(Đọc “TRẦM KHÚC MÙA THU” của Trần Thị Cổ Tích)

Thời gian qua, truyền thông và báo chí trong nước và hải ngoại rầm rập loan tin, về một người đầu bếp Thổ Nhĩ Kỳ, chủ nhân một quán ăn bên ANH, đã rắc muối lên miếng thịt bò dát vàng, phục vụ cho khách hàng với giá 50.000 Mỹ kim, tương đương với 22 tấn lúa …

Riêng tôi chuyện RẮC MUỐI đó chẳng đáng bận tâm. 

Có một thứ RẮC MUỐI KHÁC, cần quan tâm hơn, cần tuyên dương hơn, ngay chính trên quê hương ta, ngay chính trên quê hương xứ Quảng, từ mấy mươi năm nay, mà không ai biết, mà không ai nói tới, đó là RẮC MUỐI VÀO THƠ.

– NẾU BÀ HỒ XUÂN HƯƠNG KHÔNG RẮC MUỐI VÀO THƠ , LIỆU BÂY GIỜ CHÚNG TA CÒN NHỚ:

“Thân em như quả mít trên cây,

Da nó xù xì , múi nó dày.

Quân tử có yêu thì đóng cọc,

Xin đừng Mân mó nhựa ra tay”

(Qủa Mít)

Hay:

“Một lỗ sâu sâu mấy cũng vừa,

Duyên em dính dáng tự nghìn xưa,

Chành ra ba góc, da còn thiếu,

Khép lại đôi bên thịt vẫn thừa”

(Cái Quạt)

– Hay như BÀ HUYỆN THANH QUAN, nếu bà không RẮC MUỐI VÀO THƠ, mãi tới nay, chúng ta có còn những dòng châu ngọc:

“ Nhớ nước đau lòng con quốc quốc,

Thương nhà mỏi miệng cái gia gia,

Dừng chân đứng lại, trời non nước,

Một mảnh tình riêng, ta với ta”

( QUA ĐÈO NGANG )

– Gần chúng ta hơn, thi sĩ QUÁCH THOẠI, nếu ông không rắc muối vào thơ, liệu chúng ta còn nhớ:

NHỮNG BUỔI CHIỀU VIỆT NAM.

“ Tôi đã đi trên những buổi chiều,

Những buổi chiều của quá khứ,

Rất cô liêu.

Và mưa gió rất nhiều,

Trên những buổi chiều Việt nam,

Rất thân yêu.

Của ngày nay,

Tôi cũng đang đi đây,

Ôi con đường dài xác xơ,

Lá vàng heo may,

Bóng dáng xanh xao,

Những em bé ăn mày,

Những người anh,

Máu chảy cả đôi tay,

Chiều chiến tranh,

Những mẹ già run sợ,

Vì tiếng súng cối xay,

Đêm sắp tới rồi.

Người ta đang giết nhau quá mê say”

Chưa hết. 

– Người rắc muối vào thơ tiếp theo là chàng thi sĩ BA TÊ, THANH TÂM TUYỀN:

“ Ném mẩu thuốc cuối cùng xuống dòng sông,

Mà lòng mình thì phơi trên kè đá,

Chiều không xanh, không tím, cũng không vàng,

Những ống khói tàu mệt lả.”

Tiếp theo sau là chàng thi sĩ LUÂN HOÁN, nên chăng gọi chàng là Người Rắc Muối vào mọi ngọn ngành thi ca?

Chàng rắc muối vào ĐĨA THƠ LỤC BÁT, mà chàng hay gọi là thơ 6/8. Chàng rắc muối vào TÔ THẤT NGÔN, đặc biệt là TÔ NGŨ NGÔN, một sở trường của chàng.

Lần nầy, với TRẦM KHÚC MÙA THU, chàng rắc muối vào một NỒI LẨU THẬP CẨM, với vai trò một HẬU VỆ, viết BẠT bằng thơ, mà nhà thơ CAO THOẠI CHÂU, vị trí của một người lính KHINH BINH, viết lời TỰA hay còn gọi là GIỚI THIỆU.

Một ông phía trước, ưỡn ngực ra, một ông phía sau đưa lưng, bảo vệ cho nữ tướng thi sĩ ở giữa, đang điều binh bố trận cho 80 thằng con là 80 bài thơ đủ mọi đề tài, thể loại, hiên ngang chiến đấu, kiên cường xung phong.

Tôi sẽ nói sau tài cầm quân của nữ tướng, mà tôi gọi là THÁNH NỮ RẮC MUỐI VÀO THƠ.

Bây giờ, chúng ta nhâm nhi NỒI LẨU THẬP CẨM của ĐẤNG TÀI HOA XỨ QUẢNG, Luân Hoán.

THAY LỜI BẠT

SÓT MỘT NỤ HỒNG TRÊN ĐẤT THƠ

chưa xưa đã Cổ Tích rồi

dù nhan sắc chẳng thua thời thanh xuân

vâng, tôi đang nhìn chân dung

tự làm thầy bói đoán chừng cho vui.

ngày xưa tôi ghé quê người

mang súng lận bút tới lui xóm làng

núi cao đồi thấp lang thang

bỏ sót nhiều cõi đất vàng chưa qua,

cho dù qua, khó nhận ra

đóa hoa sẽ thở thi ca nuôi đời

nhờ người tôi càng thêm vui

hãnh diện đổ máu giữa trời đất thơ

Quảng Ngãi xưa Quảng Ngãi giờ

tài hoa vẫn đượm ngọt ngào cỏ hoa

những dòng thơ thật thiết tha

mừng cô em gái nâng tà áo hương.

Cổ Tích ngay giữa đời thường

là giá trị khó đo lường ba hoa

kẹo gương đường phổi mạch nha

ngọt thơm hơi thở đậm đà tình thơ.

LUÂN HOÁN

(15.11.2017)

Bây giờ, NGƯỜI RẮC MUỐI VÀO THƠ mà tôi muốn nói lời giới thiệu

là AI, quý vị đọc thơ sẽ biết:

MỘT MÌNH NHỚ LẠI, hồi xưa: 

“ ông kia – nghe rõ đây nè,

từ nay hổng được kè kè theo tui,

ra về thầy bạn đông vui,

lỡ ai ngó thấy tui chui chỗ nào,

lại thêm cái thói tầm phào,

giả đò mượn vở, kẹp vào lá thư,

nắng mưa nhuốm bệnh tương tư,

mắc gì ông kể trong thư vậy cà,

học đâu cái kiểu điệu đà,

ép vào trang vở nhành hoa tím buồn.

hôm nay ngồi ngắm mưa tuôn,

sao lòng cũng … thấy buồn buồn vậy ta.

thôi nghen – tui nói thiệt à,

từ nay chớ có rà rà theo tui

…

nhưng này…nếu … muốn tui vui,

hiên nhà xin đặt… một gùi … ổi thơm.

(hay me cốc xoài gì … cũng được)

 Trần Thị Cổ Tích.

Đây là một bài thơ tình TRẺ CON RẤT NGƯỜI LỚN.

Một bài lục bát ĐẸP mút chỉ.

Vừa răn đe, vừa chiêu dụ, vừa khép lại trái tim, vừa mở lòng đón mời, vừa vỗ về vừa trách móc, trêu tức, ỡm ờ. 

Không nói với nhau bằng ngôn ngữ mà bằng cử chỉ, bằng nụ cười, khoé mắt gởi trao.

Một bài thơ tình đỉnh của thơ tình .

Ai cũng thấy mình trong đó. 

Của hoài niệm tuổi thơ và tình ái học trò. 

Là một bài thơ tình không có tuổi.

Và vì sao tôi gọi NÀNG là THÁNH NỮ RẮC MUỐI VÀO THƠ?

Vì rằng thì là, để tiến tới thời kỳ nầy, THÁNH NỮ, NÀNG đã trải qua hơn 50 năm tu khổ hạnh với tôn giáo là THI CA hay còn gọi là THI ĐẠO.

Năm 17 tuổi, niên học 1971- 1972, lớp 11C, cô học trò TRẦN THỊ TRẦM (TTCT) cuỗm một chiến lợi phẩm, dành cho GIẢI NHẤT MÔN VĂN TOÀN TỈNH QUẢNG NGÃI, giải thưởng gồm những tác phẩm văn học nổi tiếng Việt Nam và thế giới.

1/ CHIẾN TRANH VÀ HOÀ BÌNH, gồm 4 cuốn, bản dịch của học giả NGUYỄN HIẾN LÊ.

2/ THI NHÂN VIỆT NAM của HOÀI THANH và HOÀI CHÂN.

3/ Tự điển TẦM NGUYÊN của tác giả BỬU KẾ.

4/ CÂU CHUYỆN TRIẾT HỌC, Phùng Thăng dịch.

Và nhiều cuốn khác mà NÀNG không nhớ hết khi kể lại trên FB.

Trước TRẦM KHÚC MÙA THU, tác phẩm NÀNG “chơi ” một mình, NÀNG đã có mặt với nhiều trò chơi tập thể khác:

1/ VỀ NGUỒN – nxb Văn học,  2010.

2/ MỘT NGÀN nhà thơ HUẾ (tập 3) – nxb Thuận Hoá, 2010.

3/ TRÀ GIANG THƯƠNG NHỚ –  nxb Hội Nhà Văn, 2014.

4/ 100 NĂM BÍCH KHÊ – nxb Hội Nhà Văn, 2016.

5/ TÂN HIỆP THƠ – nxb Đồng Nai, 2015.

6/ HƯƠNG XƯA GỞI LẠI – nxb  Hội Nhà Văn, 2015.

7/ LẮNG ĐỌNG THANH XUÂN – nxb Hội Nhà Văn, 2020.

8/ THƠ VIỆT ĐẦU THẾ KỶ 21 – nxb Nhân Ảnh (Hoa Kỳ), 2018.

Và nhiều bài viết đơn lẻ, cộng tác với các tạp chí, trang mạng trong nước và hải ngoại.

Từ một cô nữ sinh 17 tuổi năm 1971, 50 năm sau, tài sản của cô là một biển trời chữ nghĩa. 

Với ngần ấy tác phẩm, lai láng nguồn thơ, sung mãn nhiệt tâm, một lòng đau đáu với văn chương, không ngừng nghỉ, không kịp thở, đuổi bắt nguồn thi hứng thường trực trong đêm, miệt mài giữa ngày, giữa bao nỗi lo toan, nhưng không sáng tác dồn dập mà chỉ nhả tơ khi cảm hứng đủ chín để viết thành thơ.

Thi sĩ theo học ban Anh Văn, trường đại học sư phạm Huế, chưa kịp xong khóa học 4 năm thì phải từ giã trường vào năm 1975, sau khi hết năm thứ hai, vì hoàn cảnh gia đình…

Về Quảng Ngãi, NÀNG là cô giáo dạy tiếng Anh, từng chuyển ngữ một số truyện ngắn văn chương Anh sang văn chương Việt.

Mọi người nghĩ sao, đánh giá thế nào, tôi không biết. 

Nhưng riêng tôi, tôi bái phục nhà thơ, một trí thức vẹn toàn.

Như thế đã đủ bảo chứng giá trị “tới luôn bác tài” chưa, cho một TRẦM KHÚC MÙA THU, tượng đài kiêu hãnh, ngạo nghễ giữa cõi đời và người trăm nỗi buốt nhói, nhiêu khê?

TRẦM KHÚC MÙA THU, là khúc ca, khúc hát mùa thu, của một thiếu phụ tên TRẦM, TRẦN THỊ TRẦM.

Hay khúc nhạc mùa thu trời chiều quyến rũ, giữa thinh không bao la bát ngát, của mùi hương TRẦM, QUẾ phảng phất Hương Phật Đà thắp sáng đêm đêm?

TRẦM KHÚC MÙA THU hay khúc nhạc trầm trầm, nghĩa là không bay bổng, mà là thầm thì lời nỉ non, tình tự của lứa đôi?

Thực sự, TRẦM KHÚC MÙA THU (TKMT) là gì? 

TKMT là một tác phẩm văn học, còn được gọi là một tập thơ, còn được gọi là đứa con tinh thần của người thai nghén, mang nặng đẻ đau.

Với độc giả, nó là món ăn tinh thần.

Mà, gọi nó là món ăn tinh thần, cũng có thể gọi là mồi. 

Cũng có thể gọi TKMT là một bàn nhậu hay mâm cỗ văn chương.

Tôi cũng nói rằng, những ai không tham dự mâm cỗ nầy là một thiệt thòi lớn.

Tôi cũng nói rằng, những ai đến với mâm cỗ nầy mà vội vàng ra đi, hay rời bàn nhậu sớm, tôi gọi họ là những kẻ phá mồi.

Hãy ngồi vào bàn nhậu, thật lâu, phải nhâm nhi, phải ngấu nghiến, đừng vội nuốt, mới thấy được, mới cảm nhận được, ngoài vị mặn của muối, mà THÁNH NỮ rắc vào thơ, còn có vị cay đậm đà của hạt tiêu, khác xa cái cay tàn bạo, côn đồ của trái ớt chìa vôi hay ớt hiểm chỉ thiên, tàn canh gió lộng.

Muối, tiêu, còn thêm hành tỏi, tương chao xì dầu, thấm vào đĩa Lục bát, tô Tám chữ, vịm Ngũ ngôn và đừng quên nồi lẩu thập cẩm của ông vua lục bát LUÂN HOÁN, người lính vị trí hậu vệ, mà khinh binh là anh cả CAO THOẠI CHÂU trên trận địa quê nhà của nữ sĩ.

TRẦM KHÚC MÙA THU gồm 80 bài thơ nhiều thể loại, đan trải qua nhiều đề tài, nhiều cung bậc tình cảm, tình thơ ngút trời sương khói.

Nơi đó có tình nhà, tình nước, tình quê cùng tình bè bạn, không thiếu vắng một nhan sắc nào, một bóng dáng nào.

Kinh nghiệm bản thân cho tôi thấy rằng và chắc chắn tôi nói đúng.

Đọc thơ của cô TRẦM, chị TRẦM, bà TRẦM hay TRẦN THỊ CỔ TÍCH , trong TKMT một hai lần không thấy hay, nó đang nằm ngoài da, ngoài tai… Nhưng đọc nhiều lần, như tôi, hơn 10 lần, tôi mới thấy hay, thấy ngấm, tiếng thơ, hồn thơ mới len vào tâm hồn, trái tim người thưởng thức.

Nghe tôi, bạn làm như vậy đi. 

Thú vị lắm. 

Đã vô cùng…

Hãy nghe tác giả bày tỏ kinh nghiệm một lần hôn nhau, bạn sẽ thấy đã ôi là đã, với nụ hôn đầu đời thiếu nữ :

KHI TA HÔN NHAU

em kiểng chân lên/ háo hức đón từ anh/ nụ hôn mùi thuốc lá/

lửa trời hừng hực/ em ngún dần ngún dần/ cháy đến tận cùng trên môi anh/

khi anh hôn em/ nụ hôn mùi rượu chát/ hương xuân tràn căng ngực/ nồng nàn bứt rứt/ tim em lảo đảo say mèm/

khi ta hôn nhau/ nụ hôn mùi thuốc phiện/ anh dật dờ trong cơn nghiện/ quằn quại nỗi nhớ mộng du/

khi ta hôn nhau/ nụ hôn từ tạ/

đất hỏi trời mưa sao mắt em ướt thế,

mây hỏi gió rừng sao cỏ úa trên mi anh.

cây hỏi cây sao tiếng hót ban chiều bay mất,

người hỏi người/ sao lòng quá chật/ 

ta hỏi mình/ tình nào không chênh vênh

.

Đẹp như thế, thơ hay như thế, lãng mạn hơi bị nhiều như thế…

Thơ tình của NÀNG nhất nhất vô phương chuyển tải.

BẮT ĐẦU.

đã bắt đầu đêm nghĩ về nhau,

phương xa dòng nước có xanh màu,

thuyền qua từng nhánh sông lấp lửng,

có nhánh riêng nào cho mai sau.

 .

đã bắt đầu mơ, bắt đầu mơ,

nửa khuya trăng thả một giòng thơ,

à ơi ve vuốt hoài thân sóng,

sóng rung, sóng động, sóng vỡ bờ.

 .

đã bắt đầu nhớ một người thôi,

nghe chừng hơi thở đốt bờ môi,

nghe chừng hương ấm luồn da thịt,

gió xoắn về đâu gió rã rời.

. 

đã bắt đầu quên bẵng nỗi buồn,

náo nức lưng trời thánh thót chuông,

ngày lên trổi tiếng kinh cầu ấy,

lộng lẫy trong lòng một tiếng… thương

 .

Đọc thơ tình của TRẦM, TRẦN THỊ CỔ TÍCH.

Khỏe re. 

NÀNG thật thà khai báo hết. 

Ta chỉ biết đọc, nghe, thưởng thức, vui sướng với cái hạnh phúc của NÀNG.

Đọc, nghe, ngắm, vui, sướng.

Cảm ơn NÀNG.

CÓ THỂ LÀ NHƯ THẾ.

có thể đến một lúc nào đó/ cũng có thể ngay phút giây này/ 

ta không còn yêu nhau nữa/

em vẫn yêu/ tình – của – chúng – ta/

yêu những lá thư/ những câu thơ/ những nụ hôn/ tuôn trào dung nham hừng hực/

từ núi lửa yêu thương/ từ nỗi lòng ủ kín/

 mười năm bươn bả ngược dòng/ vội vã yêu/

cuống quýt nâng niu tháng ngày lạc mất/

mười năm/ thơ là máu nuôi tình/

sông núi mịt mờ gửi nỗi nhớ nuôi nhau/

mười năm/ nước mắt ngâm biển mặn/ trái đắng nuốt trong lòng/

chưa muối nổi tình sâu…/

dẫu thế nào/ vẫn mãi là em/ người canh giữ ngôi đền nhỏ/ xây bằng những câu thơ/ riêng cho một chuyện tình.

Đọc thơ tình của TRẦM, TRẦN THỊ, tôi chợt nhớ tới bài hát mà tôi chỉ nhớ một câu. 

Nhưng không sao, Thơ TRẦM giúp tôi đỡ nhớ.

“ ANH YÊU EM 

ANH YÊU EM

NHƯ RỪNG YÊU THÚ DỮ”

Cảm ơn NÀNG, tình cũng mãnh liệt không kém:

“NHỮNG NỤ HÔN

TUÔN TRÀO DUNG NHAM HỪNG HỰC

TỪ NÚI LỬA YÊU THƯƠNG

TỪ NỖI LÒNG Ủ KÍN “

 .

” MƯỜI NĂM, 

THƠ LÀ MÁU NUÔI TÌNH,

SÔNG NÚI MỊT MỜ GỬI NỖI NHỚ NUÔI NHAU.

MƯỜI NĂM, 

NƯỚC MẮT NGÂM BIỂN MẶN,

TRÁI ĐẮNG NUỐT TRONG LÒNG,

CHƯA MUỐI NỔI TÌNH SÂU “

 .

Những câu thơ hay khủng khiếp. 

Đọc, mà lạnh xương sống.

Sướng ơi là sướng!

Cảm ơn NÀNG, 

TRẦM, TRẦN THỊ…

 .

Xin thưa quý Thượng đế,

Độc giả là Thượng đế,

THƠ TÌNH CỦA BÀ ẤY LÀM TÔI ẤM ĐẦU

TÔI MUỐN SỐT.

Bài thơ sau đây sẽ làm chúng ta HẠ HỎA, nếu như quý vị cũng cao máu như tôi!

Đã đến lúc chấm dứt thôi.

Chứ thơ bà ấy hay như thế!

Thơ tình như thuốc phiện, bạch phiến…

Đọc, đọc và đọc…

Ai mà chịu thấu.

Bài thơ sau, như liều dược thảo, giải tỏa nguồn cơn:

NGÀY TÔI VỀ QUẢNG NGÃI CÓ VUI KHÔNG?

tôi đã về,

Quảng Ngãi có vui không,

nắng sân ga run run màu hạnh ngộ,

sợi tóc mềm ngân nga lời ca nhỏ,

vỗ về tôi bao con sóng dịu dàng.

 .

ngày tôi về Quảng Ngãi có vui không?

tách cà phê gợi hương mùa xanh cũ,

gió sông Trà thổi tung niềm xa xứ,

đời phong ba nay tìm lại quê nhà.

 .

đón tôi về Quảng Ngãi có vui không? 

khuya biển thức kể chuyện đời giông bão,

mắt người sâu mà nỗi sầu chưa cạn,

lời riêng chung, chén rượu cháy môi cười.

 .

buồn hay vui cũng xin cùng ngồi lại,

quá nửa dốc đời, mấy nẻo phù vân,

tôi trở về, ấm tình quê tình bạn,

gọi bao lần,

Quảng Ngãi dấu yêu ơi…

 .

Đọc thơ tình của TRẦM, ta đã “hot”, lên cơn sốt, đôi lúc và có khi nóng đầu và chóng mặt . 

Đọc NGÀY TÔI VỀ QUẢNG NGẢI CÓ VUI KHÔNG, thân yêu, dịu dàng, sực nức mùi quê hương, sông nước, cỏ cây hoa lá miền thôn dã. 

Lòng ta đã lặng thầm, lâng lâng hồn nước tình quê.

Vậy, tiếp tục chơi tiếp, chạy, bay, nhảy vào vườn thơ 4 chữ của TRẦM, như một sở trường của NÀNG, mang nét THIỀN và TRÍ TUỆ rất đỗi sáng ngời, của một dáng dấp đạo hạnh.

TRÊN CÁNH MÂY TRÔI.

tôi dành cho tôi,

một ngày tĩnh lặng,

ngồi vẽ đời mình,

trên cánh mây trôi.

 .

mây suốt đời bay,

qua rừng qua núi,

ngất ngưỡng phiêu bồng,

một cõi mênh mông.

 .

tôi dành cho tôi,

trọn lời yêu dấu,

chôn hết u sầu,

vào chốn hư không.

 .

đời vui theo nắng,

lên đồi thông ngàn,

bỏ quên cay đắng,

bỏ quên phũ phàng.

 .

tôi dành cho tôi,

một đóa sen ngời,

nở từ muôn kiếp

trên môi Phật về.

Trần Thị Cổ Tích

10.11.2021

nối tiếp bài thơ TÔI DÀNH CHO TÔI.

TÔI DÀNH CHO TÔI.

tôi dành cho tôi

một ngày tĩnh lặng

ngồi xếp đời mình

trong chiếc lá khô.

.

lá đã từng xanh

hết mình xanh ngát

lá đã từng vàng

ngây ngất thu sang.

 .

tôi dành cho tôi

bộn bề nhang khói

ngơ ngác nỗi buồn

biệt dấu trăm năm.

 .

mùa đi thao thức

chôn lời ước thề

chuyện tình đau nhức

mù không nẻo về.

 .

tôi dành cho tôi

một đóa hoa ngời

nở từ muôn kiếp

trên môi một người.

(2018)

.

THƠ TÌNH CỦA TRẦM NHỨC NHỐI QUÁ, BỎ ĐI KHÔNG ĐÀNH.

CÙNG NHAU CHÚNG TA ” NHÂM NHI ”  MỘT BÀI NỮA THÔI NHÉ .

TRẦM KHÚC MÙA THU.

dẫu chỉ một phần trăm hy vọng,

anh vẫn gửi em lời tỏ tình mạo hiểm,

không hề gạn lọc chuốt trau ngôn từ đẹp đẽ,

xây xẩm quay cuồng anh bối rối lời thơ.

 .

làm sao đây,

khi em đã ném đi chiếc chìa khóa mùa xuân,

trong một ngày trái tim không còn nguyên vẹn.

những mảnh vỡ niềm tin băm nát linh hồn.

 .

trả lời thế nào đây,

bóng tối thời gian dần khép,

ta còn gì cho nhau ngoài xưa cũ não nề,

hai mảnh đời chập chờn màu hư ảo,

chữ yêu thương sao có thể nguyên lành.

 .

đừng trách chi lời chối từ nghiệt ngã,

đã dừng lại trong em từ lâu những nốt nhạc tình,

ở xa kia anh núi cao chơ vơ chiều sương khói,

xin cúi chào người,

muộn mất rồi,

em bóng nhỏ đường mưa.

(2019)

Nhà thơ là một người con của Huế, sinh ra và lớn lên ở Quảng Ngãi.

Nỗi nhớ thương HUẾ đau đáu trong lòng.

Đây là một bài thơ NÀNG làm cho HUẾ ngày trở về quê xưa chốn cũ.

VỀ HUẾ

bước rón rén kẻo giật mình trưa Huế, 

tôi trở về tìm trong-vắt-nụ-thời- gian.

hoàng thành xưa xốn xang màu rêu nhớ,

sông Hương ngừng trôi sững một câu hò.

 .

tôi vén từng con sóng tìm em,

tìm bóng dáng bạn bè,

tìm giấc mơ giấu trong lòng Huế,

thuở lá non tơ cứ tưởng đã xanh cành.

 .

em bỏ Huế đi đâu,

để bao năm qua những con đường quên ngủ,

hoa bâng khuâng ray rứt tím trên đồi,

nhịp Trường Tiền nửa vòng cong lơ lửng,

Túy Vân bạc đầu khản giọng gọi mùa xanh.

 .

siết tay Huế,

siết tay những ngọt ngào rất Huế,

phút yên bình,

tôi cười khóc với… tôi xưa…

 .

TRẦM, TRẦN THỊ, là một cô gái HUẾ. 

Rất đẹp. 

Những điều khác, tôi đã nói hay không can đảm nói.

Nàng đẹp, đến nỗi, có một ông nhà thơ nọ, ngoài thất tuần, thấy chân dung nhan sắc NÀNG, cầm lòng không đậu, cũng phóng bút bốn câu thơ tội nghiệp biết mấy, thượng đế ơi.

” NGƯỜI ĐẸP, THƠ HAY,

NHÌN, ĐỌC ĐỀU SAY,

ĐÚNG LÀ Ủ RƯỢU,

MEN THI TUYẾT THAY “

Cao thoại Châu.

Để chấm dứt bài viết nầy, dù lòng tôi chưa muốn, tôi xin kể một giai thoại văn chương, không biết gọi giai thoại văn chương có đúng không, LIÊN QUAN ĐẾN NGƯỜI ĐÀN BÀ HUẾ.

Chuyện kể rằng thì là :

Trong một cuộc rượu giữa những nhà văn, nhà thơ gốc Hà nội tại Sài Gòn vào giữa thập niên 60, không biết câu chuyện rượu chè dẫn dắt thế nào, nhà văn TRẦN PHONG GIAO phán một câu xanh rờn:

VỚI ĐÀN BÀ HUẾ, CHỈ NÊN LÀM TÌNH NHÂN, ĐỪNG NGU LẤY LÀM VỢ.

Câu nói nầy tới tai bà NHÃ CA, TRẦN THU VÂN.

Bà giận tím gan, dầm mật. 

Kẹt một nỗi, là lúc đó bà đang cặp bồ với thi sĩ TRẦN DẠ TỪ.

Lẽ nào vì mày, mà tao mất chồng.

Thế là bà vận động, kéo lôi, thầm thì, chiêu dụ hai bà nhà văn Túy Hồng, Nguyễn thị Hoàng, cùng gốc Huế, lập tổ TAM TAM, HỢP ĐỒNG TÁC CHIẾN, BA MŨI GIÁP CÔNG, TIỀN PHÁO HẬU XUNG.

Trợ lực cho ba bà, có thêm hai ông Bắc kỳ 54 NẰM VÙNG, MAI PHỤC, ĐỘN THỔ là nhà thơ TRẦN DẠ TỪ, đang ghẹo bà Nhà Ca, nhà văn THANH NAM đang đá lông nheo bà Tuý Hồng.

Kết thúc trận địa, nhà văn Trần phong Giao phải xin lỗi công khai trên báo chí, trong một tiệc rượu sau đó mà TPG phải chung chi khá đậm.

Chuyện này văn giới trước 1975, râm ran.

Có chi mô, hè.

Lê Mai Lĩnh

Cõi Người Ta (16) – Tranh: THANH CHÂU

I. Màn giáo đầu:

1.Lời mời gọi/  Bài viết có nhiều tài liệu hay, vui, lạ, mới, cho những ai muốn biết, viết, về hiện tình trong nước, buổi thoái trào của chủ nghĩa Cọng sản và những chế độ độc tài toàn thế giới.

Bài viết được cấu trúc, với một hình thức không giống ai, nên, nên cần đảo mắt nhìn, để cảm nhận cái lôi cuốn, hấp dẫn của nó. Xin mời.

 2.Lời tạ lỗi.

Đã lâu, có nhiều lúc, trong các bài viết của tôi, tôi không gọi rõ quý vị là Hèn hay Sợ chết.

Nhưng dưới những dạng ngôn ngữ khác, tôi cũng liệt quý vị, same same: Hèn, Sợ chết.

Bài viết này là một phân trần, sửa sai, thấu hiểu, cũng như là một lời tạ lỗi, gởi tới QUÝ NGÀI.

 3. Lời cảm ơn:

Tôi nảy sinh ý định viết bài ni, là tại vì trên FB, xuất hiện một bản tin, liên quan tới thi sĩ Nguyễn Duy, về tiệm PHỞ XỊN, do cô con dâu đứng bếp, mà thi sĩ là cấp chỉ huy, vừa chiến thuật và chiến lược, có kèm theo hình ảnh các thực khách, mà tôi đoán không sai, là các vị, trong giới cầm bút, chơi trò chơi chữ với nghĩa.

Nếu chỉ chừng đó và ấy, hay ấy và đó, tôi cũng chưa phóng bút, mô nà.

Nhưng mà là, dưới tấm hình đó, ngài triết gia Nguyễn hữu Liêm, có lời còm:

Sau 50 năm, sao nụ cười của quý vị chưa thật sự tươi vui, vẫn còn niềm u uẩn.

Tôi không kịp lưu lại, vì đến giờ rửa chén bát, mà chậm trễ, nữ hoàng tôi cúp tiêu chuẩn. 

Khi có thể, thì bài đã không còn nữa.

Tôi cảm ơn Duy và Liêm, hai người đáng bậc thầy của tôi, cho nguồn hứng thú viết bài ni.

Amen.

II. Thực đơn khai vị.

Trước khi vào nội dung chính, mà tôi gọi là thực đơn chủ lực, gồm:

Mặc cảm phạm tội/ Mặc cảm bất lực/ Nỗi bơ vơ của bầy ngựa già, tôi xin nghiêng minh, kính cẩn, mời chư liệt quý vị nhâm nhi vài món khai vị :

NGUYỄN DUY, thi sĩ.

Cướp.

con ơi mẹ dặn câu này,

cướp đêm là giặc cướp ngày là quan – (ca dao xưa)

.

Cướp xưa băng nhóm làng nhàng,

cướp nay có đảng có đoàn hẳn hoi,

có con dấu đóng đỏ tươi,

có còng, có súng, dùi cui nhà tù,

cướp xưa lén lút tù mù,

cướp nay gióng trống phất cờ phóng loa,

con trời bay lả bay la.

cướp trên bàn giấy, cướp ra cánh đồng.

dân oan tuôn lệ ròng ròng,

mất nhà, mất đất, nát lòng miền quê,

tiếng than vang động bốn bề,

cướp từ thôn xóm tiến về thành đô,

ai qua thành phố Bác Hồ,

mà coi cướp đất, bên bờ Thủ Thiêm.

bây giờ mẹ phải dặn thêm,

quan tham là cướp cả đêm lẫn ngày.

TRẦN PHƯƠNG, nguyên phó thủ tướng chính phủ Việt cộng.

1. Chủ nghĩa xã hội được đưa ra, chỉ để bịp thiên hạ.
2. Chủ nghĩa xã hội đã thất bại, chủ nghĩa cọng sản là ảo tưởng.
3. Chúng ta tự lừa dối chúng ta và chúng ta lừa dối người khác.

BÙI MINH QUỐC. Thi sĩ.

 – “ Cái guồng máy nhục mạ con người,

Mang bộ mặt hiền lành của người cuốc đất,

Trọn tuổi Xuân ta hiến dâng cuồng nhiệt,

Lại đúc lên cổ máy này.”

DƯƠNG THU HƯƠNG, nhà văn.

“ Vào Nam tôi mới hiểu rằng, chế độ ngoài Bắc là chế độ man rợ, vì nó chọc mù mắt con người, bịt lỗ tai con người. 

Trong khi đó ở miền Nam người ta có thể nghe bất cứ thứ đài nào, Pháp, Anh, Mỹ… nếu người ta muốn.

Đó mới là chế độ của nền văn minh. Và thật chua chát khi nền văn minh đã thua chế độ man rợ. 

Đó là sự hàm hồ và lầm lần của lịch sử”.

NGUYỄN QUANG LẬP, nhà văn.

SÀI GÒN GIẢI PHÓNG TÔI.

Mãi tới ngày 30 tháng 4  năm 1975 tôi mới biết thế nào là ngày sinh nhật.  Quê tôi người ta chỉ quan tâm tới ngày chết, ngày sinh nhật là cái gì rất phù phiếm. Ngày sinh của tôi ngủ yên trong học bạ, chỉ được nhắc đến mỗi kì chuyển cấp. 

Từ thuở bé con đến năm 19 tuổi chẳng có ai nhắc tôi ngày sinh nhật, tôi cũng chẳng quan tâm. 

Đúng ngày “non sông thu về một mối” tôi đang học Bách Khoa Hà Nội, cô giáo dạy toán xác suất đã cho hay đó cũng là ngày sinh nhật của tôi. 

Thật không ngờ. Tôi vui mừng đến độ muốn bay vào Sài Gòn ngay lập tức, để cùng Sài Gòn tận hưởng “Ngày trọng đại”.

Kẹt nỗi tôi đang học, ba tôi không cho đi. Sau ngày 30 tháng 4 cả nhà tôi đều vào Sài Gòn, trừ tôi. Ông bác của tôi dinh tê vào Sài Gòn năm 1953, làm ba tôi luôn ghi vào lý lịch của ông và các con ông  hai chữ “đã chết”, giờ đây là triệu phú số một Sài Gòn. 

Ba tôi quá mừng vì ông bác tôi còn sống, mừng hơn nữa là “triệu phú số một Sài Gòn”. Ông bác tôi cũng mừng ba tôi hãy còn sống, mừng hơn nữa là “gia đình bảy đảng viên cộng sản”. 

Cuộc đoàn tụ vàng ròng  và nước mắt. Ông bác tôi nhận nước mắt đoàn viên bảy đảng viên cộng sản, ba tôi nhận hơn hai chục cây vàng đem ra Bắc trả hết nợ nần còn xây được ngôi nhà ngói ba gian hai chái. Sự đổi đời diệu kì.

 Dù chưa được vào Sài Gòn nhưng tôi đã thấy Sài Gòn qua ba vật phẩm lạ lùng, đó là bút bi, mì tôm và cassette của thằng Minh cùng lớp, ba nó là nhà thơ Viễn Phương ở Sài Gòn gửi ra cho nó. Chúng tôi xúm lại quanh thằng Minh xem nó thao tác viết bút bi, hồi đó gọi là bút nguyên tử. 

Nó bấm đít bút cái tách, đầu bút nhô ra, và nó viết. Nét mực đều tăm tắp, không cần chấm mực không cần bơm mực, cứ thế là viết. 

Chúng tôi ai nấy há hốc mồm không thể tin nổi Sài Gòn lại có thể sản xuất được cái bút tài tình thế kia.

         Tối hôm đó thằng Mình bóc gói mì tôm bỏ vào bát. Tưởng đó là lương khô chúng tôi không chú ý lắm. Khi thằng Minh đổ nước sôi vào bát, một mùi thơm rất lạ bốc lên, hết thảy chúng tôi đều nuốt nước bọt, đứa nào đứa nấy bỗng đói cồn cào. 

Thằng Minh túc tắc ăn, chúng tôi vừa nuốt nước bọt vừa cãi nhau. Không đứa nào tin Sài Gòn lại có thể sản xuất được đồ ăn cao cấp thế kia. Có đứa còn bảo đồ ăn đổ nước sôi vào là ăn được ngay, thơm ngon thế kia, chỉ giành cho các du hành vũ trụ, người thường không bao giờ có.

         Thằng Minh khoe cái cassete ba nó gửi cho nó để nó học ngoại ngữ. Tới đây thì tôi bị sốc, không ngờ nhà nó giàu thế. Với tôi cassete là tài sản lớn, chỉ những người giàu mới có. 

Năm 1973  quê tôi lần đầu xuất hiện một cái cassete của một người du học Đông Đức trở về. Cả làng chạy đến xem máy ghi âm mà ai cũng đinh ninh đó là công cụ hoạt động tình báo, người thường không thể có. 

Suốt mấy ngày liền, dân làng tôi say sưa nói vào máy ghi âm rồi bật máy nghe tiếng của mình. Tôi cũng được nói vào máy ghi âm và thật vọng vô cùng không ngờ tiếng của tôi lại tệ đến thế.  

Một ngày tôi thấy tài sản lớn ấy trong tay một sinh viên, không còn tin vào mắt mình nữa. 

Thằng Minh nói, rẻ không à. Thứ này chỉ ghi âm, không có radio, giá hơn chục đồng thôi, bán đầy chợ Bến Thành. Không ai tin thằng Minh cả. Tôi bỉu môi nói với nó, cứt! Rứa Sài Gòn là tây à? Thằng Mình tủm tỉm cười không nói gì, nó mở casete, lần đầu tiên chúng tôi được nghe nhạc Sài Gòn, tất cả chết lặng trước giọng ca của Khánh Ly trong  Sơn ca số 7. 

Kết thúc Sơn ca số 7 thằng Hoan bỗng thở hắt một tiếng thật to và kêu lên, đúng là tây thật bay ơi!

Sài Gòn là tây, điều đó hấp dẫn tôi đến nỗi đêm nào tôi cũng mơ tới Sài Gon.  

Kì nghỉ hè năm sau, tháng 8 năm 1976, tôi mới được vào Sài Gòn. Ba tôi vẫn bắt tôi không được đi đâu, “ở nhà học hành cho tử tế”, nhưng tôi đủ lớn để bác bỏ sự ngăn cấm của ông. Hơn nữa cô họ tôi rất yêu tôi, đã cho người ra Hà Nội đón tôi vào. Xe chạy ba ngày ba đêm tôi được gặp Sài Gòn.

Tôi sẽ không kể những gì lần đầu tôi thấy trong  biệt thự của ông bác tôi, từ máy điều hòa, tủ lạnh, ti vi tới xe máy, ô tô, cầu thang máy và bà giúp việc tuổi năm mươi một mực lễ phép gọi tôi bằng cậu. 

Ngay mấy cục đá lạnh cần lúc nào có ngay lúc đó cũng đã làm tôi thán phục lắm rồi. Thán phục chứ không ngạc nhiên, vì đó là nhà của ông triệu phú. 

Xin kể những gì buổi sáng đầu tiên tôi thực sự gặp gỡ Sài Gòn.

Khấp khởi và hồi hộp, rụt rè và cảnh giác, tôi  bước xuống lòng đường thành phố Sài Gòn và gặp ngay tiếng dạ ngọt như mía lùi của bà bán hàng tạp hóa đáng tuổi mạ tôi. Không nghĩ tiếng dạ ấy giành cho mình, tôi ngoảnh lại sau xem bà chủ dạ ai. Không có ai. Thì ra bà chủ dạ khách hàng, điều mà tôi chưa từng thấy. Quay lại thấy nụ cười bà chủ, nụ cười khá giả tạo. Cả tiếng dạ cũng giả tạo nhưng với tôi là  trên cả tuyệt vời. Từ  bé cho đến giờ tôi toàn thấy những bộ mặt lạnh lùng khinh khỉnh của các mậu dịch viên, luôn coi khách hàng như những kẻ làm phiền họ. 

Lâu ngày rồi chính khách hàng cũng tự thấy mình có lỗi và chịu ơn các mậu dịch viên.  

Nghe một tiếng dạ, thấy một nụ cười của các mậu dịch viên dù là giả tạo cũng là điều không tưởng, thậm chí là phi lí.

Tôi mua ba chục cái bút bi về làm quà cho bạn bè. Bà chủ lấy dây chun bó bút bi và cho vào túi nilon, chăm chút cẩn thận cứ như bà đang gói hàng cho bà chứ không phải cho tôi. Không một mậu dịch viên nào, cả những bà hàng xén quê tôi, phục vụ khách hàng được như thế, cái túi nilon gói hàng càng không thể có. Ai đòi hỏi khách hàng dây chun buộc hàng và túi nilon đựng hàng sẽ bắt gặp cái nhìn khinh bỉ, vì đó là đòi hỏi của một kẻ không hâm hấp cũng ngu xuẩn. 

Giờ đây bà chủ tạp hóa Sài Gòn làm điều đó hồn hậu như một niềm vui của chính bà, khiến tôi sửng sốt.

Cách đó chưa đầy một tuần, ở Hà Nội tôi đi sắp hàng mua thịt cho anh cả. Cô mậu dịch viên hất hàm hỏi tôi, hết thịt, có đổi thịt sang sườn không? Dù thấy cả một rổ thịt tươi dưới chân cô mậu dịch viên tôi vẫn đáp, dạ có! Tranh cãi với các mậu dịch viên là điều dại dột nhất trần đời. Cô mậu dịch viên ném miếng sườn heo cho tôi. Cô ném mạnh quá, miếng sườn văng vào tôi. Tất nhiên tôi không hề tức giận, tôi cảm ơn cô đã bán sườn cho tôi và vui mừng đã chụp được miếng sườn, không để nó rơi xuống đất. 

Kể vậy để biết vì sao bà chủ tạp hóa Sài Gòn đã làm tôi sửng sốt.

Rời quầy tạp hóa tôi tìm tới một quán cà phê vườn. Uống cà phê để biết, cũng là để ra dáng ta đây dân Sài Gòn. 

Ở Hà Nội tôi chỉ quen chè chén, không dám uống cà phê vì nó rất đắt. Tôi ngồi vắt chân chữ ngũ nhâm nhi cốc cà phê đen đá pha sẵn, hút điếu thuốc Captain, tự thấy mình lên hẳn mấy chân kính. Không may tôi vô ý quờ tay làm đổ vỡ ly cà phê. Biết mình sắp bị ăn chửi và phải đền tiền ly cà phê mặt cậu bé hai mươi tuổi đỏ lựng. Cô bé phục vụ chạy tới vội vã lau chùi, nhặt nhạnh mảnh vỡ thủy tinh với một thái độ như chính cô là người có lỗi. Cô thay cho tôi một ly cà phê mới nhẹ nhàng như một lẽ đương nhiên. Tôi thêm một lần sửng sốt.

Một giờ sau tôi quay về nhà ông bác, phát hiện sau nhà là một con hẻm đầy sách. Con hẻm ngắn, rộng rãi. Tôi không nhớ nó có tên đường hay không, chỉ nhớ rất nhiều cây cổ thụ tỏa bóng sum sê, hai vỉa hè đầy sách. Suốt buổi sáng hôm đó tôi tha thẩn ở đây. Quá nhiều sách hay, tôi không biết nên bỏ cuốn gì mua cuốn gì. Muốn mua hết phải chất đầy vài xe tải.  

Giữa hai vỉa hè mênh mông sách đó, có  cả những cuốn sách Mác – Lê. Cuốn Tư Bản Luận của Châu Tâm Luân và Hành trình trí thức của Karl Marx  của Nguyễn Văn Trung cùng nhiều sách khác. 

Thoạt đầu tôi tưởng sách từ Hà Nôi chuyển vào, sau mới biết sách của Sài Gòn xuất bản từ những năm sáu mươi. Tôi hỏi ông chủ bán sách, ở đây người ta cũng cho in sách Mác – Lê à? Ông chủ quán vui vẻ nói, dạ chú. 

Sinh viên trong này học cả Mác – Lê. Tôi ngẩn ngơ cười không biết nói gì hơn.

Chuyện quá nhỏ, với nhiều người là không đáng kể, với tôi lúc đó thật khác thường, nếu không muốn nói thật lớn lao. 

Tôi không cắt nghĩa được đó là gì trong buổi sáng hôm ấy. Tôi còn ở lại Sài Gòn thêm 30 buổi sáng nữa, vẫn không cắt nghĩa được đó là gì. 

Nhưng khi quay ra Hà Nội tôi bỗng sống khác đi, nghĩ khác đi, đọc khác đi, nói khác đi. 

Bạn bè tôi ngày đó gọi tôi là thằng hâm, thằng lập dị. Tôi thì rất vui vì biết mình đã được giải phóng.

NGUYỄN ĐÌNH CỐNG, giáo sư, tiến sĩ ngành xây dựng.

Khi chưa có chính quyền họ vận động nhân dân đóng góp tài sản, sức lực, xương máu để giúp họ giành cho được chính quyền.

Ngoài mồm họ nói vì độc lập, thống nhất, nhưng sâu xa họ nghĩ đến thống trị trên toàn cõi. Khi đã có vị trí thống trị, họ vẫn nói chính quyền của dân, nhưng trong đầu họ kiên định chính quyền là của Đảng.

Họ tạo ra Quốc hội Đảng cử dân bầu. Họ kiên quyết bảo vệ sự thống trị bằng mọi cách, sẵn sàng kết tội những ai dám phê phán, phản biện việc làm sai trái của chính quyền. Họ trừng phạt người ta bằng việc vu khống những người đó là thế lực thù địch chống chế độ, rồi bắt bỏ tù hoặc đày sang nước khác.

PHAN HUY, thi sĩ, đại tá quân đội nhân dân.

CẢM TẠ MIỀN NAM.

• Đã từ lâu, tôi có điều muốn nói,
  Với Miền Nam, miền đất nước điêu linh.
  Một lời cảm ơn tha thiết chân tình,
  Của Miền Bắc, xứ ngàn năm văn vật.

Tôi còn nhớ sau cái ngày “thống nhất”,
Tôi đã vào một xứ sở thần tiên,
Nếp sống văn minh, dân khí dịu hiền,
Cơm áo no lành, con người hạnh phúc,

Tôi đã ngạc nhiên với lòng thán phục,
Mở mắt to nhìn nửa nước anh em,
Mà đảng bảo là bị lũ nguỵ quyền,
Áp bức, đoạ đày, đói ăn, khát uống.

.

Trước mắt tôi, một Miền Nam sinh động,
Đất nước, con người, dân chủ tự do.
Tôi đã khóc ròng, đứng giữa thủ đô,
Giận đảng, giận đoàn, bao năm phỉnh gạt.

Sinh ra, lớn lên, sau bức màn sắt,
Tôi chẳng biết gì ngoài bác, đảng “kính yêu”.
Xã hội sơ khai, tẩy não, một chiều,
Con người nói năng như là chim vẹt.

.

Mở miệng ra là: “Nhờ ơn bác đảng,
Chế độ ta ưu việt nhất hành tinh,
Đuốc soi đường chủ nghĩa mác lê nin.
Tiến nhanh, tiến mạnh lên thiên đường vô sản”

.

Hai mươi mốt năm trên đường cách mạng,
Xã hội thụt lùi, người kéo thay trâu,
Cuộc sống xuống thang, tính bằng tem phiếu.
Thân phận con người chẳng khác bèo dâu.

.

Cảm tạ Miền Nam phá màn u tối,
Để tôi được nhìn ánh sáng văn minh.
Biết được nhân quyền, tự do, dân chủ,
Mà đảng từ lâu bưng bít dân mình.

.

Cảm tạ Miền Nam soi đường chỉ lối,
Đưa tôi trở về Tổ Quốc thiêng liêng,
Của Hùng Vương, Quốc Tổ giống Rồng Tiên.
Chớ không phải các mác và lê nin ngoại tộc.

.

Cảm tạ Miền nam mở lòng khai phóng,
Đưa tôi hội nhập cùng thế giới năm châu,
Mà trước đây tôi có biết gì đâu,
Ngoài trung quốc và liên xô đại vĩ.

.

Cảm tạ Miền Nam một thời làm chiến sĩ,
Chống lại cộng nô cuồng vọng xâm lăng,
Hầu giúp cả nước thoát bầy ác quỉ,
Dù không thành công cũng đã thành nhân.

HÀ SỸ PHU, tiến sĩ, nhà văn.

Đảng CS, như người đi đường dốt nát, không biết dùng bản đồ.

Thỉnh thoảng lại sa xuống hố, lóp ngóp bò lên được thì hô vang chiến thắng.

Cứ thế, Đảng ta đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác.

TBT là do Tàu duyệt, nên TBT chỉ có một tiêu chuẩn duy nhất, làm tay sai, bán nước cho Tàu.

Điều này đúng từ Hồ chí Minh, không có ngoại lệ.

Ký công hàm tán thành Hoàng Sa/ Trường Sa, là của Tàu, 1958.

NGUYỄN TÝ, nhạc sĩ.

Tôi chưa từng thấy cái chế độ nào mà tồi tệ như chế độ cọng sản VN.

Nó coi con người như cỏ rác.

NGUYỄN KHẢI, nhà văn, đại tá quân đội nhân dân VN.

Cọng sản nói dối lem lẻm, nói dối lì lợm, nói dối không hề biết xấu hổ, không hề run, sợ.

ĐỖ TRUNG QUÂN, thi sĩ, họa sĩ.

Tạ Lỗi Trường Sơn.

1.

Một ngàn chín trăm bảy mươi lăm,
Các anh từ Bắc vào Nam.
Cuộc trường chinh 30 năm dằng dặc.
Các anh đến
Và nhìn Sài Gòn như thủ đô của rác
Của xì ke, gái điếm, cao bồi
Của tình dục,ăn chơi
“Hiện sinh – buồn nôn – phi lý!!!”
Các anh bảo con trai Sài Gòn không lưu manh cũng lính nguỵ
Con gái Sài Gòn không tiểu thư khuê các, cũng đĩ điếm giang hồ
Các anh bảo Sai Gòn là trang sách “hư vô”
Văn hoá lai căng không cội nguồn dân tộc
Ngòi bút các anh thay súng
Bắn điên cuồng vào tủ lạnh, ti vi
Vào những đồ tiêu dùng mang nhãn Hoa Kỳ
Các anh hằn học với mọi tiện nghi tư bản
Các anh bảo tuổi trẻ Sài Gòn là “thú hoang” nổi loạn
Là thiêu thân uỷ mị, yếu hèn
Các anh hùa nhau lập toà án bằng văn chương
Mang tuổi trẻ Sài Gòn ra trước vành móng ngựa!!!

2.
Tội nghiệp Sài Gòn quá thể
Tội nghiệp chiếc cầu Công Lý
Có anh thợ điện ra đi không về
Tội nghiệp những “bà mẹ Bàn Cờ” của những ngày chống Mỹ
Lửa khói vỉa hè nám cả những hàng me
Tội nghiệp những người Sài Gòn đi xa
Đi từ tuổi hai mươi
Nhận hoang đảo tù đày để nói về lòng ái quốc
Có ai hỏi những hàng dương xanh
Xem đã bao nhiêu người Sài Gòn hoá thân vào sóng nước
Tội nghiệp những đêm Sài Gòn đốt đuốc
Những “người cha bến tàu” xuống đường với bao tử trống không
Tội nghiệp những ông cha rời khỏi nhà dòng
Áo chùng đen đẫm máu
Tội nghiệp những chiến trường văn chương, thi ca, sách báo
Những vị giáo sư trên bục giảng đường
Ưu tư nhìn học trò mình nhiễm độc
Sài Gòn của tôi – của chúng ta.
Có tiếng cười
Và tiếng khóc.

3.
Bảy năm qua đi với nhiều buồn vui đau xót
Một góc phù hoa ngày cũ qua rồi
Những con điếm xưa có kẻ đã trở lại làm người giã từ ghế đá công viên để sống đời lương thiện
Những gã du đãng giang hồ cũng khoác áo thanh niên xung phong lên rừng xuống biển
Tìm lại hồn nhiên cho cuộc sống của mình
Cuộc đổi thay nào cũng nhiều mất mát, hi sinh…

4.
Và khi ấy
Thì chính “các anh”
Những người nhân danh Hà Nội
Các anh đang ngồi giữa Sài Gòn bắt đầu chửi bới
Chửi đã đời
Chửi hả hê
Chửi vào tên những làng quê ghi trong lí lịch của chính mình
Các anh những người nhân danh Hà Nội sợ đến tái xanh
Khi có ai nói bây giờ về lại Bắc!!!
Tội nghiệp những bà mẹ già miền Bắc
Những bà mẹ mấy mươi năm còng lưng trên đê chống lụt
Những bà mẹ làm ra hạt lúa
Những năm thất mùa phải chống gậy ăn xin
Những bà mẹ tự nhận phần mình tối tăm
Để những đứa con lớn lên có cái nhìn và trái tim trong sạch
Bây giờ
Những đứa con đang tự nhận mình “trong sạch”
Đang nói về quê mẹ của mình như kẻ ngoại nhân
Các anh
Đang ngồi giữa Sài Gòn nhịp chân
Đã bờm xờm râu tóc, cũng quần jean xắn gấu
Cũng phanh ngực áo,cũng xỏ dép sa bô
Các anh cũng chạy bấn người đi lùng kiếm tủ lạnh ti vi, casette, radio…
Bia ôm và gái
Các anh ngông nghênh tuyên ngôn”khôn và dại”
Các anh bắt đầu triết lý “sống ở đời”
Các anh cũng chạy đứt hơi
Rượt bắt và trùm kín đầu những rác rưởi Sài Gòn thời quá khứ
Sài Gòn 1982 lẽ nào…
Lại bắt đầu ghẻ lở?

5.
Tội nghiệp em
Tội nghiệp anh
Tội nghiệp chúng ta những người thành phố
Những ai ngổn ngang quá khứ của mình
Những ai đang cố tẩy rửa “lí lịch đen”
Để tìm chỗ định cư tâm hồn bằng mồ hôi chân thật

6.
Xin ngả nón chào các ngài
“Quan toà trong sạch”
Xin các ngài cứ bình thản ăn chơi
Bình thản đổi thay lốt cũ
Hãy để yên cho hàng me Sài Gòn
Hồn nhiên xanh muôn thưở
Để yên cho xương rồng, gai góc
Chân thật nở hoa.
Này đây!
Xin đổi chỗ không kì kèo cho các ngài cái quá khứ ngày xưa
Nơi một góc (chỉ một góc thôi)
Sài Gòn bầy hầy, ghẻ lở
Bây giờ…
Tin chắc rằng trong các ngài đã vô số kẻ tin vào”thượng đế”
Khi sống hả hê giữa một thiên đường
Ai bây giờ
Sẽ
Tạ lỗi
Với Trường Sơn

NGUYỄN CUNG THƯƠNG, thi sĩ.

GỬI SÚNG CHO TAO.
Sài Gòn – Việt Nam

– Tao cụt một chân, mất một tay
Nhưng còn một tay
Để viết thơ dùm cho thằng mù hai mắt.
Nghe nói ở xứ người
Chúng mày “cày” như trâu
Nhưng không quên Đồng Đội
Chia đô la cho chúng tao
Như chia máu ngày nào …
Tao cũng sớt cho mấy thằng bạn:
Phế Binh Việt Cộng
Chúng cũng đui què sứt mẻ như nhau
Bởi Đảng của chúng bây giờ là lũ đầu trâu
Có điều tao không thể hiểu
Bao nhiêu năm qua
Chúng mày cứ mãi đắn đo
Thế giới văn minh đừng làm gì bạo động
Liệu chúng mày có thể hòa hợp được không
Với lũ kên kên, hổ báo?
Những con thú cực kỳ giàu có
Mang “thẻ đỏ, tim đen”
Nợ Nga, sợ Tầu, lạy Mỹ
Với Quan Thầy cúc cung tận tụy
Quay về đàn áp dân đen
Chúng đóng đinh Chúa Jesus lần nữa
Bịt miệng Cha, trói Phật, nhốt Sư, quản lý Chùa
Chúng tao lê lết trên thành phố Cáo Hồ
Nên biết rất rõ từng tên đại ác
Trên bàn tiệc máu xương dân tộc
Nhà hàng nào chúng cũng ăn nhậu
Bé gái nào cũng bị chúng mua trinh
Chúng ta sẽ tỉa từng thằng
Đất nước cần nhiều “quốc táng”
Thịt được mạng thằng Cộng Sản nào
Thì địa ngục xã hội chủ nghĩa này
Còn có chút sáng láng hơn
Hãy gửi tiền cho những nhà tu
Để họ mở cửa nhà tù
Còn chúng tao là chiến sĩ
Hãy gửi về cho chúng tao vũ khí
Thằng cụt tay sẽ chỉ cho thằng mù mắt bấm cò
Thằng một chân sẽ cõng thằng què quặt
Trận chiến sau cùng này sẽ không có Dương Văn Minh.

Trước khi đến phần thực đơn chủ lực, để thấu hiểu thêm hoàn cảnh của những trí thức, văn nghệ sĩ dưới chế độ bạo tàn cọng sản, chúng ta hãy xem trung tướng Trần Độ đã có những nhận xét thế nào, tương quan giữa lãnh đạo và người trí thức, qua bài viết: Một Cái Nhìn Trở Lại.

Ông đã viết : 

tôi thấy rõ cái ý thức giai cấp trong xã hội ta, có những đặc điểm sau:

– Không có khả năng và phương pháp để phân biệt tài năng, vì nó không cần đến tài năng, không muốn có tài năng.

– Không có khả năng và không biết sử dụng tài năng, vì nó cho rằng tài năng thường có hại, tài năng không chịu ngoan ngoãn phục tùng.

– Nó lại càng không có khả năng phân biệt tài năng thật và tài năng giả. Nó thích nghe những điều xuôi chiều và xu nịnh. Nó không thể chịu được những cái độc đáo và không dung tha sự độc lập. 

III. Thực đơn chủ lực.

Mặc cảm phạm tội/ Mặc cảm bất lực/ Nỗi bơ vơ của bầy ngựa già.

1. Mặc cảm phạm tội.

Nay, cuối đời nhìn lại, thấy cổ máy (chữ của thi sĩ Bùi minh Quốc) tận cùng tàn tệ, mọi mặt xã hội và con người, bị bóc lột qua thuế máu, mà trước đây ông Hồ chí Minh nguyền rủa thực dân Pháp, thì nay, giữa thế kỷ 21, chế độ và đệ tử của ông và từ ông, thu thuế của dân còn tàn bạo gấp nghìn lần hơn chế độ thực dân ngày trước.

Trước thực trạng xã hội như thế,  tôi tin rằng, những trí thức, văn nghệ sĩ “ về vườn”, đang mang mặc cảm phạm tội, rằng một thời thanh xuân, họ đã tiếp tay, tiếp sức, làm nên “cổ máy “phản dân hại nước tới hôm nay, trong vị trí thư ký, trợ lý, cố vấn, cho những tên lãnh đạo gian ác, vô học.

Họ tự biết rằng, với lịch sử, họ cũng không vô tội, với nhân dân, họ cũng đã một thời, bàn tay nhuốm máu anh em, hay một thời, họ đã dự phần làm nên, tiếp tay, cho chế độ hút máu đồng bào, hiện nay.

2.Mặc cảm bất lực.

Từ mặc cảm phạm tội như vừa nói, hẳn có lúc, có người, muốn làm một cái gì đó, để đoái công chuộc tội,  nhưng thấy cũng không thể.

Vì ở trong chăn, nên biết chăn có rận, mà là rận vẹm cọng, họ biết quá đi mà.

Những Hoàng Cầm, Nguyễn hữu Đang, Trần Dần, Thụy An, Phùng Quán….. đã cho họ kinh nghiệm vết sẹo, dấu cắn, từ những con rận hoả lò, Nam sao, Cổng trời, những biệt giam, cùm chân, cụp tiêu chuẩn.

Nên nay, những Hà sỹ Phu, Nguyễn đình Cồng, Nguyễn đình Lộc, Nguyễn Quang A, Chu Hão, Nguyễn minh Thuyết, Hoàng xuân Phú, Nguyễn tương Lai, Huỳnh tấn Mẫm, Lê công Giàu, Mạc văn Trang… không dám hú hé, mô nà.

Họ ở cái thế, Đảng không tin, mà dân thì khinh, dù không nói ra.

Nên gậm nhấm nỗi buồn với khoản tiền hưu còm cõi, giữa các đồng chí biệt thự, xe sang, bồ nhí là ca sĩ, hoa hậu, thơm như mít chín cây, hay mùi sầu riêng, nếu hợp vị và mùi, thì thơm nức Hương Tràm, Mai Phương Thuý, hoa hậu biển, hoa hậu rừng, hoa hậu du lịch, hoa hậu du côn, hoa hậu du kề.

3.Nỗi bơ vơ của bầy ngựa già.

Nếu trước đây, nhà văn Trần Hoài Thư có tập truyện ngắn NỖI BƠ VƠ CỦA BẦY NGỰA HOANG.

Thì nay, nếu có ai viết về họ, tôi đề nghị lấy tên NỖI BƠ VƠ CỦA BẦY NGỰA GIÀ.

Tôi thương họ vô cùng.

Ở trên (Tô Lâm, Phạm minh Chính….) không cho họ đến gần.

Ở dưới (dân ) đuổi họ ra xa, thật xa.

Bơ vơ, tủi thân quá đi chứ.

Họ, trước nỗi bất mãn, bất lực, cũng muốn có sự thay đổi (cách mạng), nhưng cũng sợ sự thay đổi, nên họ không bao giờ mong có cách mạng Nhung, cách mạng màu, Nepal, họ sợ cơn cuồng nộ mang tên nhân dân, những ngày bây giờ, sau Nepal, hỏa thiêu chế độ cọng sản trong 36 giờ, Tô Lâm đang ướt trong quần.

Họ chẳng biết sự thay đổi đó, đem đến cho họ buồn hay vui, hiền hay dữ, là phe ta, hay phía đối nghịch, phía tiếp tục cho họ ôm sỗ hưu, hay phía tước đoạt con đường sống của tuổi già.

Là phía của khoan hồng, hòa hợp hòa giải thật sự, hay là phía gian trá, lọc lừa, miệng mồm, như các đồng chí ta, Đảng ta.

Tâm trạng của họ, không y chang, nhưng cũng tương cận với nhân vật Hồng, trong vở kịch LY NƯỚC LỌC, của thi sĩ Hoàng Anh Tuấn, đăng trong tạp chí HIỆN ĐẠI, của thi sĩ Nguyên Sa, số 9/ tháng 1.1960.

Không khí kịch, Hà nội sau hiệp định Geneva, 7. 1954, vấn đề ĐI hay Ở, trước làn sóng di cư.

Chuyện kể, trong một cơ quan.

Người con, Thái, muốn đi.

Người mẹ, Hồng, muốn ở.

• Thái:
• Mẹ phải theo con vào Nam, dù trong đó, không phải là thiên đường, nhưng ít ra ở đó, con có thể gào la giữa phố phường, rằng con yêu mẹ. Cùng lắm, người ta cho con là một kẻ điên, không ai cho con là kẻ phản bội.
• Hồng:
• Con cứ đi đi, con đi đi.

Mẹ không thể tước bỏ tất cả các Huân chương, để trở thành tên lính trơn trong hàng ngũ mới.

Tâm trạng của Hồng trong LY NƯỚC LỌC, cũng là tâm trạng của các ngài trí thức, văn nghệ sĩ hiện nay trong nước.

Dù gì họ cũng có chút hào quang với Đảng, có cái huân chương 50, 60 năm tuổi Đảng, treo trên tường, nơi phòng khách, nhất là cái sổ hưu, kẹp trong nách.

Nhiều đêm nằm mơ có Nepal Việt Nam, họ lạnh cẳng.

Tôi thương họ, khôn xiết.

IV. Màn vĩ thanh.

Trong vở kịch THÀNH CÁT TƯ HÃN, của kịch tác gia Vũ Khắc Khoan, cũng có MÀN VĨ THANH.

Tôi định copy nguyên văn nội dung của ông, đặt vào đây cho nhẹ gánh văn chương, nhưng không nhớ.

Tôi xin khất lại, coi như tôi còn nợ quý vị, món nợ MÀN VĨ THANH.

Nay mai xuống dưới gặp ông, tôi xin, 

Tôi trả nợ quý vị, cũng không muộn.

Điều sau cùng, tôi xin hứa:

Tôi sẽ tả xung hữu đột, bảo vệ quý vị, nếu có ngày nhân dân nổi cơn cuồng nộ.

Tiếng nói tôi, khuôn mặt tôi, thi sĩ, thiện lành, thiện lành, nhân dân sẽ nghe lời tôi, không đụng vào quý vị đâu, mà sợ. Mô nà.

Amen.

*Quảng điền, Triệu phong, Quảng trị.

23.9.2025.

Tôi không gọi ông là nhà văn, vì ông còn là nhà thơ, nhà họa, nhà dịch thuật.

Tôi biết ông qua một sự kiện văn học, là ông bị “chôm” bản quyền một tác phẩm văn chương, tập bút ký “TRONG CUỘC ĐAO BINH” và tôi muốn làm hiệp sĩ, người hùng, cứu mỹ nhân= tác phẩm văn học.

Tôi muốn đòi quyền lợi cho ông, cũng là muốn làm sạch không khí văn chương lưu vong.

Là một người lính muộn màng, của một cuộc chiến dai dẳng, nói như ngôn ngữ của các vị thượng sĩ già của đại đội: Thời gian mày đi lính, không bằng thời gian tao đau bệnh lậu.

Là một người lính xuất quân từ ngọn đồi Tăng Nhơn Phú, ra trường, trên hai vai, hai cái quai chảo, làm trung đội trưởng trừ 16 người lính, trong khi, nếu cọng, là 44 người.

Nơi ông đóng quân, là vùng nước nỗi, có phù sa, quê hương của hai nhà thơ, mới ra lò, nhưng đầu ấm từ muôn xưa: Nguyễn Cẩm Thy, Phạm Kim Nhung, mà ngòi bút tôi, cầm lòng không đậu, trước tài hoa của họ, buộc lòng, tôi phải phóng…..bút.

Vì là quan mới tò te, không đủ tiêu chuẩn ra Bắc, 5, 10 năm, ông chỉ nếm mùi xã nghĩa vẹm cọng, một tuần tại địa phương.

Lui về trong cô đơn, quạnh quẽ, trời, tình thương mến thương, cho ông một lô độc đắc, là một bà vợ người Hoa, Đài Loan/dân chủ, not Bắc Kinh/cọng sản.

Điều tôi muốn nói là,

Nhờ hấp thụ nền giáo dục VNCH: Dân tộc, Nhân bản, Khai phóng, lại là ban C, văn chương, nên ông là một tay English số MỘT (viết Hoa) và một tay văn chương, số hai (không viết hoa).

Trong bóng tối điện cúp, trong cái nóng nung người nóng nóng ghê, cùng giàn đồng ca, của ban hợp xướng, là muỗi, người lính trung niên viết văn làm thơ, vẽ, dịch thuật, trả bài cho lô độc đắc, người vợ gốc Đài Loan, nhưng ông vẫn miệt mài vung bút.

Nghĩ thế, là vậy, tôi không xung máu hiệp sĩ, sao đặng.

Nhưng tôi thất bại, nói rộng ra, như nhân dân tôi thất bại, trước cọng sản.

Hình như nay là thời của hầm bà lằng xằng.

Tiếng nói của lẽ phải, sự thật, chẳng ai, góp vào một tiếng nói, gộp thêm, một âm vang.

Đó là một trong nhiều lý do, tới nay, độc tài cộng sản còn tồn tại.

Trở lại với ông cầm bút, điếc không sợ súng.

Ông viết văn, làm thơ, là chuyện đương nhiên.

Dân ban C, mà.

Ông không viết văn, không làm thơ, mới là chuyện, đáng được “thưởng” vài trăm hèo, roi, vọt, đầm, đá, vì làm mất mặt bầu, cua, cá, cọp, của trường phái ban C, thế giới văn chương, trùng dương ngút ngàn trò chơi, những chữ và chữ.

Ban C, văn chương, những trái tim nhân loại.

Chúng, ban C, văn chương, thay mặt nhân loại, nói tiếng nói của nhân loại, về nỗi đau trăm họ.

Chúng, ban C, văn chương, chỉ có chúng, là nỗi sợ hãi của những tay bạo chúa, độc tài.

Chúng, ban C, văn chương, chỉ có chúng, mới nhốt những kẻ bạo chúa, những nhà độc tài, vào, những nhà lao, lịch sử.

Bên cạnh đó, không loại trừ, bọn chúng, ban C, văn chương, là niềm vui, của những bà góa phụ cô đơn, là những người tình mặn nồng, sung độ, của các nàng tiểu thư, xe đời mới đếm không ngạ, những tờ xanh, có hình ông FRANKLIN, làm gối hay lót mông.

Không thể không nói tới, chúng nó, ban C, văn chương, còn là bạn nhậu, %%%, của những tay, lưu ly, xem rượu như nước sông Thạch hãn, con sông quê hương, của Khùng thi sĩ.

Hắn, Nguyễn hữu Thời, tay cầm bút, điếc không sợ súng, với tôi, viết văn, là chuyện nhỏ, làm thơ là chuyện vừa, vẽ bút chì, là vứt.

Với tôi, với cái tên cầm bút, điếc không sợ súng, NHT, làm tôi sợ, muôn niên, thiên thu, dài lâu, là:

Ăn bo bo, uống nước máy công cọng, mình trần, mồ hôi ướt đầm, đôi lúc, nhịn tè, nhịn ấy, đọc và đọc, tìm và tìm, sưu và tập, để có được 300 bài thơ của 80, những nhà thơ chiến hữu, tìm trong đủ các loại tạp chí, các đặc san, tuần báo, trong hoàn cảnh, nền văn chương ấy, bị bên phe xâm lăng, liệt vào danh sách văn chương phản động và đồi trụy:

Bùi Khiết, Bùi nghi Trang, Chu Trầm Nguyên Minh, Chu vương Miện, Chinh Yên, Chuẩn Nghi, Dã Nhân, Dư Mỹ, Đăng Nguyên, Đức Phổ, Hà Huyền Chi, Hà thúc Sinh, Hồ minh Dũng, Hà nguyên Bích, Hoài dzang Duy, Hoàng Lộc, Hạ quốc Huy, Hoàng yên Trung, Huy Lực, Huy Uyên, Hoa Nguyên, Huỳnh hữu Võ, Huỳnh kim Sơn, Huỳnh Ngọc Thương, Khoa Hữu, Lê công Sinh, Lê nguyên Ngữ, Lê mai Lĩnh, Lâm hảo Dũng, Lâm Chương, Luân Hoán, Lữ Quỳnh, Ngô đa Thiện, Nguyễn cát Đông, Nguyễn dương Quang, Nguyễn đông Giang, Nguyễn đăng Trình, Nguyễn hữu Thời, Nguyễn hữu Thụy, Nguyễn nam An, Nguyễn Ngọc Nghĩa, Nguyễn hữu Nghĩa, Nguyễn Phan Thịnh, Nguyễn sinh Từ, Nguyễn tiến Cũng, Nguyễn thành Xuân, Nguyễn Tư, Nguyễn văn Ngọc, Như Không, Phương Tấn, Phạm quang Ngọc, Phạm văn Bình, Phạm ngũ Yên, Phan nhự Thức, Phan ni Tấn, Phan Xuân Sinh, Quan Dương, Thái Tú Hạp, Thiếu Khanh, Tô nhược Châu, Từ thế Mộng, Thy lan Thảo, Trang Châu, Trần dzạ Lữ, Trần đắc Thắng, Trần đình Thao, Trần Hoài Thư, Thạch Gầm, Trần nho Bụi, Trần Ngọc Thạch, Trần thanh Quang, Trần văn Sơn, Trần vấn Lệ, Trần Yên Hoà, Vũ Hùng, Vũ Thúy Thụy Ca, Yên Bằng, Ý Yên.

Tổng cộng 79 nhà thơ trong quân đội VNCH.

Một mình, trong điều kiện sống, làm việc, như tôi đã nói trên, anh sưu tầm 300 bài thơ của 79 nhà thơ lính, dịch sang tiếng Anh, tập hợp trong hai tác phẩm văn chương, xuất bản tại Hải ngoại, góp phần làm phong phú thêm, văn chương lưu vong nói riêng, văn học nước Nam, nói chung, thời hậu cọng:

1. ARVN SOLDIERS POETRY.

(thơ lính chiến miền Nam)

1. POEMS OF THE LOSERS.

( thơ của những người thua cuộc)

Trong thân phận người lính thua cuộc, giữa một nước non bao phủ bởi những đoạ đày, lầm than, không có lương thực cho tinh thần (tự do, dân chủ), không có đủ thực phẩm nuôi dưỡng con người, nhưng người lính cầm bút, gốc lính, đúng như hiện thực được gọi, là một tay chơi văn chương, điếc, không sợ súng.

Ông, như những tên cowboy hai súng khác (viết + súng), vẫn nghĩ mình hiện diện dưới cờ, chưa bỏ ngũ, không phản bội quê hương và anh em.

Chỉ như thế, cùng với lòng Tự tin, Bản lĩnh, Kiên nhẫn và Kiêu hãnh, ông mới vượt qua, bỏ lại phía sau, những gập ghềnh, gai lữa, của một giai đoạn lịch sử cam go, thử thách.

Với tôi, ông đã là một kẻ Chiến thắng.

Với tôi, trước cuộc đời, ông đã có thể kiêu hãnh.

Với tôi, với vợ con ông, ông đã là, một người chồng, người cha, tạo được niềm vinh dự cho gia đình.

Với tôi, tôi mong có ngày trúng số, hay có ngày, có người nào đó, chán đếm tiền hay nhìn tiền, họ cho, tặng, bố thí tôi, một món tiền khăm khẳm, tôi sẽ trao lại, người cầm bút, điếc không sợ súng, cũng khăm khẳm, một phần thưởng văn chương, cho TOÀN Bộ SỰ NGHIỆP.

Ai? Ai? Ai?

Là người sẽ, trao, tặng, cho, bố thí tôi, món tiền khăm khẳm?

 Xin nhớ rằng, 

Tiền, không làm mình bất tử.

Nhưng dùng tiền, cho những vận động văn học, giúp mình, sống mãi với thiên thu.

Amen.

Lê Mai Lĩnh

Gây chuyện trước, hầu chuyện sau.

Tôi đã chiêm ngưỡng nhan sắc nhà thơ qua ảnh, nhiều lần, ở nhiều vị trí khác nhau, rất duyên dáng, đẹp, cuốn hút, thèm nhìn.

Thế mà, chẳng biết ai, đứa nào, làm xấu đi, chân dung của nhà thơ, hai bìa tập thơ, trước và sau, phấn son lòe loẹt, như một cô đào cải lương sắp lên sân khấu với vở HAI MÙA HOA PHƯỢNG của soạn giả Hà Triều.

Nhà thơ, dù để mặt mộc, cũng dễ nằm mơ, ước thấy.

Nhà thơ phấn son, nhìn muốn chạy, thà mất dép.

Giá gì, Em, Phù Sa Mùa Nước Nổi, thơ hay như thế, mặt mộc cuốn hút như thế, mà được cái bìa, bố trí như: Thắp Tạ, Tô Thùy Yên/ Nín Thở, Nguyễn hữu Thụy/ Ngày Không Gió, Thụy Sơn, thì tôi đâu phải mất công gây chuyện, chi cho oải.

Hầu chuyện.

Em, Phù Sa Mùa Nước Nổi.

Chuyện trước khi vào truyện.

Cách nay ba năm, người đàn ông kể cho tôi nghe về một người đàn bà (cô bé) với niềm kiêu hãnh, như nỗi vui mừng, rộn ràng, của một người trúng số (hẳn nhiên là lô độc đắc).

Bên cạnh đó, thời điểm đó, sinh hoạt văn chương trong nước, hiển lộ tên tuổi một ngòi bút phê bình, tuổi đời còn trẻ, nhưng văn phong già dặn, rất hàn lâm.

Đến nỗi tôi được biết, ông, ngài, đứa nào, chuẩn bị in sách, đều muốn nhờ người, Vùng Nước Nổi, viết lời giới thiệu hay viết bạt.

Nếu không lần trước, thì lần hai, nhờ Phù Sa, viết phê bình.

Xem ra, oai bộ đội, chưa tề.

Té ra là, tuy hai, mà một.

Tôi mừng dùm cho gã đàn ông, sem sém cuối thọ, nhặt được báu vật từ trời.

Do vậy, tôi không ngạc nhiên gã, dao này, nhả thơ hung và hay.

Thế mới biết, sự kỳ diệu của ái tình.

Có kinh nghiệm bản thân, nữa đó.

Một năm, 200 bài thơ.

Vì sự chênh lệch tuổi tác xa, mà gần, cận kề tài hoa và tài năng, nên tôi ví đôi trẻ, là Thị Lộ, Nguyễn Trãi.

Sự ví von này, không biết cụ Nguyễn Trãi có trách móc không, tôi không biết, nhưng cụ Võ Trãi, thì mừng húm, thích lắm.

Theo đà, ngon trớn, tôi phóng một truyện ngắn rất ngắn, áng chừng 300 chữ, gởi cho đôi uyên ương kiểm duyệt trước.

Đôi trẻ vui mừng hung.

Sự Kiêu hãnh và Gọi mời.

Phù sa là lượng đất màu mỡ do con nước mang về, sau mỗi cơn lụt, gia tăng sự phát triển cho vùng đất bị cằn cỗi.

Em, phù sa, là em cũng có giá trị như phù sa kia.

Không chỉ vậy, có thế.

Em, phù sa mùa nước nổi, nếu là quê hương, em yêu quê hương vô bờ.

Em, phù sa mùa nước nổi, nếu là tình yêu, em yêu anh vô bến.

Em, phù sa mùa nước nổi, nếu là thơ,  thơ em là những trang trác tuyệt.

Em, phù sa mùa nước nổi, nếu là phê bình văn chương, em, là những lời phán xét sâu sắc, đỉnh cao, hàn lâm.

Em, phù sa mùa nước nổi, nếu là người nâng khăn sửa túi cho gã, văn học nước nhà sẽ có thêm một bầy, thi sĩ nhí.

Vân vân và vân vi.

Em có quyền Kiêu hãnh về giá trị của mình.

Em, phù sa mùa nước nổi.

Em, phù sa mùa nước nổi.

Amen.

Tập thơ có 50 bài, bố cục lạ, không giống ai, có chủ đích, thông minh của, do, tại, bà Phù Sa.

Mở đầu 1, 2, là hai bài: Em, phù sa mùa nước nổi.

Kết thúc 49, 50, cũng hai bài: Em, phù sa mùa nước nổi, khác.

Vị chi, trong tập thơ này, bà có 4 bài: Em, phù sa mùa nước nổi.

Nhưng tôi biết, tỏng tòng tong, là bà còn nhiều Em khác, là phù sa mùa nước nổi.

Nhưng bà còn dấu, ém, cất, giữ, chưa muốn dốc toàn lực thơ, bà chơi chiến thuật Nghi binh.

Dẫu vậy, tôi cũng khám ra đôi điều, mà không ai biết, nói tới:

+ Một là, mỗi bài thơ của bà, là một truyện ngắn.

Trong mỗi bài thơ bà, từ ý câu đầu, tới ý câu chót, bám nhau, như hai con đĩa đói (tôi nghe nói vậy), như đôi tình nhân, tuổi, mới qua dậy thì, vài tháng (kinh nghiệm bản thân).

Bài thơ sau đây không là một truyện ngắn viết bằng thơ, đó sao?

Đọc bài thơ, tôi muốn khóc cho đôi trẻ.

Nhưng khóc nhiều hơn cho Thị Lộ Nguyễn Thy:

                 ĐỢI ANH VỀ

                XUÂN NỞ RỘ

                  MÙA BÔNG

                  Thì con sóng 

         như ngàn năm vẫn đợi

         Mùa nối nhau bao bận 

                  nước lớn ròng

   Em e ấp hương phận đồng cỏ nội 

                     Đợi anh về 

           Xuân nỡ rộ mùa bông

.

         Dòng đời mãi ngược xuôi 

                vần xoay chuyển 

   Em đơn sơ nơi má lá tranh nghèo 

                    Chiều thổi lửa 

           hong tình xa khói quyện 

                  Trong sương mờ 

          gầy rạc mảnh trăng treo.

.

Sầu gõ nhịp đèn khuya leo lắt ngọn

                   Đêm bơ vơ 

      chăn chiếu lạnh cô phòng

                   Cơn gió trở 

         Vào lòng đêm thổn thức 

          Trang thư xanh thấm lệ

                chảy đôi dòng 

.

               Xin khấn nguyện 

            ơn đời đừng chia cắt

           Dù đông tây biền biệt 

                   cách đôi bờ 

                    Em vẫn ước 

          mong trời cao độ lượng 

                  Đừng xui mình

             đôi đứa dạt đôi nơi.

+ Hai là, bà chẻ, chia, cắt bài thơ làm nhiều đoạn, với người khác, thì dùng những dấu phẩy ( , ).

Trong hành văn, những dấu phẩy ( , ) rất quan trọng.

Nó có vai trò như là một bóng cây, một quán ven đường, cho khách bộ hành nghỉ chân, trong văn chương là nghỉ để thở.

Có hai người viết văn, cao tay dùng dấu phẩy, mà tôi biết: nhà văn Nguyễn hữu Thời, trong nước, và Ngài Thông Đặng, giáo sư đại học Houston, mà ông cấm tôi gọi ông là nhà văn, nên nơi này, chổ ni, tôi không biết gọi ông là chi, là gì?

Tôi sẽ trích thơ dẫn chứng sau.

Nay, đại khái, đại để, là như ri.

Một câu thơ 8 chữ, với tôi, tôi phẩy:

3 , 2 , 3.  Hay,

2, 3, 3.

Nhưng với bà Phù Sa, là xuống dòng, ngăn lìa, dứt khoát, không ấm ớ, hội tề.

3

2

3

Hoặc:

2

3

3

Một bài thơ number one, của bà Phù:

                      EM, 

                   Phù sa

                      Mùa 

                  Nước nổi.

                           1.

Hết mùa hạn, em làm cơn nước nổi 

                 Dâng phù sa

            Thay nhựa sống nuôi cây

Anh khôn lớn từ gió Lào chớm thối 

Tươi tháng hè cồn bải rợp mây bay.

.

Anh ngụp lặn giữa cuồng lưu quánh đục

Triều em dâng cuồn cuộn chảy phăng đồng 

Anh thấm đẫm, úng, ươn mùi cỏ mục

                     Lặng lờ trôi

             loài thủy thảo chân rồng

.

Bầu ngực nhỏ, em chứa tình phún xuất 

                  Thơm trầm mê

                         thuốc lú

                    ấm chiều mưa

Như ngải sống, như bùa nung… đỏ gấc

                    Như hồn Miên

              Chiêm nữ buổi giao mùa 

.

Anh mê tỉnh, ghiền tuần trăng cữ nước 

Cồn nỗng rêu, nồn nộn buổi thanh tân

Mùa chín tới, liêu trai xanh đọt mướt

                Em gom tình 

               đẩy con nước 

                   lâng lâng 

.

                Mùa nước lớn 

     mùa nước ròng muôn thuở 

Chảy từ nguồn đổ lộn buổi sương pha

Thời con gái, như cát bồi sông lở

Em dâng tình tạo cuồng lũ phù sa.

                  EM,

              PHÙ SA

                  MÙA

             NƯỚC NỔI 

                     2

Em lại ướt đôi chân dài lao tác

Ruộng cạn, đồng sâu, phèn đục, phù sa

                   Sương rụng

                       mưa rây

                         gió lên

                      chiều xuống 

Mây úa về lác đác tự phương xa

.

Chân mười ngón lội bùn nâu đặc quánh

Từng lóng con, co duỗi, thấm nhọc nhằn 

Gót bám trụ mép bờ trơn cỏ úng

Ngực dập dồn hơi thở đẫm sương băng

.

                 Bèo cứ dạt

      hoa tím trôi chừng chặng

Triều dâng cao, nguồn sinh thực cuộn về

Lòng vẫn thức đợi chờ mùa lũ cạn

Cho hạt mầm chín tới trĩu hồn quê.

.

Mùa nước nổi lòng em ươm mống đợi 

Giăng lưới tình gom tôm cá vào khe

Em vẫn ước cuộc mộng dài vời vợi

Cho tình khơi sóng vỗ cuối trời mê

.

Người hãy về cùng em bơi thuyền thúng

Thăm ruộng đồng, thăm duềnh nước phăng đê

                 Ngắm chiều xuống 

                           trăng lên

                          chim về tổ

Nghe câu ca vọng cổ đẫm câu thề.

                 EM

               PHÙ SA

                   MÙA

                NƯỚC NỔI 

                      3

                Từ thượng nguồn 

           nước tràn về đặc quánh

Đem phước trời bón vườn ruộng đồng khô

                     Nứt nẻ đất 

           bao tháng ngày hạn hán

Cây hai phần sạm nắng gục cành khô 

.

                  Nước từ trời 

          rót chia nguồn Vĩnh phúc 

Đổ tràn về nuôi chín nhánh phù sa

Mang sữa mật và đem theo phú túc

Nuôi dân lành xuôi ngược mấy mùa qua 

.

Chân em ướt và tay em lạnh thấm

          Nhưng tình em phơi phới

                      ngọt vị tha

Em lam lũ nhưng lòng dân no ấm 

Em nhọc nhằn nhưng đất trổ mùa hoa 

.

Nước ngập bờ cho gạo đầy hàng quán 

Cá khẳm ghe trưa sớm rộn ngày mùa

Chợ hai buổi người vui đời mua bán 

Bước em về nghe ấm dưới cơn mưa 

.

Mừng nước lớn áo cơm đầy kho phước

                    Cá ngát

                      cá linh

                     cá chạch

                      cá thiều

Điên điển, bồn bồn, súng ma, hẹ nước 

                     Anh sẽ vui

             bếp mẹ khói lam chiều 

                     EM

               PHÙ SA

                   MÙA

               NƯỚC NỔI

                       4

Mùa nước lớn phù sa ngâm cồn đảo 

Lụt phăng đồng trắng xóa ngút chân đê

Ráng hoàng hôn nhạt dần màu thái tảo

                 Trăng muộn lên

                        sớm lặn

                   thẩm làng quê 

.

                       Mưa rả rích 

                     nhùng nhằng 

                   giăng suốt buổi 

Ướt chân em từng đốt nhỏ ngoan hiền 

Tay cóng lạnh búp măng lười co duỗi 

Trên đường về bùn lấm vết xe nghiêng

.

Em từng sớm cuối ngày dài lam lũ 

                   Từ ban mai 

                      chờ đợi 

                  bản tin chiều 

Thời tiết trở đông về xoay vần vũ 

                  Bao triều lên

                      triều hạ

                  phố tiêu điều 

.

Xóm làng ngập nhánh sông bờ úng thủy 

Cỏ hanh hao rêu đá trải xanh cồn

Mây vẫn đến vẫn đi cơn gió chuyển 

Chim co ro mái tháp trốn mưa nguồn

.

Người đã về cùng em mùa đoàn tụ

Thăm ruộng đồng làng mạc đếm sao khuya

Nối phong lạp bên nhau bàn thời vụ

                 Sách thánh hiền 

                  chung rượu quý 

                          sẻ chia.

.

Tập thơ hay, của một cô gái tài hoa vùng, của những mùa nước nổi, đã được chứng minh qua sự ái mộ của những người cầm bút khác, dạng không vừa, nên, những gì tôi viết, là không đủ, nhưng tôi cũng không thể dài hơn.

Tôi biết, tôi nói không sai, là 4 bài thơ “ EM, phù sa mùa nước nổi 1, 2, 3, 4,” là chủ đạo, là cốt tủy tập thơ.

Nơi đó, nàng Phù Sa, giãi bày tâm sự, nỗi niềm mong đợi, ký thác.

Tôi, nên dù, tuổi già, tay run, mắt tèm lem, vẫn gắng cố đánh máy cả 4 bài, cho những ai không may, không có tập thơ, vẫn nắm được cái hồn, cái hay của tập thơ, rất đáng được nâng, như hoa, như trứng.

Nhưng khi, đụng và chạm, các câu thơ như ri, tôi lo lo, ngài ngại, sờ sợ, cho ông bạn Võ Nguyễn Trãi của tui:

• Bầu ngực nhỏ, em chứa tình phún xuất 

                  Thơm trầm mê

                         thuốc lú

                    ấm chiều mưa

Như ngải sống, như bùa nung… đỏ gấc

                    Như hồn Miên

              Chiêm nữ buổi giao mùa 

• Anh mê tỉnh, ghiền tuần trăng cữ nước 

Cồn nỗng rêu, nồn nộn buổi thanh tân

Mùa chín tới, liêu trai xanh đọt mướt

                Em gom tình 

               đẩy con nước 

                   lâng lâng.

• Mùa nước nổi lòng em ươm mống đợi 

Giăng lưới tình gom tôm cá vào khe

Em vẫn ước cuộc mộng dài vời vợi

Cho tình khơi sóng vỗ cuối trời mê.

Thêm nữa, bà tự nhận, bà, đội ngũ của những nàng hậu, chân dài.

• Em lại ướt, đôi chân dài, lao tác,

Ruộng cạn, đồng sâu, phèn đục, phù sa.

Đã là chân dài,

Rồi,

Ruộng cạn, đồng sâu, phèn đục, phù sa,

Mà hiểu theo nghĩa bóng,

Tôi không dám nghĩ.

Ai răng, thì chịu,

Không có em.

Vậy nên, sau đây là đôi điều, hai ông bạn già U80, nói với nhau, xin đừng ai nghe.

Bạn ta,

Hãy can đảm lên.

Báu vật trời ban, phải lượm, nhặt, dấu cho kỹ.

Đừng cho ra nắng, mưa, sương, gió.

Không nên để phù sa, đau đầu, sổ mũi, vì đang lạ nước, lạ lữa.

Hãy can đảm lên, lập lại.

Là quà tặng của trời, là báu vật trời trao, mọi chuyện sẽ có trời lo.

Lời cuối,

1. Chết vì tình,

Cái tử, vinh quang, cao cả.

1. Hãy liệu cơm gắp cá.

Phù Sa Thị Lộ, nhất định không phải là mắm, rồi.

Amen.

Lê Mai Lĩnh

(Phóng Bút)

The Poet – Tranh: Egon Schiele (Nguồn: 1st-art-gallery.com)

I.

Tôi biết ông xuất thân từ trường Võ Bị Quốc Gia Đà Lạt, khóa 26/1975.

Do vậy, trong tôi, ấn tượng về ông, là một người lính, được trui rèn, trong lò lửa chiến tranh, phục vụ chiến tranh.

Một con người như thế, trái tim phải là sắt, đá, mình, phải là người mình đồng.

Không muốn gần, phải xa, thật xa, phải lánh, những khuôn mặt giai nhân, những: Marylin Monroe, Elisabeth Taylor, Mộng Tuyền, Sophia Loren, Kiều Chinh, không bao giờ được tơ tưởng.

Phải nằm lòng, hiệp đồng tác chiến, bò dưới hỏa lực, vượt qua bãi mìn.

Tôi nghĩ và tưởng ông, là mẫu người như thế.

Nhưng tôi đã sai, đã lầm, lầm to.

II.

Nhưng tôi đã sai, đã lầm, lầm to.

Đừng thấy người ông, cao, to, đẹp trai, như cái lu, mà nghĩ ông là lù đù.

Cổ nhân phán: người lù đù, nhưng vác cái lu, mà chạy.

Nhưng ở ông, không chạy, ở ông là chậm rãi, ở ông là khoan thai, rãi bước.

Vì trong cái lu của ông, là cả một lu thơ.

Ông xem nhẹ, thì nó nhẹ.

Ông tỉnh queo, thì nhẹ, lại là rất nhẹ.

Trong cái lu, xem lù khù đó, chứa toàn: tứ tuyệt, ngũ ngôn, lục ngôn, lục bát, thất ngôn, bát ngôn, kể cả những truyện ngắn rất ngắn, của thời sinh viên võ bị, những hò hẹn, Bùi thị Xuân, Marie Curie, đồi Cù, cà phê Thuỷ Tạ, Tùng, Kim Sơn, những náo nức, bồn chồn cuối tuần.

Ngũ ngôn mưa mùa cũ

1.

biển rộng ngỡ sông dài

ngỡ về qua Mỹ Thuận

trời mưa, trời mưa bay

mưa nhạt nhòa cố quận.

2.

em che dù qua phố

mưa ướt vạt áo bay

hiên người tôi đứng nhớ

mưa Đà Lạt quắt quay.

3.

bão đem theo mưa dầm

đổ trên thành phố lạ

lòng chàng cũng rơi thầm

những giọt mưa của Huế.

4.

xe qua đèo Bảo Lộc

mưa đâu đổ bất ngờ

em cứ ngồi nguyên vẹn

mưa tạt có anh che

đời anh đà ướt đẫm 

xá gì chút mưa thưa.

5.

tháng Năm cơn mưa đầu

mưa soi bờ đá thấp

mưa chìm mấy lũng sâu

mưa tuôn con nước ngập

mưa dài trên dốc đau

mưa ngang trời lạnh ngắt

mưa tìm không thấy nhau.

6.

mưa đi, cơn mưa muộn

mưa hãy nặng, mưa mau

cho mát đời ta hạn

cho thấm tình ta đau

mưa nhé, cơn mưa sầu.

(trích Lòng Riêng Như Được)

Trong cái lu của ông, ngoài trông lù đù, nhưng trong, thì bộn bề, những nàng tùy bút, những em đoản văn, những chị truyện dài viết bằng thơ.

Vâng, ông là một nhà thơ viết truyện dài bằng thơ, bên cạnh các thi sĩ khác, viết truyện dài bằng thơ, mà tới nay, tôi thấy:

Trần thị Cổ Tích, Nguyễn Cẩm Thy, Nguyễn Bắc Sơn, Từ thế Mộng….

Những ai nữa, tôi chưa biết.

Còn những nhà thơ, viết truyện ngắn bằng thơ, thì không ít hơn quân Nguyên.

Những người ông nội, mà tôi thấy.

Không chỉ thấy, mà còn cụng ly 100%, còn chia nhau từng điếu thuốc quân tiếp vụ, cưa đôi 1/2 chai bia cao cổ, có hình trái dứa, tại câu lạc bộ trung tâm 3 tuyển mộ nhập ngũ Nguyễn tri Phương, Quang Trung, Thủ Đức, hay có lúc xếp hàng chờ, ở ngã ba Chú Ía, ngã năm chuồng chó, trung tâm tiếp huyết, của những ngày lãnh lương, cuối hay đầu tháng.

Bọn họ, chúng nó, đa phần là những tên COWBOY hai súng: 

Lâm Chương, Trần hoài Thư, Phạm nhã Dự, Phan Xuân Sinh, Phạm ngũ Yên, Thanh Đặng, Ben Oh, Phương Tấn, Như Không, Nguyễn hữu Thụy, Nguyễn Hàn Chung, Lê hữu Minh Toán….

Nhưng cái chi, vì gì, mà gọi họ, những nhà thơ viết truyện ngắn, truyện dài, bằng thơ.

Là vì như ri, nì:

Nhà thơ, nếu mỗi bài thơ, làm cho mỗi đối tượng khác nhau, người tình khác nhau, ắt hẳn, là viết truyện ngắn.

Ví dụ, tôi nói ví dụ thôi, nghe.

– Bài thơ Một Chiều Mưa, nhà thơ làm, từ tình yêu của bà góa phụ dạy Việt văn trường Đồng Khánh.

– Bài thơ, Trên Đồi Trà Thử Thả Hồn Chút Chơi, làm từ tình yêu của cô sinh viên văn khoa.

– Bài thơ Sinh Nhật, làm cho một tình yêu khác.

Thì rõ ràng, ba bài thơ này là ba truyện ngắn viết bằng thơ.

Vậy thế nào là truyện dài, viết bằng thơ?

Đó là trường hợp, nhà thơ làm nhiều bài thơ cho, chỉ một người, trong một thời gian dài.

-Ở thi sĩ Nguyễn Cẩm Thỵ Lộ, làm thơ cho chỉ và duy nhất, là Võ Thạnh Nguyễn Trãi.

-Ở Trần thị Cổ Tích, là ông giáo cùng quê, cùng trường.

-Ở Nguyễn Bắc Sơn, là Nhị Hồng, cô ca sĩ, xướng ngôn viên, đài truyền thanh tỉnh, cũng là cô láng giềng.

-Ở Nguyễn văn Ngọc, là cô gái Huế, răng, chi, mô, lạ rứa.

Là chó không có răng mô.

Là, hai cấy dôn, đập chắc, ở ngoài cươi.

Cô ở Tây Lộc, đường Lê đại Hành, nhà có hàng dậu bao quanh.

Ngôi nhà ấy nhà thơ chưa tới, và rồi không bao giờ tới, bởi cuộc can qua, là chiến tranh, làm họ lạc nhau.

Ông gặp em, năm em, 16 tuổi, rất còn vị thành niên, ngoài Vũng Tàu, nơi anh ở, mỗi chiều bát bộ, với những bạn, là người, mà sau này, là nhà văn của tình yêu, là người, mà sau này, là Vua tùy bút, Phạm ngũ Yên.

Một người khác, mà sau này, có mảng màu độc đáo, làm nên họa sĩ, tài danh, Nguyễn nho Bụi.

Họ chạm nhau, từ một sắp xếp định mệnh.

Em từ Huế, của sông Hương, núi Ngự, của Trường Tiền, sáu vài, 12 nhịp, vào Vũng Tàu, nhân một chuyến hè đi du lịch với người thân.

Em, của Huế.

“ Ai có về Huế, mà không ăn đào,

Xin hãy cắn một miếng, cắn cho thật sâu,

Nhưng đừng cắn nhầm môi thiếu nữ “

Là lời khẩn cầu của Hàn mặc Tử.

Rồi mùa hè qua, rồi chia tay tới, rồi những lá thư xanh, là những lưới tình, buộc đôi nhau.

“ Có ai về qua Tây Lộc 

Ngược xuôi đường Lê Đại Hành

Tìm dùm ngôi nhà khuất lấp 

Sau rào bông giấy tươi xinh.

……..

Ngôi nhà ngày mưa sùi sụt

Em làm những thỏi kẹo me

Gởi tới nơi tôi, Đà Lạt

“Anh dùng lấy thảo, anh nghe”

.

Ngôi nhà âm dương mái ngói 

Giữa lòng xứ Huế xa xôi 

Thuở em tròn mười sáu tuổi 

Còn không sau cuộc đổi đời.

(thư về ngôi nhà cũ, gởi Bích Trâm, xa khuất)

.

Gặp nhau rất buổi dậy thì 16, vội chia xa, ngăn cách, chẳng biết nơi mô, mà tìm.

Phải chăng, trời muốn thế: 

“Tình chỉ đẹp, khi còn giang dỡ,

Tình mất vui khi vẹn câu thề “

.

Chẳng biết chăng là thế, giờ chỉ biết, hoài hoài nhớ nhau qua mộng tưởng, dằn vặt, thương hoài ngàn năm:

“ Nhớ mỗi ngày em mặc áo nâu

Đạp xe đến trường Nông Lâm Súc

Qua ngõ cũ, mùa rơi hoa ngâu

Em như cái nơ vàng trên tóc.

.

Nhớ mùa hè rộn rã tiếng ve

Là lúc tôi đọc nhiều chuyện kể

Em rong chơi cùng đám bạn bè 

Tuổi mười sáu hồn nhiên con gái.

.

Nhớ tên em Trần thị Bích Trâm

Và Vũng Tàu những ngày hạnh phúc 

Nhưng hoàng thành hẹn sẽ ghé thăm 

Tôi đã lỡ, rồi em lạc mất.

.

Chưa một lần đến Huế của em

Sao tôi hay nhớ về Tây Lộc

Có phải tình đầu không dễ quyên

Dù thời gian đã thay màu tóc.”

(nhớ Huế)

Hãy đọc thơ của ông, để thấy rằng, ông nói, viết, chuyện bằng thơ, hay hơn những gì tôi tán, (ba hoa chích chòe), vì rằng, ông đang viết truyện dài bằng thơ:

1.

Anh còn một trái tim 

Dấu nơi lồng ngực lạnh

Thèm ngọn lửa tình em

Thắp lên đời hư vọng.

.

Bởi anh không còn gì 

Ngoài trái tim bất hạnh.

2.

Tôi về vùng biển cũ

Thăm lại bờ đá xưa

Chỉ còn ngàn sóng vỗ 

Chào tôi những âm thừa.

3.

Gió thổi qua vườn nhà 

Vàng mấy bông rơi rụng

Mưa đổ xuống vườn nhà 

Trôi mấy bông vừa rụng.

4.

Làm được một bài thơ 

Định tặng người bữa nọ

Người bữa nọ đi xa

Người bữa nọ quên về

Nên đem thơ xé nhỏ 

Thả ở đầu ngọn gió.

5.

Em cố tình làm rơi 

Quanh tôi mấy nụ cười 

Tôi vô tình không nhặt

Nên giờ tiếc xa xôi.

6.

Sang nẻo nào nữa đó 

Người xô giạt đời ta

Hay chỉ là sương khói 

Như tình lụn hôm qua.

(Những khúc tình rời)

(Bài thơ ngũ ngôn quá hay, làm tôi muốn khóc, và tôi đã khóc.

Nếu ông có khóc, hãy nói lời cảm ơn tôi, vì tôi đã làm ông khóc.)

Một bài thơ khác, ông theo dõi, bám sát dịch chuyển, của thời gian:

• mười sáu

hạt mưa rớt trên vai

hạt theo vào lớp học

em nhớ anh sáng nay

mưa bỗng đầy trong mắt.

• mười tám

đôi mắt như muốn nói

em yêu anh, yêu anh

cớ sao tay bối rối

vạt áo dài dấu quanh.

• hai mươi

đời sống như dòng sông

trôi xuôi không trở lại

em rồi cũng theo chồng

lãng quên thời con gái.

• bốn mươi

hạnh phúc không còn xanh

như màu thư ngày cũ

tha thiết bao lời tình 

đã mịt mù quá khứ.

• sáu mươi

tóc xưa thôi nhung huyền

trước gương buồn mỗi sáng

khác chi lời thệ nguyền

nhạt phai cùng năm tháng.

• bảy mươi

sót lại chút hương duyên

trong tim em bất tận.

Thơ ông nhiều lắm, có tới những ba tập: 1. Chuyện Kể/ 2. Tháng Ba Ra Biển/ 3. Lòng Riêng Như Được.

Nên nói miết về thơ ông, không hạn định, chỉ có khùng, mà tôi đã là khùng.

III.

Lời sám hối chưa đến nỗi muộn màng.

Cách nay 30 năm, từ ngày thứ nhất gặp ông, trước tòa nhà Liên Hiệp Quốc, chúng tôi biết nhau, qua giới thiệu của bà Lâm Thiên Hương, người cháu của cụ Trần văn Hương.

Bấy giờ, bà, được mệnh danh là “ người đàn bà thép”, có mặt trong mọi cuộc tranh đấu và sinh hoạt văn chương.

Với tình chiến hữu, sau là tình văn nghệ, chúng tôi thường gặp nhau, trong những họp mặt văn nghệ hay đấu tranh.

Không tác phẩm nào của tôi, không có mặt trong tủ sách gia đình của ông.

Thế nhưng, thú thật dạo đó, tôi không đánh giá cao, về văn thơ của ông.

Những bài thơ của ông, đăng trên tạp chí LÀNG VĂN, bên Canada, chưa làm cho tôi đủ sợ.

Giá gì ông nói, đã có mặt trên VĂN HỌC hay THẾ KỶ HAI MƯƠI, tôi đã có cái nhìn khác về ông, hơi sờ sợ.

Mãi tới thời gian gần đây, khoảng năm năm, sau khi đọc ba tập thơ ông tặng, và tuổi già, làm tôi hạ hỏa, tính ngông nghênh sút giảm, tôi đủ bình tĩnh, nhìn thấu đáo, không bỏ sót giá trị của con nhạn văn chương nào, dẫu bay là đà, cũng trong tầm ngòi bút tôi Phóng, huống chi là, người viết truyện dài bằng thơ, Nguyễn văn Ngọc.

Ở trên tôi có nói, ông, bên cạnh làm thơ, còn viết văn.

Truyện ngắn sau đây, chứng minh, ông, không là dạng vừa, cả hai.

NGUYỄN VĂN NGỌC: Một chút mây

1.

 Hắn học trường Võ Bị, năm thứ tư được phép mặc thường phục đi dạo phố Đà Lạt.

Một sáng Chủ Nhật đầu mùa hè, hắn tình cờ giúp cô gắn lại cái dây sên bị sút của chiếc xe đạp mini mà cô đang dắt bộ bên bờ hồ Xuân Hương.

Thế là họ quen nhau.

Mỗi dịp được ra phố, như một thói quen, hắn thường ghé quán Mekong, gọi tách cà phê đen và cái bánh pâté chaud, ngồi nhâm nhi, nhìn thiên hạ qua lại bên ngoài cửa kính, giết thời giờ.

Sau nầy, thỉnh thoảng có cô cùng ngồi, nói chuyện gẫu, hắn thấy vui vui.

Có lần cô nói tựu trường sắp đến, cô được lên lớp đệ nhị trường Bùi Thị Xuân.

Có lần cô hỏi trong các thứ bánh, anh thích ăn bánh nào nhất. Sẵn có cái bánh pâté chaud trước mặt, hắn nói bừa, anh thích bánh nầy.

Có lần cô cho biết trưa thứ Bảy tuần tới là sinh nhật của cô và mời anh ghé nhà.

Hắn đến nhà cô hơi trễ vì phải chầu chực mới xin được giấy phép xuất trại, nhưng không thấy ai ngoại trừ một người giúp việc. Bà cho biết ba má cô đã đặt nhà hàng chiếc bánh sinh nhật thật lớn nhưng cô muốn tự tay làm thêm bánh pâté chaud để đãi ai đó, nên sáng sớm đạp xe đi mua nguyên liệu, không may, một chiếc xe hơi đã tông vào cô trên đường vào chợ. Xác cô đang quàn trong bệnh viện.

Trời ơi, cô qua đời trong ngày sinh nhật của mình khi vừa mười bảy tuổi. Tên cô là Tiểu Vân.

Một chút mây trên bầu trời Đà Lạt như chưa bao giờ tan mất trong lòng hắn, từ đó!

2.

 Chiếc xe bus chở sinh viên sĩ quan Võ Bị ra phố Đà Lạt vừa ngừng bên hông

khu Hội Trường Hòa Bình là hắn vội vã bước xuống, băng qua đường vào Mekong.

Mới hơn 9 giờ sáng Chủ Nhật mà quán đã có khá đông khách.

Rất may còn hai cái bàn trống phía ngoài, sát vách kính, tới chiếm lĩnh một cái rồi nhìn quanh, có lẽ hắn là gã sinh viên Võ Bị đến quán đầu tiên buổi sáng hôm nay.

Gọi tách cà-phê phin đen như thường lệ, hắn ngồi nhâm nhi chờ đợi Tiểu Vân.

Chừng mười lăm phút sau, hắn nhác thấy dáng cô bên kia đường.

Bữa nay cô bé diện áo đầm màu hồng nhạt có điểm những bông trắng nhỏ xíu, quán Mekong như thêm sinh động khi cô bước chân vào.

Hắn kéo chiếc ghế đối diện cho cô ngồi, chưa kịp an vị, Tiểu Vân đã chu mỏ:

– “Em có quà đặc biệt tặng anh nè.”

Vừa nói, cô vừa mở cái bóp quàng vai, lấy ra một bông hoa có nhiều cánh trắng nõn, thon dài đang hé nở, đặt vào chiếc dĩa lót tách cà-phê rồi đẩy về phía hắn:

– “Em mới hái trong vườn trước khi đến đây, đố anh là hoa gì?”

Hắn cầm lấy bông hoa đưa lên mũi mình. Hương hoa quyện cùng mùi cà-phê thơm dìu dịu. Hắn đâu có lạ gì bông hoa nầy nhưng giả bộ:

– “Bông biếc anh mù tịt, mà phải công nhận bông nầy thơm thiệt.”

Cô gợi ý:

– “Hoa nầy có tên anh trong đó đó, nhớ ra chưa?”

Hắn vẫn cố tình:

– “Anh chịu thua.”

Cô tài lanh:

– “Ba má đặt tên cho em là Tiểu Vân, nếu đặt là Tiểu Lan thì lấy tên anh, tên em ghép lại sẽ thành tên hoa nầy.”

Hắn làm như ngạc nhiên:

– “Bông ngọc lan? Giờ anh mới biết. Bông đẹp và dễ thương giống em.”

Cô xí hắn một tiếng rõ kêu rồi nói:

– “Anh bỏ hoa vào túi áo đi, để giữ hương thơm, để tối về thấy hoa mà nhớ em.”

Thấy cô nhỏ có vẻ vui vui, hắn gợi chuyện:

– “Giữa hai cái tên Tiểu Vân, một chút mây và Tiểu Lan, một bông lan nhí hay là một cánh lan gầy, em thích tên nào?”

Cô ngẫm nghĩ chừng một phút:

– “Em thích tên Tiểu Lan, vì ít ra tên em và tên anh đem ghép lại sẽ mang một ý nghĩa nào đó, chẳng hạn là tên của loại hoa nầy, nhưng mà em đâu có gầy.”

Hắn ghẹo cô:

– “Ừ ờ, em chỉ thua cái thùng tô-nô chút xíu, haha.”

Mặt cô xịu xuống, trả đũa:

– “Còn anh thì cao lêu nghêu như cây tre, hihi.”

Sau đó, hắn và cô rời quán. Họ đi dạo quanh bờ hồ Xuân Hương rồi ngược lên Đồi Cù.

Từ ngày tình cờ làm quen với cô bé học trò lớp đệ tam trường Bùi Thị Xuân nầy, những lần được xuất trại cuối tuần của hắn đã không còn tẻ nhạt.

Buổi tối, hắn ép bông ngọc lan dưới tấm nhựa mê-ca ở bàn học rồi nói thầm “nghe nhớ em rồi, cô nhỏ ơi”. Hình bóng Tiểu Vân cùng một ngày rong chơi hạnh phúc đã theo hắn vào giấc ngủ êm đềm nơi quân trường.

3.

 Một buổi trưa Chủ Nhật, hắn và Tiểu Vân ngồi giải khát ở nhà Thủy Tạ. Cô chậm rãi ăn từng muỗng nhỏ kem hạnh nhân còn hắn nhâm nhi cà-phê đá.

Chợt có hai sinh viên sĩ quan Võ Bị mặc quân phục dạo phố mùa Hè bước vào quán. Họ đồng loạt dơ tay chào theo kiểu nhà binh trước khi dỡ mũ cát-két cầm tay rồi tiến đến một cái bàn trống. Bởi ngồi không xa, nên hắn nhận biết đó là hai sinh viên khóa đàn em đang học năm thứ hai và năm thứ ba, vì một người mang an-pha một gạch còn người kia mang an-pha hai gạch vàng trên nền cầu vai đỏ.

Thấy cử chỉ nghiêm trang của hai người sinh viên, cô ngạc nhiên hỏi hắn:

– “Ủa anh? Hai người kia chào ai vậy? Họ chào anh hả?”

– “Không phải. Anh đang mặc thường phục, họ đâu biết anh là ai mà chào.” Hắn trả lời.

Cô lại hỏi:

– “Như vậy họ chào người nào?”

Hắn giải thích:

– “Họ chào mọi người tới trước trong quán nầy, kể cả em. Đó là quân phong, quân kỷ bắt buộc mà tụi anh được học trong trường.”

Cô thắc mắc:

– “Nhưng hồi nãy vào quán, em đâu thấy anh chào?”

Hắn cười cười:

– “Tại anh không mặc quân phục. Mặc thường phục như hôm nay thì anh tạm thời làm người dân thường như em, nên được miễn chào.”

Không đợi cô có thêm ý kiến, hắn nói tiếp:

– “Ở doanh trại, khuôn viên trường thì tụi anh phải chào tay gần như cả trăm lần mỗi ngày. Nầy nhé: đàn em chào mình, mình phải chào lại; chào khi bước vào lớp học, thư viện, câu-lạc-bộ, hội quán, phạn xá…Và dĩ nhiên khi gặp cấp chỉ huy như sĩ quan cán bộ, huấn luyện viên; sĩ quan giảng viên văn hóa vụ… càng phải chào kính nghiêm chỉnh.”

Cô nhăn mặt:

– “Eo ôi! Chào như vậy mỏi tay chết!”

Hắn cà rỡn rồi gợi chuyện

– “Nhằm nhò gì, dù tay bị liệt cũng phải ráng mà đưa lên ngang trán. Nhưng thôi mình nói chuyện khác đi. Nhạc phẩm cô thâu ngân đang cho khách nghe có nội dung  buồn quá phải không?”

Cô ngó chiếc Akai đặt trên kệ phía sau quầy, nơi phát ra tiếng hát trầm bổng của Thái Thanh, suy nghĩ:

– “Thỉnh thoảng em có nghe bài hát nầy trên ra-dô, ti-vi, nhưng không nhớ tên. Bài gì vậy anh?”

Hắn mau mắn giải đáp:

– “Em lễ chùa nầy. Nhạc sĩ Phạm Duy phổ thơ của Phạm Thiên Thư. Em nghe kìa…`tàn mùa Đông vào Chùa bỡ ngỡ, tiễn đưa em trong áo quan nầy…’. Tội nghiệp cô gái vắn số!”

Cô trầm ngâm:

– “A, em nhớ rồi. Theo em, đây là một chuyện tình buồn lãng mạn của thơ văn. Họ đã có bốn mùa tuyệt vời hạnh phúc bên nhau, như vậy cũng đủ mãn nguyện. Chết trẻ dù với bất cứ lý do gì, vẫn hơn chết già bất hạnh, anh ơi.”

Hắn trêu cô:

– “Đẹp và dễ thương như em thì muốn chừng nào sẽ nghỉ thở?”

Cô nhanh nhẩu:

– “Em há, em không thích mai kia già nua lụ khụ, đứt hơi rồi chết. Nếu phải chết, em muốn được chết khi mình chưa quá già!”

Hắn lại trêu cô:

– “Liệu mà giữ mồm giữ miệng nghe cô bé. Coi chừng đến phút lâm chung sẽ có người dốc tàn hơi thều thào rằng: tôi còn yêu cuộc đời nầy lắm, chưa muốn ra đi bây giờ…”

Cô cười mỉm rồi đưa tay xem đồng hồ:

– “Em phải về kẻo ba mẹ mong. Như mấy lần trước, anh chỉ cần đưa em tới đầu nhà ga cũ, nha. Thứ Bảy tuần tới là sinh nhật em, anh cố gắng xin phép ra dự và cũng để diện kiến ba mẹ. Nhớ nha anh.”

Những cơn gió dịu mát ngày Hè thổi bay bay hai vạt áo dài màu thiên thanh nhạt khi cô bước đi. Hắn vẫn đứng yên, ngó theo Tiểu Vân khi dáng cô khuất sau một lối rẽ.

4.

Doanh trại trường Võ Bị trở nên vắng lặng hơn vào ngày Chủ Nhật vì đa số những sinh viên sĩ quan không có nhiệm vụ trực, gát, ứng chiến, phòng thủ đồng quan… đã được xe bus chở ra phố Đà Lạt lúc 8 giờ sáng.

Sáng nay, người bạn cùng phòng cũng đã xuất trại từ sớm còn hắn thì lại tự cấm trại mình. Tiểu Vân bất ngờ ra đi miên viễn, bây giờ hắn ra phố để làm gì?

Đi lang thang ngoài bờ hồ Xuân Hương ư?Không đâu. Hắn sợ phải nhìn thấy cái băng ghế kỷ niệm, nơi mà hắn và cô đã ngồi chuyện trò khá lâu, sau khi hắn sửa giúp cô chiếc dây sên xe đạp bị sút.

Vào Mekong uống cà-phê ư? Không đâu. Hắn sợ phải ngó thấy bánh pâté chaud, mà có lần hắn nói thích nhất, không ngờ đã dẫn đến cái chết thảm khốc của cô trong khi hắn là một gã tạp ăn.

Đến Thủy Tạ ăn kem, nghe nhạc ư? Không đâu. Hắn sợ phải vô tình nghe lại bài hát Em lễchùa nầy rồi nhớ mấy lời nói gở của cô: “Chết trẻ dù với bất cứ lý do gì, vẫn hơn chết già bất hạnh, anh ơi.”

Lặng lẽ cắm điện nấu nước sôi, pha một ly trà Lipton rồi hắn bưng đến ngồi vào bàn học. Đóa ngọc lan cô tặng hắn đã đổi màu vàng héo dưới tấm nhựa mê-ca. Lời cô nhắn nhủ hôm nào lại âm vang trong đầu hắn: “Anh bỏ hoa vào túi áo đi, để giữ hương thơm, để tối về thấy hoa mà nhớ em.”

Hắn thì thầm với cô:

“Chỉ còn không đầy năm tháng nữa anh sẽ rời quân trường nầy ra chiến trận. Bông ngọc lan dù có mang theo rồi cũng sẽ phai tàn, vụn vỡ cùng thời gian, nhưng Tiểu Vân ơi, anh sẽ mãi mãi không quên em.”

Hớp một ngụm trà nguội lạnh, hắn cảm thấy vị đắng chát nơi cổ họng.

Mùa Hè chưa qua hết mà Tiểu Vân, một chút mây đã bay xa, mất hút trên bầu trời Đà Lạt!

Nguyễn Văn Ngọc

Thưa ông nhà thơ Võ Bị,

Qua bài viết này, hẳn ông đã biết, là tôi đã biết sợ ông.

Cũng qua bài viết này, người đọc cũng thấy rõ vị trí và giá trị, ngòi bút của ông trong nền văn chương nước nhà.

Điều này cũng có nghĩa, là tôi đã công bằng với ông.

Vậy xin ông, hãy mở lòng Từ bi, Hỷ xả, không kém phần Bác ái, chấp nhận lời sám hối của tôi, mà, 30 năm trước, tôi, một đứa chưa ra gì, dám to gan xem thường một người, đã ra gì, là ông, nghe ông.

Lê Mai Lĩnh

June 12, 2025.

Trừu Tượng – Tranh: Mariya Bogdanova (Nguồn: /www.singulart.com)

Tôi làm thơ, không như ông Thanh Đặng.

Ông TĐ làm thơ, không nghĩ tới chuyện in, xuất bản, không màng tới chức danh thi sĩ, không nghĩ thơ sẽ đi về đâu, có vai trò, nhiệm vụ là gì, và thơ sẽ đưa ông lên đâu, tới?

Tôi thì khác. Khùng tôi khác xa ông. Tôi, thơ phải được in, phải được xuất bản, từ đó, thơ mới có số má, có đẳng cấp, chiếu trên chiếu dưới, nhất là, với cõi côi.

Điều này không quan trọng, mà không quan trọng là đúng, khi cõi này, người làm thơ chỉ thọ, quá lắm, 80, 90 niên. Nhưng với cõi côi, khi nắm được cái visa cõi này thăng thiên, là bất tử.

Mà trên cõi côi, chiếu trên chiếu dưới, rõ ràng, minh bạch, không có chuyện con ông cháu cha hay chạy tiền bạc.

Ở cõi Côi, ngoài số lượng thơ in, còn tùy thuộc vào vị trí, giai tầng thơ. Gồm 4 giai tầng: nhà thơ, thi sĩ, thi hào, thi bá. Ông TĐ làm thơ, chẳng tha thiết giai tầng. Ánh Nguyệt gọi ông là nhà thơ, ông cười mím chi. Ben Oh gọi ông là thi sĩ, ông cười mím chi. Lê Hữu Minh Toán gọi ông là thi hào, ông cười mím chi. Khùng tôi gọi ông là thi bá, ông cười mím chi. Mím chi. Mím chi. Mím chi. Hình như ông không có nụ cười nào khác. Ông xem nụ cười mím chi của ông như một thứ vũ khí. Với cộng sản, cũng vậy. Với tư bản, cũng vậy. Thậm chí, với Elisabeth Taylor / Audrey Hepburn / Sophia Loren / Gina Lollobrigida / Kiều Chinh / Thái Thanh / Thuỵ Núi / Ngọc Trinh / Trần Thị Cổ Xưa, cũng một vũ khí đó: nụ cười MÍM CHI.

Những buổi tiệc vĩ đại, những dạ hội khổng lồ, quý ông veston, cravate, các bà đầm dạ hội, mini jupe. Ông đến, cái quần màu đất, 10 năm không ủi, cái áo bỏ ngoài quần, màu râu ngựa. Trên bàn rượu tràn dư: Johnnie Walker, Chivas Regal, Jim Beam, Hennessy, Rémy Martin, Martell; thức ăn có lá gan ông trời, phao câu bà trời, trái tim chị Trăng. Nhưng ông rón rén bước tới, nhận cho mình cái hot dog, lon Coca-Cola. Người ta ngồi vào bàn, sofa, ông ra ngồi ngoài hành lang, lắng nghe tiếng chim hót. Nghe tiếng chim họa mi, để nhớ tiếng hát ca sĩ Họa Mi. Nghe tiếng chim oanh, để nhớ tiếng hát ca sĩ Hoàng Oanh. Nghe tiếng chim sơn ca, để khắc khoải: giờ này ca sĩ Sơn Ca nơi nào?

Trong lúc xa xa, là hợp âm một giao hưởng đồng ca, là tiếng hát Mỹ Linh, Hồng Nhung, Thanh Lam, Hà Trần, Thanh Thúy, Thanh Lan, Minh Tuyết, Linda Trang Đài, Mai Lệ Huyền… Ông không thích những đám đông, nên mỗi lần có họp mặt văn chương, mời ông đến là không dễ, dù đến chỉ làm ông địa, ngồi nhìn và cười mím chi.

Mà hiện tại, đời nay, thì tôi thấy ông làm thơ, Thanh Đặng, là một trường hợp quá đỗi lạ lùng, rùng rợn, kinh dị, khiếp đảm.

Tôi không nghĩ ông làm thơ như những người làm thơ khác, mà phải nói, ông là người cõi côi, xuống trần gian vãi thơ, như người nông dân xưa, nay, vãi thóc, trên những thửa ruộng sẵn sàng gieo hạt.

Chữ, ngôn ngữ: một biển trời mênh mông. Chữ, ngôn ngữ đầy ắp trong đầu ông, và cứ thế, ông ném, ông vãi, ông tung, ông vươn tay, ông thụt chân. Chữ, ngôn ngữ, từ ông, như từ một bàn tay phù thủy, với nhiệm mầu, thánh linh, thần thơ xếp hàng, tuần tự, theo nhau xếp chữ vào đội ngũ bài thơ. Nhiều bài thơ ra đời.

Nhiều bài thơ ông thiếu “cái thủ.”

Nói rõ ra, thơ ông phần nhiều không có cái đầu, tức là cái tiêu đề, cái tựa đề cho một bài thơ. Trước, sau như một, thơ chảy như nước sông chín con rồng chảy, nhưng không có thủ.

Điều này có thể là thú tiêu khiển của ông, trò chơi, một trong 36 kiểu chăng. Nhưng là một khó khăn cho người đọc. Bài thơ hay, nhưng không nhớ, biết bài thơ nào. Có tựa đề, có số má đâu, mới biết mà nhớ. Vì cứ thế, thơ đến, thơ đi, tuồn tuột.

Tựa đề bài thơ là bản tóm lược bài thơ. Đọc tựa đề bài thơ, người đọc có thể đoán biết bài thơ muốn nói cái gì. Nhờ tựa đề bài thơ, giúp người đọc còn nhớ lâu hơn bài thơ. Ông ác đạn lắm, nghe Ngài.

Thanh Đặng, Người sáng tạo và làm mới ngôn ngữ. Có thể tại tôi không đọc sách nhiều như ông, nên những chữ ông dùng, với tôi là mới lạ. Cũng có thể do ông sáng tạo, đẻ ra, khai sinh ra, sau ngày làm people boat.

 Ví dụ như 1.

NGOÀI KHẢ NĂNG

Thanh Đặng hỏi Bất khả Thiền Sư

Làm sao cho nàng ngất ?

Sướng ngất ?

Thưa, vâng !

Tụng kinh !

.

Con hổ của Tô Đông Pha đã tu nhiều kiếp

Biến hóa thành tinh

May ra “ Nhất Dạ Lục Giao Sinh Thất Tử “ thang Minh Mạng

Ngoài ra vẽ chẳng nên hình

.

Chàng,

Yêu không đủ dài

Râu không đủ rậm

Nhất niệm thành

Oan thai.

Ví dụ như 2.

TỘI NGHIỆT

Tôi đem ảo giác 

Mong ̣  

Làm rượu

Để uống trong ngày

Như

Uống em.

Ví dụ như 3.

EM PHẢI CHÁY.

Em phải cháy trong tình yêu để biết

Cánh rừng anh còn có thể lên xanh

Em phải thức trong tình yêu để thấy

Là suối nguồn hay lá cỏ mong manh

.

Nầy cô gái cứ hồn nhiên thanh thản

Không cần ngồi canh thức một người đi

Cô cứ hát với bình minh tươi thắm

Và cười tươi thân tặng cả mây trời….

.

Em không biết ngàn trang thơ có đủ

Khi tình em là châu thổ thênh thang

Anh có thể, một ngày anh bước tới

Mở giùm em- cánh cổng – trái tim vàng

.

Nầy cô gái, đêm không trăng vẫn sáng

em là tình cho thiên cổ tươi xinh

em là mộng cho dòng thơ mãi sóng

em trong tôi nguyên vẹn mãi thân tình

.

nàng bước ra trang sách của Khổng Phu Tử

nàng không còn là nô lệ tình yêu

nàng vẫn thế chỉ là thời đã khác

nàng viên dung trải rộng đến muôn chiều

.

chàng rửa chén thay vì ngồi chéo cẳng

chàng lau bàn không phải đợi nàng lau

nàng rất mệt, hãy chia đều công việc

nàng yêu chàng nhưng nàng chỉ có hai tay…

Thanh Đặng

Ví dụ như 4, 5, 6… Hãy tìm mà đọc. Không ai, hơi sức đâu.

Với Ông, làm thơ là ngủ khoái, sau tứ khoái. Cũng có thể, vì lý do nào đó, ông mất 1/4 khoái, nên bắt NÀNG thơ bù lỗ. Chính vì thế, ngày nào cũng chơi với NÀNG, nên có lúc đứt hơi, lạc quẻ. Thay vì vãi thơ vào ruộng mình, ông vãi nhầm ruộng khác, khác khí hậu, khác hơi thở, khác sự nồng nàn, nên thơ dễ dàng ẹ. Thế cho nên, tôi thường theo dõi thơ ông, bài nào tôi nói Xuất Thần, là tôi biết ông vãi đúng ruộng, đúng lỗ, không sai chỗ.

Thơ cần tinh, không cần đa. Một Hữu Loan, chỉ một Màu Tím Hoa Sim. Một Hoàng Cầm, chỉ một Bên Kia Sông Đuống. Một Phùng Quán, chỉ một Lời Mẹ Dặn. Một Trần Trung Đạo, chỉ một Đổi Cả Thiên Thu Tiếng Mẹ Cười. Một Thụy Sơn, chỉ một Ngày Không Gió. Và ngần ấy nhà thơ với chỉ một bài thơ hay một tập thơ, đã đủ lưu danh thiên cổ. Huống gì ông già Đặng, là nhà thơ Thanh Đặng, giữa biển trời thi ca, mênh mông, bát ngát, những ý tưởng mới, ngôn từ lạ, hẳn nhiên, thế nào, chắc như bắp, là ông có ngôi vị như ai, sao không là, hơn cả ai.

Tạm nghỉ nơi này. Nếu có gì vui vui, hay hay, khoái khoái, tôi phóng tiếp. Chuyện nhỏ như con voi. Amen.

 Lê Mai Lĩnh

Pittsburgh, 5/26/2025.

Viết – Tranh: HOÀNG THANH TÂM

Đã từ lâu, trong giới sinh hoạt văn chương, người ta nghe nói nhiều tới cụm từ “ Tác phẩm đầu tiên, Đứa con thứ nhất”, nhưng chưa nghe thấy có ai lên tiếng, nói rõ về cụm từ này, (rất hấp dẫn với người đọc và người viết) mà tôi nghĩ, đó là một thiếu sót, về phía những nhà nhận định, phê bình văn học.

Trong khi, tác phẩm đầu tiên, đưa con thứ nhất, lại là một sự “khủng khiếp”, là một Định Mệnh, của người cầm bút và văn chương nói chung.

Tác phẩm đầu tiên, đứa con thứ nhất, sự ra đời của nó, đôi lúc, nhiều lúc, làm nên, cơn địa chấn văn chương toàn cầu hay văn chương của một quốc gia.

Tác phẩm đầu tay của nhà văn Pháp, Francois Sagan, Buồn Ơi Chào Mi (Bonjour Tristesse) là một thí dụ, một hiện tượng văn học toàn cầu.

Năm 1956, văn chương miền Nam, với sự ra đời của hai tác gỉa với hai tác phẩm đầu tiên, không khủng khiếp quá sao, đã làm đảo lộn, thay chiều, dòng thơ và tùy bút trước đó.

Tôi muốn nói tới tập thơ của thi sĩ Thanh Tâm Tuyền, “ Tôi Không Còn Cô Độc” và tập tùy bút của nhà văn Mai Thảo, “Đêm Giã Từ Hà Nội.”

Hai ông, TTT, MT, là hai lượng phù sa văn chương của Hà Nội vào Sài Gòn sau hiệp định Geneva, 20/7/954, qua cuộc di cư 1 triệu người.

Và 2 năm sau, 1956, hai tác phẩm đầu tiên của hai ông, xuất hiện, như một quả đại pháo, khai mở mùa xuân văn chương miền Nam.

Từ đó, thơ và tùy bút, thay áo mới.

Ta hãy đọc thơ TTT, trong thi phẩm “Tôi không còn cô độc”

“Anh sợ những cột đèn đổ xuống
Rồi dây điện cuốn lấy chúng ta
Bóp chết mọi hi vọng
Nên anh dìu em đi xa
.
Ði đi chúng ta đến công viên
Nơi anh sẽ hôn em đắm đuối
Ôi môi em như mật đắng
Như móng sắc thương đau
Ði đi anh đưa em vào quán rượu
Có một chút Paris
Ðể anh được làm thi sĩ
Hay nửa đêm Hà nội 
Anh là thằng điên khùng
Ôm em trong tay mà đã nhớ em ngày sắp tới

.
Chiếc kèn hát mãi than van
Ðiệu nhạc gầy níu nhau tuyệt vọng
Sao tuổi trẻ quá buồn
như con mắt giận dữ
Sao tuổi trẻ quá buồn
như bàn ghế không bầy
Thôi em hãy đứng dậy
người bán hàng đã ngủ sau quầy
anh đưa em đi trốn
những giày vò ngày mai.”

Sau đây là đoạn mở đầu cho tùy bút “Đêm giã từ Hà Nội “của nhà văn Mai Thảo:

(hãy chú ý cách chấm câu, ngắt quãng)

“ Từ chỗ anh đứng, Phượng nhìn sang bờ đường bên kia. Những tảng bóng tối đã đặc lại thành khối hình. Từng chiếc một, những hàng mái Hà Nội nhoà dần. Phượng nhìn lên những hàng mái cũ kỹ, đau yếu ấy, giữa một phút giây nhoè nhạt, anh cảm thấy chúng chứa đựng rất nhiều tâm sự, rất nhiều nỗi niềm. Những tâm sự câm lặng. 

Những nỗi niềm nghẹn uất. 

Của Hà Nội. Của anh nữa.
Dưới những hàng mái cong trũng, ngập đầy lá mùa kia, đang xảy ra những tâm trạng, những biến đổi gì mà ở bên này đường Phượng không đoán hiểu được. Hà Nội đang đổi màu. Đứng bên này bờ đường nhìn sang, Phượng bắt đầu tiếp nhận với một thứ cảm giác ớn lạnh, cách biệt, anh đã đứng trên một bờ vĩ tuyến mà nhìn về một vĩ tuyến bên kia. Bên ấy, có những hình ảnh chia cắt, đứt đoạn. Bên ấy, có những hình chiến luỹ, những hàng rào dây thép gai, những đoạn đường cấm, những vùng không người.
Phượng cũng không hiểu tại sao nữa. Giờ này anh còn là người của Hà Nội, thở nhịp thở của Hà Nội, đau niềm đau của Hà Nội, mà Hà Nội hình như đã ở bên kia.”

Năm 1956, cũng là thời điểm của tạp chí Sáng Tạo, là người khổng lồ trong các tạp chí.

Người ta thường nói, tuổi trẻ háo thắng, nhưng những năm đó, các ông trung niên văn nghệ này cũng háo thắng, như còn tuổi trẻ.

Trên tạp chí Sáng tạo, các ông trung niên Mai Thảo, Thanh tâm Tuyền, Nguyễn sỹ Tế, Vũ khắc Khoan, Nghiêm Xuân Hồng, Mặc Đỗ… , mở những bàn tròn hội luận văn chương, họ đòi đào huyệt, chôn Tự Lực Văn Đoàn, chôn thơ mới,  chôn Xuân Diệu, Huy Cận, Hàn mặc Tử, cũng không tha.

Năm đó, kẻ hậu sinh này 14 xuân xanh, ngoài giới tuyến Quảng trị, cũng viết thư vào cho hội nghị, xin xung phong, đem cuốc, xẻng vào, phụ việc đào huyệt.

(chi tiết này, tui phịa, không có mô nà)

Nhưng có một điều không phịa, là những năm tuổi 14 đó, cậu đã học thuộc lòng những truyện ngắn của nhà văn Mai Thảo: Luân, Bản chúc thư trên ngọn đỉnh trời, Bầy thỏ ngày sinh nhật….

Đứa con đầu tiên, tác phẩm thứ nhất, là Định mệnh của người cầm bút.

Cũng không sai, nếu nói, đó là quà tặng của Thượng đế.

Nó quan trọng vô cùng, nó ảnh hưởng vô cùng, suốt cuộc đời cầm bút của người chọn văn chương làm trò chơi. 

Nó là tâm huyết. 

Là cái thực nhất. 

Bản ngã anh, nhân cách anh, văn phong anh, tương lai anh, định hình đi lên, là từ đó.

Nhưng nó cũng đi xuống, bế mạc cuộc đời, từ đó, nếu anh không theo dõi, lắng nghe, điều chỉnh vinh quang và hố thẳm.

Tác phẩm đầu tiên, là một đứa con, mà cha, mẹ nó ( tác gỉa) thai nghén lâu nhất, dài nhất, khổ lụy vô cùng.

Ở người đàn bà, thời gian cho một người con ra đời là 9 tháng 10 ngày, ở nhà văn (thơ) là 10 năm hay hơn, 20, 30, cho đứa con (tác phẩm) thứ nhất, tùy thuộc hoàn cảnh, môi trường, rủi may, vận số.

Mười năm cho trăn trở, nghĩ suy.

Mười năm cho âu lo, phập phồng.

Mười năm trong khấn nguyện, cầu trời, khấn Phật.

Người mẹ mang thai, còn có chồng, mẹ, cha, anh em, bên cạnh, hàn huyên tâm sự, sẻ chia ngọt bùi, mặn, nồng, chua, chát.

Nhà văn, thơ, một mình lủi thủi, một mình mình biết, một mình mình hay.

Và chế độ bồi dưỡng cũng khác.

Người mẹ, mang bầu con so, giò heo, đu đủ hầm, cho có sữa, cho con bú.

Nhà văn, thơ, chuẩn bị cho đứa con đầu, tác phẩm đầu, là cà phê, thuốc lá, hiếm khi, là rượu.

Chuẩn bị cho đứa con so ra đời, người mẹ may, mua, tã lót, giường mùng, xin áo quần cũ, kỵ mua áo quần mới, sợ xui.

Nhà văn, thơ, chuẩn bị tinh thần cho đứa con đầu chào đời trong nhà in, không là nhà hộ sinh, như những người mẹ.

Lo chạy, vay, bốc hụi, để có tiền in.

Thậm chí, bán những bộ áo quần vía, xe đạp cà tàng cho đủ sở hụi.

Kinh nghiệm xương máu của bản thân, không phịa, mô nà.

Sau đây là mười nhà văn, nhà thơ có đứa con đầu tiên, đem về vinh quang cho mình và góp phần giá trị cho nền văn học miền Nam trước ngày 30/4/1975: 

Đêm giã từ Hà nội, Mai Thảo /Tôi không còn cô độc, Thanh tâm Tuyền / Dấu binh lửa, Phan nhật Nam /  Thở dài, Tuý Hồng / Nhã ca mới, Nhã Ca / Tặng vật tỏ tình, Trần dạ Từ / Hoá thân, Viên Linh / Chiến tranh Việt Nam và Tôi, Nguyễn Bắc Sơn / Thơ Nguyên Sa, Nguyên Sa/ Nỗi  Buồn Nhược Tiểu, Sương biên Thùy.

Còn sau đó tới nay, trong nước và quốc ngoại thì sao?

– Trong nước, tới nay, văn chương, còn  trong đêm đen lịch sử, nên số lượng người cầm bút và “ tác phẩm đầu tiên” gây tiếng nỗ, ấn tượng, không nhiều:

Thuỵ Sơn/ My Thục/ Trần thị cổ Tích/ Như Không/ Nguyễn hữu Thụy/ Nguyễn hữu Thời/ Lê văn Trung/ Châu Thạch/ Hồ trung Chính/ Kha tiệm Ly/ Nguyễn Phú Yên/ Nguyễn Cầm Thy.

Trong 12 tác gỉa trên, có 4 “đứa con đầu tiên”, ghi dấu thiên thu:

NGÀY KHÔNG GIÓ, Thụy Sơn.

NÍN THỞ, Nguyễn hữu Thụy.

TRONG CUỘC ĐAO BINH, Nguyễn hữu Thời.

ĐOÁ HOA TẬT NGUYỀN, Như Không.

– Hải ngoại, nhờ môi trường Tự do và điều kiện kinh tế không khó khăn cùng với lòng hoài hương, đau đáu nỗi đau quê nhà, nên số lượng người cầm bút vô số kể:

Hàn hương Giang/ Ý Nhi- Nguyễn thị Dung/ Nguyễn Nguyệt/ Mỹ Nhung/ Diệm Trân/ Hồng Thuỷ/ Cung Lan/ Trương anh Thụy/ Nguyễn Ngọc Dung/ Thúy Messenger/ Lang Phạm/Kim Loan/ Phan nữ Lan/ Tưởng Nhung/Lê Nhung/ Tạo Hoàng/ Trần trung Đạo/ Hạ quốc Huy/ Phạm tín An Ninh/ Thanh Đặng/ Thông Đặng/ Nguyễn Ngọc/ Dan Hoàng/ Cung minh Huân/ Phạm ngũ Yên/  Yên Sơn/ Nguyễn Hàn Chung, Lương thư Trung/ Phạm văn Nhàn, Trần doãn Nho/ Phạm tương Như/ Vĩnh Tuấn/ Như Phong/ Tuý Hà/Trần vấn Lệ/ Võ thạnh Văn/ Đào đông Khê/ Huỳnh công Ánh, Luân Hoán/ Phan ni Tấn/ Đêm Mơ/ Ben Oh/ Lê hữu Minh Toán/ Nguyễn Đức Nhị/ Đặng Toán/ Thục Uyên/ Phan Khâm/

Góp Nhặt Hương Đời của nhà văn, nhà thơ Ý Nhi-Nguyễn thị Dung.

Trong số 50 người cầm bút hải ngoại tôi biết, trường hợp thi sĩ, nhà văn Ý Nhi-Nguyễn thị Dung, với tác phẩm đầu tiên, đứa con thứ nhất GÓP NHẶT HƯƠNG ĐỜI, tôi có vài ký ức sâu, nhưng không đậm.

Tôi biết bà qua nhà văn, thi sĩ Hồng Thuỷ, chủ tịch văn bút vùng Đông/Bắc Hoa Kỳ.

Từ đó, thỉnh thoảng bà gởi cho tôi tùy bút, truyện ngắn, thơ, xem xem và cho ý kiến.

Tôi vẫn nghĩ, mình chỉ là mầm già văn nghệ, chẳng là, cây đa cây đề gì.

Nhưng bà và chủ tịch Hồng Thuỷ, vẫn khoác cho tôi, hàng đa, đề.

Ừ, thì đa, đề.

Cãi nhau với những người đàn bà, lại đẹp, là không thông minh.

Tôi thấy văn phong, luyến láy, hình tượng trong văn chương bà, mang dáng dấp, nhan sắc văn chương nhà văn Mai Thảo.

Trong một truyện ngắn, mà bà ưng ý nhất, mà, trong Góp Nhặt Hương Đời, bà cho vào vị trí đầu tiên, có nhân vật tên Luân, trùng tên truyện ngắn Luân, mà tôi đã học thuộc lòng như cháo (cúng cô hồn) năm 14 tuổi.

Từ đó, bà và tôi, hóa ra là, cùng có chung một ông thầy văn chương, nhà văn Mai Thảo.

Từ đó, tôi thương bà, như đứa em.

Tôi mà nói không thật, xin ông trời cứ phạt tôi, rút lại cái license viết văn, cho bõ ghét.

Có lần, khi thấy đủ chân tình, tôi hỏi bà.

Có phải bà là tiểu thư Hà nội và con nhà giàu?

Tiểu thư thì đúng, nhà giàu thì không. Bà nói với tôi như thế.

Trong khi tôi biết, ông ngoại bà, làm quan nhà Nguyễn, cụ thân sinh có cửa hàng lớn và cũng là nhà thơ, bút hiệu Thiên Tôn. Bà đi học có xe nhà đưa đón. Bà, cũng là cháu của nhà văn Thạch Lam, là bác.

Tôi muốn viết thêm, nhưng tôi không cho phép mình viết thêm.

Kết luận, những ai, người Hà Nội, những ai yêu Hà Nội, không nên không có, trong tủ sách, trên gối của mình, một hương thoang thoảng mùi thơm của một tiểu thư Góp Nhặt Hương Đời, trao tặng cho những cuộc người và cuộc đời.

Lẽ nào chỉ có thế thôi sao.

Chỉ có thế thôi sao, đâu có vui.

Nên chi, để cho vui, tôi xin gởi quà tặng tới mọi người, một bài thơ tình tôi làm đã lâu, trước lúc qua dậy thì mấy tháng.

Quà Tặng Mùa Thu.

Anh tặng em những chiếc lá vàng,

Như tín hiệu, mùa thu đã tới.

Ôi mùa thu Đông Bắc đẹp như tranh tĩnh vật.

Rừng thu, nội cỏ, ngàn cây,

Rực rỡ những màu thu chói lọi.

Lá muôn sắc, rừng muôn hương, mây muôn phương,

Tình một cõi.

Em trong anh.

Anh trong em. 

.

Em hãy đến với mùa thu Đông Bắc,

Để cùng nhau nghĩ về mùa thu Hà Nội.

Của Tự Lực Văn Đoàn.

Với Hương Cốm Xanh, Cỗ Ngư Hồng, Hồ Gươm Trắng, Một Cột Nâu … 

Của ba mươi sáu phố phường lượt là lụa bạch.

Để nhớ tới những năm tháng học trò,

gối đầu lên Thạch Lam, Nhất Linh

Hoàng Đạo, Khái Hưng:

Hồn Bướm Mơ Tiên, Đôi Bạn, Đoạn Tuyệt, Sợi Tóc,

Bùn Lầy Nước Đọng.

.

Trong phong thư lá vàng gởi tặng em, quà mùa thu,

Anh đã gởi theo cái vé máy bay one way.

Nghĩa là, em sang mà không về.

Em tới mà không lui.

Em sẽ an giấc ngàn thu cũng thi sĩ:

Đồi Thông Hai Mộ.

.

Nếu em còn yêu đời, chưa muốn tới giờ lâm chung,

Chưa muốn chọn cho mình phút lâm chung.

Em hay ở lại bên nớ.

Anh bên ni, sẽ chôn em trong núi lá vàng,

Anh tưởng tượng như thế.

.

Và mỗi ngày, anh ra huyệt mộ, lạnh không em?

Anh sẽ đọc thơ ru em ngủ.

Tiếng thơ anh,

Có thể là âm thanh của loài chó sói, mùa động tình.

Tiếng thơ anh,

Có thể là tiếng vi vu của mây lang thang, gió phiêu du.

Tiếng thơ anh,

Có thể là dư âm cuồng nộ của một gã tình si.

Tiếng thơ anh,

Có thể là lời tuyệt vọng cuối đời của thi sĩ đam mê tình ái.

Tiếng thơ anh,

Tiếng thơ anh.

.

Em,

Nàng Thơ.

Em có thể đến mà cũng có thể không.

Nhưng mùa thu và lá vàng Đông Bắc luôn chờ đợi và mong em đến.

Em bình tĩnh, bình thản, bình tâm,

Mở lòng Bác Ái, Từ Bi,

Không kém phần Hỷ Xả.

Mà lên đường.

.

Từ hôm nay,

24/24

7/7

30/30

12/12

100/100

Anh có mặt tại phòng đợi,

Chờ Nàng Thơ.

Amen.

Lê Mai Lĩnh

(Phóng bút)

Feb 24/2025.

Rừng – Tranh: HOÀNG THANH TÂM

[Bút trà -Khùng thi sĩ]

Nguyễn viết Đức:

Mấy lão thi sĩ cứ khen nhau đi. Cứ mổ xẻ nhau đi. Mí ông cứ cho mình là cái bóng lớn. Mà quên lớp trẻ. Ở những thi sĩ trẻ bây giờ có những bài thơ hay lắm tại mấy ông coi thường không thèm đọc, Các ông đọc bài thơ tình Mùa Hoa Dại của nữ sĩ Thu Viết chưa? Tôi tin khó có bài thơ nào hay như vậy.

Trên đây là những viên đạn đồng chữ nổi, không có thuốc súng.

Hay là, những quả đấm bọc nhung, mà người bạn trẻ nhắm bắn, thoi, thụi, vào những lão già làm thơ hết xí quách.

Sợ người bạn trẻ nổi sùng, lia súng vào thập phương, làm đám thi sĩ già, chạy mất dép.

Nên tôi đã xuống giọng, năn nỉ, ỉ ôi:

Thưa bạn, tôi rất vui, rất quý trọng những nhà thơ trẻ.

Những bài thơ như thế,  thường, tôi copy về trang nhà nhâm nhi, hay có góp ý cổ xúy, ngợi khen.

“ Mùa hoa dại “ của Thu Viết, tôi chưa gặp.

Bạn gởi cho tôi đi.

Mấy tiếng sau, người bạn trẻ gởi cho tôi:

MÙA HOA DẠI.

Anh còn nhớ dạo trăng xưa mười sáu

Bến sông buồn ngập cỏ lối hoang đưa

Hôm anh về chiều giọt nắng lưa thưa

Em vội quá ôm mùa đông vào lửa.

.

Nhớ không anh trăng xưa còn một nửa

Sương bên trời anh tắm cả hồn em.

Chuyện ngày xưa đẹp lắm phải không anh?

Mùa hoa dại bao lần anh đã ngắt.

.

Em thầm nhủ chuyện xưa thôi không nhắc

Nhắc thêm buồn tình bọt biển tan nhanh

Anh bên đời như vạt nắng long lanh

Khi trở gót hồn em như cỏ mục.

.

Bao năm qua em sống đời tù ngục

Nhốt mình trong hoang lạnh tuổi xuân thì

Đốt thời gian bằng mỗi bước chân đi

Rồi gục ngã bên bờ lau mộng trắng.

.

Em trở lại lối mòn xưa hoang vắng

Tìm dòng sông rừng lá thấp bên đồi

Tìm bóng chiều một thuở mộng chung đôi

Tìm dư ảnh..

Dẫu xa rồi em biết.

Trên đây là bài thơ, mà người bạn trẻ cho rằng :

“Bài thơ hay lắm, tại mấy ông coi thường không thèm đọc…”

Thưa người bạn trẻ, Khùng tui nơi xa, ngái, nữa vòng trái đất, xin đáp trả, bằng những viên đạn chocolate, những tia Heineken, nói chung, rất vui, rất trẻ trung, còn sung, vì chỉ mới 83 cái xuân xanh, chớ mấy.

Vì bạn, người lính mới trong trường văn, trận bút, nên đã hiểu sai chúng tôi và có cái nhìn, cũng sai, về những nhà thơ trẻ.

Về chúng tôi, đa phần là những tên cao bồi hai súng, là những người lính trước 1975, nên từng trải, dày dặn gió sương, nên chúng tôi không mù, mà không nhìn, không ngó thấy, những người làm thơ trẻ và ngưỡng mộ họ, khi có những tác phẩm, bài thơ hay.

Còn bạn, hết lòng bênh vực, ngợi khen họ, nhưng lại chọn một bài thơ, không đúng tầm, so với thơ các bạn trẻ, hôm nay, mà khen, hết trời trăng,  mây khói.

Bài thơ đó, nếu tôi là cô giáo, tôi sẽ phê:

Hay hay, khá khá, giỏi giỏi, chứ không được: hay, khá hay giỏi.

Kể bạn nghe chuyện tôi, thời tiểu học.

Trong một lần tập làm văn, bài của tôi, cô giáo phê, “ khá khá,” trong lúc bạn bên cạnh, cô phê “ khá.”

Tôi thấy mình hai chữ khá, là hơn bạn một chữ khá. Tôi láu cá, tưởng mình oai bộ đội.

Sau này mới biết, một chữ khá là khá, hai chữ khá chỉ có nghĩa là tạm khá.

Bài MÙA HOA DẠI, do vậy, tôi chỉ đánh giá là KHÁ KHÁ, HAY HAY, GIỎI GIỎI , chứ không được HAY, KHÁ, GIỎI, mô nà.

Tôi lại nghĩ, bạn là lính mới tò te trong việc viết và lách, nên :

1/ nhận thức chưa tới.

2/ đọc ít, nên chưa có dịp, đụng và chạm, những bài thơ hay, đọc đến LẠNH NGƯỜI, sướng ơi là sướng.

Ba bài thơ sau, giới thiệu bạn, tôi, lão già 66 năm rong chơi với ngòi bút, mà khi đọc, muốn khóc, lạnh người (chân và cẳng)

I. Lê thị Thu Hà.

TAO NÊN VỀ HỌP LỚP VỚI MÀY KHÔNG?

Tao nên về họp lớp với mày không? 

Dẫu quắt quay nhớ phượng hồng, áo trắng,

Nhưng tao nghèo, đời dầm mưa dãi nắng,

Đôi vé tàu về, hết hẳn tháng lương! 

.

Ai chẳng muốn về một thuở yêu thương? 

Ríu rít, líu lo má hường, môi thắm,

Chúng mình bây giờ khác xưa nhiều lắm,

Đâu ngang hàng như thuở tắm mưa chung?

.

Mày rủ tao về tìm lại thanh xuân,

Nhưng Bá Kiến muốn ngồi cùng Nghị Quế.

Thị Nở, Chí Phèo nhìn nhau, biết thế,

Lủi thủi, ngậm ngùi bên gốc phượng xa.

.

Có những nỗi lòng không dễ nói ra,

Có những cuộc vui đọng buồn đáy mắt,

Có những chia ly từ khi gặp mặt,

Tao nên về họp lớp với mày không?

2/ Lưu hương Quế.

BÀI THƠ CÂY ỔI.

Một bài thơ viết về tuổi thơ dữ dội, vui hài, nhưng đọc đến những câu cuối, lại rưng rưng dòng lệ!

BÀI THƠ CÂY ỔI.

Nhớ ngày xưa, nhà tau cạnh nhà mi,

Ranh giới hai nhà chỉ là cơn ổi.

Học cùng lớp, mi hơn tau một tuổi.

Nhưng cũng dại khờ ngốc nghếch giống tau thôi.

.

Vì gần nhà nhau, nên bọn hấn ghép đôi,

Từ bựa nớ tau không ngồi xe mi nựa.

Cũng từ đó, tau ghét mi như rứa.

Đi bộ đến trường, chứ quyết nỏ ngồi xe.

.

Bọn hấn trêu, mi nhăn nhở cười toe,

Rồi đối đáp: Choa lấy nhau cho bay chộ.

Tau xì môi, chưởi mi đồ thằng ngố,

Thà ế chồng, chứ ai lấy nhà mi.

Mi lại nhìn tau, nháy mắt cười khì,

Chê con nít, nên mi không thèm chấp.

Trả thù mi, mèo sang nhà tau đập,

Gà qua vườn, tau đuổi chạy tung toe.

.

Mùa ổi chín thơm, quả lúc liũ vàng khè,

Mi vắt vẻo trên cơn ngồi huýt gió.

Tau nhịn sèm, đứng bên ni ngó,

Mi rung cơn, ổi chín rụng đầy vườn.

.

Có lẽ thấy tau, mi cụng rủ lòng thương,

Lặng lẽ đi vô, mặc kệ vườn ổi rụng.

Tau lặt vội, xắn áo tròn đầy bụng,

Lật đật, lon xon mang ổi về nhà.

.

Ngày mai gặp tau, mi ghé tóc hít hà,

Vơ bây ơi! Tau nghe mùi ổi chín.

Và tau biết, có một người xấu tính,

Chỉ ghét người, mà ổi chín lại yêu! 

.

Để trả thù mi, tau nhắm mắt làm liều,

Xịt lốp xe, mặc kệ mi dắt bộ.

Nửa buổi chiều, mi mới về đến ngọ,

Áo đẫm mồ hôi, tau hối hận nhìn mi.

.

Tau tự trách mình, răng nhới ác như ri,

Mi cười thanh minh, vì xe sủng lốp.

Tự nhủ lòng “tại hấn tra có hột”

Ai nhủ chui vô lớp học với choa …

.

Vài bựa sau, tau đột ngột chuyển nhà,

Ôm kỷ niệm ra đi không một lời xin lội.

Mi đứng lặng, nhìn theo không nói,

Chôn chặt tuổi thơ dữ dội trong lòng…

Đường xá ngái ngôi, tau an phận lấy chồng,

Tau nghe nói, mi lên đường xuất ngoại.

Mấy mươi năm, vẫn chưa về gặp lại,

Tết năm ni tau mới được về quê.

.

Cha mi khoe, thằng ngố đã đề huề,

Sống sung túc, nơi Hà Thành đô hội.

Mỗi lúc về quê, hấn thường vẫn nói,

“Cơn ổi cuối vườn, đừng chặt nghe cha”

3/ Nguyễn hữu Thụy.

PHƯƠNG NAM.

( Bài thơ hay, đọc đến lạnh người.

Thụy, chỉ cần bài thơ này, lưu danh trong văn học )

Không bỏ xứ cũng có ngày bỏ mạng,

Đi – là phóng ra đường nhắm mắt – dông!

U ám Trường sơn Tây mờ mịt Trường sơn Đông,

Cơn lũ nộ cuồng Cà Tang núi lở *

.

Dòng sông đang xanh giữa ngày hóa đỏ,

Nước ngập bàn thờ chó nhảy lên trang,

Tiếng cú kêu đêm át tiếng phượng hoàng,

Thủy hỏa thiên tai a dua đạo tặc.

.

Ơn chúa Nguyễn Hoàng khi xưa mở đất,

Đời chúng ta còn hưởng xái chút tình.

Cuối đường cong chữ S đã tượng hình,

Có khoảng trời xanh ngoi lên để thở.

.

Bốn ngàn năm nhớ vua Hùng giỗ tổ,

Nửa đời ta ghi nợ đất phương này.

Rượu đế Gò Đen tản mạn cơn say,

Đứt ruột câu thơ tím màu hoa dại.

.

Mây trắng thượng nguồn trắng trời biên tái,

Mơ hồ xa ký ức tuổi thơ buồn.

Đi – là dứt tình bó chiếu đem chôn.

Tấm giấy khai sinh lận lưng làm chứng.

.

Phương Nam xuôi dòng dân tình rộng lượng,

Lý lịch ba đời còn chỗ dung thân.

Lem luốt họ tên làm phó thường dân,

Mừng thoát nạn qua tai trời ách nước.

.

Phương Nam đổi đời thương người lỡ bước,

Bà con xa xúm xít láng giềng gần,

Bỏ nương dâu canh cửi với nong tằm,

Lại ngày đứng, đêm nằm nghe tiếng dệt.

.

Tứ tán phương Nam nhớ không kể hết,

Bạn bè ta thất lạc tận nơi đâu.

Những mảnh đời như cái kiến con sâu,

Sau trận bão giông lần xây tổ mới.

.

Chúa có lòng lành cho ta – rửa tội,

Phật có từ bi chỉ lối – ta về,

Sách đạo – đường đời, giải nghĩa so le.

Đi hết tương lai vẫn chưa động tĩnh.

.

Ta hành phương Nam khác thời Nguyễn Bính,

Giấc mộng đương thời so cũng khác xưa,

Chí lớn không cùng đợi buổi gặp nhau,

Đành mai một, khi trời chiều bóng xế.

.

Gốc quê chay, thấm nhuần lời Mẹ đẻ,

Tình phương Nam như Mẹ kế đỡ đần.

Sống hòa mình cùng bá tánh lê dân,

Trầm tích đau thương trổ màu tóc bạc .

* trận lụt năm Giáp Thìn 1964 – lở núi Cà Tang – tỉnh Q.Nam .

Em Nguyễn viết Đức thân yêu,

Qua bài viết, em đọc, hẳn em biết, anh muốn nói gì, gởi gắm điều chi.

Như em nói, vui thôi mà, như Bùi Giàng, cũng nói, vui thôi mà.

Anh không muốn viết dài thêm, nhưng anh tin, em và mọi người đã hiểu, anh muốn nói gì.

Sáng chủ nhật, anh theo gia dình đi lễ nhà thờ, dù anh ngoại đạo , nhưng anh tin, có Chúa trên trời.

Em, giúp anh, làm cách nào, ôm hết nhân loại lầm than.

Amen.

KTS/LML.

Austin, Texas,

Nhà văn Cung Tích Biền – Tranh: Nguyễn Xuân Hoàng (trong nước) – Nguồn: tienphong.vn)

(Phóng bút) 

Không nhớ rõ năm nào, nhà văn Cung Tích Biền và tôi, cùng cộng tác cho nhật báo ĐỘC LẬP.

Tôi viết nhận định thời sự chính trị, anh viết truyện dài nhiều kỳ.

Chúng tôi thỉnh thoảng gặp nhau tại tòa soạn, là lúc đến đưa bài hay nhận tiền nhuận bút.

Một buổi sáng mai hồng, một ngày đẹp trời, giữa cơn mưa xuân, nhẹ, thắm tươi, như năm ngón tay thiếu nữ của bàn tay trái.

Tôi vẫn linh cảm, trìu mến, si mê, năm ngón tay của bàn tay trái của người thiếu nữ thanh xuân, tràn đầy nhựa sống. 

Chỉ vì cánh tay đó nằm về phía trái tim. 

Chỉ vì năm ngón của người thiếu nữ xuân thì là mềm mại, là tơ trời mộng ảo. 

Chỉ vì năm ngón tay đó, phía trái con tim của đứa con cưng của Thượng Đế, chỉ hoạt động cho tiếng gọi tình yêu. 

Chỉ vì năm ngón đó, rất ít hoạt động cho mưu sinh, cơm áo gạo tiền.

Ôi năm ngón của bàn tay trái người thiếu nữ thanh xuân đang độ chín tới.

Ôi, năm ngón của bàn tay trái người thiếu nữ thanh xuân, ta si mê xiết bao.

Thi sĩ sẵn sàng chết vì, do, tại, bởi năm ngón của bàn tay trái, không phải là tay của mụ phù thủy, mà phải là năm ngón nơi bàn tay trái của người thiếu nữ thanh xuân, dậy thì, ta hoài mơ ước.

Vâng, chính một buổi sáng xuân hồng, mưa nhẹ, làm ta tương tư năm ngón của bàn tay trái người thiếu nữ, bàn tay chỉ lao động cho tình yêu, vì tình yêu, do tại, vì tình yêu.

Buổi sáng hôm đó, tôi và Cung tích Biền ngồi chờ ông chủ nhiệm đến, đưa bài và nhận tiền.

Trong một động thái nhanh như chớp, CTB giật lấy bản thảo trong tay tôi.

Chúng tôi, anh em, chúng tôi một nhà Độc Lập, nên không xem đó là mất lịch sự.

Sau khi lật lật xem qua, anh trả bản thảo cho tôi và hỏi: 

-Sao trong bản thảo anh, tôi không thấy có dấu bôi xóa, lem nhem?

Tôi đã không trả lời, vì không đủ thời gian để trả lời.

Tôi đã nợ anh một câu trả lời tới nay, dễ chừng đã trên 55 năm.

Nay, trong buổi thời rảnh rỗi, ngồi chờ tới phiên mình được gọi phỏng vấn, để về nước trời hay địa ngục, tôi trả lời anh, nghe anh CTB.

Vốn là từ sau tháng 11 năm 1967, tức là sau ngày tôi bị bà đại úy biên tập viên, hoa khôi khóa 1, thời đại tá Trần Văn Liễu làm tư lệnh cảnh sát, xỏ mũi tôi kéo về làm chồng bà, thì tôi viết bằng cái máy đánh chữ xách tay, mà bà đã mua tặng tôi, như một bù trừ cho cái tiết trinh tôi bị bà tước đoạt, dịu dàng, mê đắm.

Vâng, từ đó tôi viết văn bằng máy. Nhưng làm thơ, thì viết bằng tay.

Nhưng cũng đôi lần, tôi làm thơ bằng máy.

Chẳng hạn như bài thơ TRƯỜNG CA CHO HUẾ MÙA XUÂN, dài hơn 100 câu, trong một tình cảnh quá ơ hờ.

Sau đợt 2 Mậu Thân, tôi đi lính, nằm chờ tại trại Nguyễn Tri Phương. 

Trại tìm người biết đánh máy giúp làm hồ sơ tân binh. Tôi tình nguyện. Ngày nào tôi cũng ngồi trước máy.

Bài thơ ra đời trong tình huống đó, chưa đầy 30 phút đánh máy.

Đêm cuối cùng, trước lúc chia tay hôm sau, để sang trung tâm Quang Trung thụ huấn, có một tiệc trà nhỏ bên ánh lửa bập bùng, tôi đã đọc bài thơ và nước mắt giàn giụa.

Thưa anh CTB, 

Tôi có đánh máy sai chứ.

Nhưng khi sai MỘT CHỮ, những chữ sau, tôi LÈO LÁI cho chữ sai kia, vào đội ngũ hành quân.

Khi sai MỘT CÂU, tôi lèo lái những câu sau, kéo câu sai vào binh đoàn tiếp tục tác chiến.

Khi sai MỘT ĐOẠN, dễ ẹc, lấy kéo cắt bỏ, lấy keo, hồ dán lại, nối đôi bờ đại dương.

Chỉ vậy thôi, anh ạ.

Phụ ghi.

Sau ngày cải tạo về, một hôm, ông anh Nguyễn Cẩm, em Đại Tá Bé, XDNT/ Vũng Tàu, hỏi tôi, mày đi chơi với tao không. Tôi OK.

Nơi đến, té ra đó là công ty may mặc và bất động sản của ông CHÂU, chủ nhiệm nhật báo ĐỘC LẬP, mà tôi đã một thời là bỉnh bút.

Sau vài giờ thăm hỏi, trước khi về, ông gọi xuống lầu nói thư ký đem lên hai phong bì. 

Ông trao hai anh em tôi mỗi người một cái. 

Ra khỏi công ty, ngồi trên xe đạp, tôi mở ra đếm, 100,000 ông hồ.

Vài tháng sau, ăn quen, tôi đến với lý do xin việc làm, lúc ra về, nhận phong bì 50,000.

Một tháng sau, tôi lại đến, cũng lý do xin việc làm, ra về lại phong bì, ngồi trên xe đạp đếm 30,000 (ba choạc)

Lúc này, tự thấy da mặt mình đã dày và con, vợ đi Mỹ, tôi tha cho ngài chủ nhiệm của tôi.

Lúc này, chẳng biết ông có bị vào tù không, để tôi gởi tiền về thăm nuôi ông.

Vậy trước sau, ba lần làm mặt dày, tôi được:

100,000 + 50,000 + 30,000 = 180,000 ông hồ.

+ Hai bài báo cuối cùng tôi viết cho tờ Độc lập khoảng trước 30/4 là:

1/ Đà Lạt, sao đành bỏ nó mà đi.

Đà Lạt di tản đêm 1/4/75.

Khi đưa bài báo, ông chủ nhiệm móc ví đưa tôi 3,000 và nói: “Anh vừa di tản về, cần tiền, tôi ứng trước cho anh.”

2/ Sau Nam Vang, bao giờ đến Sài Gòn?

Tôi viết sau ngày Nam Vang thất thủ về tay bọn cờ me đỏ.

Tưởng mình ngon, tôi đem đến, ông xem qua tựa đề, móc túi đưa tôi 3,000 và nói “Tôi vẫn trả tiền cho anh, nhưng bài thì không đăng.” “HÃY ĐỂ BINH SĨ CÒN TINH THẦN CHIẾN ĐẤU.” 

Viết tới đây, tôi đang khóc, mọi người ơi.

Đúng vậy, tôi đang khóc.

Nước mắt tôi đang rơi trên máy tính.

Vì câu nói của ông “hãy để cho binh sĩ còn tinh thần chiến đấu”.

Thưa nhà văn CUNG TÍCH  BIỀN, 

Thế là sau hơn 55 năm, nay tôi mới trả lời anh một câu hỏi.

Lê Mai Lĩnh

(Phóng bút)

Ra trường Thủ Đức, năm 1968, tháng nào không nhớ, tôi chọn về Phan Thiết, tiểu khu Bình Thuận. Sau này tôi mới biết, chọn thế là sai lầm, vì gia đình tôi, mẹ tôi, ở Phan Rang, Ninh Thuận.

Âu là số phận, an bài.

Tới nay, tôi mới thấy cuộc đời tôi, những ngã rẽ, đều do số mệnh, an bài, từ việc lấy vợ, hai vợ, cho tới việc đi Mỹ muộn màng vào năm 1994. Vì rằng, tôi biết tôi có hai cơ hội đi Mỹ, trước và sau 1975.

Nhưng, đúng là số phận.

Biết nói sao bây giờ.

Nhưng, cũng không sai, khi tôi nói, nếu tôi đi Mỹ trước đây, trong hai lần đó, tôi đã không có thành quả văn chương, như hôm nay.

Tôi có thành công văn chương quá đi chứ.

66 năm cầm bút rong chơi, phom phom trên xa lộ văn chương, nói theo ngôn ngữ nhà văn VÕ PHIẾN, phom phom, thì tôi phom phom quá đi chứ, với đúng 20 tác phẩm gởi ra cuộc đời, ném vào cõi ta bà thế giới.

Ra trường, đi phép về Phan Rang.

Đúng lúc về Phan Thiết trình diện, cũng là lúc, người anh của người  bạn tôi, phi công trực thăng, bay về Phan Thiết. Tôi có mặt trên chuyến bay này.

Khi đến Phan Thiết,  nhìn xuống phi đạo, tôi không khóc, mà tôi nghĩ tới một bài thơ, và bài thơ đã xong trong vài ngày sau, trên phố Gia Long, con phố duy nhất của thành phố biển này.

CHÀO PHAN THIẾT

Chào người

Ta chào Phan Thiết

Chào từ trên cao

Ta chào Phan Thiết, dưới mình ta.

.

Chào người,

Ta chào Phan Thiết

Chào nước mắm thơm nồng

Chào cây cầu chia đôi thành phố

Chào sông Cà Ty, 

Xuôi ra biển.

.

Chào người, 

Ta chào Phan Thiết

Chào lầu Ông Hoàng

Chào Hàn Mặc Tử

Chào bà Mộng Cầm

Và nàng Thương Thương , đâu rồi.

.

Chào người

Ta chào Phan Thiết

Chào mật khu Lê Hồng Phong, 

Tam giác sắt

Và rồi tự hỏi

Đã bao người sống sót

Đã bao người hy sinh

Bao cây cỏ.

Mai này  đây

Ta sống hay phân bón cỏ cây.

.

Chào người

Ta chào Phan Thiết

Chào bà trong Pharmacy

Chào ngày sau viên RUMEX+

Cảm ơn bà cho ta nhớ KIM. +

.

Chào người

Ta chào Phan Thiết

Chào Phan Thiết.

Dưới mình ta.

[+ RUMEX, tên một loại thuốc đau đầu, vì mùi nước mắm khi mới đến.

+ KIM, là KIM HẠNH, cô biên tập viên, mẹ của các con tôi.]

.

Bài thơ này, không hay, theo tôi, dù là cha của nó.

Nhưng sau này, chẳng biết yêu gì, thích gì, nhà thơ Viên Linh đã cho đăng trên tuần báo KHỞI HÀNH của hội văn nghệ sĩ quân đội, rồi chọn đăng lại trong cuốn 100 NHÀ THƠ QUÂN ĐỘI, của cục Tâm Lý Chiến.

Tôi nói lại, bài thơ này xoàng, không hay, nên những ai nói THƠ MÌNH, VỢ NGƯỜI là không được. Tôi sẽ có một bài viết về THƠ MÌNH, VỢ NGƯỜI.

***

Trình diện phòng nhất tiểu khu, tôi có thêm một tuần phép lang thang phố xá.

Chính thời gian này, không nhớ do ai, tôi gặp và chơi thân với nhà thơ Nguyễn Bắc Sơn.

Một đêm đọc thơ được anh em văn nghệ tỉnh lẻ tổ chức tại nhà NBS, mà tôi là khách mời.

Bây giờ nghĩ lại, thật tội cho anh em và thật đáng trách là tôi.

Họ xem tôi quá cao, trong khi, thực sự, tôi đã ra gì đâu, trong thời gian đó.

Bây giờ thì tôi đã khác. Ngon hơn, oai hơn.

Tôi đoán chừng, họ khoái tôi, thương tôi, nể nang tôi, vì cái vẻ văn nghệ nhiều hơn là tài năng văn nghệ.

Tôi đẹp trai, nhan sắc ưa nhìn, dáng người nghệ sĩ, kịch sĩ.

Dù tóc không phiêu bồng, mới ở quân trường ra.

Khi tôi nói, đọc thơ, cũng là lúc, mắt, tay, chân, cùng đọc thơ và nói.

Tôi, như một thỏi nam châm cuốn hút anh em.

Đêm thơ đó, tôi vừa khóc vừa đọc thơ.

Điều này tôi không nhớ. Mãi tới sau này, NBS nói tôi, đêm đó “cậu“ có khóc.

Tôi không trách NBS, sao từ anh xuống “cậu” mau thế. Đó là thói quen của SƠN, của KHÙNG THI SĨ.

Lính CON RÙA (địa phương quân), chiến tranh chính trị, lang thang là chính.

Tôi theo anh em, anh em theo tôi, cà phê thuốc lá búa sua.

Sáng ghé cơ quan nhận lệnh, không có lệnh, tự mình ra lệnh.

Lên nhà thi sĩ TỪ THẾ MỘNG, xây chừng, là gặp lúc chàng về phép.

Đến nhà nhà thơ NGUYỄN NHƯ MÂY, cá hấp cuốn bánh tráng.

Qua nhà nhạc sĩ PHAN ANH DŨNG, uống nước mắt quê hương, mồi là đậu phụng rang.

Mất nước 30/4 là chậm. Đáng ra mất nước từ những ngày lang thang ăn nhậu đó.

Lỗi tại tôi, lỗi tại tôi, mọi đàng.

Vào thời gian đó, tôi là chủ xị mọi cuộc nhậu, tôi là đạo diễn mọi cuộc họp mặt văn chương, hội hè. 

Tôi đẹp trai, ăn nói lưu loát, làm thơ như nói chuyện, nói chuyện như làm thơ.

Tôi hiền lành, dễ thương, có chút láu cá. Tôi hiểu anh em, anh em không hiểu hết tôi. Tôi láu cá. Láu cá vui, láu cá chọc cười, láu cá gây tiếng nổ. 

Lê Mai Nổ mà.

Không có tôi, Phan Thiết không có tạp chí QUÊ HƯƠNG, dẫu chỉ ra được 2 số là ngủm. Nhưng tôi biết, hai số QUÊ HƯƠNG đó, tới nay vẫn còn trong tủ sách của anh bạn nhà báo ở LAGI, Bình thuận.

Không có tôi, Phan Thiết không có quán CÀ PHÊ CHÙA tại số 88 đường TRẦN HƯNG ĐẠO.

Ba người cùng chủ xị cho quán ra đời là NGUYỄN BẮC SƠN, NGUYỄN NGỌC HƯƠNG, SƯƠNG BIÊN THUỲ.

Bấy giờ, chúng tôi là ban đại diện nhật báo SÓNG THẦN, nhà có bảng hiệu đàng hoàng: VĂN PHÒNG ĐẠI DIỆN  NHẬT BÁO SÓNG THẦN. 

Đó cũng là thời gian NGUYỄN BẮC SƠN lên mây. Thi sĩ NGUYỄN BẮC SƠN là hiện tượng văn học mà. NBS được nhà văn CHU TỬ trao 30,000 đồng,  giá bằng 4 lượng vàng, như một NOBEL văn chương bỏ túi.

Chúng tôi tiêu chung số tiền đó cho sự ra đời của quán CÀ PHÊ CHÙA.

Ai muốn đến uống cũng được. Có điều, tự phục vụ (self-service).

Vợ con tôi về Sài Gòn, đây là nơi tôi trú thân.

Mỗi buổi sáng, tôi dậy sớm, chuẩn bị lò than và nồi nước sôi.

Mọi khâu khác,  người uống lo.

Rửa chén, ly, phin, cuối ngày tôi làm.

Và, không quên nói tới. Anh em, ai muốn ủng hộ quán hộp sữa, can đường, vài trăm gram cà phê, cũng welcome.

Nhưng sau khi tôi ra ứng cử dân biểu, ông đại tá NTN nhìn tôi như cái gai, ông đẩy tôi lên Đà Lạt, từ đó quán CÀ PHÊ CHÙA sụm.

Tôi có thể viết nhiều hơn thế, nhưng thôi, khi nghĩ tới hai người bạn tôi, hai cánh tay tôi hồi đó, đã ra người thiên cổ, NBS, NNH, tôi không muốn gợi lại những kỷ niệm xưa.

Hãy thông cảm và tha thứ cho tôi. 

Lê Mai Lĩnh

©T.Vấn 2024