Stuttgart, Đức. Ibidem Press. 2024. 266 trang.
(Chuyển ngữ tiếng Việt: Gemini; Hiệu đính (và chịu trách nhiệm): T.Vấn)
Những Ngày Tăm Tối, Một Dân Tộc Kiên Cường: Những Câu Chuyện Từ Một Ukraine Bị Bao Phủ Bởi Chiến Tranh
Tác giả: Orysia Hrudka & Bohdan Ben
Stuttgart, Đức. Ibidem Press. 2024. 266 trang.
Cuốn sách “Những Ngày Tăm Tối, Một Dân Tộc Kiên Cường” chứa đựng những câu chuyện mắt thấy tai nghe về sự kiên cường, sinh tồn và bản lĩnh, khắc họa sự sáng tạo, ý chí kiên định cùng tinh thần bất khuất mà mỗi người dân Ukraine đã thể hiện kể từ ngày 24 tháng 2 năm 2022. Được chấp bút bởi hai nhà báo của Euromaidan Press — Orysia Hrudka và Bohdan Ben — cuốn sách “Những Ngày Tối Tăm” cung cấp bối cảnh xã hội, chính trị và kinh tế của cuộc sống ở Ukraine trong thời chiến. Hrudka và Ben tập trung vào những con người thuộc các tầng lớp xã hội và nền tảng kinh tế khác nhau, những người mà mục tiêu từ những ngày đầu chiến tranh không chỉ là cứu Ukraine mà còn là cứu đồng bào, bảo tồn văn hóa Ukraine, và chứng kiến Ukraine bước vào một kỷ nguyên mới của độc lập và chủ quyền, thoát khỏi những gông cùm lịch sử mà ảnh hưởng của Nga luôn đặt lên đất đai, tài nguyên và con người Ukraine.
Sức Sống Bất Diệt Giữa Nguy Khốn
Giống như cuốn Ukrainian Portraits (2023) của Marina Sonkina, Dark Days (Những Ngày Tăm Tối) ôm trọn một chủ đề dễ dàng áp dụng cho hầu hết các câu chuyện Ukraine được dịch và xuất bản trong cuộc xâm lược toàn diện: cuộc sống vẫn tiếp diễn và con người vẫn thích nghi, bất chấp những thử thách và gian nan bủa vây họ. Hrudka và Ben lồng ghép những câu chuyện về các doanh nhân đã biến nhà hàng thành công của mình thành các dịch vụ ăn uống do tình nguyện viên điều hành, cung cấp thức ăn cho thành phố Chernihiv bị bao vây. Những doanh nhân khác lại đảm nhận nhiệm vụ sơ tán thi thể của những người lính tử trận, đối mặt với nguy hiểm từ pháo binh và quân đội Nga. Trong những câu chuyện khác, những người tản cư trong nước đến các thành phố và làng mạc, hoàn toàn phụ thuộc vào lòng tốt của người khác, nhưng họ vẫn đặt lý tưởng của Ukraine lên trên những lo lắng cá nhân bằng cách hỏi xem họ có thể sử dụng kỹ năng kỹ thuật và chuyên môn của mình để hỗ trợ nỗ lực chiến tranh như thế nào.
Tuy nhiên, việc cuốn “Những Ngày Tăm Tối, Một Dân Tộc Kiên Cường” tồn tại cũng là một minh chứng cho nhu cầu về văn học và sự sáng tạo trong thời chiến. Như nghệ sĩ và nhạc sĩ Ukraine Hryhoriy Lukyanenko đã khẳng định trong tiểu luận “Bài Hát Sẽ Còn Mãi”: “Ngay cả trong thời chiến, việc nuôi dưỡng văn hóa là vô cùng quan trọng. Bởi vì chúng ta chủ yếu chiến đấu vì văn hóa của mình.” Tình cảm này vang vọng với những nỗ lực quy mô lớn của các nhà văn tiểu thuyết, phi hư cấu và thơ ca Ukraine – và cả những người dịch của họ – những người đã làm việc không mệt mỏi để cho thế giới thấy cái giá thực sự về con người và văn hóa của cuộc chiến, cũng như những tác động kinh tế-xã hội và môi trường của nó. Các tác phẩm của họ đã đóng góp đáng kể vào việc giải thực dân hóa kho tàng văn học thế giới, vốn chủ yếu tập trung – cho đến gần đây – vào những đóng góp của các nhà văn Nga. Những tổng hợp của Hrudka và Ben là một đóng góp quan trọng cho kho tàng này. Các câu chuyện trong sách là những ghi chép độc đáo, công khai chống lại làn sóng tuyên truyền phi nhân tính của Nga đã thâm nhập vào các cơ quan truyền thông và ảnh hưởng đến các chính phủ trên toàn cầu.
Tiếng Vọng Của Lòng Dũng Cảm Và Sự Hy Sinh
Khi những tội ác ở Ukraine dần phai nhạt khỏi các bản tin và dòng tiêu đề, và khi viện trợ quân sự và nhân đạo từ Mỹ và châu Âu một lần nữa trở thành điểm nóng chính trị, những tác phẩm của Hrudka và Ben càng trở nên quan trọng hơn. Các tiểu luận như “Xạ Thủ-Thần Học Gia” khắc họa cách việc gây quỹ cho trang thiết bị – bao gồm cả súng bắn tỉa uy lực – trở thành một mục tiêu chung cho các cá nhân và cộng đồng trên khắp Ukraine. Trong “Xạ Thủ-Thần Học Gia”, nhà thần học trở thành xạ thủ Yuriy Chornomorets chia sẻ kinh nghiệm của mình trong việc tìm mua vũ khí và giúp thành lập nhiều trung đội khác nhau. “Họ nghĩ tôi có thể tìm mua bất cứ thứ gì, nhưng tôi không thể,” Chornomorets nói. Ông thừa nhận rằng ông chỉ có thể “tìm thấy vũ khí có sẵn trên thị trường dân sự,” bao gồm “một loạt súng bắn tỉa và các loại súng khác – tất cả đều có thể mua được sau khi vượt qua các bài kiểm tra sức khỏe tâm lý.”
Hrudka và Ben cũng khắc họa một cách tuyệt vời lòng vị tha của người Ukraine qua những bài viết như “Đôi Cánh”. “Đôi Cánh” theo chân Maria Berlinska, người đã tình nguyện gia nhập lực lượng vũ trang Ukraine vào năm 2015. Kinh nghiệm của cô mang đến cái nhìn cực kỳ sâu sắc về cuộc xâm lược toàn diện và những hậu quả toàn cầu của nó: “Những người lính Ukraine đang mua thời gian, không chỉ cho gia đình họ, bằng cái giá của sinh mạng và sức khỏe, họ đang mua thời gian cho toàn bộ thế giới văn minh phương Tây.” Câu chuyện của Maria phản chiếu câu chuyện của Serhiy, một nhiếp ảnh gia chuyển nghề thành người điều khiển máy bay không người lái, người sử dụng kỹ năng của mình để chống lại sự gây hấn của Nga. “Đôi Cánh” làm nổi bật các chiến thuật chiến tranh bằng máy bay không người lái đã, theo nhiều cách, cách mạng hóa và định nghĩa lại chiến tranh hiện đại. Tuy nhiên, đỉnh cao của tiểu luận là lời giải thích sắc bén, rõ ràng về công việc đổi mới và tài tình của các kỹ sư Ukraine trong việc phát triển và hiện đại hóa vũ khí quân sự của Ukraine.
Tầm Quan Trọng Của Tường Thuật Trung Thực
“Những Ngày Tăm Tối, Con Người Kiên Cường” là một minh chứng cho lòng dũng cảm. Cuốn sách tràn đầy sự can trường, không chỉ từ những người lính và tình nguyện viên của Ukraine mà còn từ những phóng viên như Hrudka và Ben, những người dám dấn thân vào các thành phố bị chiến tranh tàn phá như Irpin, Chernihiv và các vùng khác của Ukraine để mang đến những phóng sự chân thực, trung thực và đầy sức sống. Trong cuốn sách mang tính định hình này, Orysia Hrudka và Bohdan Ben không chỉ thay đổi cách thức đưa tin từ Ukraine mà còn nâng cao chất lượng – và tầm quan trọng – của thể loại phi hư cấu trong thời điểm then chốt này trong lịch sử và sự tồn tại của Ukraine. (Ghi chú biên tập: Số báo tháng 7 năm 2022 của WLT về thành phố đã đăng các câu chuyện mắt thấy tai nghe từ Odesa và Kharkiv.)
Nicole Yurcaba (Đại học Southern New Hampshire)
_________________________________
Chú Thích Về Nhân Vật, Địa Danh và Sự Kiện
(Do Gemini và T.Vấn thực hiện)
(Dưới đây là phần giải thích chi tiết về các nhân danh, địa danh và Sự Kiện nổi bật được nhắc đến trong bài báo):
- Orysia Hrudka & Bohdan Ben: Hai tác giả của cuốn sách “Những Ngày Tăm Tối, Con Người Kiên Cường” (Dark Days, Determined People). Họ là những nhà báo của Euromaidan Press, những người đã dấn thân vào các vùng chiến sự ở Ukraine để ghi lại những câu chuyện chân thực.
- Euromaidan Press: Một cơ quan truyền thông độc lập của Ukraine, nổi tiếng với việc đưa tin về các sự kiện liên quan đến Ukraine, đặc biệt là sau phong trào Euromaidan năm 2013-2014 và cuộc xung đột với Nga.
- Ngày 24 tháng 2 năm 2022: Đây là ngày Nga phát động cuộc xâm lược toàn diện Ukraine, đánh dấu một cột mốc bi thảm và thay đổi lịch sử của đất nước này.
- Marina Sonkina & Ukrainian Portraits (2023): Marina Sonkina là tác giả của cuốn sách Ukrainian Portraits, một tác phẩm được nhắc đến để so sánh với Dark Days, Determined People về chủ đề phản ánh sự kiên cường và khả năng thích nghi của người dân Ukraine trong chiến tranh.
- Chernihiv: Một thành phố ở miền bắc Ukraine, từng bị quân đội Nga bao vây và hứng chịu nhiều thiệt hại nặng nề trong những ngày đầu của cuộc xâm lược. Bài báo nhắc đến việc các doanh nhân đã biến nhà hàng thành trung tâm cung cấp lương thực cho người dân thành phố này.
- Hryhoriy Lukyanenko: Một nghệ sĩ và nhạc sĩ Ukraine. Lời trích dẫn của ông trong tiểu luận “Bài Hát Sẽ Còn Mãi” nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì và phát triển văn hóa ngay cả trong thời chiến, bởi vì “chúng ta chủ yếu chiến đấu vì văn hóa của mình”.
- “Xạ Thủ-Thần Học Gia” (Sniper-Theologian): Tên một tiểu luận trong cuốn sách của Hrudka và Ben. Tiểu luận này kể về câu chuyện của Yuriy Chornomorets, một nhà thần học đã trở thành xạ thủ và tham gia vào việc tìm kiếm vũ khí, thành lập các trung đội.
- Yuriy Chornomorets: Nhân vật chính trong tiểu luận “Xạ Thủ-Thần Học Gia”, một nhà thần học đã trở thành xạ thủ, chia sẻ kinh nghiệm cá nhân về việc tự trang bị vũ khí và tham gia chiến đấu.
- “Đôi Cánh” (Wings): Tên một tiểu luận khác trong cuốn sách, tập trung vào câu chuyện của Maria Berlinska và Serhiy.
- Maria Berlinska: Một phụ nữ đã tình nguyện gia nhập lực lượng vũ trang Ukraine vào năm 2015. Câu chuyện của cô trong tiểu luận “Đôi Cánh” mang đến cái nhìn sâu sắc về cuộc xâm lược và những ý nghĩa toàn cầu của nó, đặc biệt là việc người lính Ukraine đang “mua thời gian cho toàn bộ thế giới văn minh phương Tây”.
- Serhiy: Một nhiếp ảnh gia đã chuyển nghề thành người điều khiển máy bay không người lái (drone operator), sử dụng kỹ năng của mình để chống lại quân Nga. Câu chuyện của anh trong “Đôi Cánh” làm nổi bật vai trò của chiến thuật máy bay không người lái trong chiến tranh hiện đại.
- Irpin & Kharkiv: Các thành phố khác của Ukraine cũng bị chiến tranh tàn phá nặng nề, được nhắc đến như những ví dụ về các khu vực mà các phóng viên như Hrudka và Ben đã dấn thân vào để đưa tin. Đặc biệt, WLT’s July 2022 city issue (Số báo tháng 7 năm 2022 của tạp chí WLT) cũng từng đăng tải các câu chuyện từ Odesa và Kharkiv.
- WLT (World Literature Today): Một tạp chí văn học quốc tế uy tín, từng có số báo đặc biệt về các thành phố của Ukraine, cho thấy sự quan tâm toàn cầu đối với tình hình và văn hóa Ukraine.
