Thời tiết ở Texas đã nổi danh liên bang là thời tiết khùng điên – crazy weather. Ở đây hiếm có những trận tuyết nhẹ nhàng như bắc Mỹ, thường bắt đầu như chuyển mưa với bầu trờ u ám, hơi nước trong không gian nhiều tới cảm thấy được. Nhưng không phải là những giọt mưa thưa bắt đầu rơi, sau đó là mưa mù trời, rồi mưa thưa thớt lại tới dứt cơn mưa. Bởi không khí lạnh trên miền bắc nên mưa thưa biến thành những bông tuyết nhỏ trong gió, chúng nhẹ nhàng đáp xuống, rồi tan nhanh trên mặt cỏ. Công việc của những bông tuyết nhỏ là làm lạnh thảm cỏ trước nhà để những bông tuyết lớn hơn, rất đẹp, trút xuống trắng sân nhà, bãi cỏ, đồi nương… mà không bị tan chảy nữa. Chỉ cần uống xong ly cà phê, nghe vài bản nhạc ở Pennsylvania, Ohio, Virginia, Maryland… nhìn ra khung cửa, không gian đã trắng tuyết ngây ngô…

Tuyết ở Texas là một mụ phù thủy dữ tợn chứ không yêu kiều tiên nữ như tuyết ở miền bắc. Mới cách đây chưa đầy mười hai tiếng đồng hồ, tức ba giờ chiều hôm qua. Ông xếp tôi nói với tôi trong hãng, “mày nghỉ tay sớm chút, đi họp với mọi người về thời tiết ngày mai…”

Nhưng tôi là người cuối line, đồng nghĩa với việc tôi xong việc sau cùng. Tóm lại, là tôi xong việc thì buổi họp nhanh về thời tiết ngày mai đã kết thúc. Xếp trở lại chỗ tôi làm không để phiền trách vì ông dư biết vì sao, ông trở lại để nói với tôi, “Tao nói với mọi người là ngày mai đi làm 10 giờ, chứ không thể 5 giờ như bình thường vì lý do thời tiết. Khoảng 9 giờ sáng mai, mày lên website của hãng để coi có làm hay đóng cửa luôn. Tao không nghĩ là ngày mai vô làm được đâu, vì trận tuyết đang đến khá nặng, nhiệt độ đêm nay lại xuống rất thấp…”

Cảm ơn xếp cho hay,tôi ra về, đầu óc hình dung ra mụ phù thủy crazy weather ở Texas đang vận công tối đa để trút giận lên lũ dân đen chúng tôi – đã nghỉ mấy ngày không ăn lương do thời tiết là ai cũng buồn so rồi, nhưng mụ là phù thủy nên vui trên nỗi khổ của người khác.

Đúng vậy đó, vừa bước ra khỏi hãng là buổi sáng trong lành với sương đông lãng đãng, trời không quá lạnh tới bặt tiếng chim, cây cối trơ cành mùa này đã hẳn, nhưng không quằn quại với gió giật thành những tiếng hú man rợ. Buổi sáng bình an đã thành cổ tích so với buổi chiều cùng ngày ở xứ thời tiết khùng điên này. Trên nền trời đen làm phông cho những tia chớp xanh hơn, vàng lửa hơn, uy hiếp hơn… Những tiếng sấm xa, gần như lấy mạng sinh linh trong chớp mắt; gió rít qua hàng cây như lưỡi hái tử thần, làm những cành khô rơi lả chả; những hạt mưa to chọi vào mặt biết rát, giọt tạo thành tiếng nghe được trên mắt kính.

Trời bỗng lạnh thấu xương. Cái lạnh khác với miền bắc là ra ngoài trời một lát mới từ từ thấm lạnh. Cái lạnh khùng điên ở nơi này là nó đột kích nhanh vào xương tủy; rồi lạnh mới tỏa ra cơ bắp, làm chân tay co quắp vì lạnh. Muốn đi nhanh ra xe nhưng hai chân mất thăng bằng vì lạnh và gió mạnh nên chậm rì, hai tay thọc vào đâu cũng không thấy ấm, da tái mắt mờ…

Mụ phù thủy ở đây thường cướp tinh thần sinh linh dữ tợn vậy đó! Mụ ra chiêu “mưa giông” mở màn với hạt mưa to, nhanh, mạnh; gió giật; sấm sét um trời… Rồi cuồng nộ hơn với mưa mù trời mờ đất chứ không hồi chiêu ba thành thử lửa trước khi ra độc chiêu lấy mạng như kiếm hiệp Kim Dung. Cơn gió giật lạnh thấu xương của chiêu trước nhanh chóng biến những hạt mưa hung hãn thành nước đá, chúng nhảy múa trên đường; chúng tát vào kính xe nghe phát sợ – vì cứ nghĩ tới cục nước đá ném xuống từ trời chỉ cần lớn hơn tí nữa là kính xe vỡ oà!

Cơn giận của mụ phù thủy chiều qua đúng như dự báo thời tiết – mụ hết hạn visa nên quậy tăng cuối trước khi bị triệu hồi về địa ngục cho tới sang năm. Chiều qua mụ dữ thật! Hất bao nhiêu xe cộ chỏng bánh lên trời, không biết bao nhiêu chiếc vỡ kính, bao người bị thương; nhà cửa, cây cối một phen hú vía với mụ vì chả biết nhà nào tróc nóc, cây nào gốc rễ còn đủ sức bám địa bàn; sắt thép cột đèn còng chỏng gọng với cơn tam bành của mụ.

Nhưng mụ đâu đã vừa lòng, quậy tưng tới chiều tối còn chưa đã, mụ thu tà phép về nên mưa thôi đông đá mà thành tuyết-đá; nửa tuyết nửa đá hắt vào cửa sổ nhà rào rạt hung hãn, lộp bộp truy hồn gia chủ trên nóc nhà tới quá nửa đêm…

Chưa đầy mười hai tiếng tính từ ba giờ chiều hôm qua. Mụ phù thủy đã khống chế mọi hoạt động của con người. Giờ này của ngày thường, có thể nghe được tiếng còi tàu xa xa của những chuyến xe lửa ngược xuôi ra vào thành phố; tiếng rít bánh xe ngoài lộ của những thanh niên đi chơi đêm về; tiếng chuyền cành của sóc đêm chơi trăng bên hè; tiếng chó sủa ma ngoài đồng vọng… Nhưng không gian ấy đã chết lúc nửa đêm về sáng hôm nay, không có tiếng động nào hết; ngoài tiếng gõ keyboard ghi nhận lại một cơn tam bành của mụ phù thủy crazy weather ở Texas.

Trời quang mây tạnh về sáng. Con phố ngập gió xuân. Mụ già chết vì những mũi chồi non xuyên thủng tim gan mụ rồi. Khà khà, cái ác bao giờ cũng thua. Đáng đời mụ. Mặt trời chân lý đã thức, bào mòn lớp tuyết đá trên cành già để hé chồi non hứng nắng mới.

Lớp tuyết đá đêm qua dầy cả gang tay sau nhà bắt đầu tan chảy. Sự tiêu hủy bằng chứng tội ác là điều kẻ ác không bao giờ làm được mà chỉ có nắng thiện, gió lành làm được thôi! Vạn vật nhảy nhót như lễ hội mừng xuân, làm váy áo xênh xang màu sự chết của mụ phù thủy vắt trên cành đêm qua, từ từ rơi rụng. Tuyết đá hung dữ qua cơn, hoá thân thành dòng nước trong veo dưới suối sau nhà. Con sóc nâu mùa cũ ngồi mài lại móc vuốt sau trận chiến oanh liệt với phù thủy đêm qua mà nó đã thắng – mụ không đông đá được nó.

Nhìn lên đồi bên kia suối, màu xanh cỏ còn vùi dưới tuyết đá ác ôn. Nhưng chắc chắn là hạt bluebonnet giấu mình trong đất đang nảy mầm. Chỉ hai tuần nữa là cả ngọn đồi xanh ngát hoa biểu tượng của Texas. Nắng sẽ rót vào mắt sáng với môi tươi của du khách tới chụp hình để có những tấm ảnh trở thành kỷ niệm trên đồi quê hương độ xuân về.

Tôi mò lên website của hãng vừa lúc tin cập nhật về thời tiết mới được post lên. Thêm một ngày nghỉ trong năm vì lý do thời tiết! Học trò sẽ rất mừng vì được nghỉ học; chỉ phụ huynh đã qua tuổi đến trường mới nghĩ tới biu bọng cuối tháng. Nhưng người di dân tới đây với hai bàn tay trắng năm xưa và tinh thần chấp nhận mọi bất trắc thì xá gì những chuyện nhỏ. Trong cái mất bao giờ chả có cái được! Bà Hillary Clinton mới bỏ ra bạc triệu để níu kéo thời gian trên nhan sắc, nhằm tiến đến tột đỉnh của một chính khách là chiếc ghế tổng thống trong nhiệm kỳ tới. Nhưng bà đâu có thời gian nhìn vào lòng mình để chọn lựa vinh quang chính trị hay về nhà làm bà ngoại giữ cháu cho thiên hạ thái bình. So sánh khập khiễng với một ngôi sao chính trường để thấy hạ dân có sự bình an của người không tham vọng.

Nhìn ra cửa sổ trắng trời tuyết đá, lòng người nhiệt đới xuôi lơ trước thiên nhiên.Trình tự của tạo hoá lập lại muôn đời như không thể thiếu cái ác như gió mưa, bão tố, tuyết đá… và những cơn giông; vì thiện mỹ hết thì người ta không còn khái niệm để so sánh, để thấy được giá trị của bình yên so với bão tố; giá trị của sinh sôi và hủy diệt. Sự cuồng nộ của trời đất có nguyên nhân từ sự thiếu quân bình áp suất vùng trong không gian, taọ thành sự chuyển động của gió từ vùng áp cao tới vùng áp thấp, tạo thành ác mộng với cành khô – nhưng lại là cơ hội cho cành non đâm chồi. Cứ tưởng tượng vạt rừng bên suối chỉ toàn cành già khúc khuỷu, cành khô không lá thì thế giới buồn chăng? Cuồng nộ và hủy diệt là phạm trù thuộc ác nhưng chứa mầm đổi mới cho vạn vật; Sinh sôi, nảy nở thuộc thiện nhưng ác tính lão hoá trong từng chồi non cũng tội lỗi không kém. Chồi xuân đẹp đẽ kia sẽ già, một hôm bị bẻ gãy… bởi giông tố! Không ai nghĩ từ tạo thiên lập địa, ngay trong chồi non đã chứa sẵn chất lão hóa chính nó. Giông tố chỉ là phương tiện bị lợi dụng; người ác làm cho người tốt nổi bật hơn cái tốt của họ trong nhân sinh. Nhưng chính việc chấp sự nổi bật đã là điều không tốt của người tốt trong đối sử với kẻ đã hy sinh làm nền cho mình nổi bật. Giông tố thuộc ác mang cứu cánh thiện đến cho cành non lá mới có cơ hội ra đời.

Sau cơn bão, chỉ hoang tàn làm đau đớn với những mất mát. Còn nguyên ủy của hồi sinh trong giông bão thường không được nhắc tới. Sự vươn lên từ đổ nát, bình yên sau điêu linh luôn nhắc nhở người ta đã hướng tới thiện mỹ ảo nhiều hơn chân thiện mỹ vì chân thiện mỹ không tự có mà phải qua phong ba… Phải vứt bỏ sự già cỗi trong tư duy thì mới có chỗ cho tư duy mới trú ngụ và phát triển; không quên được đau buồn cũ thì niềm vui mới sẽ mãi là ảo tưởng, ảo ảnh của hạnh phúc.

Cảm ơn trời đất sau cơn giông bão; tạ ơn người đã đến… để đi.

Phan

©T.Vấn 2015

■Tháng Mười Một. Muốn ngồi trước hiên nhà vào buổi chiều để nhìn Ngọn gió thu phong rụng lá vàng (thơ Tản Đà) phải khoác vào người thêm chiếc áo ấm. Đi đâu cũng phải phòng hờ thêm chiếc dù, vì trời có thể mưa bất chợt. Những trận mưa nhẹ, mang theo chút buốt giá, dấu hiệu của mùa Đông đang theo chu kỳ trời đất trở về. Vạn vật trở mình, cất giấu đi năng lượng dự trữ. Tâm hồn người cũng theo đó đằm thắm lại, dịu dàng lại, và bớt đi cái chộn rộn của mùa hè tràn đầy sức sống. Người trẻ thì dường như chững chạc hơn. Người già thì, hẳn nhiên, trở nên già hơn. Hôm qua, một cặp vợ chồng già gọi điện thoại đến chào tạm biệt. Hàng năm, cứ vào cuối tháng 10, đầu tháng 11, hai người bạn già này lại tạm dời về phương Nam, nơi có khí hậu tương đối ấm áp hơn. Họ có một trang trại ở vùng San Antonio, Texas. Qua Xuân, khoảng dịp Lễ Phục Sinh, họ lại quay về đây. Cặp vợ chồng đáng yêu này chính là hình ảnh có thật mà tôi đã thể hiện trong một bài viết về sự tuần hoàn vũ trụ, sự tương sinh tương khắc giữa con người, trời đất và vạn vật , cái hữu hạn của sự sống . . .

Lại giật mình soi bóng mình trong gương. Những món tóc bạc đã bắt đầu xuất hiện. Hai bên đuôi con mắt loáng thoáng những dấu chân chim. Một cảm tưởng mơ hồ rằng sinh lực của mình cũng đã hao mòn đi theo năm tháng. Vụt qua trong trí nhớ một hình ảnh buồn bắt gặp đâu đó.Hình ảnh về đôi vợ chồng gìa. Để kỷ niệm 50 năm ngày cưới, thay vì tổ chức tiệc tùng mời khách khứa đến tham dự, thì ông bà quyết định ngồi bên nhau ôn lại quãng đời chung từ những ngày họ còn lén cha lén mẹ hẹn hò.

Hình ảnh vợ chồng gìa – hai mái đầu bạc trắng – trong buổi chiều vàng lặng lẽ giữa khu vườn đầy hoa vàng lặng lẽ, rất lặng lẽ ngồi bên nhau ôn lại những năm tháng cũ, từ những ngày xanh cho đến những ngày vàng. Chợt một con gà trống từ đâu xao xác chạy đến nhảy lên lưng con gà mái. Rồi những âm thanh gù gù . ..

Hình ảnh đậm nét ở đây là thời gian, không gian, vạn vật và con người cùng nắm tay nhau đi trên con đường ngập lá vàng, hướng về phía hun hút thăm thẳm của hư vô, như bằng lòng với lẽ hữu hạn của vũ trụ. Bởi lẽ, không còn lựa chọn nào khác.

Và thế là tháng Mười Một cứ trở về, mang theo thông điệp của mùa Đông. Cùng nỗi ngậm ngùi về sự quạnh hiu của tuổi già, tuổi gần đất xa trời, tuổi chỉ biết ngoái nhìn lại phía sau, rồi hối tiếc. Tháng Mười Một, trời lạnh, đất lạnh, lòng người lạnh. Không khí im và nhẹ, đến độ nghe được tiếng lá rơi, và tiếng hồn khe khẽ thở dài.

■Tháng Mười Một, thực ra còn mang theo thông điệp của những ngày lễ hội. Kể cả ngày Lễ Cựu Chiến Binh. Dịp để nhìn lại khuôn mặt những người lính già. Người đã chết cũng như kẻ vẫn còn sống. Cuộc chiến tranh Iraq đang dẫn nước Mỹ vào những cuộc tranh cãi không có lối ra cùng với sự thương vong ngày càng nhiều của quân đội Hoa Kỳ, khiến dịp lễ Cựu Chiến Binh năm nay càng như có vẻ lôi kéo sự chú ý của công chúng nhiều hơn. Với những người lính già của cuộc chiến tranh Việt Nam, thì tháng Mười Một và lễ Cựu Chiến Binh Hoa Kỳ còn là dịp đọc lại những trang sử cũ, đọc lại những tác phẩm viết về chiến tranh. Có người (lính cũ) cũng đã cầm bút viết lại những trang sử thi rất thật về những ngày tháng ấy. Và nhờ vậy, ngày hôm nay trang sử những người lính già có thêm nhiều sự đóng góp cần thiết và quý báu. Đâu đó, có người nhận xét rằng, khi người lính cầm bút viết về cuộc chiến mà mình tham dự là chỉ viết có một nửa sự thực. Chiến tuyến làm tầm nhìn bị giới hạn bởi chỗ đứng của người viết – trong và sau cuộc chiến -. Nhận xét ấy không phải là không có sở cứ xác đáng, nhưng ở tầm vóc bi tráng có một không hai trong lịch sử của cuộc chiến ba mươi năm vừa qua, khi người trong cuộc viết về cuộc chiến mà mình tham dự, giá trị đích thực của tác phẩm nằm ở những điều mà nếu không phải là người trong cuộc, thì không một nhà văn nào có thể diễn đạt được thực tại ấy một cách chân thực nhất. Những thực tại ấy, đôi khi vượt lên trên mọi giới hạn của chiến tuyến, của tầm nhìn. Nói cách khác, phải sống cái chết của cuộc chiến, mới hiểu được hết cái chết của sự sống những ngày ấy. Ở một nghĩa nào đó, đó là lời cảnh tỉnh nhân loại về sự hủy diệt của chiến tranh. Những giá trị nhân bản trong một tác phẩm viết về chiến tranh phải có khả năng vượt lên trên thời gian và không gian, nếu không, nó chỉ là một sản phẩm tuyên truyền nhất thời.

■Tháng Mười Một. Còn có lễ Tạ Ơn. Dịp để nhìn lại chung quanh và chính mình. Mà biết ơn Ơn Trên vẫn ưu ái cho mình một chỗ tồn tại trên cuộc đời vốn quá đỗi mong manh . Biết ơn những người thân yêu vẫn độ lượng ban phát hào phóng lòng thương hàng ngày. Biết ơn cuộc đời và bạn hữu, vẫn còn nhìn mình khác hơn là sự hiện hữu của một sinh vật. Ngày thứ Bảy đầu tiên của tháng Mười Một tại căn nhà ấm cúng của một người bạn đã cho tôi cái cảm giác mình mang ơn quá nhiều cuộc đời này. Có những người bạn ở xa như từ Dallas, Oklahoma. Và dĩ nhiên, những người bạn ở gần, chung quanh thành phố Wichita xứ lạnh tình nồng của tôi. Một buổi tối họp mặt có thơ, có nhạc và . . . rượu và sự tận tụy của những người phụ nữ Việt nam, khiến tôi, trong một khoảnh khắc hiếm hoi, chợt nhận ra rằng, mình và các bạn hữu, đã rất may mắn sinh ra làm người Việt Nam để được lấy vợ Việt Nam. Những người nữ tuyệt vời của buổi tối tháng Mười Một se se lạnh, không chỉ là những người vợ tuyệt vời, mà còn là những người tình tuyệt vời. Không chỉ khéo léo trong việc nấu nướng, tận tụy trong phục vụ chồng và bạn của chồng, mà còn là những nghệ sĩ có khả năng kéo đất trời xuống thế hòa nhập với con người, tạo nên khoảnh khắc giao thoa hiếm hoi mà, dù không nói nửa lời, tôi và người bạn thân từ Dallas nhìn vào mắt nhau, thấy trong đó muôn vàn sự biết ơn cuộc đời. Tôi đã hơn một lần nhắc đến sự cần thiết của những khoảng nghỉ trong dòng sống liên lỉ một đời người. Những buổi họp mặt như thế này, đóng vai trò của những khoảng nghỉ cần thiết ấy. Thế nên, trong 6 tiếng đồng hồ ngắn ngủi, chúng tôi đã được nghe đọc những bài thơ hay, những bài nhạc mang sắc thái rất Vũ Thông, rất Lê Việt của hai người bạn nhạc sĩ Vũ Thông và Lê Việt. Những giọng hát,- dù áo cơm cuộc đời, dù nách nặng con thơ, dù xơ xác chồng già – vẫn không phai nhạt chút nào cái đam mê trót mang từ ngày biết thế nào là ma lực của âm thanh phù thủy. Và trên hết, là sự tham dự không kém phần nghệ sĩ của một cử tọa chọn lọc, hiểu biết. Không có một cử tọa như thế, sẽ không thể có nghệ thuật. Đó là một tương quan hai chiều vô cùng cần thiết cho những sinh hoạt văn học nghệ thuật. Cho nên, không chỉ người thưởng ngoạn biết ơn người đóng góp nghệ thuật, mà cả những nghệ sĩ cũng rất biết ơn người thưởng ngoạn.

Cuộc đời – vốn được coi như nhiều đoạn trường hơn hạnh phúc – không phải lúc nào cũng độc ác như những mụ phù thủy già nua xấu xí. Thấp thoáng đằng sau những giọt nước mắt, luôn có nhiều nụ cười. Chúng ta chỉ cần đưa vạt áo lên lau nước mắt, nụ cười sẽ tươi rói như chưa hề biết đến khổ đau. Thấp thoáng giữa những hận thù, ganh ghét, tị hiềm, nhỏ nhoi, ti tiện, dối trá có những điều tốt đẹp đến độ Thượng Đế cũng phải ganh tị. Và tự hào vì chính mình là Đấng tạo ra những con người đi rao giảng sự tốt đẹp ấy. Người nghệ sĩ – đúng nghĩa một người nghệ sĩ – thuộc về cái đa số đáng yêu ấy của cuộc nhân sinh. Họ đem đến cho chúng ta niềm tin tưởng rằng, giữa những lao xao chộn rộn của một đời đầy ắp những âu lo phiền muộn, vẫn có những khoảnh khắc nghỉ ngơi, để tâm hồn bụi bậm được thanh tẩy, để thể xác mệt mỏi được cấy thêm sinh lực, để cả hai lại hân hoan dìu nhau đi nốt đoạn đường đã được vạch sẵn bởi định mệnh làm người.

Thế nên, tháng Mười Một tôi xin được tạ ơn Ơn Trên, tạ ơn đời, tạ ơn bằng hữu, tạ ơn em đã cho tôi cái hạnh phúc được say sưa viết những dòng tạ ơn này.■

© T.Vấn 2006