quá muộn . . .”, vì, theo anh Hồ Hòang Hạ “Tù Ca rất cần thiết được nhận diện, đặt tên và lưu trữ nó trong bảo tàng lịch sử văn hóa của người Việt nói chung, và trên những trang sử Chuyện Tù Cải Tạo CS, nói riêng”.

Đó cũng là ý hướng của nhóm anh em thực hiện chuyên mục Tù Khúc trên trang T.Vấn & Bạn Hữu. Chỉ khác một điều, nhóm anh em chúng tôi đã có cơ hội lợi dụng khả năng vô tận của Internet để thực hiện “cuộc tập họp” này một cách dễ dàng hơn, đơn giản hơn mà hiệu quả có thể lớn hơn, rộng hơn, lâu dài hơn.

Chúng tôi giới thiệu lại bài viết của anh Tạ Quang Hòang ở đây, vừa có tính cách lưu trữ một cái nhìn đúng đắn về Tù Khúc, vừa là một ghi nhận những nỗ lực mà nhiều anh em đã cố gắng để sưu tập, giới thiệu và lưu trữ di sản Tù Khúc cho các thế hệ mai sau.

T.Vấn & Bạn Hữu

Tháng 10 năm 2012

GIÁ TRỊ LỊCH SỬ CỦA CÁC ‘TÙ KHÚC’ (I)

Tạquanghoàng

Trong KBC/HN số ra Tháng 6.2008, Chiến hữu Hồ Hoàng Hạ (CH.HHH) có viết bài ‘Chiến Sĩ Tù Ca’, nói về những tù khúc anh em ‘Tù cải tạo’ đã sáng tác và phổ biến trong những năm tháng còn bị giam cầm trong các trại tù của cộng sản từ sau Tháng Tư 1975. CH.HHH đã phân tích và trình bày vấn đề rõ ràng và khá đầy đủ, cũng như đã trân trọng nêu lên việc ‘nhận diện, đặt tên, và lưu trử nó trong bảo tàng lịch sử văn hóa của người Việt nói chung, và trên những trang sử Chuyện Tù Cải Tạo CS nói riêng.’ Đề nghị đặt ‘Tù Ca’ một chỗ đứng xứng đáng trong lịch sử đấu tranh bảo vệ Quê Hương của dân tộc Việt Nam trong giai đoạn cận đại của CH.HHH thật đáng được những Nhà viết sử về Việt Nam quan tâm, và . . . thực hiện. Đúng như CH.HHH đã viết, những ‘Tù Ca’ này tuy chỉ ‘xuất hiện trong khoảng một thời gian ngắn cố định, nhưng nó đã để lại một dấu ấn đầy tính văn hóa, rất riêng, và sẽ không bao giờ có chuyện “tái bản” lại.’ Chính vì cái bản sắc ‘rất riêng’ và ‘không bao giờ có chuyện tái bản lại’ này, những ‘Tù Ca’ sẽ là những dữ liệu vô cùng quý giá để sau này giúp lịch sử phán xét chế độ cộng sản Hà Nội.

Bản thân người viết tuy không thông hiểu nhiều về nhạc lý, song trong những năm tháng lưu đày khổ sai trên đất Bắc, cùng chia sẽ những đắng cay, tủi hận của những người ‘tù không tội’, nên khi có những tù khúc được sáng tác và phổ biến rộng rãi tại Trại Nam Hà[i] – đặc biệt là tại Phân Trại A, nơi tôi đang bị giam giữ – vào dịp Tết Canh Thân đầu năm 1980, tôi đã không tránh khỏi bị cuốn hút vào. Lúc đầu các tù khúc được lưu hành qua phương cách rỉ tai và thu hẹp trong từng nhóm bạn bè thâm giao, nhưng chỉ một thời gian rất ngắn sau đó, việc ca hát các tù khúc hầu như công khai sau khi cổng trại giam được khóa lại. Tại buồng giam nào vào buổi tối hay dịp nghỉ cuối tuần, cũng có thể nghe được những lời ca tiếng nhạc của những tù khúc quen thuộc, và hầu như mỗi bạn tù, cho dù không mấy hiểu biết về nhạc lý, cũng cảm thấy hứng khởi và rồi tham dự vào một cách tự nguyện. Chỉ vì những lời ca đó, được chuyển đạt qua những âm điệu đó, mỗi anh em bạn tù chúng tôi đều cảm thấy nỗi lòng mình như được giải tỏa, được xoa dịu, và rồi tự mình cũng nhẩm ca theo, và có khi toàn thân như bị co cứng lại và nổi da gà [ii].

Khi nói về ‘Tù Ca’, CH.HHH, chẳng những đã tỏ ra là một người thông hiểu nhiều về nhạc lý, mà còn có lòng quan tâm đến việc sưu tầm, phân loại, và hệ thống hoá các ‘Tù Ca’ theo 4 chủ đề sau: Tình cảm (thương nhớ người thân, người yêu); Tù tội (nói lên bản chất dã man, tàn độc của CS trong cách ‘trả thù’ những người đã từng phục vụ trong chính quyền cũ); Tôn giáo/Đức tin (cầu xin sự che chở của các Đấng Thần linh); và Động viên tinh thần (hào hùng, bi tráng).

Sự phân tích như trên rất rõ ràng và chính xác. Riêng về chủ đề ‘Tình cảm’, tuy có thể dẫn tới một sự ngộ nhận là tại sao trong hoàn cảnh tù đày, hằng ngày đối diện với sự đói khát, lao động khổ sai, tinh thần căng thẳng, . . . mà vẫn còn có thể viết và soạn ra được những vần thơ ý nhạc tràn đầy tình cảm dành cho những người thân yêu trong gia đình, cho người yêu?. – Nhưng đây chính là một đặc tính làm rõ lên sự khác biệt giữa người Quốc gia và CS vô thần, không có tính người. Dù đang ở vào một giai đoạn đen tối nhất của cuộc đời, những người ‘tù cải tạo’(sic!) vẫn không bao giờ để mất bản chất nhân bản của con người Quốc gia (yêu Gia đình, yêu Dân tộc, yêu Tổ quốc). Chính nhờ nuôi dưỡng được tình yêu thương dành cho những người thân này, các anh em bạn tù đã có thêm sức mạnh để tự khắc chế những tư tưởng tiêu cực của bản thân, vượt qua những khổ ải, những buồn tủi trong cuộc sống tù ngục, hầu tiếp tục tồn tại, đứng vững, chờ đợi ngày trở về với gia đình, với những người yêu thương, cho dù ngày ấy xa vời vợi và rất mơ hồ.

Anh em bạn tù hiểu rất rõ rằng, những khổ cực họ đang trải qua trong các trại tù khổ sai của CS, chỉ bản thân họ gánh chịu, và không thấm vào đâu so với những khó khăn, những hù dọa, những căng thẳng, mà những người thân yêu còn ở quê nhà ngày ngày phải đối diện, đối phó với bọn CS địa phương, với cuộc sống ‘đổi đời’, để có thể thay thế họ nuôi dưỡng con cái, cha mẹ, và còn phải chắt chiu để khi có dịp lại đi ‘thăm nuôi’ chồng, con. Cũng cần phải hiểu thêm rằng tất cả những điều đó người vợ, người thân, đã phải thay chồng, cha, anh chị, để gánh vác một mình – và với một số chị em, còn là lần đầu tiên bước chân vào đời – trong một bối cảnh xã hội đầy hận thù của người CS đối với gia đình Dân-Quân-Cán-Chính từng phục vụ cho chính phủ VNCH, của những năm tiếp sau Tháng Tư 1975.

Về chủ đề thứ tư trong cách phân loại trên của CH.HHH (‘Động viên tinh thần’), tôi muốn làm sáng tỏ thêm khi đối chiếu với nội dung những tù khúc lưu hành tại Trại Nam Hà hồi năm 1980 và những năm tiếp theo sau đó. Có những tù khúc tại Trại Nam Hà, chẳng những làm sáng lên tính kiên cường, bất khuất của anh em bạn tù, chấp nhận mọi hình thức trả thù, kể cả chịu chết, chứ không chấp nhận khuất phục, đầu hàng kẻ thù. Và hơn thế nữa, dù đang ở vào thời điểm đen bạc nhất của cuộc đời, vẫn giữ được tấm lòng sắt son với lý tưởng Quốc gia, và niềm tin tuyệt đối vào một tương lai tươi sáng của một nước Việt Nam có Tự Do, Dân Chủ, Hạnh Phúc, với Tình Yêu Thương.(Sẽ trình bày rõ hơn trong một dịp khác nói về các tù khúc Nam Hà.)

Có một đề nghị của CH.HHH trong bài viết của anh rất đáng được những người có quan tâm nên suy nghĩ, đóng góp thêm ý kiến, và từng bước thực hiện. Đề nghị của CH.HHH rất khiêm tốn: Các anh em bạn tù đã có một thời tham dự sinh hoạt ‘Tù Ca’ trong các trại tù CS (sáng tác, phổ biến, ca hát,. . .) hãy tập hợp lại – ở một nơi nào đó, vào một thời điểm nào đó – để cùng nhau đàn hát cho nhau nghe những bản tù khúc cũ, rồi in ấn, thu CD, DVD nếu có điều kiện, hầu lưu giữ lại cho các thế hệ về sau. Đây là một ý kiến rất có ý nghĩa, và cần được tiến hành càng sớm càng tốt trước khi ‘Thế hệ HO’ trở về với cát bụi.

Tuy nhiên, đề nghị trên trong thực tế xem ra không dễ tiến hành. Những ai sẽ là người cựu tù nhân chính trị có đủ uy tín đứng ra kêu gọi các chiến hữu từng tham gia trong các sinh hoạt ‘Tù Ca’ tụ hội lại?. Vấn đề tài chánh tài trợ cho chương trình cũng cần được đặt ra. Và có thể còn nhiều vấn đề khác nữa khiến cho việc thực hiện gặp trở ngại. Thực ra, một cá nhân, một nhóm thân hữu, hay một hội cựu tù nhân từng sống cùng trại tù, cũng có thể thực hiện được, và trong thực tế điều này đã có. Nhưng để có một chương trình ‘Tù Ca’ có chất lượng, quy tụ được nhiều (ngàn) anh em cựu tù tham dự, và có nhiều tù khúc được trình diễn – để cho nhau nghe, và rồi thu vào CD, DVD -, điều kiện cần có để chương trình thành công là được một hội đoàn, một trung tâm văn hóa, ca nhạc, đứng ra bảo trợ và thực hiện.

Vào thượng tuần tháng 7 năm 2008, trong dịp giới thiệu một cuốn sách nói về trại tù Nam Hà [iii], tôi có cơ hội thảo luận với một vài anh ‘có thẩm quyền’ trong lãnh vực ‘Tù Ca’ như các nhà văn, nhà báo Huy Phương, Nguyên Huy, nhạc sĩ Xuân Điềm, ký giả Nguyên Dzuy,. . . Các anh đều đồng ý đây là một công việc rất có ý nghĩa về văn hóa, về lịch sử, cần được thực hiện để giúp cho các thế hệ trưởng thành sau Tháng Tư 1975 hiểu biết thêm về những gì thế hệ cha ông của họ đã trải qua trong một thời gian đen tối nhất của lịch sử dân tộc Việt Nam. Các anh Nguyên Huy và Xuân Điềm còn cho biết cũng đã nêu vấn đề ngay trên KBC/HN, và kêu gọi các bạn cựu tù nhân chính trị đã sáng tác hoặc có lưu giữ những ‘tù khúc’ khi còn ở trong các trại tù CS hãy gởi về KBC/HN, qua một Mục riêng do anh Nguyên Huy đảm trách. Các anh hy vọng qua đó sẽ có thêm chất liệu cho việc thực hiện những CD, DVD ‘Tù Ca’ có giá trị, có thể lưu giữ lâu dài, dùng làm tài liệu cho lịch sử sau này phán xét chế độ CS. Tuy nhiên những nổ lực trên của các anh cho đến nay chưa thành công vì chưa được sự hưởng ứng rộng rãi.

‘Đại Hội Cựu Tù Nhân Chính Trị’ diễn ra tại Dallas, Texas, vào đầu tháng 10.2008 vừa qua là một dịp may hiếm hoi, vô cùng quý giá cho tất cả những ai quan tâm đến vấn đề ‘Tù Ca’. Không có nơi nào, thời điểm nào, thành phần tham dự nào, mà lại đúng nơi, đúng lúc, đúng đối tượng như lần Đại Hội này để trình diễn lại những tù khúc đã từng một thời lưu truyền – tuy rất kín đáo – trong cái gọi là ‘Trại cải tạo’ từ Bắc đến Nam kể từ sau ngày CS cưỡng chiếm miền Nam Việt Nam Tháng Tư 1975.

Những ‘Tù Ca’ được giới thiệu trong một bối cảnh hội ngộ giữa hằng nhiều ngàn anh chị em cựu tù đầy cảm động như trên, chẳng những là hát cho nhau nghe, mà còn có một tác động vô cùng mạnh mẽ và sâu sắc đến các thế hệ Việt Nam trẻ, giúp họ hiểu rõ hơn bản chất dã man, xảo quyệt, vô nhân bản của CS; đồng thời cảm nhận được tâm tình của các bậc cha ông để từ đó kính trọng, hãnh diện, và yêu thương hơn các bậc trưởng thượng của mình.

Điều đáng tiếc là trong thực tế tại Đại Hội Dallas, chỉ có một số rất ít những ‘Tù Ca’ cũ được trình diễn trong những buổi văn nghệ, do Ban Tù Ca Xuân Điềm, hay do một vài bạn cựu tù vì quá xúc cảm đã tự đứng ra hát. Nếu các tù khúc cũ thời còn trong tù CS được sưu tập đủ (rất nhiều) – được hòa âm lại càng tốt – để đưa vào các chương trình văn nghệ của Đại Hội, thì chắc chắn những kỷ niệm về Đại Hội sẽ theo mãi những cựu tù nhân chính trị đến cuối đời. Chẳng những thế, những DVD thu hình về Đại Hội sẽ là những tài liệu lịch sử vô cùng quý giá dùng để phán xét chế độ CS mai sau.

Qua kinh nghiệm trên, chúng ta thấy có lẽ những người có quan tâm đến việc sưu tầm các ‘Tù Ca’ để thực hiện các CD, DVD cung cấp cho kho tàng lịch sử Việt Nam về sau, đã chưa có những nổ lực đủ, đặc biệt là trong việc phối hợp làm việc chung, để đạt được mục đích. Hiển nhiên, nổ lực chính vẫn là do các anh em cựu tù nhân chính trị tự lo với nhau, nhưng nếu tập thể kêu gọi được một trung tâm văn hóa, văn nghệ, đứng ra bảo trợ và thực hiện một ‘Chương trình Tù Ca’ quy mô và có ý nghĩa không phải là không nên, và điều này cũng không phải là không được.

DVD ‘Lá Thư Từ Chiến Trường’ đã được Trung tâm Asia thực hiện không lâu trước đây để vinh danh những người lính VNCH được, thì một ‘Chương trình Tù Ca’ để giới thiệu tính kiên cường bất khuất, luôn giữ niềm tin sắc son vào lý tưởng Quốc gia, và tình yêu gia đình, được chuyển tải qua những tù khúc do chính những người đã từng một thời trải qua những năm tháng dài đầy đau thương, tủi hận, trong các ngục tù khổ sai của CS, cũng nên lắm chứ? Dĩ nhiên, cho dù là làm một công tác văn hoá mang tính chất lịch sử, vấn đề lợi nhuận của trung tâm thực hiện cũng phải được đặt ra. Điều này có thể đáp ứng được.

Chắc chắn ngay sau khi một chương trình mang chủ đề như trên được phổ biến, hằng nhiều ngàn anh chị em cựu tù nhân chính trị sẽ sẳn sàng mua vé. Các bạn trẻ cũng sẽ tham dự để tìm hiểu thêm về một giai đoạn mà các bậc trưởng thượng của họ một thời đã trải qua, mà trước đó họ chỉ mới được nghe kể lại hoặc đọc qua các hồi ký. Ngoài ra, các CD, DVD, do các trung tâm văn hóa, văn nghệ này phổ biến tiếp theo sau, chắc chắn cũng sẽ được tiêu thụ nhanh chóng với số lượng lớn vì có hằng nhiều trăm ngàn cựu tù nhân chính trị sống rải rác khắp nơi, không thể trực tiếp đi xem ‘Chương trình Tù Ca’.

Vấn đề còn lại là: Làm sao có đủ ‘tù khúc’ để phủ đầy cho chương trình. Điều này có được hay không, tùy thuộc sự hưởng ứng của các anh chị em cựu tù nhân chính trị đã từng tham dự trong các sinh hoạt ‘Tù Ca’ khi còn ở trong các trại tù CS (Các tù khúc chuyển về trung tâm cần ghi rõ tên tác giả, bối cảnh, tâm tình dẫn tới sự hình thành tác phẩm, v.v. . .). Dĩ nhiên, trung tâm có toàn quyền trong việc chọn lọc, soạn hòa âm, nhạc cảnh, hoạt cảnh, v.v. . . cho những tù khúc được chọn. Theo sự hiểu biết của bản thân, có từ 100 – 150 ‘Trại cải tạo’ do chính quyền Hà Nội thiết lập khắp hai miền Nam-Bắc sau Tháng Tư 1975, và hầu như mỗi trại đều có những tù khúc mang sắc thái riêng của trại mình.

Trên đây chỉ là một vài ý kiến đóng góp thêm vào những gì CH.HHH đã nêu lên trong bài viết ‘Chiến sĩ Tù Ca’. Rất có thể còn nhiều anh chị em bạn tù cũ sẽ đóng góp thêm những ý kiến hữu ích khác nữa. Chúng ta phải hiểu rằng những tù khúc này là những dữ liệu lịch sử, là những bằng chứng rất tốt cho việc phán xét chế độ CS Hà Nội mai sau. Những tù khúc này có một bản sắc ‘rất riêng’ và ‘sẽ không bao giờ tái bản lại’. Đây là những chứng tích lịch sử về những người ‘Tù cải tạo’, và thân nhân của họ, đặc biệt là những người vợ. Chính vì bản sắc ‘rất riêng’ của những tù khúc, nó không còn là tài sản riêng của cá nhân mà là của chung của Dân tộc Việt Nam, cần được sưu tầm lại và lưu giữ một cách cẩn trọng.

Từ suy nghĩ trên, để có được những CD, DVD hoàn chỉnh, tiện lợi cho việc lưu trữ, chúng ta rất mong có một trung tâm văn hóa, văn nghệ nào đó có cùng quan tâm, đứng ra bảo trợ và thực hiện một ‘Chương trình Tù Ca’ (tương tự như Chương trình ‘Lá Thư Từ Chiến Trường’ của Trung tâm Asia.) Một chương trình như vậy, chẳng những sẽ giúp có được những DVD giá trị ghi lại những chứng tích lịch sử về những người ‘Tù cải tạo’, mà còn để vinh danh những thân nhân của những người ‘tù không tội’ này, đặc biệt là những người vợ của họ.

Đúng vậy, như đã phân tích ở trên, những người thân, người vợ ‘Tù cải tạo’ ở nhà phải đối diện và đối phó với muôn vàn khó khăn do hoàn cảnh xã hội đổi thay, và nhất là sự hù dọa của bọn CS địa phương, để thay chồng, cha, anh,. . . nuôi dưỡng gia đình, và nuôi chồng, cha, anh trong tù. Chưa hết, sau khi được phóng thích và đi định cư tại một quốc gia thứ ba, những người vợ cũng là những người trước tiên lăn vào cuộc sống mới nơi đất lạ quê người để tạo dựng lại cuộc sống mới cho gia đình. Những người đàn bà này rất đáng được vinh danh. Những CD, DVD này còn giúp cho các thế hệ trưởng thành sau Tháng Tư 1975 hiểu thêm về sự dã man, vô nhân bản của chế độ CS, cũng như hiểu được những gì mà cha mẹ, ông bà họ đã trải qua trước đây, để từ đó biết kính yêu và hãnh diện về các bậc trưởng thượng của mình.

Ngoài ra, chúng ta đang sống trên những đất nước Tự Do và có đủ điều kiện về tiền bạc, kỹ thuật, và tri thức. Những CD, DVD với nội dung như trên rất nên được thực hiện, vì đó sẽ là một đóng góp hữu ích trong nổ lực chung của cộng đồng Việt Nam hải ngoại trong công tác văn hóa, để chống lại những tài liệu văn hóa cố tình bóp méo lịch sử do chế độ CS Hà Nội soạn thảo và phổ biến rộng khắp, hầu giúp cho các thế hệ Việt Nam trẻ về sau, ở ngoại quốc cũng như trong nước, có những hiểu biết đúng đắn hơn về lịch sử cận đại của Dân tộc Việt Nam.

Để thay lời kết, việc tập trung những tù khúc do anh em cựu tù nhân chính trị đã một thời ca hát trong những nhà tù CS của những năm sau Tháng Tư 1975, là một điều cần thiết và cấp bách, trước khi thế hệ chúng ta trở về với cát bụi. Đây là những dữ liệu văn hóa vô cùng quý giá để sau này lịch sử phán xét chế độ CS, cũng như để giúp cho những thế hệ về sau hiểu được tâm tình của các bậc trưởng thượng của mình trong một giai đoạn đen tối nhất của lịch sử Dân tộc Việt Nam cận đại. Mong tất cả những người có cùng quan tâm đến vấn đề hãy chung tay góp sức.

(Trong một dịp khác tôi sẽ lược giải một số tù khúc tiêu biểu của Trại Nam Hà vào đầu năm 1980 và những năm tiếp sau như ‘Tù khúc Thăm Nuôi’ của Nguyễn Văn Tấn, ‘Đôi Giày Dũng Sĩ’ của Nguyễn Văn Hồng, v.v. . .)

Nam California, Tháng 10.2008

Taquanghoang

[i] Trại Nam Hà (còn có tên là ‘Ba Sao’ hay ‘Hà Nam Ninh’) nằm trong một khu thung lũng rộng lớn, có núi vây bọc chung quanh, nằm cách Thị xã Phủ Lý, Tỉnh Hà Nam Ninh khoảng 20 cây số, và cách Hà Nội khoảng 80 cây số về hướng Đông-Nam. Trại bắt đầu giam giữ tù chính trị từ miền Nam chuyển ra từ Tháng 8. 1976. Vào cuối năm 1979, có khoảng 5.000 tù chính trị bị giam tại đây.

[ii] Hằng năm, trại viên Trại Nam Hà (hình sự lẫn chính trị) được nghỉ Tết 2 tuần lễ từ 23 Tết (ngày đưa ‘Ông Táo’ về Trời) đến Mồng 6 Tết. Riêng Tết Canh Thân đầu năm 1980, không hiểu vì lý do gì, trại viên được nghỉ từ 20 Tết, sớm hơn 3 ngày. Sự kiểm soát của BGT cũng dễ dãi hơn, không mấy khi đi tuần tra, từ khi mở cửa buồng giam khoảng 7 giờ sáng, đến 6 giờ chiều. Lợi dụng sự nới lỏng kiểm soát này, trong suốt 17 ngày nghỉ Tết, hầu như ngày nào cũng có những ‘tụ điểm’ để ca hát ‘nhạc vàng’ và ‘tù khúc’, đặc biệt là tại các buồng giam ở xa cổng ra vào Trại. Có một điều cần nói thêm là ngay sau dịp Tết này, đã có nhiều biến cố lớn xảy ra tại đây trong đó có vụ tập thể cùng đứng lên chống đối BGT, dẫn đến việc một số anh em bị biệt giam, tra tấn cho đến chết (trong đó có anh Nguyễn Văn Hồng, tác giả tù khúc nổi tiếng ‘Đôi Giày Dũng Sĩ’), hoặc bị đưa đến trại giam ‘Cổng Trời’ ở Hà Giang.

[iii] Ngày 12.7.2008, tôi có tổ chức ra mắt sách ‘Chuyện tù kể từ TRẠI NAM HÀ’ tại Nam California. Trong sách này tôi có dành một Chương để trình bày về các tù khúc đã được sáng tác và phổ biến tại Trại này vào dịp đầu năm 1980 và tiếp theo sau đó .

Tạquanghoàng

©T.Vấn 2012