Ghost Party – Ảnh (Nguồn: /PaintingWithJane)

Đêm tối tăm lạnh lẽo, hai đốm lân tinh bay qua bay lại, vờn nhau chạm lẹt xẹt trên cành dương. Hai đốm sáng rơi xuống bãi cát vàng hiện ra bóng trắng, một tóc dài một tóc ngắn, hai con ma nữ hai thế hệ, một đài các, thục nữ, một tinh quái, ương bướng. Hai con ma đồng cảnh, dị tử kết nghĩa chị em.

Chỉ một con đường mà sao khác quá. Một bên ngã tư là khúc đường u ám, ghê rợn, rừng dương nối liền khu nhị tỳ um tùm cây hoang cỏ dại, đêm tối đen, đom đóm chập chờn, thỉnh thoảng thăng lên vài đóm lân tinh, bay lởn vởn. Người nhát, ban ngày đi qua đây còn rợn tóc gáy, nói chi đêm. Còn phía bên kia ngã tư là hai dãy hàng quán san sát, quán cà phê đèn mờ, quán karaoke, bia ôm, những hang động lụp xụp của những cô gái đứng đường. Đèn quán lờ mờ, tiếng nhạc xập xình.

Một bên là hoạt động về đêm của con người, một bên thế giới của ma quỉ.

Con ma em chải mái tóc mượt dài thời con gái cho ma chị. Hai con ma ôm nhau trong sương lạnh, miên man nghĩ về chuyện đời mình. Ma chị tên Diễm, ma em là Thắm.

Diễm nhớ lại năm cô mười tám tuổi, năm cuối cùng của thời trung học, cô mê thầy dạy văn, si đến ngu dại, thầy dạy kèm để cô thi tú tài IBM.

Thực ra, không ai giết cô cả, cái lễ giáo, gia quy giết cô. Diễm tưởng mình có bầu sau một tối ở với thầy. Cô sợ ba má biết, không tiến xa được, thầy có vợ  dưới quê, lên đây núp vào một trường đạo, trốn lính, dạy học. Bao đêm hoang mang, hoảng loạn, tuyệt vọng, Diễm hủy mình. Cô treo cổ trên cành sứ trắng bên cái am nhỏ ở góc núi, nợ trần còn nặng, hồn cứ lẩn quẩn, không sao siêu thoát được.

Còn  ma em …

Thắm đau đớn, xót rát, nàng vừa  hưởng cái cảm giác lạ lẵm, sung sướng hoan lạc từ hắn. Hắn khỏe như trâu, chỉ nghỉ vài phút rồi lại tiếp tục, rồi lăn đùng ra ngủ, rồi như còn tiếc nuối, chưa đủ, lại vùng dậy, tiếp và tiếp. Buổi chiều ấy, ở khúc kênh lau sậy, con thuyền dập dềnh, trôi lòng vòng thêm hai ba lần nữa. Thắm tủi thân, nhìn hắn ngủ, thấy thương, nhưng biết đời mình không thể gắn bó với người này được.

Thắm không cam phận, bỏ quê lên thành, lúc đầu phụ rửa ly chén ở một quán nhỏ. Khi đó, cô lớ ngớ, thấy gì cũng lạ, thấy ở một cổng phụ nhà thương gần quán, nhiều người xếp hàng dài, hỏi ra mới biết, người ta chờ “bán máu”, được cho ăn một bát phở ở căn tin, được trả vài trăm ngàn.  Rồi Thắm làm gái bia ôm. Cô nghĩ, người có nhiều máu thì bán cho nhà thương, người nghèo có sức thì bán mồ hôi.  Thắm không có, nên bán thứ khác, cũng là thứ trên người.  Cô bán thân bán xác, bán thân thể tươi mát, cô bán tuổi trẻ, tương lai. Thắm nghĩ, mình đâu có đi ăn cắp, ăn trộm, bán của mình, sao phải sợ.

Nhưng rồi cô gặp chuyện không may, một thằng lừ đừ say đến đưa tiền, hắn không chở cô vào nhà trọ, mà đưa ra khu rừng dương, đám bạn, năm bảy đứa phục sẵn. Cô không thể phản đối, thằng bảo kê giữ tiền rồi. Cô lả người, nhừ tử, theo vòng luân phiên, trúng gió độc, đi luôn. Cả bọn sợ quá, trốn, bỏ lại cô nằm chơ vơ đó, tới trưa người ta phát hiện. Công an điều tra, biết là chuyện mua bán, xếp hồ sơ. Vả lại,  chuyện dính tới mấy cậu ấm, con quan đầu tỉnh, làm ra, không khéo gặp tai họa. Những vụ liên quan tới dây mơ rễ má quan chức, mấy tờ báo lớn miệng mồm, lý lẽ đầy, còn thua xác xơ. Xét cho cùng không ai giết ai, chỉ là chuyện tai nạn nghề nghiệp.

Ma chị giữ gìn, khép kín bao nhiêu thì ma em buông thả, táo bạo, bất cần bấy nhiêu.

Hai con ma ôm nhau thủ thỉ tâm sự, cười rúc rích. “Chị có vừa gì đâu, hôm chị gặp bạn học, cái anh thương thầm nhớ trộm, chạy xe lam chở cá, nhậu say đi chơi gái bên kia ngã tư, chị bực. Chị đợi ảnh ra, vừa ngồi lên yên xe, thì hiện ra, thè cái lưỡi dài, đỏ lòm, liếm một đường vào cổ, thấy lạnh, ảnh ngoái lại, la bải hải: “ Ối trời, con Diễm, em hả, đừng nhát anh, anh không dám … ”. Bò, lết, nước rỉ ra quần, ảnh chạy, bỏ cả xe lam kiếm cơm. Tảng sáng, ảnh ra mả, kéo “anh thầy” hại chết chị đi cùng, cúng cúng vái vái, hết biết”.

“Anh thầy”, nhìn cái bản mặt thằng chả, khó ưa!”, ma em nói.

“Muốn chết sao mà ưa, thì trị rồi”, ma chị bênh.

“Còn ghét”, ma em…

Diễm thấy “anh thầy” điển trai, đạo mạo cô thương yêu, kính trọng, giờ khác quá. Còn là anh không? Chắc là do hoàn cảnh.  Bên “chính quyền” thiếu người điều anh sang. Anh có nhiều chữ, tính toán, biết trước sau, nên chẳng lâu ngoi lên vị trí đầu.

Ông ra vẻ ta đây, không hối lộ, ăn bẩn như người khác. Nhưng chỉ một mặt về quản lý công trình xây dựng, ông kiếm khá bộn. Ông làm như chỉ nhận số phần trăm tỉ lệ ít ỏi, tiền giám sát trên cho, nhưng ẩn kín thì có thêm số phần trăm thỏa thuận, số tiền nhiều chữ số, bên trúng dâng cúng. Ông đủ khôn ngoan lèo lái, phù phép trúng theo ý, đấu thầu chỉ là hình thức. Công trình, ruột bên trong rỗng, mặc.

Ngày lễ, ngày tết khá đông người đến dâng tặng bì thư, ông để vợ nhận, tùy theo nặng nhẹ, mà có thái độ, đối xử với khách về sau. Ông rất khéo léo kín kẽ, hoàn hảo trong văn hóa bì thư, biết “chia sẻ” đúng người, đúng “bè” đúng “bạn”.

Ông vững như bàn thạch, lâu lâu bầu bán lại, người ta cũng cơ cấu ông ở lại vị trí cũ, để bảo đảm cho “sự nghiệp, lợi ích chung”. Bao nhiêu bổng lộc, ông đủ mua sắm xe hơi đời mới, xây nhà lầu, nuôi vợ nhỏ, mua cho thằng con vốn được mướn đẻ, một cái ghế trong tỉnh.

Ông thường vào bia ôm giao dịch, trao đổi về số phần trăm ẩn. Thấy mấy em sà vào, thế nào ông cũng hỏi bao nhiêu tuổi, dưới mười tám thì rách việc, chủ biết ý, nên em nào cũng thủ sẵn chứng minh nhân dân, chìa ra để làm tin.

Nhiều hôm, gã giao dịch đẩy cô gái bia ôm vào trong toa lét, bắt đứng lên cái nắp đậy bồn cầu, tuột nửa quần jean cô gái, vùi mặt vào như khùng như dại. Cô gái tựa lưng vào tường, trân mình chịu đựng, uốn éo nửa thân. Ông chỉ cười cười chứ không tham gia. Còn cái anh tà lọt, đi theo uống thay cho sếp, chốc lát lại chạy, ôm một bồn cầu khác, móc họng, nôn mửa tung tóe. Ông mặc, muốn có tiền, phải chịu vậy. Người ta ôm nhau xà nẹo, sờ mó trên dưới, không còn mắc cỡ, ông mặc, cho trở lại văn minh bầy đàn.

Con ma chị có lúc theo vào, thấy vậy, lắc đầu, kéo ma em bay tuốt.

Vợ vô sinh, “anh thầy” lấy vợ nhỏ, lại là con bạn học cùng thời. Ma chị tức muốn trào máu. Ma em thấy vậy, bênh chị, chờ lúc “anh thầy” vừa xong chuyện ấy, liền vuốt vuốt cái đó, nó cứng luôn ba ngày không xuống, “anh thầy” đâu dám ra ngoài. Con vợ nhỏ nói: “Tại anh lạm dụng thuốc”. Ma chị hiền lành, thấy tội, lén ma em đến thổi phù một cái, trở lại bình thường. Ma em biết được, giận một hồi, trách móc một hồi, rồi thôi, sao bắt giống nhau được, ma chị chỉ biết ghen, không biết hận, không biết ác.

Cái anh “lực điền” làm mướn  ngày trước của Thắm giờ yếu lắm. Hắn uống “đế” mỗi ngày, không ổi, cóc thì uống khan. Uống một mình, uống xỉn hay hát mấy câu vọng cổ nhạt thếch, tân nhạc thì hát bài, có cái câu: “Sao em vội lấy chồng…”  lãng nhách. Bởi từ lúc Thắm biệt tăm, hắn tưởng cô đi lấy chồng, sống nước người, như bao con gái trong thôn. Hát rồi khóc. Mới đây, người hắn bỗng dưng sưng phù lên, da chuyễn vàng, hàng xóm tốt bụng chở lên nhà thương huyện, ngày hắn gặp Thắm chắc không xa…

******

Khuya khoắt, con ma em quì nguyện dưới bệ Chúa giang tay. Con ma chị, về gốc sứ nghe sư cô tụng kinh, gõ mõ.

Nhưng để chi, thiên đường thì không được rồi, “miền cực lạc” càng vô vọng, người giàu hiến tế tiền của, giành hết chỗ.  Lại “sân si, hỉ nộ”. Hai đốm lân tinh, hoang mang, lẹt xẹt, hồn biết bay về đâu …

Nguyễn Đông A

Ảnh: Chim Thằng Chài (Nguồn: www.vnphoto.net/)

Mấy hổm rày, con Dung không nghe thằng Vĩ ưng ửng ca nỉ non mấy bài vọng cổ mà mỗi lần nó thường trề môi chê thậm thượt không mùi mẫn chút nào: Ít ra là bài Tình anh bán chiếu hay Giọt máu chung tình gì gì đó mà nó nghe hát đến mòn cái lỗ tai còn nghe được. Đằng nầy chỉ ra rả cái bài Tôn Tẩn giả điên, mỗi lần xuống xề nghe phát mệt. Đi tìm nó coi.

Nói là làm liền. Con Dung bỏ giọng thả qua cái hàng rao bông bụt thấp chủm ranh giới giữa hai nhà: Tư ơi! Thằng Vĩ đâu rồi. Có tiếng thím Tư rọt rẹt trong gian bếp cũ kỹ giăng đầy bồ hóng: Nó đi đâu sao tao biết. Mi hỏi nó làm gì? Hổm rày nó trốn biệt tăm không thấy làm mấy câu vọng cổ thấy nhớ muốn chết. Mẹ cha bây, nó hát như bò rống. Dung cười hí hí. Vậy mới vui chứ Tư. Mi ra phía sau  dài theo cái mương nước thử coi, thấy nó cà thụt cà thẹo mấy hôm nay ngoài đó không biết làm cái giống gì. Chắc có chuyện bí mật mà thằng quỷ đó muốn giấu mình đây.

Con Dung đi tè tè ra sau mương nước dài theo nơi giáp với con rạch nhỏ đổ qua xóm Miểu, cốc kèn, ô rô mọc đầy. Ở ngoài đây làm quái gì, xem con gái người ta tắm tiên sao? Mới nghĩ đến đây con Dung đã đỏ mặt la, đồ quỷ. Láo liên con mắt lé một hồi nó cũng thấy thăng Vĩ lấp ló đứng yên sau một tán cây bụi sùm sụp  ra vẻ chăm chú lắm, nó lẻn ra sau thằng nhỏ tru tréo: chết mầy chưa. Thằng nhỏ giật mình quay lại cáu gắt: Đồ quỉ, ở đâu cũng gặp mầy, Xui chết mẹ. Con Dung tiu nghỉu, không thấy mầy tưng tửng mấy câu như mọi ngày tìm xem mầy đang mò cua bắt ốc ở đâu vậy mà. Tiếng mò con nhỏ cố tình réo rắt làm thằng kia cáu tiết. Đồ khỉ gió, nói nhỏ thôi, tao đang rình con Thằng Chài đang đậu bên kia mương,  thấy không? Con Dung tò mò ngó sang, tao có thấy chi đâu. Đúng là con mắt lé thiệt, đó, trên nhánh cây tra de ra mương đó, thấy chưa? Thấy rồi, đẹp quá mầy ơi. Mầy định bắt nó hả. Làm sao bắt được, nó bay nhanh như cắt lấy gì bắt. Vậy mầy định làm gì? Mấy hôm nay tao thấy nó đậu ở đây hoài. Thì ra nó đang nuôi con. Mầy thấy cái bọng cây phía trên không? Tổ của nó đó, tao xem hưởn hưởn vài bữa con nó trồng trộng bắt đem về nuôi chơi. Vừa nói tay thằng nhỏ vừa chỉ cho con Dung thấy con chim Thằng Chài đang đứng trên nhánh cây tra như ông thầy tu đang thiền định, đừng tưởng nó bất động à nghe, lầm chết. Mỗi một tiếng động nhỏ trên mặt nước là cái tai nhỏ xíu giấu sau nhúm lông xanh mướt căng lên, rồi đột nhiên nó bay lướt theo con nước, vút lên cao rồi chúi xuống nhanh như ánh chớp, làm nước tung bọt trắng xóa. Con cá đã nằm gọn trong mỏ nó rồi. Đậu trên cành cũ, đập mỏ qua lại vào cành cây mấy cái, thằng nhỏ nghĩ chắc có lẽ nó muốn làm con cá “ngất ngư con tàu đi” đây mà, Thằng Chài liếc tới liếc lui mấy cái xem có kẻ thù nào đang rình rập hay không rồi mới chui tọt vào tổ.

Thằng nhỏ khoái cái dáng vẻ thanh tao, cái màu lông xanh lục cùng cái yếm nâu của con trống đi cùng đôi chân màu hồng trông thật hùng dũng, quí phái ra phết. Mê nhất là cái cú chao người trông thật điệu nghệ của con chim Thằng Chài khi rời tổ. Coi kìa, nó đưa cái đít xanh lè, nhòn nhọn ra trước, lùi cái thân thon gọn ra sau rồi ngửa người buông mình vào khoảng không nhẹ nhàng chao mình bay đi, nó chỉ thiếu cái động tác lộn mấy vòng cho đẹp mắt của mấy đứa vận động viên nữ thi đấu lấy tư thế nhún trên ván, ngược người ra sau lộn mấy vòng trên không làm dáng rồi chúi xuống nước mà nó xem trên ti vi. Con Dung liếng thoắng, tổ nó mấy con, thằng Vĩ gọn lỏn, ba con, cho tao một con nghe. Thằng nhỏ quay đầu cú một cái đau điếng lên đẩu con Dung, khỉ ranh, còn khuya. Con Dung xuýt xoa, xoa xoa cái đầu khét nắng kêu đau phụng phịu, không cho thì thôi làm cái gì đánh tao, tao mét Tư cho coi. Mét đi, má tao nghe lời mầy à, đồ rởm.

Con bé ta rẹt bỏ về, ngang qua nhà nó la lớn: Thằng Vĩ rình bắt con của Thằng Chài về chơi đó Tư ơi. Tiếng chơi con Dung cố tình kéo cái giọng nhão nhẹt của nó ra cho người đàn bà có tên Tư bên trong kia chú ý. Cho mầy chết, dám cú đầu bà nghe.

Xẩm tối đói bụng, thằng Vĩ mò về định kiếm cơm ăn. Mới bước qua ngạch cửa thấy mẹ nó đang nhịp nhịp cái roi tre, nghiêm mặt, vào đây tao bảo, việc gì vậy má, sao má muốn đánh tui? Nằm xuống bộ ngựa rồi biết. Thằng nhỏ tuy là đứa cứng đầu cừng cổ hay gây lộn ấu đả cà khịa với bọn trẻ từ xóm trên đến xóm dưới không chừa một thằng nào nhưng là đứa biết nghe lời mẹ, leo lên bộ ngựa nằm thõng thượt, nó nói tỉnh rụi: Nằm rồi đó, má nói đi, tui làm gì sai quấy mà má định đánh tui?

Thim Tư nhịp cái roi lên mép ngựa mấy cái nói, mấy hôm trước mầy đánh lộn với thằng nào làm con người ta u đầu bể trán làm tao phải năn nỉ xin lỗi đền tiền thuốc thang cho người ta nhớ không? Tại nó trêu chọc tui không có cha chứ bộ, sao mầy không có cha, thì má nói ba đi bạn gặp bão chết không thấy xác. Không có cha mầy thấy khổ không? Má nói cái nầy lạ à nghe, sao không khổ, đi đâu cũng bị ngưới ta dòm ngó, làm gì sai một chút cũng bị nói bâng quơ xua gà đuổi vịt, đúng là thằng không có cha. Vậy mầy bắt mấy đứa con của Thằng Chài mới đẻ về mần chi, lấy gì nuôi nó? Thì tui bắt cào cào châu chấu cho nó ăn. Con ơi là con! Sao mầy chậm hiểu thế, mầy không có cha, thiếu thốn khổ sở mọi bề, ai ăn hiếp gì cũng được. Con chim cùng giống như người, không có mẹ chăm sóc lấy gì nó lớn khôn hả con? Mầy khổ vì không có cha thì đừng để mấy con chim non mất mẹ chứ.

Thắng Vĩ im lặng, ngớ người ra, cảm giác thiếu thốn không có bàn tay ấm áp chăm sóc của người cha từ nhỏ làm tim nó như bị bóp chặt, đau đớn. Người cũng như chim, chim cũng như người có khác gì nhau đâu. Mấy giọt nước mắt nóng hổi chợt lăn xuống gương mặt đen đúa làm nó thấy mằn mặn trên môi, nó lấy tay quẹt ngang đi. Nó sợ con Dung thấy nó khóc. Hôm sau gặp mặt bèn lí la lí lô: lêu lêu, chim thằng chài cũng biết khóc tụi mầy ơi thì có nước mà độn thổ.

NGUYỄN AN BÌNH

Một Góc Mai Châu – Hình: vietnam.travel

        Hào thường cho rằng mình không phải là phượt thủ chuyên nghiệp bởi những dịch chuyển của anh từ nơi nầy sang nơi khác rất là tùy hứng chứ không phải là niềm say mê khám phá những vùng đất mới hoang dã hay có những ý tưởng khác đời. Anh rong ruổi mỗi lúc có thể để tìm cái đẹp trong thiên nhiên qua lăng kính cái đẹp của nhiếp ảnh và cách tiếp cận của riêng mình. Ngay từ lúc học phổ thông Hào có niềm say mê muốn lưu giữ những khoảng khắc đẹp nhất của thiên nhiên và con người có thể chỉ là một nụ hoa đang hé nở trong sương sớm, một cánh bướm hay chú ong mật đang say sưa vờn hoa dưới ánh sáng xiên khoai của một ngày mới hay những thửa ruộng bậc thang vùng cao, mùa hoa tam giác mạch biên giới… Nói là nói vậy nhưng kinh nghiệm của một phượt thủ chuyên nghiệp thì Hào có thừa, từ việc mang theo đồ dùng cá nhân như giấy tờ, tiền bạc, cốt tinh gọn nhẹ nhàng nhưng phải bảo đảm được tính đa năng trong việc chọn ba lô, đồng hồ, vật nhọn, kính râm, mũ bảo hiểm, quần áo phù hợp với nơi muốn đến … nên những ngày rong ruổi đường trường anh luôn có tâm trạng thoải mái, tự tin.

Lần nầy chuyến phượt về Mai Châu cuối năm Hào muốn săn những bức ảnh đẹp về thiên nhiên, con người và nhất là ảnh về mùa hoa ban đang bắt đầu rộ nở ở Mai Châu. Hoa Ban là loài hoa biểu tượng của vùng cao, biểu tượng của tình yêu trong sáng và thủy chung của núi rừng Tây Bắc, lần trước anh chỉ có dịp lướt qua khi lên Mộc Châu Sơn La cùng đoàn công tác của công ty theo yêu cầu của đối tác muốn quay hình vì lúc đó Mộc Châu đang vào mùa hoa đào, hoa mận nở rộ, những cành mận, cành đào đua nhau bung nở. Hoa mận không chỉ đẹp bởi vẻ mỏng manh, tinh khiết mà khi nở nó làm cho cả đất trời cao nguyên nhuộm trắng bởi một màu tinh khiết trong ngần ấy bên cạnh đó lại xen kẻ sắc hồng của những cành đào lung linh trong nắng sớm  khiến bao du khách như lạc vào chốn thần tiên trong chuyện cổ tích. Lên Mai Châu lần nầy anh còn có mục đích khác mong tìm gặp người con gái trong các bức ảnh mà anh tình cờ chụp được khi ghé ngang qua ngã ba Tòng Đậu vào mùa hoa ban năm trước. Đó là một thiếu nữ Thái xinh xắn trong trang phục dân tộc đang làm người mẩu cho mấy tay nhiếp ảnh của tờ báo của tỉnh chuẩn bị ảnh cho số báo xuân sắp tới. Hôm đó đoàn phượt của anh vượt qua Thung Khe, đến ngã ba Tòng Đậu có một bạn trong đoàn đề nghị ghé tạt vào… để săn ảnh vì anh ta biết hoa ban đang vào mùa khoe sắc.

Trong lúc các bạn túa ra tìm góc để bấm máy anh chợt chú ý đến mấy tay thợ ảnh đang sắp xếp góc độ để bấm máy mấy cô gái, qua việc trao đổi của họ anh biết họ đang làm bộ ảnh bìa cho các tờ báo tết của tỉnh sắp đến. Trong số các thiếu nữ làm mẫu anh chú ý đến một cô gái tuổi khoảng hai mươi gương mặt thật dễ nhìn trong trang phục dân tộc, cô biết cách tạo dáng thật tự nhiên và đặc biệt nụ cười luôn kèm theo trên gương mặt có thần thái làm hút mắt người nhìn. Anh lặng lẽ đứng sau nhóm thợ chọn cho mình những góc ảnh thích hợp để ghi hình, không biết anh bấm được bao nhiêu kiểu đến khi đoàn í ới gọi nhau để lên đường anh vẫn còn tiếc rẻ vì cảm thấy chưa thỏa mãn. Anh chắt lưỡi phải chi có thời gian mình sẽ có bộ ảnh tuyệt đẹp cho cô gái.

Sau nầy khi về Hà Nội công việc cứ lôi cuốn đi, một thời gian làm anh gần như quên mất hình ảnh cô gái mình đã chụp ở rừng hoa banTòng Đậu Mai Châu, đến khi lục lại trong thư mục ảnh lưu anh mới chợt nhớ và chọn lọc những tấm ảnh đẹp nhất, thần thái nhất của cô gái để in ra và quyết định làm một chuyến đi Mai Châu để thỏa mãn sự khám phá của mình và nếu may mắn gặp lại người trong ảnh sẽ tặng lại cho cô như một món quà bất ngờ thú vị.

     Lần nầy anh đi bằng môtô – một mình – đường đi Mai Châu bây giờ đã không còn trắc trở, quanh co, thay vào đó là những cung đường hiện đại đã được rút ngắn, dễ đi và khung cảnh quanh các cung đèo cũng trở nên hấp dẫn thơ mộng hơn. Quốc lộ 6 là tuyến chính mà nhiều phượt thủ chọn để lên Mai Châu. Theo tuyến đường này sẽ đi qua dốc Cun dài chừng 12 km cheo leo uốn lượn ngập đầy sương trắng và đèo Thung Khe (đèo Đá Trắng) cũng vậy – hai điểm nổi tiếng đẹp kỳ vĩ. Đèo Thung Khe thử thách tay lái không chỉ bởi những dốc cao khúc khuỷu mà còn những dốc đổ uốn lượn liên tục. Với độ cao hơn 1.000m so với mực nước biển, khi dừng nghỉ ở đỉnh đèo Thung Khe, bạn có thể ngồi vào những túp lều lợp bằng tre nứa để thưởng thức ngô luộc, khoai nướng, cơm lam chấm vừng hoặc mua làm quà những lọ mật ong rừng hay những giò phong lan treo lủng lẳng đem về miền xuôi làm quà cho người thân. Có đứng trên những cung đường đèo nầy mới nhận ra hết vẻ đẹp hoang sơ, huyền ảo bất tận của non xanh nước biếc mà tạo hóa đã ban tặng cho cái xử sở núi non trùng điệp mà trong thơ Quang Dũng đã từng nhắc đến trong bài Tây Tiến: “Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm. Heo hút cồn mây, súng ngửi trời. Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống. Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi”. Hoặc bạn có thể đi thêm khoảng vài trăm thước nữa tới một địa điểm mà dân địa phương gọi là Dốc Đá Trắng, rồi men theo lối mòn phủ đầy đá dăm, tuột xuống một mỏm núi chìa ra phủ đầy đá trắng bồng bềnh mây. Một bên là núi, một bên là vực, mây mù phủ kín, phong cảnh thật hùng vĩ con người mới thấy hết sự nhỏ bé của mình trước thiên nhiên.

Đi thêm khoảng 15 km nữa là tới Mai Châu. Thung lũng Mai Châu được bao bọc bởi núi, phủ xanh bởi những cánh đồng ngút ngàn. Nơi đó có nhiều bản làng của người dân tộc Thái sinh sống và là điểm du lịch thu hút nhiều du khách tìm đến như: bản Lác, bản Pom Cọong, bản Văn, bản Nhót…

Hào cho xe chạy vào bản Lác đến dãy nhà sàn của đồng bào làm dịch vụ homestay mà anh đã liên hệ và đặt trước qua điện thoại. Điều đầu tiên Hào nhận thấy ở đây đường vào bản  khá khang trang, được tráng xi măng sạch sẽ ngăn nắp, không gian mang một vẻ đẹp thanh bình và dân dã, quanh bản là những đồng lúa, ruộng ngô xanh mướt, có tiếng suối róc rách đâu đây, mờ xa là dãy núi non nối tiếp dài vô tận. Dân bản Lác ở đây là người Thái Trắng, bao gồm 5 dòng họ sinh sống Hà, Lò, Vi, Mác, Lộc, họ là những người giản dị, dễ thân thiện. Nơi anh ở là một dãy nhà sàn được những người dân bản địa tự tổ chức thành một xóm dịch vụ homestay phục vụ khách du lịch. Nhà sàn cất cao ráo chống đỡ bằng những cột gỗ vững chắc, mái được lợp bằng lá gồi hay lá mây mốc thếch xếp khít nhau còn sàn lát toàn bộ bằng thân tre dập nhỏ. Bởi vậy rất thoáng mát khi mùa hè tới và ấm cúng khi đông về.

  Hào nhận phòng và ngủ một giấc dài để lấy lại sức, khi thức dậy trời đã về chiều. Sau khi vệ sinh Hào xuống dùng cơm với những người cùng trọ. Có nhóm sinh viên đi khám phá, vài cặp gia đình đơn lẻ có cả một gia đình đem theo mấy đứa trẻ con nữa. Ánh đèn điện và bếp lửa than sáng rực với mùi thơm đặc trưng của các món ăn đặc sản của vùng Tây Bắc như cơm lam, thịt lợn mán, gà nướng, cá suối chiên, hòa quyện vào nhau tạo thành một hương vị đặc trưng xen lẫn tiếng cười nói ồn ả của thực khách tạo nên một không gian vừa sôi động vừa ấm cúng làm Hào cũng cảm thấy vui lây. Anh còn biết còn nhiều món ăn đặc sản khác của Mai Châu như thịt trâu gác bếp nổi tiếng. Nghe bạn kể lại muốn làm món ăn nầy dân bản lựa ra những phần thịt thăn, thịt bắp ở vai ở lưng con trâu, sau đó thái dọc thớ thành những miếng nhỏ, rồi tẩm ướp công phu với sả, gừng, tỏi, ớt khô và hạt mắc khén – loại trái rừng rất khó kiếm. Những miếng thịt này được “gác” bếp trong mấy tháng trời cho ám khói, miếng thịt “ăn” gia vị và khô đi. Trâu gác bếp ngon là thịt vẫn giữ sắc đỏ nhất định, vị ngọt với mùi rất đặc trưng của các hương liệu núi rừng. Khi ăn thịt trâu gác bếp, thường sẽ kèm với rượu Mai Hạ – loại rượu đặc trưng làm từ lá rừng của người Thái hoặc món rau rừng đồ là loại rau thập cẩm với vô vàn các loại lá cây rừng, rau rừng có thể ăn được như rau beo, rau tầm bóp, rau đốm, rau đu đủ,…. Những loại rau này chỉ cần hái và rửa sạch rồi đem đồ lên trong khoảng 30 đến 40 phút là có thể ăn được. Rau rừng sẽ được ăn chung với bánh dày và chấm với loại nước chấm đặc biệt được pha chế theo công thức riêng của người dân bản xứ. Còn có măng đắng, nhộng ong rừng xáo măng chua, nước lá phao, rượu Mai Hạ, thịt gà đồi, cá suối nướng, thịt ướp chua, nhộng ve sầu chiên, rau xôi… nhưng thôi để dành đó thời gian còn ở lại Bản Lác sẽ từ từ thưởng thức vậy.

Sau buổi cơm chiều, mọi người được thông báo sẽ có một đêm biểu diễn văn nghệ, giao lưu cùng du khách ghé thăm bản. Ở đây mọi người có thể xem những điệu múa xòe, múa sạp, múa ô với những thanh niên nam nữ trong trang phục truyền thống dân tộc, nghe những bản tình ca Tây Bắc vui tươi, tham gia đốt lửa trại, cùng hòa mình vào không gian văn hóa mang màu sắc bản địa của người Thái. Nơi biểu diễn là một khu đất rộng ở đầu bản Lác cũng không xa lắm có thể đi xe điện hoặc đi bộ. Hào chọn cách thứ hai vì anh nghĩ vừa đi vừa ngắm cảnh thưởng thức không khí trong lành về đêm trên  mấy con đường trong bản thì còn gì thú bằng.

Hào đến nơi biểu diễn cũng vừa lúc đội văn nghệ bắt đầu mới tiết mục xòe Thái vui nhộn: Các cô gái Thái với trang phục truyền thống kết hợp với thắt lưng, khăn piêu, xà cạp, các loại hoa tai, vòng cổ, vòng tay, xà tích tạo nên một điệu múa vui tươi đầy màu sắc. Rồi múa sạp, múa ô của người Mông. Xen lẫn là những bản tình ca như Chiếc Khăn Piêu, Tình Ca Tây Bắc …Trong các tiết mục anh chú ý đến một cô gái hát bài Tình Ca Tây Bắc, giọng hát sao mà cao vút và trong như suối nguồn:

Em là dòng sông Mã, anh là núi Mường Hung
Cho thuyền em ngược (ơ ờ) dòng, gió đưa em về núi.
Em hãy về bên suối đợi anh anh ở bên khuông
Anh làm no lòng mường, em làm vui ấm bản.

Đôi mắt ấy, nụ cười ấy của cô ca sĩ hình như anh đã gặp đâu đây rồi thì phải nhưng trong giây phút bất chợt anh không tài nào nhớ ra được. Buổi văn nghệ đã tan từ lâu, trên đường về anh cố lục trí nhớ xem anh đã gặp cô diễn viên ấy ở đâu rồi nhỉ và anh chìm vào giấc ngủ trong nối suy tư mà không có lời giải.

*

Buổi sáng Hào thức giấc hơi muộn, anh xuống nhà khách thì nhiều người trong nhóm du khách đã đi chơi rồi, anh lững thững quảy ba lô đi dọc theo các con đường trong bản. Dân trong bản nhiều nhà đã biết làm dịch vụ mở cửa hàng bán quà lưu niệm cho khách để có thêm thu nhập, từ những món quà nhỏ nhất như chiếc móc khóa đến những vật dụng lớn hơn như quạt, vòng đeo tay, đeo cổ gùi, dao quắm, cung nỏ, chuông gió tre… và nhất là khăn, mền,váy áo thổ cẩm màu sắc rất sặc sỡ, bước chân anh vô tình bước vào một trong những gian hàng như thế, anh đi ngang qua quầy bán đồ lưu niệm rồi thơ thẩn đi dọc theo mấy xà ngang treo khăn và quần áo thổ cẩm, dừng lại ngắm nghía định chọn vài chiếc khăn làm quà cho hai cô em gái ở nhà, chợt nghe bên tai có tiếng hỏi:

– Quí khách muốn mua khăn ạ. Ở đây có nhiều mẫu mã đẹp quí khách có cần em giúp chọn không?

Hào vừa quay mặt lại vừa nói:

– Không sao tôi có thể tự chọn được mà.

– Vậy quí khách cứ tự nhiên chọn lựa nhé.

Chợt Hào thảng thốt sửng người, trước mặt anh là cô gái trẻ khá xinh, mặt tươi tắn, nụ cười như luôn gắn trên môi, cái cô diễn viên múa xòe Thái và cũng là người hát bản Tình Ca Tây Bắc có giọng cao vút đêm qua đây mà. Cô gái suốt đêm qua làm anh trằn trọc cố nhớ đã gặp lúc nào, anh ồ lên nói với giọng ngạc nhiên:

– Phải cô là người hát bài Tình Ca Tây Bắc trong buổi văn nghệ đêm qua phải không?

Không trả lời thẳng vào câu khách hỏi, nét mặt cô gái như rạng rỡ hẳn lên:

– Ồ! Đêm qua anh cũng có mặt ở buổi diễn nữa à?

– Em có giọng ca không thua gì ca sĩ, sao em không đi hát luôn nhỉ?

– Em chỉ thích hát phục vụ thôi.

– Tôi có một cái nầy muốn cho em xem.

Nói xong Hào lấy trong ba lô một cuốn album ảnh đưa cho cô gái. Tò mò cô gái cầm tập album mở ra xem. Khoảng hai mươi kiểu ảnh được chụp với nhiều góc độ khác nhau của một cô gái trong rừng hoa ban hiện ra trước mắt, cô gái vừa xem vừa reo lên:

– Ồ! ảnh của Thảo đây mà, ai chụp mà đẹp thế nhỉ? Mấy ông nhà báo tỉnh chụp Thảo không có tấm nào đẹp như những tấm nầy.

Hài cười xòa trước vẻ hồn nhiên của cô gái:

– Thế là tôi đã gặp đúng người rồi. Không uổng công tôi lên Mai Châu chuyến nầy. Ảnh của em hết đấy. Tôi chụp là để tặng người trong ảnh đó mà.

Cô gái tên Thảo cười tủm tỉm:

– Thích quá. Cám ơn anh, mà sao anh chụp Thảo hồi nào mà em không biết vậy.

Hào kể cho cô gái nghe cách đây hơn năm anh và đoàn công tác lên Mộc Châu, trên đường đi có ghé ngang qua Tòng Đậu gặp lúc Thảo đang làm mẫu ảnh cho các tay nhà báo anh đã chụp cho cô một số ảnh, năm nay lên Mai Châu để săn ảnh và tìm xem có thể gặp người mẫu để tặng ảnh, quả là có duyên mới gặp được nhau như thế.

Hào chợt hỏi:

– Nhà em ở đây à?

– Ổ không! Đây là nhà cô em, mấy hôm nay cô em có việc đi vắng nhờ em trông coi cửa hàng, một vài bữa nữa cô về em sẽ trở lại thị trấn anh ạ.

Hào nhìn cô gái chợt đề nghị:

– Anh lên đây cũng chưa biết tham quan những đâu, em có thể hướng dẫn anh được không?

Cô gái cười;

– Nếu như thế thì em rất vui lòng, vừa để trả công vừa để làm vui lòng quí khách đã đến quê em mà.

*

  Những ngày sau đó Thảo đưa Hào đi nhiều nơi Mai Châu. Trước hết cả hai trở lại ngã ba Tòng Đậu mà một năm trước hai người tình cờ gặp nhau để thưởng thức hoa ban đang rộ nở, lần nầy thì Thảo làm người mẫu đàng hoàng cho anh chàng Hào tha hồ chụp thoải mái không lén lút như trước, họ say sưa ngắm cảnh hoa ban nở đẹp như một bức tranh thủy mặc được vẽ giữa không gian bao la của đất trời Tây Bắc trong một thời tiết se lạnh rất dễ làm say lòng người. Bước chân của họ cũng qua những nơi khác như Thác Pùng, Hang Mỏ Luông, Bản Văn, Bảo Tàng Thái, Thác Gò Lào, lang thang trên những cánh đồng lúa bậc thang, những rẫy ngô xanh mướt…và nhất là hang Chiều. Muốn lên hang Chiều phải bước lên 1200 bậc thang đá giữa những cây Xà Pùng xanh mát. Hang Chiều gồm có 2 tầng, đi theo bước chân của Thảo sau khi đi hết bậc đá, Hào bắt gặp tầng thứ nhất, Thảo dừng lại nói:

– Anh Hào có biết tại sao nơi đây người ta gọi là hang Chiều không? Vì mỗi khi chiều xuống ánh sáng mặt trời chiếu rọi vào hang, những lớp thạch nhũ trong hang phản chiếu ánh sáng lấp lánh đầy màu sắc, tạo nên những vầng sáng huyền ảo trong mắt mọi người mà không phải nơi nào cũng có được.

Lại còn có những dòng nước nhỏ từ trên đỉnh núi len lỏi vào trong vách đá lâu ngày tạo thành những khối thạch nhũ mang nhiều hình dáng kỳ lạ như những bức tượng được bàn tay khéo léo của tạo hóa điêu khắc tỉ mỉ mà con người không thể nào chạm trổ được. Hết tầng thứ nhất Thảo đưa Hào đi theo mấy bậc thang dẫn xuống tầng thứ hai, Hào không quen địa thế nên bước trợt chân suýt ngã may nhờ cô gái Thái níu lại kịp, hai cơ thể như áp vào nhau làm Thảo suýt ngã theo, Hào có cảm giác ngực Thảo tim đang đập mạnh và hơi thở thơm tho của cô gái làm chàng ngây ngất nhưng anh cũng kịp trấn tĩnh lên tiếng xin lỗi vì sự vô ý của mình, Thảo khúc khích cười:

– Không sao đâu anh em đã đoán trước mà, anh đi không quen nên thế thôi chứ hang nầy em đi nhiều lần rồi.

Bước vào tầng thứ hai Hào thấy trước mặt mình là khối thạch nhũ trắng xinh đẹp mang hình dáng một cô gái đang ngồi lặng lẽ, có khuôn mặt thanh tú như đang ngóng đợi người về một cách nhẫn nại. Cuối hang là là một dòng suối nhỏ róc rách không ngừng chảy xuống thành hang làm cho Hào có cảm giác như lạc vào động thiên thai vậy. Trở lên Hào lấy máy chọn góc cạnh để bấm một số kiểu, anh nghĩ đây là những bức ảnh ngược sáng, có sự tương phản giữa ánh sáng diệu kỳ với bố cục hợp lý sẽ tạo thành một tác phẩm nhiếp ảnh đầy ấn tượng đây.

*

Đêm cuối trước ngày về, Hào rủ Thảo ra thị trấn Mai Châu uống cà phê nghe nhạc. Ngồi bên Thảo trong quán, Hào có dịp ngắm cô bạn gái của mình một cách kỹ lưỡng hơn, anh khám phá ở cô một nét đẹp thầm lặng ẩn chứa trong một tâm hồn trong sáng thánh thiện, mấy ngày được Thảo hướng dẫn tham quan đây đó anh cảm nhận cô gái Thái có nhiều điểm đáng quí, ngoài việc ca hay múa giỏi, kiến thức khá sâu rộng về văn hóa mà tính tình rất hồn nhiên trong sáng. Anh ao ước…

Cả hai đi bộ từ thị trấn về bản Lác, hình như họ cố ý đi chậm lại để có thể được gần bên nhau thì phải. Trời cuối năm sương xuống nhiều, đường về bản bắt đầu mù mù sương lãng đãng. Họ im lặng không nói gì, đến một khúc quanh có một băng đá của nhà ai đó đặt cho khách ngồi nghỉ chân, Hảo nắm nhẹ tay Thảo nói:

– Mình ngồi nghỉ ở đây một chút Thảo nhé.

Cô gái không nói gì lẳng lặng ngồi xuống cạnh bên anh. Không gian im ắng quá có thể nghe được tiếng lá rơi và tiếng chim ăn đêm vừa vụt qua hàng cây trước mắt. Hào nhìn Thảo anh thì thầm:

– Anh yêu Thảo.

Cô gái không trả lời, Hào kịp nhận ra đôi bờ vai của Thảo như run lên vì xúc động, anh nhẹ nhàng ôm cô gái nâng cằm nàng và hôn lên đôi môi mọng ướt của cô, hơi thở cả hai như dồn dập run lên vì cảm xúc. Trong giây phút say mê ngây ngất đó cô gái như chợt tỉnh xô nhẹ anh ra nói trong hơi thở nức nghẹn:

– Không được đâu anh.

Hào tha thiết:

– Thảo theo anh về Hà Nội được không?

– Em không thể yêu anh được.

Hào ngơ ngác:

– Vì sao?

– Em đã có người yêu rồi.

Hào thảng thốt:

– Sao Thảo không nói cho anh biết.

– Anh có hỏi em đâu mà em nói. Nhưng mà thôi cũng không có gì anh ạ, người yêu em đã mất cách đây hơn hai năm rồi.

– Nguyên nhân?

– Anh ấy học ở Hà Nội trên chuyến xe về làm lễ hỏi anh ấy bị tai nạn giao thông trên đèo. Em hứa suốt đời sẽ nhớ đến ảnh.

Hào im lặng không nói, anh buồn nhưng tôn trọng tình cảm riêng tư của Thảo, cô như đóa hoa ban xinh tươi của núi đồi, anh không được phép làm cho nó tàn phai sắc màu, hãy để đóa hoa ban ấy tô thắm cho núi rừng Tây Bắc, hãy giữ tình cảm đẹp đẽ mãi mãi trong trái tim của mình Thảo nhé.

Gần đến ngả rẽ vào nhà cô Thảo, nàng nhìn Hào khẽ nói:

– Mai anh về bình an nhé.

Hào nhìn theo bóng Thảo, bóng nàng đã khuất sau ngã rẽ.

Sương xuống nhiều và Hào thấy trước mắt nhìn một màn sương như che mất lối về của mình.

NGUYỄN AN BÌNH

Sông Thương (Nguồn: www.pinterest.com)

 Ở cái đất Xẻo Nhum nầy ai mà không biết trại xuồng của Ba Nhị, ông nầy đúng là một nông dân nhà nòi nhà chỉ có hơn mười công đất ruộng nhưng lại có đầu óc tính toán làm ăn không thua kém ai. Nhận thấy vùng sông nước chằng chịt ở nông thôn phương tiện di chuyển chủ yếu là xuồng ghe (thuở mà giao thông đường bộ và xuồng ghe làm bằng chất liệu composite chưa phát triển như bây giờ) ông bèn lập trại đóng xuồng mời một số thợ ở Ngã Năm có tay nghề về làm việc và huy động con cháu bà con thân thuộc học nghề, ông lại có xe đò chạy tuyến Cần Thơ-Sóc Trăng nên phương tiện chuyên chở mua sắm ít tốn kém và thuận lợi hơn người khác. Trại xuồng Ba Nhị nằm ở vị trí đầu một doi đất, một nhánh sông rẽ ra lộ cái xuôi về Phụng Hiệp, một nhánh rẽ về Ngã Sáu của Châu Thành, đường thủy thuận lợi là thế còn đường bộ cũng dễ dàng vì cách quốc lộ chưa đầy một km nên xuồng ghe của trại được khách thương hồ đến mua nhiều, sản phẩm làm ra được đưa đi tiêu thụ khắp nơi nhất là vào mùa nước nổi, xuồng ghe làm  tới đâu tiêu thụ hết tới đó, nên lúc cậu Ba đưa Ngàn đến học việc được chủ xuồng nhận ngay. Học việc có cái giá của học việc, chỉ được nuôi cơm ngày ba bữa, cuối tuần được phát cho chút đỉnh tiền tiêu vặt coi là cà phê hay mua ít đồ dùng cá nhân như xà bông bột giặt gì đó. Sau sáu tháng học việc, người thợ cả sẽ đánh giá tay nghề sự chăm chỉ và thái độ làm việc của học viên báo cáo với ông Ba Nhị định lương cho. Đối với thằng bé mới 15 tuổi, không cha không mẹ được như thế là đã mừng lắm rồi, có chỗ ăn chỗ ở lại được học nghề còn đòi gì hơn nên Ngàn ở lại đó. Trước khi ra về cậu Ba giúi vào tay Ngàn ít tiền buồn rầu nói:

– Mẹ con mất đi nhà ta không còn ai thân thiết, hoàn cảnh cậu con cũng thấy rồi đó, nghèo không thể cưu mang cho con ăn học đến nơi đến chốn như người ta được, cậu đành có lỗi với mẹ con vậy. Thôi! từ nay con cố gắng chăm chỉ học nghề sau nầy no ấm tấm thân, được vậy là cậu mừng rồi.

Ngàn không nói gì chỉ nhìn cậu với ánh mắt buồn buồn đưa cậu xuống ghe, nhìn theo bóng dáng liêu xiêu của người cậu trên chiếc tam bản mỏng manh mỗi lúc một xa dần khuất sau bụi trâm bầu mà lòng trống vắng quạnh hiu. Thế mà thoáng chốc cũng qua năm năm kể từ ngày ấy, từ một cậu học việc không biết gì, cầm cây cưa, cây đục, cái bào còn lóng ngóng không biết sử dụng thế nào cho đúng, Ngàn đã trở thành một người thợ đóng ghe xuồng thành thạo nhất nhì của trại xuồng Ba Nhị. Có lẽ một phần nhờ sự siêng năng cần mẫn của Ngàn, một phần nhờ sự hướng dẫn tận tình của chú Được – người thợ cả của trại xuồng, chú nhận thấy thằng bé sáng dạ lạ thường, chỉ cần chỉ dẫn thao tác một hai lần là thằng nhỏ nắm bắt ngay được bí quyết của nghề. Nghề đóng ghe xuồng cũng giống như bao nghề thủ công khác muốn hàng bán chạy có uy tín với khách đòi hỏi người thợ phải có tay nghề cao, khéo tay, lại có kỹ thuật riêng không phải nhìn người ta làm gì bắt chước làm theo mà được, chiếc xuồng khi hoàn thiện phải vừa chắc vừa đẹp vừa phải cân bằng tuyệt đối khi di chuyển trên sông nước. Để hoàn thành một chiếc xuồng đạt yêu cầu, phải qua nhiều công đoạn khác nhau, vất vả từ việc cưa ván, bỏ mực, rọc dọn, vô vỏ, ráp cong, dằn… trong các khâu đó khâu ráp cong là khâu quan trọng nhất quyết định đến chất lượng của sản phẩm. Vì sao vậy? Cũng dễ hiểu thôi – chú Được, người thợ cả giải thích cho Ngàn: Dàn cong quyết định hình dáng của chiếc xuồng, nếu lọng dàn cong đẹp thì chiếc xuồng sẽ đẹp bằng không thì coi như hỏng. Tất cả mọi công đoạn như thế Ngàn chỉ thao tác trong vòng ba tháng là đã thuần thục có thể tự mình làm được một chiếc xuồng hoàn chỉnh, nên ngay tháng thứ tư chú đã đề nghị ông Ba Nhị trả lương cho Ngàn. Ngàn cũng quí chú vì ở nơi xa lạ nầy chú chỉ bảo Ngàn tận tâm, hơn nữa ở lại trại ban đêm chỉ có hai chú cháu còn cánh thợ nhà cũng gần đâu đó nên tan việc mạnh ai nấy về nhà mình. Ngàn nghe bạn thợ kể lại quê chú miệt Sông Đốc Cà Mau gì đó, chú là con của một chủ trại xuồng có tiếng, phải lòng cô thôn nữ xuôi ngược thương hồ cha mẹ không chấp nhận, cả hai dắt díu nhau đi tha phương, không ngờ cô thôn nữ lại mãn phần sớm, ông Ba Nhị thương tình cho miếng đất chôn cất ở phía sau vườn, chú buồn không muốn về quê nữa, sẵn có tay nghề chú ở lại làm cho trại xuồng ông Ba Nhị và ở luôn đến bây giờ cũng hơn mười năm rồi, cuộc đời của chú buồn vậy nên Ngàn rất thương chú.

Một đêm  hai chú cháu ngồi chờ nước rong cất vó tìm con tôm con cá đặt ở cuối trại ghe, nhìn con nước lững lờ trôi từ sông cái vào, mấy cụm lục bình bập bềnh theo con nước vô định, Ngàn chợt buột miệng:

– Con nhớ sông quá chú ơi.

Tiếng của chú Được như trôi theo dòng nước:

– Mầy nói lạ, sông đang ở trước mặt mà nhớ cái nỗi gì?

Ngàn gãi đầu:

– Chú không biết đâu, con nhớ thiệt mà. Nhớ từng dòng sông bến nước hồi nhỏ đã đi qua, nhớ từng buổi họp chợ đông đúc, tiếng rao hàng mua bán trên sông, tiếng cười ồn ã chất phác, nhớ những bữa cơm chiều đơn sơ nhưng thật ấm áp bên cạnh người thân, nhớ ba mẹ, dì Tư, cái Trâm…

– Mầy nói làm chú cũng nhớ nhà quá, không biết bây giờ ông bà già tao có còn sống không nữa.

– Sao chú không về thăm?

– Về làm gì. Hôm tao quyết đưa thím mầy đi tìm hạnh phúc, ổng già còn nói vói theo:

– Mầy mà đi thì tao coi như đứt luôn không có đứa con như mầy.

Ngàn an ủi chú:

– Chắc ba chú giận mà nói vậy thôi mà.

– Tao cũng nghĩ vậy nhưng thím mầy mất rồi tao không muốn về nữa, phải chi lúc đó ông già tía tao không làm căng có lẽ thím mầy không phải chịu nhiều vất vả phong sương mà chết sớm.

Câu nói của chú làm Ngàn nghĩ đến má mình. Người đàn bà hiền hậu từng được xem là người đẹp nhất nhì của đất Cái Trâm ngọt phù sa sông Hậu phải lòng một anh thương hồ rày đây mai đó trên sông nước vấp phải sự ngăn cản của người bà ngoại. Không phải ngoại không ưng vì cha nghèo khó mà vì sợ mẹ không kham nổi sự vất vả của kiếp sống thương hồ nên má đành ra đi theo tiếng gọi của con tim và Ngàn đã ra đời ngay trên nhánh sông mà má tía xuôi ngược hằng ngày mưu sinh. Nhưng những ngày tháng hạnh phúc êm đềm ấy chỉ được năm bảy năm ngắn ngủi thì tía mất. Má không lên bờ mà nối nghiệp tía rày đây mai đó. Ngoại xót lòng gọi má về nhưng má sợ người ta nói ra nói vào buồn lòng ngoại nên từ chối. Từ ngày ấy đằng sau những buổi chợ đông vui, tấp nập, phía sau những lời chào hỏi mua bán nói cười rôm rả là những nỗi nhọc nhằn khổ đau của người phụ nữ góa bụa thiếu hơi ấm tiếng cười bờ vai của người đàn ông mạnh mẽ. Ngày đó Ngàn còn nhỏ quá làm sao hiểu hết nỗi cô đơn nhọc nhằn của má.

Rồi ngoại cũng mất, má về chịu tang rồi về lại với sông, có lẽ chỉ sống với sông má mới cảm thấy hạnh phúc, má cho ghe hàng bông xuôi theo những nơi ngày xưa hai vợ chồng đã đi qua để giữ mãi hình ảnh thân thương của người chồng đã mất. Rồi má lại theo tía bỏ lại Ngàn trong một đêm mưa gió. Người ta đưa Ngàn về cho cậu Ba  em má, nhưng làm sao Ngàn ở được với người đàn bà không có chút tình cảm, mở lòng đón nhận đứa cháu côi cút của cậu, may mà có dì Tư, mẹ của Trâm nghe tin xin cậu đón nhận Ngàn, dì Tư cùng là bạn hàng bông của mẹ, gặp nhau trên sông nước, những lúc tụ thuyền nghỉ đêm ở một bến sông nhận làm chị em với nhau. Lúc đó Ngàn mới mười bốn tuổi, sáng chiều Ngàn lại lang thang trên sông nước cùng chiếc ghe hàng bông của dì Tư, khi thì qua Cái Sâu, Mái Dầm, Phú Hữu khi thì ngược lên Vàm Xáng, Phong Điền, Cầu Nhiếm, Ba Xe, có lúc lại trẩy lên Ô Môn, Thới Lai Cờ Đỏ, nơi nào có khách thì thuyền cứ đi, nơi nào có bến thì thuyền neo đậu lại. Có thể nói đây là khoảng thời gian Ngàn cho là đáng nhớ vui vẻ nhất của đời mình, tuy ăn uống kham khổ nhưng trên ghe luôn ấm áp tình người và đầy ấp tiếng cười. Dì Tư xem Ngàn như con trai của mình, còn Trâm con bé mới hơn mười ba, suốt ngày lủi thủi sống một mình trong ghe, làm bạn với mấy món đồ chơi cũ kĩ mà má lượm lặt hay người ta cho ở đâu đó trên những nhánh sông chiếc ghe thương hồ đi qua, bây giờ có thêm bạn, nó vui hẳn lên và luôn tíu tít với Ngàn, ngược lại Ngàn cũng quí nó không kém nên luôn tìm cách làm cho nó vui. Ngàn tuy nhỏ cũng giúp cho dì Tư nhiều việc từ việc mua bán, lên bờ xách hàng hay bổ thêm hàng cho dì, những lúc ghé lại đâu đó Ngàn tranh thủ lên bờ mua cho Trâm tấm bánh hay cái kẹo mà Trâm thích, thậm chí Ngàn còn mua cả cái gương, tấm lược, nơ cài tóc cho Trâm, con bé ngắm nghía trước gương mãi còn đi khoe với dì Tư: Má ơi, anh Ngàn mua cho con cái nơ cài đầu nè, mẹ xem con cài có đẹp không. Dì Tư nhìn Ngàn cười hiền hậu làm Ngàn thấy đỏ cả vành tai. Hai năm sau cậu Ba nhắn tin cùng dì xin đón Ngàn về học nghề lo cho tương lai. Dì Tư nghĩ cũng phải nên để Ngàn đi, hôm chia tay tự tay con bé ngắt một rổ bông điên điển bên triền sông rồi làm nồi canh chua thật ngon, cùng ơ cá rô kho tộ món ăn mà Ngàn thích để tiễn Ngàn lên bờ, con bé cứ thút thít mãi dì Tư dỗ dành miết cũng không chịu nín. Ngàn cũng buồn lắm, hứa với nó có dịp sẽ về thăm, thế mà cũng đã năm năm rồi còn gì, không biết giờ má con dì Tư, người đã cưu mang nó trong thời gian khốn khó đang xuôi ngược ở những ngã sông nào cũng không biết hay họ đã bỏ sông lên bờ cũng không chừng.

***

Buổi trưa hôm ấy nhóm thợ trại xuồng dừng tay giải lao khi Út Thơm, cô con gái út của ông chủ trại xuồng bưng một rổ khoai luộc rõ to còn bốc khói cho thợ ăn giữa buổi cùng với thùng trà đá mang theo. Út Thơm lựa một củ khoai to đưa cho Ngàn:

– Anh Ngàn ăn khoai nè, củ khoai nầy lớn nhất đó nghe.

Đám thợ cười vang, Út Thơm lừ mắt:

– Cười cái gì, ai cũng có phần mà, mấy anh siêng năng như anh Ngàn tui cũng quý chứ bộ.

Nói là nói vậy ai mà không biết Út Thơm có cảm tình với Ngàn, mà thằng Ngàn cũng tốt số thiệt nghe được con ông chủ để ý tới là nhứt rồi còn gì. Ngàn giả đò như không biết, lột vỏ củ khoai mà Út Thơm đưa cho ăn một cách ngon lành.

Bỗng ngoài kia sông có tiếng rao hàng, một chiếc ghe hàng bông đang trờ tới, Út Thơm lên tiếng gọi, bước xuống bến nước để mua hàng. Đám thợ nhìn theo xem ghe hàng bông bán cái gì, quen hay lạ. Ghe tấp bến, cô gái cầm dây cột vào cái cọc ở bến nước, Út Thơm chọn mấy thứ cần thiết, một vài nhà kế bên thấy vậy cũng chạy ra tấp vào để mua. Một anh thợ trẻ chợt nói với Ngàn:

– Nầy Ngàn, con bé hàng bông trông xinh không thua Út Thơm đấy nhỉ?

Ngàn đưa mắt nhìn anh bạn thợ, người ta xinh thì mắc mớ gì đến mình chứ. Tuy vậy Ngàn cũng ngước nhìn ra bến sông, khi cô gái ngẩng đầu lên trao hàng cho khách Ngàn chợt giật nẩy mình, ai giống cái Trâm quá nhỉ? Mà chắc không phải đâu, ghe hàng bông của Dì Tư có bao giờ đi qua ngõ sông nầy đâu, năm năm rồi chắc cái Trâm giờ đã là một cô thiếu nữ rồi còn gì. Tự dưng Ngàn thấy nôn nao trong bụng, chờ lúc thưa khách ghe sắp buông dây Ngàn gọi lớn:

– Chờ tôi một chút.

Ngàn đi ra bến nước nhờ cô hàng lấy cho mình gói thuốc lá, người thiếu nữ quay vào ghe lấy hàng, Ngàn nhìn kĩ cô gái lòng không khỏi kích động. Đúng là Trâm rồi, má lúm đồng tiền, đôi mắt to, gương mặt quen thuộc làm sao Ngàn quên được chỉ khác là cái mái tóc mượt dài. Ngàn trao tiền cho cô gái, hỏi nhỏ giọng hồi hộp:

– Em có phải là Trâm con dì Tư không?

Cô gái sững sờ nhìn Ngàn run run:

– Anh là ai mà biết vậy…

Ngàn mừng trong bụng giọng lắp bắp:

– Anh là Ngàn đây mà. Trâm không nhận ra anh sao?

– Anh Ngàn? Ôi! đúng là anh Ngàn rồi.

Ngàn ngó vào khoang ghe:

– Dì Tư đâu sao anh không thấy?

Trâm buồn bã:

– Má em mất đã hai năm rồi anh Ngàn ơi. Em đem hỏa táng rồi gởi hài cốt má vào một ngôi chùa ở Cầu Nhiếm, trên đường em thường cho ghe dừng lại ghé thăm má. Trước khi mất má cứ nhắc anh mãi. Năm năm qua anh đi những đâu sao không tìm thăm má con em.

– Cậu đưa anh về đây học nghề đóng xuồng. Anh nhớ dì Tư và Trâm lắm nhưng không biết đi đâu để gặp, đời sông nước tăm cá biệt mù biết đâu mà tìm hả em?

Trâm rân rấn nước mắt:

– Gặp được anh ở đây em mừng quá.

Ngàn cũng ngậm ngùi:

– Anh cũng vậy, em đừng khóc Trâm ơi làm anh buồn thêm. Vậy em đi hàng bông với ai, chồng con thế nào rồi?

– Chồng con gì đâu anh, em vẫn sống một mình.

– Trời đất! Vậy em lênh đênh sông nước khắp nơi chỉ có một mình sao, nguy hiểm lắm em biết không? Thân gái một mình em không sợ sao mấy tên cướp cạn, mấy thằng quỷ sứ làm hỗn sao?

Giọng Trâm không vui:

– Em cũng quen rồi anh Ngàn, em cũng biết giữ mình anh đừng lo. Má không còn, anh cũng ở xa em còn biết nương tựa vào ai bây giờ hở anh.

Lòng Ngàn cảm thấy thương cho cô bạn nhỏ một thời của mình:

– Tối nay ghe em đậu ở đâu?

– Em dự định ghé chợ xã bên kia cầu, bổ thêm một số hàng bông cần thiết, đợi con nước xuôi về Tân Bình Rạch Gòi rồi đi tiếp.

– Em chờ anh đến được không? Gặp anh rồi hãy đi, nhất định phải gặp. Dì Tư mất rồi anh không thể để Trâm một mình thân gái dặm trường như vậy.

Trâm nói lí nhí, ánh mắt reo vui:

– Vâng! Em sẽ chờ.

Trâm tháo dây cột dùng sào đẩy ghe ra giữa sông cho mũi quay về phía trước, nổ máy đi. Ngàn nhìn theo lòng chua xót, lững thững bước về trại xuồng, chú Được thấy hơi lạ bèn hỏi:

– Mua có gói thuốc mà lâu qua vậy Ngàn. Người quen à?

– Thưa chú, người quen.

– Phải con bé mà mầy thường nhắc không?

Ngàn nhìn chú gật đầu không nói.

***

Sáng hôm sau không ai thấy Ngàn đâu, nháo nhác hỏi thăm, chú Được thủng thẳng nói:

– Thằng Ngàn xin phép về thăm cậu nó rồi nghe nói bệnh nặng gì đó, gấp quá nên nó không kịp chào từ biệt ai hết chỉ nhờ tao chuyển lời lại, chắc vài bữa nó lên, mà không có nó công việc của trại vẫn suôn sẻ phải không? Thôi làm việc đi.

Nói vậy nhưng trong thâm tâm chú biết lần nầy Ngàn đi là đi luôn, nó nghe theo tiếng gọi của dòng sông, của kiếp thương hồ gắn bó từ trong máu thịt từ hồi còn đỏ hỏn lận mà, đi để trả nợ ân tình cho dòng sông và cho những người đã cưu mang cuộc đời nó, từ đây trên những nhánh sông đâu đó của miền Tây sẽ có thêm đôi vợ chồng trẻ vui kiếp sống thương hồ. Chú buồn nhưng ủng hộ quyết định của Ngàn, giống như chú ngày xưa quyết định đi theo tiếng gọi của tình yêu vậy mà.

Còn có một người cũng buồn như chú, Út Thơm con chủ trại xuồng Ba Nhị nhưng biết làm sao được. Đời người ta cũng lạ, khi người ta sống trôi nổi trên sông nước lại muốn bỏ sông lên bờ, nhưng cũng có người sống trên bờ lại muốn bỏ bờ về lại với sông nước. Cuộc đời là thế, chỉ có sông muôn đời vẫn vậy, vẫn chảy miên man không ngơi nghỉ, mang theo bao niềm vui và bấy nhiêu nỗi buồn, những hạnh phúc và những thống khổ của một kiếp người in dấu trên bao nhánh sông mình đã đi qua làm sao nói hết được.

Sông mà.

NGUYỄN AN BÌNH

Chim Dồng Dộc làm tổ lơ lửng giữa không trung – Ảnh: vnexpress.net

Thao bắt xe đò về quê từ sáng sớm, lộ trình từ Sài Gòn về Cần Thơ ngót nghét gần 180 cây số, nếu thời tiết thuận lợi và không có vấn đề gì làm ách tắc giao thông giữa đường thì trung bình khoảng ba tiếng đồng hồ là xe về đến bến. Nhưng Thao  không xuống bến mà xuống trạm nhà xe bên nầy bờ Bình Minh rồi bắt xe ôm về quê theo đường lộ cũ dọc theo sông Hậu về Phong Hòa thuộc huyện Lấp Vò Đồng Tháp. Lần nầy có lẽ là lần lâu nhất Thao về thăm nhà sau những năm rời quê lên thành phố học và tìm được công ăn việc làm trên ấy, công việc cuốn theo công việc nên đôi khi Thao quên hẳn còn có một chốn quê hương để nhớ để quay về. Má Thao, người đàn bà hiền hậu một đời chăm lo cho gia đình con cái sau khi chồng mất, biết tánh thằng con trai hơi hậu đậu hay quên nên thường nhắc khéo Thao những ngày giỗ kỵ trong gia đình bên nội cũng như bên ngoại, nhất là ngày giỗ của ông già để  nhớ liệu mà thu xếp chuyện cơ quan để về. Cũng may Thao còn có đứa em gái làm cô giáo đã lập gia đình sống gần đó nên Thao cũng yên tâm phần nào. Từ ngày ba mất đi, má phải cáng đáng hết công chuyện ruộng rẫy, vườn tược buôn bán đắp đổi lo lắng cho anh em Thao ăn học đến nơi đến chốn, anh lại không giúp đỡ gì nhiều cho má nên Thao đôi lúc cũng áy náy trong lòng, đôi lần anh chậc lưỡi nghĩ thầm: Thôi cố gắng cày thêm một thời gian nữa, dành dụm có tiền mua được nhà rước má lên ở chung để tiện chăm sóc má lúc ốm đau bệnh tật, còn nhà cửa ruộng vườn giao lại cho vợ chồng đứa em gái quản lý trông coi. Thao từng nói ý định nầy với má nhưng bà đã gạt đi không bằng lòng: Sống ở nông thôn quen rồi, hơn nữa còn mồ mả ông bà ở đây bỏ thế nào được hở con? Lần nầy Thao về ngoài việc nhắc lại với má ý định dạo trước mà còn muốn qua nhà Ngà đốt nén nhang cho chú Năm Thàng, ba Ngà, người hàng xóm tốt bụng đã đỡ đần má rất nhiều trong những lúc khốn khổ gieo neo từ khi ba anh mất đi. Ngày chú mất Thao đang đi công tác xa ở Hà Nội, má điện báo tin nhưng anh không về được vì công việc còn đang lỡ dở. Mới đây chú Năm mất gần một tháng rồi còn gì.

Lan man nghĩ ngợi thì chiếc xe ôm đã dừng lại bên kia cầu Mương Khai, chú tài xế dừng lại nói:

– Đã đến nơi rồi đó anh.

Thao bước xuống xe lấy tiền trả không quên nói lời cám ơn rồi xốc lại ba lô trên vai đi dọc theo bờ kênh để về nhà.

Dòng kênh đỏ một màu phù sa đang chảy xuôi ra sông cái, nước đang ròng. Hôm qua chắc có một đám mưa qua đây nên cây cối hai bên đường có một màu xanh mởn, ánh nắng vàng tươi rực rỡ, bầu trời trong xanh thật đẹp, mặt đường xi măng còn loang loáng nước. Con đường nầy ngày xưa quá đỗi quen thuộc với anh, ngày ấy nó chỉ là con đường đất nhỏ, mỗi ngày Thao, Ngà và biết bao đửa học trò nhỏ khác trong xóm đi ngang đây để đến ngôi trường tiểu học nằm trên đường tỉnh lộ. Mùa nắng thì không sao chứ mùa mưa thì bùn đất nhão nha nhão nhẹt đi té lên té xuống nếu chẳng may đứa nào sơ ý chụp ếch thì có nước quay về bỏ học buổi ấy mà lại làm trò cười cho mấy đứa khác. Lớn lên một chút vào trung học, trường càng xa hơn. Mấy năm đầu Thao vẫn cuốc bộ đến trường, sau má dành dụm mua cho anh chiếc xe đạp, anh cho Ngà quá giang đến trường. Ba năm trung học phổ thông cũng qua vèo trong chớp mắt cho đến ngày anh đi xa.

Thao về đến nhà đã hơn 10 giờ, má mừng lắm. Mặc dù Thao đã điện về báo trước nhưng bà vẫn xúc động nắm tay anh, giọng run run:

– Thằng cha mầy bây giờ mới về. Từ sáng đến giờ tao trông mãi.

Thao cười cười nói đùa cho má vui:

– Má trông con hay trông con dẫn con dâu của má về vậy?

Thím Tư trố mắt long lanh nhìn Thao:

-Thiệt hôn? Con nói thiệt hôn để má mừng.

Thao vừa nói vừa đi ra chái bếp đến bên lu nước rửa mặt:

– Thiệt mà, nhưng để người ta chịu con mới đưa về ra mắt má chớ.

Thao đang xối nước rửa mặt, rửa chân rồi vốc nước lên tóc cho mát, bỗng nghe ngoài cổng có tiếng Trâm em gái mình vọng vào:

– Anh Thao về rồi hả má.

– Ừ! Nó vừa mới về, đang rửa mặt phia sau đó.

Thao lau mặt bước vào nhà, Trâm nhìn anh cười vui vẻ:

– Em có đem mấy trái sầu riêng qua cho anh nè, nhớ hồi ở nhà anh thích ăn sầu riêng lắm mà.

– Em còn nhớ anh thích sầu riêng lắm hả?

– Ờ! Sầu riêng sầu chung gì cũng là sầu thôi ông anh ơi.

Thao chưng hửng chưa biết Trâm muốn nói gì. Trâm thủng thẳng nói:

– Em vừa đi ngang qua nhà chị Ngà, cho chỉ hay hôm nay anh về. Chị nhắn anh rảnh qua nhà chị chơi đó.

Thao nhìn má ngầm hỏi:

– Con qua nhà Ngà đốt một nén nhang cho chú Năm đi con cho con Ngà nó vui. Ngày chú Năm mất con không về nên được thì qua bên ấy vừa đốt nhang tưởng niệm chú Năm vừa thăm con Ngà cho phải phép con ạ.

– Con cũng định qua thăm Ngà và đốt nhang cho chú Năm đó chứ má.

Quay sang nói với Trâm:

– Em ở đây chơi với mà anh đi qua bên Ngà một lát rồi về nghe.

Thím Tư nói với theo khi Thao bước ra cổng:

– Nhớ về sớm ăn cơm nghe con, má chờ.

Thao không nói gì bước ra ngoài. Nhà Ngà cách nhà Thao một đoạn đường khoảng cây số, phải qua một con rạch nhỏ, ngày trước có cây cầu dừa bắc ngang qua, bây giờ được thay bằng chiếc cầu xi măng đủ để hai chiếc xe máy qua lại. Thao vừa bước vào nhà, Ngà đang lui cui trong bếp nói vọng ra và bước ra ngoài:

– Ai vậy, Thao phải không?

– Ừ! Thao đây, sao Ngà biết hay vậy?

– Hồi nãy Trâm mới đi ngang qua nói cho Ngà biết mà.

– Thao đốt nhang cho chú Năm nhé. Xin lỗi Ngà ngày chú năm mất Thao đi công tác xa không về được.

Ngà chớp chớp mắt có vẻ buồn:

– Ngà biết. Thím Tư có nói cho Ngà hay lúc đó Thao đang ở Hà Nội mà. Trước khi mất ba cứ nhắc Thao mãi.

Thao đốt nhang cắm vào lư hương trên bàn thờ, nhìn bức ảnh của chú Năm ánh mắt có vẻ trầm tư như muốn nói với Thao điều gì. Ngà dẫn Thao qua chái bếp, chỉ vào mấy tổ chim dồng dộc treo dài theo chái bếp mà chú Năm còn lưu giữ  sau mỗi mùa chim dồng dộc đến xây tổ rồi bay đi, Ngà nói:

– Ba nhắn khi nào Thao về chỉ cho Thao mấy tổ chim dồng dộc nói Thao thích cái nào lấy về, đem lên thành phố treo cho vui để đỡ nhớ nhà nhớ quê vậy mà.

Nghe Ngà nói Thao bỗng xúc động rân rấn nước mắt, Thao hiểu chú Năm muốn gởi gấm điều gì qua câu nói đó. Thao nhớ hồi nhỏ mình là đứa trẻ nghịch ngợm quấy phá nhất, anh thường hay lén qua vườn nhà hàng xóm để hái trộm trái chín để ăn, không việc nào của bọn trẻ trâu mà Thao không tham gia, nhất là vụ leo lên mấy cây cao để bắt chim non để nuôi hay trộm trứng về luộc ăn. Thao leo trèo như khỉ, thậm chí những cành nhỏ chơ vơ rìa ngoài mé sông giáp nước anh cũng không sợ. Thím Tư nhiều lần la mắng hoặc đòn roi trước những trò nghịch ngợm tai quái có một không hai mà anh vẫn không từ bỏ.

Có lần Thao đến nhà chú Năm gởi một ít trái cây chín bói ở vườn nhà biếu chú, chú bảo Thao đi theo chú ra sau vườn. Sau vườn nhà chú là khoảng đất khá rộng chú trồng rau màu để bán và cải thiện bữa ăn, xung quanh là những hàng tre tàu cao ngút ngắt, một hàng me keo lá nhỏ li ti, có cả một rặng trâm bầu đang mùa ra hoa. Hai chú cháu nhìn về phía trước, chú chỉ vào đám tre tàu:

– Cháu có thấy gì đó không?

Tôi hơi ngơ ngác nhìn theo tay chú, lớ ngớ hỏi:

– Thấy gì hả chú?

– Mấy con chim đó.

– Cháu thấy, nhưng sao hả chú.

– Đó là chim dồng dộc. Mùa nầy chúng đang bay về làm tổ để sinh sản đấy cháu ạ.

Thao bấy giờ mới chú ý kỹ hơn. Đúng là có mấy con chim đang bay tới bay lui, có con bay về tha mấy cọng cỏ rồi khéo léo dùng mỏ để đan kết với nhau, có cái tổ đã hình thành gần xong, có cái còn dở dang, nhưng đặc biệt là không có cái nào giống cái nào. Chú Năm giọng đều đều giải thích cho Thao nghe:

– Loài chim dồng dộc nầy giống như chim sẻ, chúng sống và sinh sản theo bầy đàn, thường bắt cặp làm tổ và đẻ trứng vào mùa lúa chín. Cháu có nhìn thấy không, con nào trên đầu có chùm lông màu vàng là con chim trống trông có vẻ đường bệ uy nghi như một chàng hoàng tử mới đăng quang, còn con chim mái chỉ có bộ lông màu xám nâu mà thôi nếu không nhìn kỹ có khi chúng ta nhầm là chim sẻ.

Thao khẽ kêu lên:

– Thế a, hồi nào tới giờ cháu lại không chú ý tới.

Chú Năm Thàng cười độ lượng:

– Ừ! Thì cháu chỉ lo nghịch phá chúng thôi chứ có thèm để ý gì đến cuộc sống của bọn chúng như thế nào đâu. Chúng cũng sống có tình có nghĩa như loài người chúng ta vậy. Nên mình phải biết sống thân ái gần gũi với bọn nó cháu ạ.

Thao hơi đỏ mặt cúi xuống không nói gì, chắc thành tích phá phách, tò mò của mình đi bắt trộm chim non hoặc ăn cắp trứng xem chúng có màu gì, to nhỏ ra sao chắc được Ngà báo cáo tường tận với chú rồi nên chú muốn nhắc khéo với Thao chăng? Tự nhiên Thao cảm thấy giận Ngà vô cùng. Làm như không để ý đến vẻ mặt đang biến đổi của Thao chú nói tiếp:

-Tụi dồng dộc nầy sống có tình cảm lắm nghe cháu. Chúng kết bạn với nhau không phải theo mùa mà chúng gắn bó với nhau cả đời như loài bồ câu vậy. Cháu hãy thử xem cách làm tổ, ấp trứng cùng nuôi dạy con của chúng thì biết. Hàng me keo nầy, những ngọn tre tàu nầy rồi cả rặng trâm bầu tít xa kia là nơi chú chứng kiến bao mùa chim dồng dộc bay về xây tổ. Chúng hót không hay, màu sắc cũng không có gì đẹp đẽ, cũng không ai thèm bắt chúng về nuôi để làm gì, nhưng chú thích nhất là sự cần cù, chăm chỉ nhẫn nại đến mức tài hoa của chúng khi làm tổ. Bằng chiếc mỏ và đôi chân nhỏ bé của mình, chúng có thể bay rất xa để tìm nguyên liệu về xây tổ ấm của mình, có thể là cọng lá mía, lá sả, cỏ tranh, cỏ voi hay bất cứ loại cỏ nào mà chúng cảm thấy sử dụng được xây lâu đài tình ái cho chúng, có thể xem chúng là những kiến trúc sư thiên tài mà không phải loài chim nào cũng có thể làm được điều kỳ diệu đó. Đôi chim cứ cần mẫn bay đi bay về, miệng ngậm những cọng rơm vàng óng, những chiếc lá mía, lá sả còn xanh về kết tổ. Chẳng bao lâu chiếc tổ thành hình. Cháu thấy không trên mấy hàng me keo, có mấy chiếc tổ đã hoàn thành rồi kìa, không chiếc nào giống chiếc nào phải không, có cái như chiếc vớ, chiếc giầy ống treo lủng lẳng, có cái như quả chuông úp ngược mà ở giữa phình to ra. Đây là nơi tổ ấm của đôi chim dồng dộc mới, từ đó một thế hệ dồng dộc mới ra đời, bay đi rồi năm sau đến mùa lúa chín, đàn chim dồng dộc lại quay về, cứ thế hết mùa chim nầy đến mùa chim khác nối tiếp nhau cháu ạ.

 Nghe lời kể của chú Năm Thàng, Thao đâm ra mê mẩn loài chim nầy, anh không ngờ thế giới loài chim có những điều kỳ diệu quá. Những ngày sau đôi lúc rảnh rỗi, Thao thường ra sau vườn chú Năm nhìn tổ của bầy chim dồng dộc ở trên cao xây đến đâu rồi, thích thú trước cảnh bay đi bay lại xây tổ, tìm mồi của bọn chúng. Cũng từ những chiếc tổ dồng dộc dễ thương nầy, những con dồng dộc mái đẻ, ấp trứng sinh con. Thao còn chứng kiến những chú chim trống canh giữ tổ ấm của mình như thế nào. Khi người tình của mình ấp trứng, ngoài thời gian đi tìm mồi, anh chàng luôn có mặt trong cái tổ nhỏ hình chuông để làm kẻ gác cổng, người bảo vệ một cách tận tụy trung thành mà không đòi hỏi lương bổng. Rồi đàn chim non cũng chào đời, tiếng chim non líu ríu vang lên đồng loạt như một bản đồng ca trong cơn gió chiều rất êm tai, chim dồng dộc bố mẹ thay nhau đi tìm mồi về mớm cho lũ chim non háu ăn. Có hôm gặp đêm mưa to quá, Thao bồn chồn thao thức, sáng sớm chạy qua nhà rủ Ngà đi học, Thao tranh thủ chạy ra sau vườn xem tổ của bọn chim dồng dộc có bị ảnh hưởng gì không, vậy mà không có một tổ chim nào rớt xuống, những chiếc tổ mong manh lắc lư như bám chặt vào các cành cây bền bĩ, kiên gan. Thao đâm ra phục lăn tài của lũ chim nhỏ bé nầy quá thể khi xây tổ chắc chúng đã chuẩn bị cho tình huống xấu nhất có thể. Rồi thời gian cứ thế trôi đi, khoảng ba tuần tuổi, đôi cánh có vẻ cứng cáp, lũ chim non bắt đầu tập chuyền cành, tập bay đến một ngày lũ chim bé nhỏ ấy bắt đầy bay xa theo lũ chim bố mẹ về một phương trời xa lắc lơ không ai biết, bỏ lại tổ ấm cũ mà cha mẹ chúng đã cất công xây dựng đong đưa trong gió và những cánh đồng chỉ còn trơ lại gốc rạ khô héo mà thôi.

Từ ngày được chú Năm Thàng dẫn ra sau vườn xem loài chim dồng dộc làm tổ, đẻ trứng và những tiếng kêu yếu ớt của lũ chim non lúc mới ra đời rồi tiếng kêu líu ríu của bọn chúng đòi chim bố mẹ mớm cho ăn cho đến lúc ra ràng rồi bay đi Thao đâm ra yêu quí loài chim và đâm ra ghét kẻ nào săn bắt phá hoại cuộc sống yên bình của chúng. Mùa hè năm nào cũng vậy, anh Nghị con bác Ba Thời về quê chơi cũng đều đem theo khẩu súng săn mà anh mua lại của một người bạn du học từ nước ngoài về, anh tha thẩn từ khu vườn nầy qua khu vườn nọ để bắn chim, Thao là người theo chân anh Nghị để lượm chim cho anh ta mỗi khi anh bắn được con chim rớt từ trên cao xuống đất, Thao rất phục tài thiện xạ của anh Nghị và mơ ước lớn lên mình cũng có khẩu súng săn như anh tha hồ bắn chim cho thỏa thích, bây giờ thì Thao không còn thích nữa và cũng không thèm chơi với anh Nghị nữa rồi vì Thao thấy hành động của anh tàn ác quá.

Thao nói với Ngà:

– Phía sau vườn nhà mình chim dồng dộc còn về làm tổ nhiều không Ngà nhỉ?

Đôi mắt Ngà có vẻ không vui:

– Người ta mở đường, mở chợ, xây nhà khắp nơi còn lấy đâu còn chỗ bình yên cho chúng quay về làm tổ, có lẽ bọn chúng rúc sâu vào chốn thâm sơn cùng cốc nào rồi cũng nên. Cuộc sống bây giờ sao buồn tẻ quá Thao ạ.

Thao nhìn Ngà không nói gì. Tâm trạng Ngà làm gì Thao chẳng biết. Chơi với nhau từ nhỏ, học chung lớp chung trường, mỗi ngày lại đèo nhau trên chiếc xe đạp cũ mà mẹ mua cho đến trường. Thuở ấy Thao, Ngà và Vững bạn thân với nhau ai mà không biết. Thao và Ngà cùng xóm thì không nói gì, còn Vững ở xóm trên nhưng cả ba đều nằm trong đội văn nghệ báo chí của lớp. Khi nhà trường phát động phong trào báo xuân thì Thao cầm trịch nhưng không thể thiếu nét vẽ tài hoa của Vững và cách trình bày kỹ thuật của Ngà, còn khi có văn nghệ thì có ngón đàn guitar điêu luyện của Vững và tiếng hát ngọt ngào cao vút của Ngà đem lại vinh quang cho lớp, hai đứa còn là cặp bài trùng song ca ưng ý nhất nên tình cảm giữa Ngà và Vững có lẽ trên mức tình bạn thì phải, điều nầy cũng chỉ là sự suy đoán của Thao thôi, nhiều khi Thao ngầm tức tại sao mình lại không bằng Vững nhỉ? Thao còn nhớ cuối năm lớp mười một cả hai song ca bài Phượng hồng nhạc của Vũ Hoàng phổ từ thơ của Đỗ Trung Quân làm không khí cả lớp như trầm xuống muốn khóc vì biết mùa hè chia tay đã đến. Đầu năm lớp mười hai, Vững rời trường theo gia đình lên thành phố học, cha mẹ Vững có một cơ sở sản xuất mặt hàng gỗ xuất khẩu đang làm ăn có hiệu quả trên đó. Suốt năm lớp mười hai nhiều lần Thao muốn thố lộ tình cảm của mình với Ngà nhưng thấy Ngà có vẻ lãng tránh nên thôi. Rồi Thao cũng lên thành phố học sau khi tốt nghiệp phổ thông, Ngà ở lại vì cô không thể bỏ mặc chú Năm sống thui thủi một mình ở quê nhà. Cô thương cha một đời gà trống nuôi con, cặm cụi lo cho mình từ ngày mẹ mất khi cô còn quá nhỏ. Thao nhìn Ngà khẽ nói:

– Có bao giờ Ngà nghĩ mình như cánh chim dồng dộc rời tổ bay xa tìm một khoảng trời rộng lớn cho riêng mình không?

Ngà im lặng một chút lắc đầu:

– Bay đi đâu Thao, bay đi để làm gì? Khoảng trời cao rộng ấy biết có dung nạp cánh chim lẻ loi nầy không? Ngà ở đây còn có bà con chòm xóm, còn có ba Ngà, họ cần Ngà ở lại để chăm sóc cho họ. Ngà bỏ đi thì chắc ba cảm thấy cô đơn buồn tủi lắm Thao ạ.

Thao không nói gì. Anh định nói với Ngà điều mà anh định nói từ lâu, nếu Ngà muốn là cánh chim dồng dộc vươn đôi cánh của mình bay đi thì anh nguyện sẽ là cánh chim dồng dộc khác mạnh mẽ bay theo cô, che chở cho cô dù cô bay đến tận chân trời gốc bể nào. Nhưng thôi nói ra sợ Ngà từ chối rồi ngượng ngập cho cả hai chẳng ích gì. Thao nghiệm ra rằng đời người cái hạnh phúc mà mình muốn chiếm giữ phải bằng sự hiến dâng, sự đồng cảm của cả hai tâm hồn mới có thể tạo dựng và bền vững lâu dài, khi một trong hai chưa sẵn sàng thì không thể.

Ngà chợt hỏi:

– Chừng nào Thao trở lại thành phố?

– Sáng sớm mai Thao đi rồi. Về thăm mẹ một chút và qua đốt nén nhang tưởng niệm cho chú Năm đã xong. Nghĩ lại Thao thấy mình có lỗi quá.

– Không sao đâu Thao, Ngà hiểu mà.

Trong thâm tâm Thao muốn gào lên: Sao Ngà không hỏi Thao chừng nào trở về, Ngà trông Ngà đợi. Ngà ơi sao Ngà không nói điều mà Thao mong chờ bấy lâu nay sao thế Ngà.

– Thao về. Chắc lần sau Thao sẽ xin Ngà mấy tổ chim đem lên thành phổ để kỷ niệm Ngà nhé.

Ngà khẽ gật đầu. Thao nhìn ra sau vườn đã qua mùa chim dồng dộc về làm tổ rồi nhưng từ đây những chiếc tổ xinh xắn như cái chuông, như chiếc vớ của đôi uyên ương dồng dộc không còn lủng lẳng trên những ngọn tre tàu, trên nhánh bần hay hàng cây me keo ngày trước. Tất cả như lùi vào dĩ vãng. Thao không biết những mùa chim dồng dộc sẽ thiên di về đâu trong cuộc sống đang xô bồ với tốc độ đô thị hóa ngày càng mạnh mẽ. Nó như đẩy lùi những kỷ niệm êm đẹp của tuổi ấu thơ của anh và Ngà đi vào một góc khuất nào đó của cuộc sống mà mãi mãi sau nầy anh không thể tìm được nữa.

NGUYỄN AN BÌNH

Lão Ăn Mày – Tranh: Anjana Rathnayaka, Sri Lanka (Nguồn: www.saatchiart.com)

Mặt trời đã xuống khá thấp, nhưng vẫn còn đủ sức vươn những vạt nắng lấp loáng trên các mái nhà, các ngọn cây hai bên đường cao tốc, màu nắng đầy hấp dẫn, hiếm hoi trong những ngày cuối đông âm u này. Nắng vậy, mà mặc dù đã mặc hai lớp áo, trong xe tôi vẫn phải mở sưởi.

Cái turn left only có cũng vài chục chiếc xe, xe tôi ở gần cuối. Tôi lơ đãng nhìn mấy dãy phố hai bên đường cũng như trước mặt, hầu như nhà nào cũng rực rỡ những bóng đèn màu, trời chưa tối mà đã xôn xao chớp nháy hò reo giống như tận hưởng từng giây từng phút trong những thời khắc hiếm hoi mỗi năm chỉ có một lần. Có nhiều nhà, tôi không hiểu họ phải mất thời gian bao lâu để làm nên một vườn đèn đủ màu sắc, trùm hết cả mái nhà, quấn quanh từng cành cây… chưa kể là dưới vườn còn những vật trang trí bằng đèn: Ông già Noel, người tuyết, tuần lộc kéo xe… Lát nữa, nhà thờ ra, tôi sẽ về chở mấy đứa cháu đi xem đèn, đêm tối, thành phố sẽ huyền ảo biết bao, nhiều con đường sẽ chìm ngập trong màu sắc, xe cộ cũng sẽ không vội vã, cảm giác như sẽ nhẹ nhàng trôi -như lòng người- trong thiên đường hạ giới mênh mông.

Từ đằng trước, một người hành khất già, người da trắng, run rẩy đi dọc theo dải phân cách ngược về dòng xe đang đậu. Tôi không thấy có ai hạ kính xe xuống thò cánh tay đưa tiền ra. Thường thì tôi cũng hay cho, nhất là những người già như ông này. Con gái tôi thường nói, hễ nó thấy là nó cho, dù người xin là thanh niên mạnh khỏe đi nữa, nó kể, có lần nó gặp người Việt, nó dốc hết trong túi ra cho, xong nó bật khóc nghĩ đến gia đình người đó ở quê nhà, biết bao là trông mong, kỳ vọng… Cũng như, khi người đó ra đi, đâu khi nào nghĩ đến một ngày tắc nghẽn đường về. Thế mà! Nó nói, chẳng ai bình thường mà ra đứng cả ngày ngoài nắng gió, có khi lạnh xuống gần cả 0 độ C, có nhiều người cho là họ làm biếng không đi làm đi, nhưng thử hỏi có công việc nào cơ cực đến như vậy, mà ngày không kiếm nổi được lấy 3, 4 chục đô. Chưa nói là, khi họ đã là người vô gia cư thì lấy địa chỉ đâu mà ghi tên trên hồ sơ xin việc để được xin được việc làm.

Tôi móc túi thì đèn bắt đầu xanh, bốn túi áo khoác ngoài không có đồng nào, túi áo sơ mi cũng không, tôi vẫn cố cho xe chạy thật chậm, dù biết là có thể làm cho các xe sau bực mình, khoắng vội hai túi quần cũng chỉ có giấy, tôi nhổm mông lên rút cái ví ở túi quần sau, tôi nghĩ khi tới ngang chỗ ông ta, xe còn đủ chậm để đưa tiền mà ông ấy khỏi phải chạy theo. Trông ông ấy run run thế kia, thì nếu không đang bệnh thì chắc cũng là đói quá. Trong chiếc ví chỉ còn mỗi một tờ bạc 20 đô la, tôi lưỡng lự, con số lớn quá… vừa dậm ga chạy theo dòng xe, tôi lại lần nữa coi lại hết các túi áo, túi quần để xem còn có đồng bạc nào nhỏ hơn không, thường thì lúc nào qua các góc đèn có người đứng xin tiền mà gặp lúc dừng xe thì tôi cũng cho một hai đồng, nếu lúc đó trong túi có sẵn, nhiều hơn nữa thì rất ít khi. Riêng lần này, tôi định, nếu có được tờ nào 5 đô thì tôi cũng sẵn lòng, dù là 5 đô, gặp thêm vài người nữa, cũng là con số không nhỏ với một ngưòi nhiều năm thất nghiệp như tôi. Tôi đang tính, nếu không cho bây giờ, khi tôi có tiền lẻ thì tôi sẽ quay lại… Dòng xe đã tăng tốc, tôi đã hạ sẵn kính xuống và chắc chắn ông lão cũng kịp nhận thấy, tôi vẫn chưa quyết định nên chưa vội chìa cánh tay ra, e sẽ làm ông ta mừng hụt, xe sau bấm còi, tôi lính quýnh dậm ga chạy tới, qua khỏi ông lão, 20 đô vẫn còn tần ngần trên tay tôi. Khi ôm cua quẹo trái, tôi kịp liếc thấy ông lão nhìn theo xe, ánh mắt mệt mỏi đó, tuyệt nhiên, như đã quá quen, không ánh theo chút trách móc nào.

Tôi cảm thấy đắng lòng, có một thoáng không tập trung trên vô-lăng, lát nữa đây tôi sẽ quỳ trong nhà thờ mừng Chúa Giáng Sinh, tôi không biết tôi phải làm gì để chuộc lại nỗi ám ảnh đang băn khoăn day dứt tôi trước ánh mắt trong veo của Chúa trên cao. Rồi tôi tự hỏi, có phải hôm nay (tôi nói hôm nay, không phải của hơn hai ngàn năm trước), Chúa chỉ giáng sinh trong nhà thờ, những nhà thờ ấm áp trên khắp thế giới, nghe hàng triệu người hát Thánh ca, chúc tụng, mừng vui… hay Chúa đang bay bổng trên những dãy hoa đăng lấp lánh thiên đường!

Mà có lẽ, nếu tôi không biết tôi đã có lỗi, cái lỗi đã không kịp cho tiền người hành khất, để ăn năn, thì chắc tôi phải xin Chúa thứ tha cho tôi cái tội đã dám thắc mắc hoài nghi Chúa chỉ vì một gã ăn mày vớ vẩn kia. Tôi quyết định quay lại, lại chui vô cái only quẹo trái, thật không may cho tôi (hay cho ông ấy), đèn đang xanh, dòng xe đang vùn vụt lướt qua. Nhìn đồng hồ, tôi biết giờ lễ chiều đã trễ, nhưng trễ vẫn hơn bỏ lễ để vấn vương thêm một nỗi bất an trong lòng. Ở đây không có tiếng chuông nhà thờ ngân, mà tôi nghe trong lòng hồi chuông thánh thót từ ấu thơ quen thuộc giục giã… giục tôi nhanh lên chút cho kịp buổi lễ quan trọng này.

[]

Khúc hát phổ từ một câu trong Kinh Thánh đuổi theo tôi trên đường về. Bình an dưới thế cho người thiện tâm, là một lời chúc tụng cho những người lòng lành dưới trần gian, hay một lời hứa hẹn, phần thưởng bình an sẽ chỉ dành cho những ai tâm thiện? Tôi không rõ lắm, chỉ hiểu một điều, cái phần thưởng đó chính tôi sẽ cho tôi, lòng tôi sẽ thơ thới yên bình hơn nếu tôi không còn bị dày vò vì sự so đo tính toán con số 20 đồng đô vừa rồi. Tôi ngược lại con đường cũ, giờ này có thời gian hơn, tôi sẽ tìm cách để xe dừng được ngay chỗ ông lão đứng, tôi nhứt định vòng cho đến khi nào đưa được tiền mới thôi. Và cũng để phạt mình cái tội bủn xỉn, không dứt khoát, đã làm lỡ “cơ hội” lần trước, vừa cũng bù đắp cái ánh mắt buồn bã nhìn theo lúc ấy, tôi quyết định tặng hết cho ông tờ bạc 20 đô la này. Từ trong nhà thờ, tôi đã có quyết định đó. Tôi khấp khởi mừng thầm khi xe đến gần ngã tư. Tôi sẽ thật lòng nói “Không có gì đâu” khi nghe ông nói câu quen thuộc “Chúa gia ân cho ông”. Lòng tôi sẽ yên bình đêm nay, tôi sẽ mơ thấy nụ cười ông rạng rỡ trong giấc ngủ tôi. 

Từ bên nay đèn đỏ, tôi nhìn qua phía bên kia, nơi ông lão đã đứng. Cái con lươn ngăn giữa hai chiều xe trống trơn. Tôi rảo mắt tìm các góc đường, cũng không thấy bóng dáng ông đâu. Đêm đã xuống, xe tôi không có số đo nhiệt độ bên ngoài như những xe khác, nhưng tôi biết bên ngoài lạnh lắm, chả phải Thượng đế đã chọn cái đêm lạnh nhất trong năm này để đưa Ngôi Ba xuống trần chịu thương chịu khó cho nhân loại sao. Vậy là ông lão vô gia cư đã đi kiếm một chỗ kín khuất nào để trú lạnh rồi. Tôi nghĩ, mỗi một vị trí, đã vô hình trung thành “địa bàn” riêng của mỗi hành khất, chắc sáng mai, ông lão lại sẽ trở ra đứng nơi này, để kiếm miếng ăn. Thì ngày mai vậy, mai tôi sẽ mua thêm cho ông một ổ bánh mì Việt Nam, một ly café nóng, làm quà Giáng Sinh. Coi như tôi với ông có chút duyên nợ.

Quả thật đêm nay khá lạnh, sự vắng mặt của ông lão vô gia cư khiến tôi càng không quên cái ý định đưa các cháu đi xem đèn. Các cháu vô tư reo hò mỗi khi xe chạy ngang qua một “vườn đèn” nào bắt mắt, mà hầu như cũng ít có nhà nào làm đơn giản, nên không mấy khi vắng tiếng cười vui rộn rã trong xe. Tôi cũng lây theo niềm vui các cháu, không chỉ là một tài xế, tôi còn là một hướng dẫn viên, giải thích, trả lời không biết bao nhiêu là câu hỏi.

Nhưng mục đích chính của tôi, là xoáy ánh mắt vào những nơi kín khuất có thể có những người vô gia cư náu mình ở đó. Tôi vòng đi vòng lại nhiều bận những con đường nhỏ quanh ngã tư ông đứng, tuyệt nhiên không thấy một dấu hiệu hy vọng nào. Thành phố lớn mà, đâu phải chỉ những con đường này, ông ấy có thể tới một ngã tư khác, có thể khoét một cái hốc nhỏ trong một hàng rào cây xanh nào đó, có thể ngủ dưới chân một cái cầu xa lộ… Nghe nói đêm nay có nhiều tổ chức thiện nguyện đãi ăn tặng quà cho những người vô gia cư ở nhiều điểm trong thành phố, chắc ông ấy đang ở một nơi trong số đó. Cũng biết đâu ông đang quỳ dưới chân tượng Chúa ở một nhà thờ nào. Ừ nhỉ, ông ta vô gia cư, nhưng đâu phải là vô đạo, ông cũng có biết bao nhiêu điều cầu xin Chúa gia ân. Thôi vậy, mình quay vể các cháu nhé. Chúng ta còn một bữa tiệc nửa đêm, bên hang đá ở nhà, mừng Chúa Hài Đồng xuống thế. Các cháu có thích mấy con cừu không? Các cháu có thích đốt lò sưởi lên sưởi ấm Chúa không? Vinh danh Thiên Chúa trên các tầng trời, và bình an dưới thế cho người thiện tâm, hát đi!

[]

Mấy nhỏ không đợi nổi nửa đêm đã ngủ hết. Người nhà thì loay hoay chuẩn bị cho bữa tiệc réveillon truyền thống mang theo từ quê nhà không năm nào quên.

Lên xe xuống cộ, đi đứng nằm ngồi, vậy mà cũng mỏi, chả bù ông lão cả ngày không được ngồi, đi tới đi lui giữa hai dòng xe, lắm khi vun vút đến chóng mặt, lỡ vô ý, vấp chân sụp xuống lòng đường không chừng. Tôi ngửa người dựa ra sofa xem ti-vi nghe tin tức, thì ra không phải chỉ mấy đứa con nít đi coi đèn, mà các đài truyền hình cũng đi quay phim, xe quay dưới đường, trực thăng quay trên xuống, rồi bình chọn khu vực nào, nhà nào đẹp nhứt. Bỗng tôi giật thót người, bản tin đầu giờ địa phương, có tin một ông lão vô gia cư ở ngã tư Capitol và Senter, lúc 7g tối, bị sẩy chân ngã xuống lòng đường, người ta gọi xe cấp cứu đến thì ông lão đã tắt thở, đài mô tả nhân dạng, áo quần, đồ đoàn, trong cái ba-lô rách của ông ấy chỉ có mỗi một chai nước lọc đã gần cạn, nếu có ai biết gì về ông lão xin liên lạc đài truyền hình…

Tôi run lên, bàng hoàng. Vậy là chính xác ông lão đó đã chết. Bất giác, một cách vô thức, tôi thọc tay vào túi rút ra tờ giấy bạc 20 đô la, như tôi đã biết quá nhiều về ông lão qua mối liên hệ này. Rồi thì tôi lại bần thần nhét tờ bạc vào túi áo. Tôi sẽ cất 20 đồng này để nhớ một một Giáng Sinh không vui. Tờ bạc yên nghỉ ở túi áo trái của tôi, nơi đó, như cũng có ông già xin ăn đang khép đôi mắt hiền lành cam phận, không chút trách móc gì tôi, không chút oán hận cuộc đời.  

Và giá như lúc chiều, tôi kịp cho ông ấy 20 đô, thì ông ấy có khỏi bị chết hay không? Không thể nói là vì thiếu mấy đồng bạc của tôi cho mà ông ấy chết. Có khi, ông ấy có tiền mua, hoặc kịp cầm tiền tôi cho mà chưa kịp đi, hay đi không nổi, để mua thức ăn, mà đói quá, lạnh quá, đuối sức quá, lại không chịu nổi cái lạnh về đêm càng lúc càng như rút ruột, thì rồi cũng… Cũng có khi, kịp ăn gì đó, mà vì phải chịu đói nhiều ngày quá, cơ thể suy nhược kia cũng sẽ bị sốc.

Dẫu sao thì tôi cũng xốn xang không yên, 20 đô, giá như tôi không chần chừ, quyết định cho sớm hơn, biết đâu ông không chết!  Và giờ đây tôi cũng đỡ phải ân hận.

Tôi thấy cái ánh mắt nhìn theo đó vẫn dịu dàng nhìn hun hút tới một cõi rất xa và rất bình yên, bình yên hơn cả những “bình yên dưới thế” này.

Không biết ông có nhớ hôm nay là ngày Chúa Giáng Sinh không.

Đặng Kim Côn

    Phá Tam Giang – Ảnh: afamily.vn

Du tắt máy cho thuyền của mình tiến từ từ vào khoảng nước trống dành cho chỗ họp chợ mỗi ngày, rồi dùng mái chèo bơi nhẹ vào khu chợ nổi. Đã gần 4 giờ sáng một vùng đầm phá Tam Giang còn chìm trong bóng đêm bỗng sáng dần lên từ những ánh đèn pin chấp chới khắp nơi. Những ngọn đèn từ tám hướng đổ về theo sự di chuyển của hàng trăm chiếc thuyền lớn nhỏ rải rác khắp nơi. Rồi những chiếc thuyền ấy tiến đến gần nhau khiến ánh đèn như chụm lại, tạo nên một điểm sáng lớn giữa bốn bề mênh mông sông nước. Đó là cảnh họp chợ đầu ngày trên chợ nổi thôn Mỹ Thạnh khi chúng ta quan sát từ trong bờ. Trên đầm phá, tiếng mái chèo khua nước, tiếng gọi bạn í ới, tiếng chào hỏi, tiếng cười đùa râm ran của các ngư dân tạo nên không khí rộn ràng khi gặp nhau. Cũng không ai biết cái chợ nổi Mỹ Thạnh có từ bao giờ, Du cũng vậy, anh chỉ biết từ nhỏ đã theo ba mạ đi bán tôm cá đánh bắt được trên đầm phá là đã biết nó rồi. Ngày trước nó chỉ là nơi họp chợ của dân trong làng trong việc mua bán trao đổi thủy hải sản mà thôi. Bây giờ cái chợ nổi nầy là nơi họp chợ của cả một vùng đầm phá vì sự lâu đời và vì vị trí, sự di chuyển thuận tiện của nó. Khi bóng đêm còn chưa tan hết, chợ đã bắt đầu đón nhận những ghe thuyền của người dân sống bằng nghề sông nước sau một đêm đánh bắt vất vả đổ về đây và thương lái cũng chờ đón sẵn để thu mua. Cuộc mua bán diễn ra nhanh chóng khoảng một hai giờ rồi tan. Người bán muốn bán nhanh để về nhà thu xếp sửa sang ngư cụ, lo toan công việc gia đình và ngủ một giấc đã thèm để chuẩn bị cho buổi đánh bắt ngày hôm sau, còn người mua hay thương lái cũng muốn mua nhanh để kịp phiên chợ sáng của chợ huyện hay chợ lớn thành phố, nếu họp chợ quá lâu tôm cá sẽ không còn tươi ngon nữa hoặc lỡ cả một phiên chợ không bán được. Cả một khoảng sông nước sáng lên từ những ánh đèn pin như thế xen lẫn trong tiếng ồn ào làm cho chợ nổi càng lúc càng thêm đông đúc, náo nhiệt.

Tuy gọi là chợ nhưng đa số ai đến họp chợ mua bán ở đây đa số đều biết mặt nhau,  biết cả tên họ, quê quán tuổi tác của nhau khác với những phiên chợ trên bờ. Ngoài việc mua bán tôm cá thủy hải sản cũng là dịp mọi người thăm hỏi sức khỏe công việc, thông tin cho nhau những tin tức mà họ nghe được chẳng hạn cái chết thương tâm của hai đứa con ông An đuối nước khi đi bắt nuốc, đám ma của ông Lê được nhiều quan chức đến điếu vì con ông đang có chức quyền cao ở tỉnh…Chính vì thế buổi họp chợ ngoài việc mua bán, trao đổi còn là niềm vui của những người quen biết được gặp nhau.

  Cô Nụ một thương lái quen cho chiếc xuồng nhỏ của mình cập mạn thuyền của Du cười bỗ bã:

-Thế nào chú Du, đêm qua đánh bắt được nhiều chứ, có gì bán cho tôi nào?

Du cười nhẹ:

-Ít thôi cô ạ nhưng bù lại có mấy con cua nên cũng tàm tạm cho một đêm vất vả.

-Chú đưa đây tôi cân cho nhé.

Nói xong cô Nụ nhanh nhẹn đở lấy cái xô đựng thủy sản từ tay Du, phân loại và lấy cân cân lấy, lẩm nhẩm tính toán rồi móc tiền trả cho Du, sau đó dùng mái chèo bơi đi tìm mối hang khác. Du hỏi với theo:

-Cô Nụ ơi, có thấy thuyền của Duyên đến họp chợ chưa cô nhỉ?

Vừa bơi thuyền cô Nụ vừa trả lời:

-Chưa thấy bóng dáng cô ấy đâu, chắc một lát nữa đến thôi mà, chú chờ đi, chưa gì đã nhớ rồi à?

Du còn nghe tiếng cười có vẻ bông đùa của người đàn bà bay trong gió lạnh đầu ngày. Kệ cô ta đi, có gì mà mình phải mắc mớ giấu giếm nhỉ? Trai gái lớn lên yêu nhau là chuyện thường tình mà. Du cười một mình và cảm thấy vui vẻ hạnh phúc. Anh và Duyên từ nhỏ lớn lên sống cùng thôn, tuy nhà một đứa ở đầu thôn còn một đứa ở gần cuối thôn, cả hai cùng học chung lớp từ tiểu học, lên cấp 2, chưa hết cấp 3 phải bỏ học vì hoàn cảnh. Mỗi ngày đi học cùng về chung một đường, ngày mưa cũng như ngày nắng nên tình cảm cũng tự nhiên mà đến vậy thôi. Hoàn cảnh mỗi đứa nghỉ học có hơi khác nhau. Năm Du học lớp 10, một hôm ba Du đi giăng lưới ở phá về đột ngột cảm lạnh rồi mất, Du phải nghỉ học thay ba kiếm sống nuôi gia đình trên phá, còn Duyên học xong lớp 11, mạ cô bỗng dưng bệnh qua đời, ông già buồn tình bỏ bờ xuống nước, suốt ngày ở trên chồ lấy công việc đánh bắt, chăm nom nò sáo nuôi thủy sản để làm vui. Thương ông già cô đơn, một mình thui thủi sống đơn độc giữa bốn bề sóng nước mênh mông, bệnh tật thất thường ai lo? Duyên đành nghỉ học theo ba ra chồ để sống. Thời gian hai đứa từ đó gặp nhau cũng ít ỏi đi, thường ở phiên chợ sớm nầy thôi nên mặc dù mua bán đã xong Du cũng nấn ná chờ thuyền của Duyên đến họp chợ.

Du chèo thuyền len lỏi vào khu chợ nổi tìm Duyên. Duyên đã thấy thuyền Du từ xa nhưng còn bận xem cân hàng lấy tiền đã, hơn nữa vội gì lên tiếng người ta để ý chớ. Duyên biết khi cân tôm cá xong thế nào Du cũng chèo đi tìm nàng. Du cho thuyền cập mạn song song với thuyền của Duyên hỏi:

-Cân xong chưa Duyên?

Duyên nhìn anh nói nhẹ:

-Gần xong rồi anh. Anh chờ em một chút nhé.

-Ừ! Thì chờ.

Cả hai cho thuyền thong thả rời khu chợ, Du cầm một chiếc hộp nhỏ đưa sang cho Duyên nói gọn lỏn:

-Tặng em.

Duyên dừng tay chèo đón lấy:

-Gì vậy anh?

-Đoán đi.

-Không đoán cũng biết. Cái kẹp tóc đúng không?

Du chưng hửng ngạc nhiên:

-Sao đoán hay vậy.

Duyên cười:

-Ông nầy mau quên quá.

-Quên sao?

-Chẳng phải mấy hôm trước anh nói trên nhà chồ gió thổi nhiều lắm, làm tóc Duyên rối hết rồi nhìn coi hông đẹp để anh mua cái kẹp tóc cho Duyên.

-Ừ nhỉ. Anh mau quên thật. Còn gói thuốc bánh nầy em đưa cho ba nhé.

Duyên nhìn Du cười cà rởn:

-Cho người ta nói lại đó. Ba của ai nè.

-Thì ba của Duyên.

-Nhưng ai gọi là ba, bộ muốn gọi là được sao hè?

-Thì ba của Duyên cũng là… ba của anh mà. Nói chi ngộ rứa.

-Cưới con người ta hồi nào mà gọi là ba?

-Trước sau gì cũng gọi là ba. Gọi trước cho quen miệng không được sao?

-Anh khôn thí mồ. Mà anh mua thuốc cho ba hoài, ổng hút càng nhiều càng ho thêm có ích chi mô?

-Người già quen tật khó bỏ được mà, em hiểu cho ba đi. Hơn nữa ở chồ bốn bề lộng gió, đêm hôm canh giữ nò, lạnh người hút cho ấm.

Đến một chỗ rẽ, họ chia tay. Duyên cho thuyền ra phá về chồ, còn Du hướng lên bờ để lo cho một ngày mới đang chờ đợi phía trước. Lòng họ cảm thấy ấm áp một chút vì được gặp nhau dù chỉ là giây phút ngắn ngủi.

      Từ ngày ba mất, Du phải bỏ học, thay ba kiếm sống trên phá để lo cho mạ và đứa em gái đang tuổi ăn tuổi mặc, con bé lại sắp thi tốt nghiệp nên cũng cần được chăm sóc nhiều hơn. Mạ đôi khi trái gió trở trời lại lăn ra bệnh, tất cả gánh nặng cơm áo Du đều phải cáng đáng lo toan nhưng anh không phiền hà về chuyện đó. Cũng như bao dân vạn chài khác, sáng sớm Du đã dong thuyền ra  phá để thả lừ bủa lưới, buổi trưa khoảng 2 giờ lúc nầy nước cao, con nước đứng, tôm cá đi ăn nhiều là có thể kéo lừ thu hoạch. Sau đó lại chọn hướng gió thả lừ tiếp, mỗi tay lừ dài khoảng 10m, dân chài nào cũng có vài chục hoặc hàng trăm tay lừ như thế. Đợt thả lừ nầy chờ nửa đêm là kéo lên thu hoạch và đem ra chợ sớm để bán. Thuở ba Du còn sống, tôm cá còn nhiều giăng lưới thả lừ không đi xa mấy, đánh bắt tôm cá cũng đủ cái ăn cái mặc hằng ngày, tuy không khá giả hơn ai nhưng không phải lo toan nhiều về cuộc sống. Nay tôm cá ngày một ít đi, người ta lại đánh bắt nhiều, có kẻ lại dùng xung điện, lưới cào để tận diệt, tôm cá nào sinh sôi nẩy nở cho kịp để thỏa mãn lòng tham của con người kia chứ, nên muốn đánh bắt được nhiều tôm cá thuyền càng lúc càng phải đi xa bờ hơn nữa.

  Hoàn cảnh của gia đình Du đã khổ mà nhiều gia đình trên đầm phá cũng khổ không kém. Có người nghèo đến nỗi không sắm được chiếc thuyền để bủa lưới thả lừ, ngày ngày chỉ biết mò trìa, suốt ngày ngâm mình trong dòng nước lạnh lẽo để bắt trìa cũng chỉ đủ miếng cơm hằng ngày. Đó là chưa nói đến chuyện thời tiết bất thường sóng to gió lớn, mấy hôm vừa rồi xảy ra một tai nạn rất thương tâm làm chết cả gia đình. Anh Hải ở thôn bên đang kéo lừ bỗng cơn dông từ đâu ập đến, sóng duềnh cao làm thuyền lật, anh cố gắng kéo vợ con lên bờ, đuối nước cả gia đình cùng chết, đau đớn hơn thuyền của người mẹ anh kéo lưới gần đó nghe tiếng người đàn bà kêu cứu nhưng sóng lớn quá không thể nào đến được, chừng biết ra người bị nạn là gia đình con trai mình bà đã khóc hết nước mắt. Cũng có người may mắn thoát chết, đó là vợ chồng anh Phiên ở Điền Hải. Đêm đó thuyền thả lưới gặp sóng to, gió thổi mạnh làm chiếc thuyền dạt ra cửa biển. Hai vợ chồng cố gắng chèo chống đỡ đến kiệt sức cho đến khi thuyền sắp chìm. Họ đánh liều bỏ thuyền cột phao vào người rồi để mặc cho người trôi theo dòng nước. Cũng may sóng đẩy họ tấp vào đê chắn sóng và vợ chồng được một chiếc tàu cá gần đó cứu sống. Biết được điều đó, Du cũng không thấy buồn cho hoàn cảnh của mình.

Một buổi sáng, thuyền chú Ba Địa – bạn của ông Bảy, ba Duyên cập vào nhà chồ, chú cột dây, gọi ông Bảy ơi ới rồi phụ cùng ông Bảy đem lên nhà chồ mấy can nước, một số vật dụng cần thiết mà ông Bảy nhờ mua như mắm, muối, xà bông, bột ngọt..mấy thứ bếp núp chỉ có trên bờ. Từ ngày vợ mất, ông Bảy buồn tình ra chồ sống, ít khi lên bờ. Mấy thứ lặt vặt thường hay nhờ chú Ba Địa lên bờ mua hộ vì chú về nhà trên bờ thường xuyên. Ông Bảy gọi Duyên đem bình rượu thuốc mà ông ngâm để dành khi có bạn đến chơi, Duyên lúi húi ra sau nướng miếng khô cá cho hai ông nhấm rượu. Nhìn theo Duyên chú Ba Địa hỏi ông Bảy:

-Con nhỏ năm nay bao nhiêu rồi anh?

Ông Bảy nhìn ông bạn già của mình:

-Chậc. Ông hỏi tui mới nhớ. Con nhỏ năm nay đã hai hai còn gì. Mới đây mau quá. Mạ nó mất đã năm năm rồi, lúc đó nó mới mười bảy tuổi. Tui bỏ ra đây sống một mình, nó thương tui bỏ học ra đây sống cùng tôi cho tới bây giờ.

-Con gái lớn rồi phải lo dựng vợ gả chồng cho nó đi chớ. Ông không nghe người ta nói có để con gái trong nhà như hủ mắm treo đầu giường sao?

Ông Bảy vặn vẹo:

-Ông nầy nói lạ, con mình mình biết chứ. Nó đâu phải như con gái người ta lo ăn diện đâu mà ông lo.

-Tui nghe nói nó với thằng Du con bà năm Nghĩa quen nhau lâu rồi đó.

-Chuyện nầy tui biết. Hai đứa nó sống cùng thôn, từ nhỏ tới lớn học chung lớp chung trường mà. Tính tình thằng Du cũng là đứa hiều hậu tui cũng ưng, mà nói thật lòng hoàn cảnh của nó nghèo quá tui không đành cho con Duyên chịu khổ.

-Ừ! Bạn già với nhau thì tui nói vậy, thằng Du tui cũng chịu chứ con của bà Thu ở nhà hàng bên Cồn Tộc hay thằng con của thằng cha Nhung trưởng công an xã là tui không ưng cái bụng đâu đó.

-Chuyện của gia đình tui mà ông khéo lo. Thôi vô một ly cho ấm bụng cái đã.

Duyên ở bên trong đang trở miếng khô cá, nghe hết. Cô tủm tỉm cười. Cô biết ông Bảy thương cô nên nói vậy thôi. Ngọn lửa trên bếp bập bùng làm hồng thêm đôi má người thiếu nữ, chợt cô giật mình khi nghe tiếng cha gọi:

-Duyên ơi, đang nướng cá à. Có mùi khét rồi đấy. Cái con nầy…

Khi chú Ba Địa về rồi, ông Bảy ngồi trầm ngâm một mình, lặng im không nói năng nhưng trong bụng ông nghĩ lung lắm: Duyên năm nay cũng đã hai hai rồi chứ còn nhỏ nhít gì nữa đâu, ở cái xứ đầm phá nầy ngày xưa ở cái tuổi ni đã là đàn bà một nách mấy con rồi chứ có phải sống độc thân như vậy đâu. Từ ngày vợ mất ông cảm thấy hụt hẫng trong lòng, bỏ ra chồ ở, vui cùng sông nước. Con bé thương cha cũng ra chồ để săn sóc ông bỏ cả ước mơ làm cô giáo của mình. Ông biết thế nên ông thương con bé lắm chứ. Ông cũng biết tình cảm của con gái ông với thằng Du ở đầu thôn, hai đứa học chung quen nhau từ thời để chỏm, tắm còn ở truồng làm gì ông không biết, tánh tình cũng hiền hậu ăn ở tử tế với xóm giềng mọi người ai cũng thương, ông không có gì chê trách nếu Du làm rể ông, nhưng ngặt nỗi thằng nầy gia đình nghèo quá, một mình gồng gánh hết mọi việc, mẹ già ốm yếu ho hen, còn đứa em gái còn đang học hành, gả con gái cho nó liệu con mình có chịu khổ nổi hay không? Hay vài ba bữa lại cắn đắn bỏ nhau thì khổ đời con gái ông tội nghiệp. Mà có phải con Duyên không ai để ý đến đâu. Bà Thu chủ nhà hàng ở Cồn Tộc, có của ăn của để lại là mối quen biết làm ăn, chuyên thu mua tôm cá nò sáo của gia đình ông nhiều lần ướm hỏi Duyên cho con trai bả, mới hôm qua đây thôi chứ có xa xôi gì đâu khi lão đem tôm cá cho nhà hàng bả còn dạm hỏi, nhắc lại nếu ưng con bả thì sau đám cưới bà ta giao lại nhà hàng nầy cho vợ chồng nó, bả rút về Huế lo mấy cửa hàng hải sản ngoài đó. Lão có lạ gì thằng Quân con bà Thu đâu, nó ỷ gia đình giàu có khá giả, không chịu lo học hành. Học chưa hết lớp mười hai đã bỏ ngang, tối ngày đàn đúm ăn nhậu, phá trời không mời thiên lôi, tuy chưa có tai tiếng gì nhưng ông không ưa cái ngữ thanh niên ấy, Ông nhớ hôm Duyên đi cùng ông đến nhà hàng để cân cá, nó nhìn con Duyên chầm chầm như muốn ăn tươi nuốt sống con bé. Duyên không thích cái nhìn như muốn lột da lột thịt nó nên nó đứng tránh xa ra dù thằng Quân cố tình xáp lại gần bắt chuyện, chớt nhã. Lão biết hết chớ, nhưng lão tảng lờ thản nhiên làm như không biết. Mấy lần sau Duyên ghét không đi theo ba nữa, thằng Quân thấy lạ lân la hỏi ông:

-Ủa! Hôm nay cô Duyên không đi với bác sao?

Ông ầm ừ cho qua chuyện:

-Nó bận rồi.

Thằng Quân nhìn ông như dò hỏi:

-Chắc má con có thưa chuyện hỏi cưới Duyên cho con với bác rồi chứ?

Ông trả lời gọn lỏn:

-Có.

Thằng Quân háo hức:

-Con thật lòng thương Duyên. Rồi bác nghĩ sao?

-Nghĩ sao là nghĩ sao?

-Bác ủng hộ chứ?

-Cậu nầy hỏi lạ? Chuyện ăn ở một đời của nó sao lại hỏi tui, sao cậu không hỏi con Duyên? Nó ưng đâu tui gả đó.

-Bác nói là Duyên ưng ngay mà.

-Tui là cha nó nhưng chuyện vợ chồng là tự nó quyết định cậu ơi tui không can dự vào.

Ông Bảy biết về làm dâu nhà bả Thu thì Duyên có sung sướng đấy, không phải lo cái ăn cái mặc, lại được làm chủ cả người ta, thậm chí muốn gì có nấy, không còn phải ngày đêm sống trên nhà chồ nhỏ bé chật chội, hằng ngày đối mặt với sóng nước mênh mông, vắng người hiu quạnh nhưng biết sống có lâu bền không khi có thằng chồng phá gia chi tử, tối ngày chỉ lo nhậu nhẹt đàn đúm hát xướng. Lại nữa, còn lão Nhung, trưởng công an xã, mượn cớ đi tuần tra bọn ngư tặc lộng hành thường hay ăn trộm tôm cá của bà con trên đầm phá ghé nhà chồ của ông thường xuyên, mỗi lần có chút rượu vào là lời ra hỏi cưới con Duyên cho thằng con trai thứ của chả. Lão Nhung tâng bốc thằng con trai thứ lão thấu trời xanh: nào là đẹp trai có phong độ như tài tử xi-nê-ma, nào là sui gia với chả tôm cá trong nò sáo của lão không thằng ăn trộm nào dám sờ mó tới, ông cứ yên tâm ngủ thẳng cẳng…Ai mà không biết tánh khí thằng con trai lão Nhung: vợ chồng lão chiều chuộng con quá mức nên thằng nhỏ có thèm học hành gì đâu, ham đua đòi ăn diện, mai xe nầy mốt xe nọ, học chưa xong một cái nghề nào để nuôi thân thì lấy gì để nuôi vợ con. Lão chỉ ừ hử cho qua chuyện vì thẳng thừng từ chối thì xem ra mích lòng, hơn nữa lão cũng không nỡ xa con, nó luôn biết ý cha không bao giờ làm ông buồn lòng, nếu ông muốn đám nào chắc nó sẽ nghe theo dù nó không muốn. Thôi thì cứ thư thả đã. Hôm lão Nhung rề rà câu chuyện cưới hỏi, cũng có mặt chú Ba Địa nhà chồ gần đó, chú nói kháy một câu:

–Vậy chớ hôm nọ hồ của nhà ai bị bọn trộm khoắng gần sạch hết mấy trăm ký cua vậy ta?

Lão Nhung chưng hửng cái mặt quạu quọ:

-Tui mà bắt được bọn ăn trộm cua trong hồ của tui là tui xử liền. Cái thứ không biết kiêng nể ai cả. Chú đừng tưởng tui bỏ qua chuyện đó nghe, tui đang tìm kiếm thủ phạm đó. Còn cái nò sáo của chú đó, khéo mà trông chừng, kẻo nó ra tay thì đừng trách tui không nói trước à nghe.

Rồi chả đứng lên, phủi đít cái phạch, quày quả bước xuống thuyền nổ máy đi mất. Hai ông già còn ở lại đưa mắt nhìn nhau phá lên cười.

     Du cho thuyền ra phá từ lúc nắng chiều đã nhạt. Anh thong thả neo thuyền chỗ anh đánh dấu thả lừ buổi trưa. Giờ nầy còn sớm, anh nhìn những sợi nắng còn sót lại trong một ngày sắp tàn rải trên đầm phá một màu đỏ ửng lấp lánh, chợt thấy lòng quạnh hiu. Anh trông về phía xa, chỗ nhà chồ của Duyên mà thấy nhớ và thương cô tha thiết, không biết cô giờ nầy đang làm gì có nhớ anh không? Tội nghiệp cô, sống thui thủi trên cái nhà chồ nhỏ bé kia, làm bạn với sóng nước mênh mông bên ông già trầm lặng ít nói, luôn đau đáu nhớ thương người vợ đã mất chắc cô cũng buồn lắm. Chẳng có ai làm bạn để chia sớt nỗi vui buồn hằng ngày. Anh muốn giúp cô thoát khỏi nỗi hiu quạnh cô độc  kia nhưng anh biết phải làm gì bây giờ, hoàn cảnh của anh chắc cô cũng hiểu, chờ đợi có lẽ là một sự bất công đối với cô, con gái có thì, anh  nằm xuống khoang thuyền, lấy bao thuốc rút ra một điếu gắn lên môi, đốt lửa rồi chợt thở dài buồn hiu.

      Đêm đã dần khuya, song tí tách vỗ vào mạn thuyền lắc lư, trời bắt đầu trở gió, từ xa vài tia chớp ngoằn nghoèo rạch những vết chân chim lên bầu trời tối sẩm, Du thầm nghĩ có lẽ khuya nay trời mưa. Anh hy vọng kéo lừ xong trời hãy mưa. Gió bắt đầu thổi, mưa bắt đầu trút nước, sóng lô nhô từng đợt sóng mạnh. Cái lạnh như len vào từng thớ thịt của anh. Anh lặng lẽ cắm cúi kéo lừ, trút cá dính trông lồng vào xô. Bỗng anh nghe trong tiếng gió, có tiếng ai kêu cứu. Anh ngừng tay lắng nghe. Đúng rồi có tiếng người kêu cứu, hình như xuất phát từ nhà chồ của Duyên thì phải. Đúng là tiếng Duyên rồi. Chuyện gì thế. Anh vội buông lừ xuống nước nổ máy. Con thuyền chồm lên sóng, băng băng hướng về phía nhà chồ. Trong giây phút nầy sau Du cảm thấy con thuyền đi sao chậm thế. Tiếng kêu cứu càng lúc càng rõ hơn, đúng là tiếng Duyên:

-Cứu, cứu với. Ai cứu với.

   Thuyền anh lướt tới ánh lửa trên nhà chồ mỗi lúc một gần. Trên nhà chồ Duyên đã thấy dáng thuyền của anh. Cô bụm tay nói to giọng như bị tiếng mưa át đi:

-Anh Du ơi cứu ba em với. Bọn trộm cá, bọn trộm cá…

Tiếng cô như nấc nghẹn lại. Du nhìn về phía nò sáo thấy hai chiếc thuyền đang nhấp nhô trên sóng, tiếng ông Bảy hét lên dữ dội:

-Lũ ăn cướp. Bọn bây là một lũ ăn cướp.

Ông đưa chiếc chèo giơ cao đánh vào lũ trộm cá. Một thằng đưa tay đỡ lấy mái chèo của ông giật mạnh làm ông lúi húi ngã sấp, thuyền chao đảo rồi lật úp. Du giận dữ hét lên một tiếng thật lớn tăng tốc cho thuyền mình đâm thẳng vào mạn thuyền của bọn trộm cá. Chiếc thuyền dạt qua một bên, chao đảo chòng chành như sắp lật. Hoảng hốt hai tên trộm nổ máy cho thuyến chạy ra xa trốn mất. Du vội vàng đỡ lấy ông Bảy người bấy giờ đã  mềm nhũn bất động:

-Bác Bảy ơi có sao không? Con là Du đây bác Bảy ơi.

Trên chồ Duyên cũng sợ hãi không kém:

-Anh Du ơi! Ba em có sao không?

Du lính quính:

-Anh cũng không biết nữa. Phải đưa bác đi cấp cứu thôi.

Du đón vội Duyên xuống thuyền rồi nhắm hướng bờ mà lướt tới.

*

Mấy hôm nay nằm trong trạm xá làm ông Bảy cảm thấy khó chịu, buồn bực không yên. Một phần ông thấy mình bất lực trong việc bảo vệ tài sản, ai đời có trộm đến nhà chẳng những không bắt được chúng mà còn bị bọn chúng đánh cho bất tỉnh. Một phần mắc cở với Du, thấy mình có lỗi với nó quá. Đáng lý ra mình nên tin tưởng nó, giao con Duyên cho nó sớm hơn nếu lỡ ông có mệnh hệ nào con nhỏ biết nương tựa vào ai. Nếu không nhờ có Du đêm ấy không biết ông có còn sống không? Âu là trời muốn thử lòng ông đây mà. Hàng xóm đến thăm, ai cũng mừng cho ông tai qua nạn khỏi. Thằng cha Nhung cũng có mặt giọng càm ràm:

-Đã trộm cá còn đánh người tội nặng đây. Phen nầy tui quyết bắt cho được bọn ác ôn đó mấy ông chống mắt mà xem. Tui đã nói với ông rồi làm sui gia với tui là bọn chúng không dám đụng tới nò sáo của ông mà.

Thằng cha Nhung đi rồi, chú Ba Địa xí một tiếng rõ to:

-Chả là cái gì mà bọn trộm sợ chứ. Tối ngày chỉ lo tìm cách gài độ ăn nhậu là hay nhất.

   Ông Bảy không nói gì, liếc nhìn ra ngoài sân thấy Du và Duyên đang ngồi trên băng đá trò chuyện với nhau, mặt mày đứa nào đứa nấy hình như tươi rỡ. Chắc tụi nó mừng ông sắp xuất viện về nhà đây mà. Mấy bữa nay cực cho tụi nó quá. Mấy ngày ông nằm đây, Duyên phải chầu chực lo cơm nước thuốc thang cho ông, chuyện nò sáo ông giao cho ông bạn già là chú ba Địa coi giùm, còn thằng Du nó cũng lăng xăng chạy tới chạy lui lo lắng cho ông như chính cha ruột của nó không bằng. Tới bây giờ ông mới cảm thấy mình già rồi, cần có một người đàn ông khỏe mạnh trong nhà để con gái của ông có nơi nương tựa gởi gắm. Ông tính qua tết thong thả sẽ làm đám cưới cho hai đứa rồi giao hẳn nò sáo, hồ nuôi tôm cho bọn chúng làm ăn. Ông sẽ lên bờ sống. Trong thâm tâm ông cảm thấy mình có lỗi với vợ quá. Ai đời thương vợ mà lại bỏ tuốt ra ngoài chồ sống mấy năm nay để bả nằm hiu quạnh một mình giữa những người xa lạ, thương vợ gì kỳ vậy ta?

    Mấy hôm sau trước khi ra chồ trở lại, ông Bảy ra phần mộ của bà, bày mâm quả, đốt nhang khấn nguyện:

-Bà nó ơi, có sống khôn thác thiêng về đây chứng giám cho lòng thành của tui đối với bà. Qua tết tui sẽ làm đám cưới cho con Duyên và thằng Du. Chắc bà biết thằng Du con chị năm Nghĩa ở đầu thôn của mình chớ. Nó là thằng tốt đáng tin cậy. Tui giao con Duyên cho nó, giao hết tài sản trên đầm cho tụi nó. Tui lên bờ sống với bà. Bà chờ tui với nghe bà ơi.

          Khói hương từ những cây nhang bốc lên, thoang thoảng bay trong gió sao nghe thấy có mùi thơm lạ. Bỗng nhiên ông cảm thấy lòng mình thanh thản vô cùng.

NGUYỄN AN BÌNH

Lũ Sông Ba – Ảnh: tuoitrethudo.vn

              Ông Tự bước thấp bước cao vào nhà, kéo ghế ngồi xuống cái rột, mặt đỏ gay hầm hầm. Cục tức còn nghẹn trong cổ họng không nhả ra được làm cho ông cảm thấy bực bội khó chịu. Đây không biết là lần thứ mấy lão Thạnh làm mình tức muốn ói máu, chắc lão nghĩ lão hay hơn mình chắc, cái gì cũng làm ra vẻ ta đây không ai bằng. Chắc lão tưởng có thằng con là kỹ sư nông nghiệp phụ trách khuyến nông của cái huyện nầy rồi lên mặt dạy đời mình chớ. Cái mặt thấy ưa không nổi. Ông cầm bình trà rót vào ly đánh ực một cái hết veo. Cơn giận theo đó mà hạ hỏa một chút, ông nhìn ra ngoài chợt nghe tiếng xe máy xình xịch ngoài cửa, thấy Trang mới đi dạy về dựng xe ngoài sân bước vào nhà, cơn tức tự nhiên phừng phừng lên, ông nhìn Trang sẵng giọng:

–  Trang nè. Ba cấm mầy từ nay không được qua lại gì với thằng Sơn con thằng cha Thạnh nữa nghe không?

Trang ngạc nhiên nhìn ba:

–   Ủa! chuyện gì vậy ba? Bộ anh Sơn nói gì làm ba giận hả?

–  Nó không có nói gì. Nhưng tao không thích mầy giao du với nó vì nó là con lão Thạnh thế thôi. Tao không ưa cái bản mặt thằng chả.

Trang lắc đầu:

– Ba ngộ thiệt nghe. Chuyện của ba và bác Thạnh giận nhau có ăn thua gì tới tụi con đâu. Ba và bác Thạnh lúc thì giận lúc làm hòa làm tụi con chạy theo cũng mệt đứt hơi luôn đó.

Nói xong Trang cầm giỏ đi vào nhà trong.Từ nãy giờ bà Tự ngồi gần đó đang lúi húi lựa những củ hoa lay ơn trong mấy cái hộc để ở góc nhà, bà chọn những củ chắc mình  tròn lẳn để qua một bên  chuẩn bị cho đợt trồng sắp tới bán trong dịp tết. Đây là giống hoa lay ơn đỏ mập bà đào lên từ giồng hoa thu hoạch năm trước, mấy củ nầy chưa ra hoa nên để dành tới bây giờ. Hoa lay ơn còn được mệnh danh là thủ đô hoa sông Ba. Nó có tới 7,8 màu từ đỏ mập, đỏ vuông, trắng, vàng, tím cẩm, son sắt (vàng cam)… Năm ngoái nhờ có Sơn tư vấn bà trồng chỉ một loài lay ơn đỏ mập vì thị trường ưa chuộng màu nầy nên bán rất được giá nên năm nay bà cũng xuống giống loại hoa nầy thôi cũng góp lời:

– Hồi nãy tao thấy ổng xấp xa xấp xải xâm xâm đi từ ngoài vào, ngồi bịch xuống ghế mặt quạu đeo là tao biết có chuyện rồi. Cũng là chuyện thời tiết qua lại với nhau thôi mà. Bạn bè lâu năm nghịch nhĩ một chút có gì đâu, nhịn nhau một chút cho vui vẻ không được sao, để bụng làm gì cho nó mệt.

Ông Tự nhìn mặt vợ nói như giải bày:

– Thì bà thử nghĩ coi, tôi có đụng chạm gì lão Thạnh đâu, sao lão nói xóc mé tui hoài hà ai mà chịu nổi chứ?

Bà Tự hỏi dò xét:

– Chuyện gì? Ông nói cho tui với con Trang nghe thử coi. Ai phải ai quấy biết liền hè.

Trang tủm tỉm nhìn mẹ cười. Cả nhà nầy ai còn lạ gì cái tật cố chấp của ông. Tánh ông hiền lành ai cũng biết, tánh hơi gàn bướng nên đôi khi nổi nóng có những lời to tướng, cãi lẫy với bạn bè vì chuyện đâu đâu không đáng có, chứ thật ra tính lão cũng rất thật thà chất phác bụng để ngoài da. Mới hôm qua hùng hùng hổ hổ với người nầy người kia, đòi cạch mặt không thèm nhìn mặt nữa mà ngày hôm sau lòng nguôi nguôi lại cà phê cà pháo, ly anh ly tôi như không có chuyện gì xảy ra.

  Số là sáng nay tại quán của thím Tư Hiền ở đầu thôn mọi người ngồi uống cà phê. Quán thím Tư nằm ở ngã ba của cái xóm bãi bồi nầy nên dân trong các vùng lân cận sáng sớm thường tụ về đây uống một tách cà phê, kiếm đĩa xôi mặn, ổ bánh mì thịt hay một tô hủ tiếu, cháo lòng nóng hổi thơm phức cho ấm bụng, nói chuyện mùa màng mây gió, nghe ngóng thời sự một chút rồi sau đó tản ra ai lo chuyện nấy đã thành thông lệ. Ông với ông Thạnh cũng là khách quen ở cái quán nầy. Chuyện xảy ra ở đâu không biết chứ ngồi ở cái quán nầy chưa hết một cữ cà phê đã nắm được tình hình, biết vanh vách mọi chuyện.

  Ở đây ai mà không biết vùng bãi bồi của cái xã Hòa Bình nằm ở hạ lưu sông Ba nầy chuyên sống bằng nghề nuôi bò và làm rẫy trồng hoa. Con sông Ba bắt nguồn từ ngọn núi Ngọc Rô tuốt trên vùng đất đỏ ba dan Tây Nguyên,  chảy qua mấy tỉnh Kon Tum, Đắk Lắk, Gia Lai rồi xuôi về Phú Yên theo cửa Đà Diễn ra biển khơi. Hàng nghìn năm nay đã chuyên chở biết bao phù sa màu mỡ tưới cho cánh đồng lúa Phú Yên để nó trở thành vựa lúa lớn nhất miền Trung nầy. Phù sa của con sông còn tạo nên những bãi bồi màu mỡ cả một cánh đồng cỏ xanh mướt rất thích hợp để chăn thả trâu bò, gia súc gia cầm. Mỗi gia đình ở đây nuôi từ vài con đến hàng chục con là chuyện bình thường. Dân các xã Hòa Thành, Bình Ngọc, Hòa Bình đều sống nhờ bãi bồi sông Ba, nói một cách khác là bãi bồi đã nuôi sống họ. Ở hạ lưu sông Ba từ tháng giêng đến tháng 9, mùa nầy nước cạn, bãi bồi lộ ra rộng mênh mông, doi đất đầy ắp phù sa đỏ au mịn màng, cỏ lũ lượt mọc lên xanh mướt. Người dân đua nhau cất chòi trên bãi, những cái chòi lá lụp sụp tạm bợ, cất bằng những vật liệu dễ tìm, trong chòi chỉ để một vài vật dụng cần thiết để tiện cho việc ăn uống nghỉ ngơi, che mưa che nắng một chút vì tới mùa mưa lũ những căn chòi như thế  sẽ chìm trong biển nước mênh mông không còn sử dụng được. Họ quay lưới nuôi vịt, trồng rau, bầu, bí, mướp cà những loại cây ngắn ngày. Cái chòi thấp lè tè, dây mướp, dây bí đôi khi bò kín cả mái. Ngoài các loại cỏ mọc hoang như cỏ mật, cỏ chân vịt, gọng vó ở các triền doi họ còn trồng thêm cỏ voi, dự trữ rơm rạ, cám, thức ăn tinh để nuôi bò mau lớn. Nhìn mấy con bò cái mướt lông, mập mạp, mấy con bò đực bung đùi nổi u là thấy mình sắp có tiền vào túi.

    Cũng như các tỉnh miền Trung khác Phú Yên mỗi năm hứng lấy những trận lũ vào mùa mưa lớn từ tháng 10 đến tháng 12, lúc ấy cả một bãi bồi xanh mướt bỗng biến thành một biển nước mênh mông , người dân phải đưa bò lên các gò, cồn cao để tránh lũ. Tuy có thiệt hại đôi chút nhưng cũng có thể phòng tránh được.

Chỉ từ ngày con sông Ba bị băm xẻ thành nhiều mảnh để làm thủy điện thì vùng hạ lưu con sông người dân là khốn đốn rất nhiều.Tệ hại nhất là thằng thủy điện An Khê Kanak, ngăn dòng làm thủy điện khi xây dựng xong lại không trả nước về cho dòng sông mẹ mà chuyển dòng đổ vào sông Côn của Bình Định khiến khu vực hạ lưu thành một dòng sông chết. ô nhiễm nặng nề.

 Rồi kể tiếp một loạt các thủy điện khác được xây dựng như Krông H’Năng, Sông Hinh, Sông Ba Hạ nối tiếp nhau hình thành đã làm lượng phù sa đổ về hạ lưu ngày một ít đi ảnh hưởng rất lớn đến việc trồng trọt, chăn nuôi của người dân. Điều đáng nói hơn là trong mùa mưa lũ, các nhà máy thủy điện ở đầu nguồn lại ồ ạt xã lũ, mạnh thủy điện nào nấy xã, liên tục gây ngập lụt ảnh hưởng đến tài sản tính mạng của người dân vùng hạ lưu không theo một quy luật nào cả. Họ phàn nàn, bức xúc, khiếu nại khắp nơi. Chính quyền chậm chạp, lúng túng trong cách giải quyết, bồi thường thiệt hại, nhiều lúc trả lời dân trớt quớt: Mấy cái thủy điện trời ơi đất hỡi đó xả lũ đúng quy trình. Dân bãi bồi càu nhàu bực bội: Chơi như vậy thì chơi với ai? Thủy điện, thủy lợi đâu không thấy chỉ thấy thủy tai không hà. Vì thế chủ đề chính trong mấy buổi “mạn đàm” gần đây của dân bãi bồi cũng không ngoài vấn đề thời sự kể trên. Mở đầu là lời của ông Thạnh, cái loa nông nghiệp của dân bãi bồi:

 – Tôi nghe thằng con đi họp trên huyện về nói lại: Năm nay thời tiết thất thường,  mưa lũ có thể xảy ra sớm hơn mọi năm nên người dân mình phải có phương án phòng tránh sớm. Mấy hôm trước đã có vài cơn mưa lớn rải rác khắp nơi, báo hiệu mùa mưa đã gần kề, mưa thì đi liền với lũ, bà con mình có trồng rau trái nên thu hoạch sớm, đưa gia súc trâu bò lên cồn cao, dự trữ thức ăn rơm rạ cho nó tránh thiệt hại không đáng có.

Chú Tám Đờn là người lo xa nhất bãi lên tiếng:

– Hôm qua tôi đã đưa mấy con bò lên ở nhờ cồn thằng Chín Đởm rồi, không khéo nó mà bị nước cuốn trôi mất như đàn bò của cô Mảnh mấy năm trước là tự sát nghe, tiền đâu mà trả nợ cho ngân hàng.

Nhắc tới cô Mảnh ai cũng ngao ngán: Hai năm trước cô vay vốn nuôi hơn chục con bò, định áp tết sẽ bán để trả nợ ngân hàng, tiền còn lại lo việc ăn học cho tụi nhỏ. Thế mà mưa lũ ào ạt đổ xuống, bất ngờ trở tay không kịp, cả đàn bò chết không còn một con, đến nay vẫn trả chưa hết nợ ngân hàng. Lại còn chuyện nầy nữa nghe, mới năm ngoái đây thôi chứ có xa xôi gì cho cam, đang mùa nước cạn, thủy điện đầu nguồn lại xã lũ đột ngột nên nước dồn về hạ lưu lênh láng, nửa đêm ông Hoàng ở xóm trên chạy xuống bãi vội lùa bò chạy về xóm nhà trên đất cao, đến chỗ nước sâu, lòng sông lại rộng không tài nào bơi nổi ông đành phải đu đuôi bò mới thoát được lên bờ, nếu không đã tiêu đời rồi còn đâu.

Lời qua tiếng lại, bàn tán xôn xao, chợt có ai đó hỏi ông Thạnh:

– Thế còn đàn bò của ông, ông đã di tản lên cồn chưa?

– Hôm nay nhất định tôi sẽ đưa chúng lên cồn hết không chừa lại con nào dưới bãi. Chịu cực một chút, đi xa mỗi ngày cắt cỏ cho nó, chứ thả rông ngoài bãi trong mùa nầy là không yên tâm đâu mấy ông ơi.

Rồi ông quay sang ông Tự hỏi:

– Còn ông bạn già của tôi, mấy con bò của ông chừng nào mới tính đây.

Ông Tự trả lời phân đôi:

 – Thong thả vài ba bữa đã vội gì mà gấp. Tôi thấy thời tiết chưa có gì đáng lo lắm mà.

-Ừ! Tôi nghe thằng con đi họp về nói vậy nên thông tin cho bà con biết để phòng. Tới chừng mưa lớn, mấy thằng thủy điện lại vô tư xã lũ trở tay không kịp, bấy giờ ai đó tuột quần mà chạy đó nghe.

  Cả quán ngồi nghe chợt cười cái rần. Ông Tự tím mặt tưởng ông Thạnh xỏ xiên mình. Ông dằn tiền trả cà phê dưới đáy ly, đứng dậy bỏ ra về một nước.

– Đó bà thấy chưa? Lão có nể mặt gì tui đâu. Tui không thèm nghe lời lão xem có gì không nào? Đừng ỷ có thằng con làm nông nghiệp trên huyện là chuyện trên trời dưới đất, thiên văn địa lý gì cũng rành hết.

Bà Tự than thở:

-Tánh ông cố chấp quá. Ông ấy nói là để nhắc chừng ông vậy thôi, nhưng tôi thấy ông ấy nói cũng có lý đó. Phòng xa vẫn hơn. Ngày mai ông đưa mấy con bò lên cồn đi, vất vả chăm sóc một chút đỡ lo hơn. Nhà có mấy con bò mà nó chết thì biết lấy gì ăn tết?

Lão Tự nổi quạu nạt ngang vợ:

– Bà biết gì mà nói. Thôi bà ở nhà lo cơm nước đi, tôi xuống bãi xem coi mấy con bò xem như thế nào rồi.

Nói xong ông Tự lấy nón đội lên đầu bước ra cửa. Bà Tự nhìn theo buồn hiu.

*****

Mấy hôm nay mưa cứ rả rích suốt làm ông Tự càng thấy nóng ruột, đi tới đi lui trong nhà, nhìn ra ngoài ông trời hình như muốn trêu chọc ông nên mưa suốt, ông thở dài cái sượt. Mấy hôm trước, vì giận ông Thạnh nên ông không thèm dắt bò lên cồn để tránh lũ xem coi trời đất có cái gì không, tới khi thấy có nhiều đám mưa liên tiếp nối nhau thì trong bụng đã thấy lo lo, định bụng sáng mai trời hửng nắng một chút sẽ đem bò lên cồn tránh lũ, nhưng suốt từ sáng tới giờ mưa vẫn không ngớt hạt, nghe đâu mấy cái thủy điện đã bắt đầu xả lũ rồi, thằng ba lối xóm mới từ bãi bồi về nói nước bắt đầu dâng cao, mấy chỗ đất thấp nước đã bắt đầu ngập lênh láng càng làm ông nóng ruột hơn. Tự nãy giờ thấy cha mình đi tới đi lui mặt buồn xo, Trang cũng thấy bức rức trong lòng, vừa thương ông vừa lại bực mình về sự cố chấp của ông, Trang nhìn cha lo lắng:

–  Để con chạy qua nhà bác Thạnh tìm anh Sơn nhờ ảnh ra bãi bồi xem mấy con bò nhà mình thế nào rồi nghe ba. Coi có cách nào đưa bò lên cồn nhà bác Thạnh tránh lũ được không?

–  Tao sợ cha con nó còn giận tao không chịu giúp.

Bà Tự ngồi gần đó đưa mắt nhìn ông cự nự:

 –  Lúc nầy là lúc nào mà ông còn sĩ diện.

Quay sang Trang bà nói:

–  Thôi đi mau đi con. Trời mưa quá coi chừng trơn trợt nguy hiểm lắm đó nghe.

Trang dạ một tiếng đội áo mưa chạy ù đi tìm Sơn. Nhà Sơn cách đó không xa cũng trên đường đi ra bãi bồi nên cũng thuận tiện. Trang đến cũng vừa lúc Sơn vừa về đến nhà, áo mưa vẫn còn nhiểu nước ròng ròng, Trang hỏi:

–  Anh Sơn vừa đi đâu về vậy?

Sơn ngó Trang ngạc nhiên:

–  Anh vừa mới đem thức ăn lên dự trữ cho bò ăn dần trong mấy ngày lũ lên, còn Trang đi đâu trong mưa gió thế nầy?

–  Mấy ngày hôm nay vì bận quá nên ba chưa kịp đưa mấy con bò đi tránh lũ, mà trời mưa quá sợ bãi bồi ngập hết, lũ bò chạy không kịp thì nguy mất anh ạ.

Sơn hốt hoảng kêu lên:

–  Thôi chết. Mấy hôm nay anh tưởng bác đã đánh bò lên cồn rồi chứ. Công việc ở huyện lu bù nên anh quên mất nhắc bác chuyện mấy con bò. Thôi Trang theo anh ra ngoài bãi, thuyền còn để ngoài đó, mình đi tìm mấy con bò đưa nó lên cồn luôn được không?

Trang mững rỡ, vâng dạ vội theo Sơn ra bãi. Nước ngoài bãi lên rất nhanh từng phút một. Mới mấy ngày thôi đứng trên đê còn nhìn thấy cả một vùng bãi bồi cỏ xanh ngút mắt thế mà bây giờ chỉ thấy một màn nước mênh mông, chỉ còn mấy cái gò cao là nước  chưa lém tới mà thôi. Sơn cho thuyền vòng quanh mấy cái gò để tìm kiếm. Trang phát hiện ra hai con bò của ba mình đang lóng ngóng trên một cái gò cao. Mừng quá Sơn cho thuyền tấp vào. Vì nước lớn, sóng dập dìu chật vật lắm cả hai mới đưa cặp bò lên thuyền, có lúc thuyền chòng chành suýt lật, cả hai hú hồn vội nổ máy quay đầu thuyền chạy về phía cồn mặc cho mưa to gió thốc càng lúc càng mạnh, cuối cùng cũng đưa cặp bò lên bờ an toàn. Ông Thạnh đang ở trên cồn để chăm sóc đàn bò nhà ông đã đưa lên đây từ mấy hôm trước nói với Trang:

  –  Bác đã nói với ba con mấy hôm trước mà ba con không để ý. May mà có con và thằng Sơn đưa lên kịp nếu không chẳc ổng giận bác lắm.

Trang vừa vuốt mái tóc lòa xòa ướt mem của mình vừa trả lời:

  – Ba con hơi cố chấp xin bác đừng giận nghe.

  – Bác đâu có giận chỉ sợ ông ấy hiểu lầm thôi.

Nói xong ông Thạnh bảo Sơn đưa Trang về, trời mưa to coi chừng bị cảm thì khốn.

   Trang về tới bãi thì trời đã tối mịt, mấy cái gò cao cũng không còn thấy bóng dáng đâu, bữa nay không đưa bò đi tránh lũ kịp có lẽ nó làm mồi cho hà bá mất rồi. Trang vào tới nhà chưa kịp trút áo mưa ra, Ông Tự hấp tấp hỏi không ra hơi:

–  Sao rồi Trang. Mầy có gặp thằng Sơn không? Mầy đi lâu quá làm tao với mẹ mầy lo gần chết. Chuyện thế nào rồi?

Bà Tự rầy rà:

–  Ông hỏi nhiều quá làm con nhỏ quýnh quáng lên rồi kìa. Để từ từ nó nói chứ.

Trang trút áo mưa ra, nướt chảy ròng ròng xuống đất, vuốt vội vạt tóc đang dính bệt trước mặt qua một bên:

–  Không sao rồi ba ơi. Con và anh Sơn tìm được mấy con bò và đưa nó lên cồn nhà bác Thạnh an toàn rồi. Trễ chút xíu là nguy mất. Bác Thạnh tối nay ngủ lại trên cồn để lo cho mấy con bò đó ba.

  Ông Tự thở hắt trút bỏ nỗi lo âu như đá tảng đè lên ngực ông từ sáng đến giờ:

  –  Thế mà tao tưởng…

Bà Tự nhìn ông lườm lườm:

–  Ông tưởng gì? Chắc ông tưởng người ta ai cũng như ông đấy chắc?

–  Cái bà nầy…

Trang thấy sự việc có vẻ căng thẳng, cô kêu lên:

–  Ba mẹ cứ rầy rà với nhau hoài con rầu quá trời quá đất. Thôi! Con đi thay đồ đây, lạnh run hết rồi đây nầy.

  Ông Tự trở lại bàn ngồi nhìn ra ngoài cửa. Mưa vẫn chưa ngớt, ông lẩm bẩm có lẽ mưa cả đêm đây không chừng. Trong lòng ông bây giờ cảm thấy yên tâm, mấy con bò đã đưa lên cồn rồi thế là ổn. Ông lại nghĩ tới ông Thạnh, nghĩ tới sự cố chấp của mình cảm thấy mình có lỗi với ông bạn già mình quá, tại mình mà nhiều lúc hai gia đình trở nên căng thẳng làm ảnh hưởng đến tình cảm của hai đứa nhỏ. Thằng Sơn cũng là thằng có chữ nghĩa, làm việc ở huyện nhưng lại rất tận tình với bà con bãi bồi, tình làng nghĩa xóm không mất lòng ai bao giờ. Có thằng rể như thế còn muốn gì nữa hè? Thôi! Qua tết thong thả tính chuyện hai đứa nhỏ cho rồi, bán hai con bò, cộng thêm tiền lời bán hoa lay ơn dịp tết của bả nữa với ít tiền tiết kiệm cùng đủ lo cái đám cưới tươm tất có đủ họ hàng bà con lối xóm. Nhìn sang vợ ông định nói: Tui tính vậy được không bà? Nhưng kịp dừng lại được, không khéo bả lại la chưa chi đã tính chuyện không đâu.

Ông Tự tủm tỉm cười một mình. Ngoài trời vẫn không ngớt mưa. Mùa mưa lũ sông Ba lại sắp bắt đầu rồi.

NGUYỄN AN BÌNH

Hoa đào nay vẫn còn cười gió đông (Nguồn Tranh: www.cgvdt.vn)

Thôi Hộ (1) đưa ngòi bút lông chấm vào nghiên mực một cách thong thả rồi nhẹ nhàng vuốt lên thành nghiên để mực đọng lại vừa đủ và lăn tròn để se đầu ngọn bút lại cho mảnh hơn, có như thế chàng mới vẽ được những nét nhỏ và sắc sảo, chàng đang thực hiện giai đoạn cuối của bức tranh: vẽ đôi mắt của thiếu nữ ở vườn đào mà chàng đã gặp năm ngoái trong trí nhớ của mình. Một bức tranh mà chàng bỏ nhiều công sức mong muốn nó trở thành một bức tranh tuyệt mỹ về một ý tưởng bắt đầu bằng một cảm xúc sâu xa  trong lòng chàng: Bức tranh vẽ người con gái dưới cội hoa đào, à không mà cả một rừng đào thì phải đang thấp thoáng phía sau. Không biết đây là lần thứ mấy khi ngòi bút của Thôi Hộ vừa đặt lên bức tranh định điểm nhãn cho gương mặt thì bàn tay cầm bút trở nên run rấy không chủ động được, mà vẽ mắt không được thì xem như bức tranh bị bỏ đi phí bao công sức đã bỏ ra, chàng cũng không hiểu sao lại xảy ra tình trạng kỳ lạ như thế. Trong số các bạn học đồng song, các môn cầm kỳ thi họa thì chàng là người nổi tiếng với nét vẽ tài hoa, phóng khoáng nhất, nhiều bức tranh của chàng được nhiều người khen ngợi và được treo ở các nơi trịnh trọng nhất nay chỉ vẽ đôi mắt cho một bức tranh thôi cũng không xong thì còn ra thể thống gì nữa, chàng gác bút lên nghiên mực nhìn bức tranh một cách buồn bã.

 Đây là bức tranh chàng vẽ thiếu nữ trong vườn đào mà tình cờ chàng gặp được trong lần du xuân năm ngoái ở phía nam thành Lạc Dương. Chàng không phải là người xứ kinh kỳ nhưng được thân phụ gởi gấm lên trọ nhà người quen ở Lạc Dương để sôi kinh nấu sử ở trường một danh nho có tiếng chờ ngày triều đình mở khoa thi hội. Chàng Thôi là một người thông minh sáng dạ, sống phong lưu thơ hay vẽ giỏi nhưng lại là một sĩ tử không may mắn chốn trường thi, chàng thi đến lần thứ hai rồi mà bảng vàng vẫn chưa được nêu danh. Buồn chán trong lòng nên nhân tiết thanh minh chàng theo bè bạn du xuân, mải mê ngắm phong cảnh đẹp chàng vô tình lạc bước vào một con đường nhỏ dẫn đến thôn Đào Hoa, chàng thấy trước mắt mình hiện ra một rừng hoa đào với cây cối xanh tươi đang rộn ràng khoe sắc giữa gió xuân thổi từ phương đông về.

Say sưa trước cảnh đẹp thiên nhiên của hoa đào, Thôi Hộ ghé lại một trang viên gõ cửa xin nước uống. Và người mang nước cho Thôi Hộ là một thiếu nữ độ tuổi trăng rằm, dáng người thanh tú mặt đẹp như hoa đào mới nở. Nàng mang nước mời Thôi Hộ uống còn mình thì e lệ đứng nép dưới cành đào. Giữa một khung cảnh của hoa đào khoe sắc thắm, thiếu nữ lại ửng hồng đôi má, miệng chỉ chúm chím cười như hoa đào che kín nụ kín đáo chẳng nói năng chi thì chàng trai trẻ chưa vợ như Thôi Hộ làm sao không đắm đuối nhìn, không biết có phải sắc hồng của hoa đào khiến khuôn mặt người đẹp hồng tươi lên hay ngược lại là đôi má hồng của thiếu nữ tỏa sắc hồng thắm tươi lên những nụ hoa đào mà cảnh thêm đẹp. Quả là hoa đẹp mà người cũng thật là đẹp! Thôi Hộ thấy mình đang sống trong cảnh thần tiên nào đó chỉ có trong truyện cổ tích mà thôi.   

     Trước cảnh vật tươi sáng, tinh khôi, đầy chất lãng mạn ấy đã ngay lập tức như một cú sét ái tình làm say đắm trái tim thư sinh Thôi Hộ. Tuy nhiên khi lí do xin nước uống đã hết, dù cảnh đẹp người xinh Thôi Hộ cũng thấy nếu đứng lại thêm nữa thì thành ra vô duyên nên đành bịn rịn giã từ người đẹp ra về mặc dù trong lòng đầy luyến tiếc. Công việc học hành thi cử lo cho tương lai sắp tới đã làm Thôi Hộ quên đi chuyện gặp gỡ người con gái đẹp ở Đào hoa trang. Một năm lại trôi qua, cũng nhân ngày hội du xuân, Thôi Hộ lần về chốn cũ, hoa đào vẫn rực rỡ trong tiết xuân ấm áp mà lòng chàng lại cảm thấy buồn bã không vui. Cảnh cũ vẫn còn đó, nhưng người xưa đã vắng bóng. Nhìn trang viên thì cửa đóng then cài, chỉ có hoa đào bạt ngàn rực rỡ vẫn đang mơn man trong gió như mỉm cười chào đón khách du xuân mà thôi. Thẫn thờ Thôi Hộ ngậm ngùi đề thơ trước cổng rồi ra về trong tâm trạng ngổn ngang trăm mối.

***

Đang suy nghĩ vẩn vơ, Thôi Hộ bước tới bàn nhìn chồng sách, định đọc một vài trang sách nhưng thôi, tâm trạng không vui thì đọc sách có thích thú được gì. Thời may có lá thư của một bạn đồng môn do người nhà mang tới mời sang nhà dự tiệc vui xuân, uống rượu ngâm thơ. Chàng vui mừng bảo người đưa thư về trước mình sẽ sang ngay. Chàng bước tới cuốn bức tranh bỏ vào ống tre đem theo hy vọng lúc ngâm vịnh có thể tìm được cảm hứng nào chăng để hoàn tất bức tranh người đẹp.

Qua đến nơi thì bàn tiệc đã bày biện sẵn, ba chàng thư sinh đồng môn Trương Tịch, Đào Minh, Giả Đảo đều đã có mặt, họ đang trò chuyện râm ran về một buổi bình thơ sắp diễn ra hay một bài thơ của ai đó mà trông gương mặt của mỗi người cỏ vẻ thật phấn khích. Thấy chàng bước vào, chủ nhà Trương Tịch lộ vẻ vui mừng bước tới ân cần nắm tay chàng:

– Bữa tiệc hôm nay mà thiếu huynh là mất vui hết một nửa.

Thôi Hộ vội đỡ lời:

– Huynh làm như đệ là người quan trọng nhất không bằng vậy.

Đào Minh nói thay bạn:

– Chẳng là hôm nay chủ nhân bày tiệc, nhân ngày xuân hãy còn cùng nhau uống rược đọc thơ cho vui. Huynh nổi tiếng là người làm thơ hay nhất thành Lạc Dương nầy ai mà không biết, không có huynh thì bữa tiệc nầy không xong rồi, tôi nói thế chư huynh thấy có đúng không nào?

Cả bọn cả cười, Thôi Hộ ngồi vào bàn tiệc cùng mọi người:

– Chư huynh khen đệ làm đệ rất cảm kích, chẳng phải các huynh cũng có những ngón nghề không ai sánh kịp hay sao? Tiếng đàn của Giả huynh Bá Nha còn không sánh bằng, còn nước cờ của Trương huynh khi xuất chiêu có ai đỡ nổi, nghề thuốc và thuật số của Đào huynh đã thật sự đến chỗ cao diệu rồi, đệ tiếc là không theo kịp các huynh rồi.

Cả bốn người cùng vỗ tay chúc mừng rồi nhập tiệc. Qua vài tuần rượu, Trương Tịch đề cập đến mục đích buổi tiệc tân xuân:

– Như đã nói trước với chư huynh, hôm nay chúng ta ngồi uống rượu, nhân ngày xuân chưa tàn, tửu hứng lâng lâng lòng người lay động, chúng ta hãy cùng đọc một bài thơ có liên quan đến tiết xuân để thưởng thức, chư huynh thấy thế nào?

– Uống rượu mà không đọc thơ thì thú vui mất đi một nửa. Đệ xin đề nghị lấy chủ đề hoa làm đề tài chính, đọc thơ mình viết hay thơ của người khác cũng được miễn là có từ hoa là được, các huynh nghĩ sao?

Giả Đảo cao hứng xin đọc trước:

Huyền Đô Quán Đào Hoa

Tử mạch hồng trần phất diện lai,

Vô nhân bất đạo khán hoa hồi,

Huyền Đô quán lý đào thiên thụ,

Tận thị Lưu lang khứ hậu tài

(Lưu Vũ Tích)

Tạm dịch:

Hoa Đào Trong Quán Huyền Đô

Bụi đỏ đường xanh chạm mặt người,

Chẳng ai dám nói mới đi coi,

Ngàn đào trong quán Huyền Đô ấy,

Trồng lúc chàng Lưu đã vắng rồi.

Cả bọn vỗ tay khen hay, Đào Minh hắng giọng nói đến lượt tôi đọc nhé, rồi chàng đọc ngay sau đó:

Xuân Mộ

Môn ngoại vô nhân vấn lạc hoa,

Lục âm nhiễm nhiễm biến thiên nha,

Lâm oanh đề đáo vô thanh xứ,

Thanh thảo trì đường độc thính oa.

(Tào Mân)

Tạm dịch:

Cuối Xuân

Không ai ngoài cổng hỏi hoa rơi,

Bóng chập chờn xanh khắp cuối trời

Giọng hót oanh rừng xa thẳm hết

Chỉ nghe tiếng ếch rộn ao ngoài.

Đọc xong, Đào Minh nhìn Trương Tịch cười nói:

– Đến lượt huynh rồi.

Trương Tịch cười nói tôi xin hầu các huynh vậy, rồi cất cao giọng đọc:

Xuân Tình

Vũ tình sơ kiến hoa gian nhụy,

Vũ hậu toàn vô diệp để hoa,

Phong điệp phân phân quá tường khứ,

Khước nghi xuân sắc tại lân gia

(Vương Giá)

Tạm dịch:

Sau Trận Mưa Xuân

Trước mưa, vừa thấy hoa phơi nhị,

Mưa tạnh còn trơ lá trụi hoa,

Ong bướm vượt tường bay lớp lớp,

Lại ngờ xuân thắm ở bên nhà

Đọc xong cả bọn nhìn Thôi Hộ, chàng đang lúng túng không biết đọc bài của ai, chợt nhớ đến bài thơ mình viết ở thôn Đào Hoa liền nói:

– Đệ cũng xin góp vui cùng chư huynh một bài vậy. Bài nầy đệ viết cách đây không lâu nhân dịp du xuân, có gì chưa hay chư huynh lượng thứ cho vậy.

Đề Đô Thành Nam Trang
Khứ niên kim nhật thử môn trung
Nhân diện đào hoa tương ánh hồng
Nhân diện bất tri hà xứ khứ
Đào hoa y cựu tiếu đông phong

Tạm dịch
Viết Ở Phía Nam Thành Đô

Hôm nay năm ngoái cổng này, 
Hoa đào soi ánh đỏ hây mặt người. 
Mặt người đã ở đâu rồi? 
Hoa đào nay vẫn còn cười gió đông

Mấy người bạn học vỗ tay khen hay, cả tình lẫn ý đều không chê vào đâu được, nỗi lòng như thấm vào từng cánh hoa đào run rẩy trước làn gió đông vô tình, đoạn hỏi chàng viết bài thơ trong trường hợp nào. Thôi Hộ bèn kể lại câu chuyện du xuân lạc vào thôn Đào Hoa  gặp người con gái đẹp như hoa đào thế nào nhất nhất kể cho các bạn nghe.

Giả Đảo nhìn Thôi Hộ một lát rồi nói:

– Tình ý trong bài thơ huynh viết dành cho cô gái ấy thì đã rõ còn duyên nợ có hay không thì không thể nói trước được. Hình như huynh có tâm sự thì phải? Chắc phải nhờ Đào huynh bói cho một quẻ xem sao.

Thôi Hộ chợt nhớ đến bức tranh vẽ cô gái dưới gốc hoa đào còn đang lở dở, bèn mang ống tre lấy bức tranh cho các bạn xem đoạn nói không biết sao khi vẽ đến đôi mắt thì tay lại run lên, tâm thần bấn loạn. Các bạn đều lấy làm lạ, Đào Minh ngẫm nghĩ hồi lâu rồi nhìn bạn nói:

– Tôi vừa bấm cho huynh một quẻ, ứng vào đường nhân duyên của huynh nhưng sao nó như một mây mù vừa hợp lại tan vừa tan lại hợp, chuyện nhân duyên của huynh thật khó đoán được nó xoay theo chiều hướng nào, theo tôi huynh hãy trở lại thôn Đào Hoa một chuyến thử xem, đường đi ngang qua Lam Kiều, sẽ có một chuyện lạ đang chờ huynh ở đó. Thôi huynh đi đi kẻo muộn.

Thôi Hộ cũng không biết chuyện gì nhưng nghe lời bạn từ giả lên đường. Trên đường qua cầu Lam thấy đang họp chợ, không khí mua bán ồn ào náo nhiệt, chợt thấy mọi người đang bàn tán xôn xao về một ông già kỳ lạ đang rao bán cành đào ở một góc chợ, điều đặc biệt là những đóa hoa đào trên cành nở rất đẹp và lớn gần gấp đôi hoa đào bình thường được trồng, giá lại cao ngất ngưỡng. Nhớ lời bạn chàng dừng lại xem. Trong chợ tiếng ông già vang lên:

– Ai hoa đào không? Hoa đào nầy rất linh thiêng hiệu nghiệm đem lại may mắn cho gia chủ: Ai cầu tài được tài, ai cầu lộc được lộc, ai cầu duyên được duyên, linh nghiệm vô cùng, mỗi hoa một lượng vàng.

Dân trong chợ nghe rao thì phì cười, bảo sao mắc thế liệu có linh nghiệm như lời nói không, có người lại chế nhạo ông già, nếu đúng như lời rao sao ông không để ở nhà mà hưởng bán chi cho thiên hạ hưởng phước thay mình. Ông già không nói gì trước những lời đàm tiếu dị nghị đó mà vẫn bình thản rao bán như cũ. Thôi Hộ thấy chuyện cũng lạ nhưng cảm thấy không liên quan đến mình hơn nữa muốn mua cũng không có tiền, chàng bước tới lấy trong túi vải mấy đồng tiền trao cho ông già:

– Ông lão ơi,  tiểu sinh thật sự không đủ tiền để mua hoa đào giúp ông, tiểu sinh có mấy đồng tiền xin tặng ông uống nước vậy.

Ông già xua tay không nhận:

– Cám ơn công tử, lão không nhận đâu. Lão muốn đem cái may mắn đến cho mọi người xem ra không ai tin cả. Họ chê mắc ư? Với một lượng vàng để đổi lấy được tài lộc, tình duyên cho cả một đời xem ra lão bán còn quả rẻ. Thói đời người ta chỉ nghĩ đền cái lợi trước mắt chứ có ai nghĩ tới chuyện lâu dài đâu. Xem ra chỉ có công tử là người hiểu chuyện mà thôi. Tiếc thay tiếc thay.

Thôi Hộ từ giã ông già bán hoa định đi thì ông lão kêu lại:

– Ta xem ra công tử đang có chuyện cần phải đi. Nghĩ tấm lòng của công tử xin nhận một cánh hoa đào của lão, tin hay không tin sự hiệu nghiệm của nó tùy công tử vậy, sẽ có lúc công tử cần đến nó, xin hãy nhớ lời của lão.

Chàng chưa kịp nói lời nào, ông lão đã ngắt cánh hoa đào dúi vào tay chàng rồi đi thẳng. Bên tai chàng chỉ còn nghe câu hát của ông già mỗi lúc một xa:

Hoa Đào một cánh se duyên

Tơ hồng khéo buộc phỉ nguyền lứa đôi

Thôi Hộ đứng tần ngần nhìn theo ông lão, không hiểu ông lão muốn gởi gấm điều gì qua hai câu hát đó, ông hát cho vui hay ám chỉ chuyện của mình? Chuyện mà Đào Minh nói với mình có phải là chuyện nầy chăng?

Đi một đỗi nữa đến thôn Đào Hoa, khác với cảnh đìu hiu vắng vẻ tháng trước, chàng thấy nhiều người ra vào cổng trang viên, nét mặt lộ vẻ lo âu, vội vã, chàng ngạc nhiên chận một người thanh niên đang đi tới hỏi điều gì đang xảy ra, anh ta gạt ngang rồi cắm cúi vội vã đi. Tần ngần một chút chàng lại thấy một ông lão vẻ mặt phúc hậu bước ra cổng mặt buồn bã như đang chờ đợi điều gì chốc lát quay lưng định bước vào trong, Thôi Hộ bước nhanh tới hỏi thăm, ông lão nhìn chàng lắc đầu nói:

– Gia đình lão đang có chuyện buồn, công tử là người ngoài không nên quan tâm làm chi cho mệt lòng.

Thôi Hộ vẫn tha thiết hỏi nguyên do, ông lão đành phải nói:

– Con gái lão đang bệnh nặng, lão nhờ gia nhân đi khắp đang tìm người có tên Thôi Hộ, nếu không tìm được người nầy chắc tính mạng con lão nguy mất.

Chàng ngạc nhiên quá đỗi nói chính mình là Thôi Hộ. Ông lão sửng sốt nắm chặt lấy tay chàng hỏi có phải là người viết bài thơ dán trước cửa tháng trước phải không? Thôi Hộ gật đầu, ông lão bỗng rơi nước mắt:

– Công tử đã hại chết con gái lão rồi.

Rồi ông lão kể lại cho chàng nghe. Hôm thanh minh gia đình lão về quê để tảo mộ người thân, khi về nhà thấy có bài thơ dán trước cửa, ý tình thật tha thiết nhớ nhung, cô gái biết đó là bài thơ của người khách du xuân năm ngoái trở lại  tìm nàng nhưng nàng đã vắng bóng nên để lại bài thơ gởi gấm niềm bâng khuâng thương nhớ. Đọc xong bài thơ, hiểu được tình cảm của chàng trai đối với mình, con lão buồn bã thở dài, hối tiếc cho duyên phận bẽ bàng của mình. Ngày qua ngày nó mòn mỏi đợi trông người khách năm nào trở lại nhưng vẫn vô vọng, dung nhan ngày càng tiều tụy, cuộc sống giờ như chỉ mành treo chuông mà thôi.

Thôi Hộ nghe chuyện thì ân hận vô cùng vì bài thơ mình viết mà thiếu nữ sắp chết mang theo mối tuyệt tình khôn khuôi. Chàng theo ông lão bèn bước vào trong quỳ xuống cạnh giường nàng, ôm lấy cái thi thể bắt đầu lạnh giá của thiếu nữ mà khóc lóc thảm thiết. Nước mắt của Thôi Hộ rơi xuống thi thể người con gái như minh chứng cho một tình yêu oan trái.

Chàng vô cùng đau xót khẽ gọi:

– Đào nương ơi! Ta là Thôi Hộ đây, Thôi Hộ đã đến với nàng rồi đây.

Cái xác khô héo mòn mỏi ấy vẫn bất động lạnh giá, chàng bỗng nhớ lời ông lão gặp ở Lam Kiều, lấy vội cánh hoa đào trong túi vải đặt lên ngực nàng, một lát sau kỳ lạ thay ngực nàng bắt đầu đập mạnh trở lại, cơ thể nóng dần lên, gương mặt đã thoáng nét hồng, chàng mừng quá lay gọi thiếu nữ nhưng không biết sao cô vẫn nằm im bất động không mở mắt, ông lão cũng mừng rỡ ngạc nhiên không kém. Thôi Hộ chợt nghĩ ra điều gì, bèn lấy bức tranh trong ống tre treo lên tường, xin người nhà chén nước để pha mực. Lần nầy thì ngọn bút lông của chàng chấm phá nhanh trên bức tranh, hoàn chỉnh phần khiếm khuyết của nó. Thật diệu kỳ khi đôi mắt trên bức họa vừa vẽ xong thì bức tranh sống động hẳn lên, cô gái đẹp như hoa đào trong tranh như nhìn chàng đang mỉm cười e lệ cũng là lúc cô gái nằm bất động trên giường bệnh như bỗng bừng tỉnh giấc nồng giống như mới trải qua một giấc ngủ dài, nàng  từ từ mở mắt, khuôn mặt ửng lên màu hoa đào đầy sức sống. Thôi Hộ mừng rỡ vô cùng, quỳ xuống bên cạnh thiếu nữ, cầm lấy tay nàng run run nói:

– Cám ơn nàng đã sống lại, cám ơn nàng đã vì ta mà tỉnh giấc. Nàng biết ta nhớ thương nàng biết dường nào. Từ nay nàng cho ta được gần gũi chăm sóc nàng đến suốt cuộc đời nhé.

Cô gái để yên tay mình trong bàn tay ấm áp của Thôi Hộ gật đầu nhẹ, mặt ửng lên niềm hạnh phúc vô biên. Lúc đó Thôi Hộ mới hiểu được lời của Đào Minh, người chàng gặp ở Lam Kiều chính là Nguyệt Lão và cánh hoa đào là dây tơ hồng kết nối hai con người yêu nhau đến được gần nhau.

Hoa đào vườn cũ ngoài kia vẫn còn những cành hoa đang khoe sắc.

Một cuộc sống mới đang đón đợi đôi uyên ương phía trước.

 NGUYỄN AN BÌNH

____________________________________________________________

(1) Thôi Hộ: (sinh vào khoảng trước sau năm 804 cuối thời Trinh Nguyên, đời Đường Đức Tông), tự Ân Công, người quận Bác Lăng, nay là Định huyện, tỉnh Trực Lệ. Lận đận trên đường thi cử, mãi đến năm thứ 12 niên hiệu Trinh Nguyên(796) mới đậu tiến sĩ, sau cùng làm đến tiết độ sứ Lĩnh Nam. Nguyễn Du trong Truyện Kiều có lấy sự tích nầy qua hai câu:

Trước sau nào thấy bóng người

Hoa Đào năm ngoái còn cười gió đông.

                        Letting Go – Tranh: John Dutchart, Netherlands (Nguồn: www.saatchiart.com)

-Em đang ở đâu?

-Phi trường.

-Phi trường nào?

-Phi trường… à! thiệt tình em không  biết tên, nhưng là nơi đưa em trở về nhà.

-Em điên hả?

-!!!

-Tại sao em không nói với anh tiếng nào mà bỏ đi. Đi với ai? Đi đâu? Đi hồi nào?

-Em đi hai ngày rồi mà đến hôm nay anh mới hỏi đi hồi nào? Có nghĩa là mấy ngày nay, bạn bè của anh là số một, còn vợ anh là con số zero.

-Em nói gì lạ vậy?

-Lạ lắm à? vậy mỗi khi đoàn xe bắt đầu cuộc hành trình, anh có biết em ngồi trên chiếc xe nào không?

-!!!

-Anh chạy tới, chạy lui lo cho mọi người, chị  Cư hay bị buồn nôn thì ngồi ghế trên đi, thằng Mạnh qua đây ngồi với vợ cho có đôi có cặp, cháu Dung hay mệt ngồi cạnh cửa sổ cho thoáng mắt. Còn vợ anh thì sao? Em cũng yếu đuối, em cũng thường bị say xe nhưng chẳng thấy anh nhìn tới đến nỗi chị Vân kéo tay em ngồi vào băng ghế chót, miệng lầm bầm, ông chồng của bà  tào lao thiên địa hết chỗ nói, xếp chỗ cho người này, người nọ mà quên mất tiêu vợ mình. Không biết ai ở phía trước bật cười thành tiếng với giọng bông đùa:

-Ở nhà lo cho vợ hoài cũng chán, lâu lâu cho ổng ra  “exit” một bữa chứ.

 Cả đám cười vang vui vẻ, nhưng lòng dạ em như có ai vừa nhéo một cái đau điếng.  Trên đường đi, anh từ chiếc xe phía trước gọi máy chọc ghẹo bạn bè trên xe phía  sau nhưng không hề quan tâm đến em dù chỉ một câu hỏi khôi hài? Thật tình chưa bao giờ  em bị anh đối xử tệ như  thế? Buổi tối trước đó, khi đưa anh chị Đôn, anh chị Nguyên và em ra xe để đến nhà anh Quý, em than nhức đầu anh chỉ hỏi qua loa, có đem theo thuốc không rồi quày quả trở vào nhà.

-Thì tại em, khi không qua bên nhà anh Quý!

-Tại anh ham mê bạn bè, đừng đổ tội cho em.  Em chỉ làm đúng theo sự sắp xếp của nhóm. Anh nhớ không, buổi tối đầu tiên khi vừa đến nơi anh nói, em qua nhà anh chị Quý trước, anh ở lại nhậu với tụi nó, mai anh qua bên đó với em. Nhưng tối hôm sau và hai tối kế tiếp anh vẫn miệt mài bên mâm rượu cho đêm đêm em thấy mình lạc lõng đến vô duyên giữa những cặp vợ chồng đi đi, về về có nhau để rồi em tự hỏi, chồng mình đâu, sao mình  chẳng khác nào một góa phụ cô đơn?  Không biết các anh chị khác nghĩ gì khi thấy hai đứa  mình mỗi người ở một chỗ. Có lẽ họ đang xầm xì với nhau, chắc vợ chồng ông Tranh có vấn đề.  Em đau lắm anh à. Với tâm trạng như thế nên những phong cảnh hữu tình mà mấy ngày trước em nôn nao, mong ước sớm được đặt chân đến sao bây giờ bỗng trở nên tầm thường, nhạt nhẽo, đúng như câu nói  “người buồn cảnh có vui đâu bao giờ”?

-Nãy giờ em chỉ toàn kiếm chuyện trách anh nhưng chưa trả lời cho anh biết em đã đi đâu? Đi với ai?

-Điều đó có thật sự quan trọng đối với anh không? Thôi! máy bay sắp cất cánh rồi, em tắt máy đây. Anh cứ yên tâm ở đó thêm vài ngày mà tận hưởng cuộc vui.

-Em! Em!!

Diên bỏ điện thoại vào chiếc xách tay, lòng chợt xót xa khi nhớ lại ánh mắt như phủ sương mù của Tranh khi người bạn vừa được Tranh giới thiệu với Diên cất tiếng hỏi “Nghe nói, Tranh mới bảo lãnh chị sang đây có vài năm.  À! lúc còn ở Việt Nam chị ở đâu? Tôi thấy chị có vẻ quen  quen”. Diên mỉm cười ra vẻ thân mật “Còn tôi thì thấy anh lạ hoắc”, rồi nhanh chân chen vào bếp, đon đả hỏi “các chị có gì cho em làm không?” mà trong lòng thấp thỏm lo âu. Và nỗi lo âu của Diên không phải là vớ vẩn khi thái độ của Tranh đối với Diên lạnh nhạt đến tàn nhẫn.

                                                ***

-Hết chai này tao phải về.

-Cái thằng “thờ bà”. Vợ mới gọi một tiếng là quýnh đít lên.

Chín đứng lên, vừa cho tay vào túi quần tìm chìa khóa, vừa nói:

-Tao hỏi mày, nếu tao bệnh nằm chỗ mày tới thăm tao được mấy lần? Ngay cả anh chị  em của tao cũng vậy, giỏi lắm một tuần một lần. Nhưng vợ tao sẽ là người cận kề chăm sóc tao từng giờ, từng phút. Bởi vậy, tao đâu dám làm cho vợ tao giận.

Đám bạn, người xua tay, người mắng nhiếc:

-Đồ sợ vợ.

Chín cười ha hả trước khi bước đi:

-Tao xin bật mí một bí mật của tao. Qua kinh nghiệm của nhiều năm sợ vợ, tao nhận thấy mình càng sợ vợ, vợ càng thương.

Có tiếng phản đối:

-Mình là mày chứ không phải tụi tao đâu, chớ có quơ đũa cả nắm “con”.

Lợi dụng lúc mọi người đang lao xao lời qua tiếng lại, Tranh đứng lên đi về phía nhà vệ sinh nhưng lại vòng qua cửa hông ra khỏi tiệm. Gặp Tranh ngoài bãi đậu xe, Chín ngửa mặt cười thích thú:

-Ha Ha!!! Bây giờ tôi mới biết, có người sợ vợ còn hơn tôi. Vợ chưa kêu đã lo chạy về trước.

Rồi Chín đổi giọng tâm sự:

-Thật ra, tôi rất quý bạn bè nhưng vợ con là quan trọng nhất. Tôi hằng tâm niệm, đừng bao giờ để lời nói của người khác ảnh hưởng đến lập trường của mình mà gia đình mất hạnh phúc.

Từ giã Chín, Tranh lầm lũi bước đi, mang theo câu nói của Chín với cõi lòng nặng trĩu. Những ngày trông ngóng tin Diên, Tranh thường tìm đến bạn bè như một cách giải sầu nhưng cuối cùng lại thấy mình cô đơn quá đỗi giữa đám đông nhốn nháo nói cười. Tranh về nhà,  căn nhà trống trải, lạnh lẽo đến rợn người, một cái lạnh tỏa ra từ sâu thẳm của tâm hồn. Ngày hôm đó, ngay khi buông  điện thoại xuống, Tranh biết mình  đã sai. Tưởng chuyến du lịch này sẽ mang niềm vui đến cho Diên nhưng không ngờ, chỉ một câu hỏi  -có thể là xã giao- của một người bạn lâu ngày không gặp mà Tranh hằn hộc rạch một vết thương lên trái tim vốn đã có nhiều vết cắt của vợ. Với niềm hối hận xâu xé trong lòng, Tranh nghĩ hoài vẫn không hiểu được mình. Đã  từng nói với Diên câu nói như đinh đóng cột  “anh không bao giờ hối hận”, có nghĩa là Tranh đã quyết định chấp nhận tất cả những gì thuộc về vợ mình. Nhưng  cứ mỗi lần nghe câu nói nào đó vô tình chạm đến cái quá khứ mà cả hai cố tình đóng kín, Tranh lại giật mình đặt câu hỏi “biết đâu người đàn ông này cũng đã từng có lần choàng vai ôm lấy Diên bên chiếc bàn chất đầy bia rượu dưới ánh đèn mờ mờ trong bóng đêm tội lỗi?”. Thế là ngay tức khắc Tranh có cảm tưởng như những người  chung quanh đều biết rõ lai lịch của Diên và họ đang cười chế nhạo “cái thằng khờ, hết người hay sao mà lại rước hạng gái đó về làm vợ” như họ hàng của Tranh đã gay gắt chỉ trích. 

Hôm trở về nhà với bó hoa dành cho Diên như một lời tạ lỗi, Tranh bàng hoàng khi  bước vào phòng nhìn thấy cái tủ áo của Diên trống trơn. Tranh hốt hoảng gọi điện thoại tìm kiếm nhưng Diên không một lần trả lời. Tranh biết Diên đang giận và nỗi giận hờn này không giống những lần khác nên Diên quyết chí im lặng mặc cho Tranh nằn nì xin lỗi. Suốt tuần, mỗi ngày Tranh đều gọi điện thoại để nghe tiếng chuông reo lanh lảnh không người trả lời, rồi buồn bã để lại tin nhắn. Và cũng một tuần nay, đêm nào Tranh cũng lấy trang giấy cắt ra từ tờ báo cũ mà Diên cố tình đặt trên chiếc bàn con, sát bên đầu giường cho Tranh đọc. Trang báo có mục giải đáp tâm tình với hàng chữ “Làm sao để quên được quá khứ của vợ”. Trong đó, một người đàn ông sáu mươi hai tuổi đang bị giằng co với ý định ly dị vợ chỉ vì bị bạn bè nhạo báng ông có học thức, đẹp trai mà lại lấy một bà “me Mỹ”.  Mặc cảm phát sinh từ câu nói ấy khiến gia đình không có được một ngày an vui, và vì không chịu đựng nổi cái địa ngục trần gian ấy nên ông có ý định ly dị nhưng đồng thời lại bị ray rứt trong lòng vì suốt ba mươi tám năm chung sống, vợ ông đúng nghĩa là người vợ hiền, cả đời  không đua đòi ăn diện, chỉ biết yêu thương, lo lắng, chăm sóc chồng con. Câu trả lời của người phụ trách như một cái tát làm cho Tranh sững người sực tỉnh. “Ba mươi tám năm tình nghĩa vợ chồng. Ngần ấy thời gian, bà đã chứng tỏ cho ông thấy bà là một người vợ hiền. Vậy mà bây giờ chỉ vì hai chữ “me Mỹ” đầy ác ý của người nào đó ông lại có ý nghĩ ly dị -chắc là để giữ gìn thể diện cho ông-  tôi thật sự bất nhẫn trước sự bất công và tàn nhẫn của ông đối với người vợ tấm mẵn hơn nửa đời người gắn bó với ông qua bao nhiêu dâu bể của cuộc đời. Xin ông bình tâm suy nghĩ và thử một lần hỏi lại lương tâm của chính mình. Nếu thật sự lương tâm của ông vẫn còn đó thì tôi tin rằng ông sẽ câu trả lời chính xác chứ không cần phải hỏi ai cả”.

Những dòng chữ như muối xát trong lòng để  Tranh nhận ra sự vô lý của mình không chịu nhìn thấy tình yêu đậm đà của vợ mà lại bị cuốn theo dòng dư luận vô tình, vô cảm. Cùng với nỗi ăn năn, ray rứt, đêm từng đêm Tranh vẫn thầm thì “Diên ơi! về với anh đi, anh nhớ em quá”. Mỗi ngày, Tranh gửi câu nhắn này cho Diên với niềm hy vọng Diên sẽ nghe thấy mà xiêu lòng trở về với anh.

***

“Diên ơi về với anh đi, anh nhớ em quá”. Diên đóng điện thoại cầm tay, khép mắt lại để thấy mình rơi vào bóng tối thăm thẳm và lòng tự hỏi lòng, bên kia bờ thương nhớ của Tranh là gì. Là mặc cảm? Là đớn đau? Là oán trách?. Nhưng Tranh ơi! mặc cảm của anh sao to lớn bằng mặc cảm của em. Đau đớn của anh cũng đâu thể sánh với nỗi đớn đau xâu xé em từng đêm qua những dòng nước mắt không bao giờ cạn. Còn lời oán trách của em mấy sông, mấy biển cũng không chứa hết. Em oán trách số phận mình. Cái số phận bắt em phải sinh ra trong một gia đình nghèo khổ. Cái số phận bắt em phải sớm rời bỏ trường lớp, trở thành một kẻ thất học để khi tìm việc làm thì còn có nơi nào ngoài cái quán bia -mà người ta thường gọi là bia ôm- nơi em có thể kiếm được nhiều tiền nhờ vào sự hào phóng của những người đàn ông phong lưu. Cũng may trời còn thương xót nên cho em chút nhan sắc để đền bù cái số bần khổ. Nhờ đó mà vừa mới nhìn thấy em, mắt anh không thể rời và mỗi ngày anh đến quán chỉ để lặng lẽ ngắm em lăng xăng, bận rộn với công việc  mà người đời thường bỉu môi khinh rẻ. Những cô bạn đồng nghiệp thì thầm xúi  giục em “dịp may hiếm có, mày phải thẳng tay moi tiền thằng khờ si tình này”. Em chưa đánh mất lương tâm vì đồng tiền nên không dám giả trá, lọc lừa trên tình cảm chân thật của anh. Cũng vì thế mà khi anh ngỏ ý muốn tiến tới hôn nhân với em  -một cô gái đã từng trải đời- em thẳng thắn trả lời:

“Em không phải là con gái nhà lành. Rồi anh sẽ hối hận”.

Anh nắm lấy tay em với nỗi xúc động tràn đầy trong đôi mắt:

 “Sự thành thật của em là câu trả lời của anh. Không bao giờ anh hối hận”.

Và rồi đám cưới diễn ra vào chuyến trở về Việt Nam lần thứ năm của anh. Ba má em cứ ngơ ngẩn hỏi nhau là sự thật hay chỉ là một giấc mơ?. Còn em thì em tin vào tình yêu mãnh liệt và chân thành của anh.

Hai năm sau em được sang Mỹ để đoàn tụ với anh. Em thật sự hạnh phúc trong tình yêu nồng nàn của anh. Dù vậy, cái quá khứ mà em và anh đồng ý khóa chặt vẫn đôi  lần lại trở về với em qua những giấc mơ hãi hùng. Em cố gắng rất nhiều trong lời cầu nguyện hàng ngày để được như lời anh từng nói một cách chắn chắn “anh đã quên những gì không đáng nhớ”. Nhưng một lần nào đó trong bữa tiệc cuối năm ở nhà cô Thảo, phe đàn ông tranh nhau khoe khoang thành tích ăn chơi khi về Việt Nam, trong lúc câu chuyện đang sôi nổi, một người nào đó vênh vang phát biểu “ối! mấy con nhỏ ở quán bia ôm, tao thảy cho một xấp tiền muốn làm gì mà không được, chỉ cần búng tay một cái…”.  Vì  câu nói ấy mà trên đường trở về nhà anh nạt nộ, hùng hổ với em khi em nhẹ nhàng hỏi anh có mệt không. Em có phải là cô gái bia ôm trong câu chuyện nổ như sấm của người đàn ông mà chúng mình chưa từng quen biết đâu, sao anh lại  trút sự giận dữ lên em. Thì ra, cái quá khứ mà anh đã từng bảo em phải vất bỏ sau lưng vẫn lồng lộng trong trí nhớ của anh. Về đến nhà, anh đập phá những gì có thể đập phá được rồi lạnh lùng bỏ đi suốt ba ngày. Em không trách anh, bởi chính em cũng chưa hoàn toàn quên được huống gì anh. Em kiên nhẫn, nhịn nhục đợi chờ anh cũng như chờ cơn bão giông sẽ phủ xuống đời mình. Nhưng may mắn thay, bước chân trở về của anh không mang theo giông bão mà bằng vòng tay bao dung, anh ôm chặt lấy em, vỗ nhẹ vào lưng em giọng mềm mại, ngọt ngào “mình quên hết nha em”. Em gật đầu lau nước mắt với lòng biết ơn sâu sắc. Nhưng biến cố vừa xảy ra cho em biết chữ quên đó khó khăn biết chừng nào để mình có thể thực hiện được lời giao hứa.  Bởi những gì anh hành xử đã gieo vào lòng em một nỗi lo sợ -dường như anh đang lựa chọn một cuộc hành trình không có bóng dáng em để anh khỏi phải bị giằng co giữa tình yêu và danh dự, thể diện của chính anh!.

         Diên tựa đầu vào khung cửa, nhìn cảnh vật chung quanh như nhòe đi trong cơn mưa chiều vội vã mà cảm thấy cuộc đời mình hình như cũng nhạt nhòa theo những vui buồn bất chợt của Tranh. Hơn bao giờ hết, Diên nhận ra nhược điểm của chồng mình. Tranh không còn trẻ nhưng lại ham vui, thích đàn đúm với bạn bè như chàng thanh niên vừa mới lớn. Và để thực hiện một lời hứa, Tranh dễ dàng bỏ Diên thui thủi một mình trên giường bệnh trong căn nhà vắng vẻ giữa đêm khuya. Vì thể diện, vì danh dự, trong một tích tắc Tranh có thể trở mặt với Diên không cần suy nghĩ.  Bản tính của Tranh là như thế. Chắc chắn không thể thay đổi được. Diên hy vọng lần này mình sẽ không xiêu lòng vì câu nói  của Tranh “Diên ơi về với anh đi, anh nhớ em quá”. Bởi vì, ngay giây phút này Diên đã có một  sự lựa chọn. Một chọn lựa phải có. Mình buông tay nhau đi Tranh ơi! []

Ngân Bình