Nguyên tác: “The Wannabe Fascists: A Global History of Modern Democracy and Dictatorship“
(Chuyển ngữ tiếng Việt: Gemini; Hiệu đính (và chịu trách nhiệm): T.Vấn)
Giới thiệu tác phẩm
The Wannabe Fascists của Federico Finchelstein
Cuốn sách “The Wannabe Fascists: A Global History of Modern Democracy and Dictatorship” (Những Kẻ Muốn Trở Thành Phát Xít: Lịch sử Toàn cầu về Dân chủ và Chế độ Độc tài Hiện đại) của Giáo sư Federico Finchelstein là một công trình nghiên cứu sắc bén và kịp thời, đi sâu vào bản chất của các phong trào dân túy cực hữu trong thế kỷ 21 và mối quan hệ phức tạp của chúng với chủ nghĩa phát xít lịch sử. Ra mắt vào thời điểm các nền dân chủ trên thế giới đang đối mặt với những thách thức chưa từng có, cuốn sách này cung cấp một cái nhìn sâu sắc về cách thức mà các yếu tố của chủ nghĩa phát xít đang tái xuất hiện và đe dọa các thể chế dân chủ từ bên trong.
Finchelstein lập luận rằng những người được ông gọi là “những kẻ muốn trở thành phát xít” (wannabe fascists)—những nhân vật như Donald Trump ở Mỹ hay Jair Bolsonaro ở Brazil—khác biệt với cả những nhà độc tài phát xít cổ điển và những người dân túy hậu năm 1945. Trong khi những người phát xít thế hệ đầu như Hitler hay Mussolini sẵn sàng phá hủy hoàn toàn nền dân chủ để thiết lập chế độ độc tài toàn trị, và những người dân túy như Juan Perón sau này đã chấp nhận cơ chế bầu cử, thì những kẻ muốn trở thành phát xít lại ở lưng chừng. Họ không hoàn toàn bác bỏ khả năng đảo chính hoặc các hành vi độc tài, nhưng cũng không theo đuổi đến cùng các hệ quả của chúng. Thay vào đó, họ có xu hướng hạ thấp nền dân chủ, hạn chế quyền tự do và quyền lợi, đôi khi thông qua các nỗ lực nổi dậy, nhưng cuối cùng lại “chùn bước” khi đối mặt với hậu quả cuối cùng.
Tuy nhiên, Finchelstein cảnh báo rằng sự phân biệt này không làm giảm đi mối nguy hiểm. Những kẻ muốn trở thành phát xít và những người phát xít thực thụ đều thiếu quan tâm đến các xu hướng độc tài và thường tạo điều kiện cho chúng phát triển. Cuốn sách đặc biệt nhấn mạnh rằng, khácvới dự đoán rằng các nhà lãnh đạo độc tài sẽ bị bỏ rơi khi dự án của họ thất bại, các đồng minh và người ủng hộ của những nhân vật như Trump vẫn trung thành một cách đáng ngạc nhiên. Điều này cho thấy chủ nghĩa “muốn trở thành phát xít” đã định hình nền chính trị hiện tại và sẽ tiếp tục tồn tại.
Finchelstein mở rộng phân tích ra ngoài bối cảnh Hoa Kỳ, chỉ ra rằng hiện tượng này mang tính toàn cầu. Ông phê phán sự thiếu chú ý của truyền thông phương Tây đến các trường hợp như sự đàn áp gia tăng ở Ấn Độ, cách xử lý COVID-19 của Bolsonaro hay sự trỗi dậy của các nhà lãnh đạo “mini-Trumpist” như Nayib Bukele ở El Salvador và liên minh dân túy-tân phát xít ở Ý. Ông khẳng định rằng cuộc tấn công vào nền dân chủ từ bên trong không chỉ là vấn đề của Mỹ mà là một xu hướng toàn cầu, được liên kết chặt chẽ với các hệ tư tưởng lịch sử như chủ nghĩa phát xít.
Cuốn sách cũng đưa ra những bài học lịch sử quan trọng: Khi nền dân chủ vẫn tồn tại và các đặc điểm thiết yếu của nó (bầu cử tự do, đa nguyên, bình đẳng, chống phân biệt chủng tộc, báo chí tự do) bị tấn công từ trên xuống, di sản của chủ nghĩa phát xít vẫn là một mối đe dọa. Finchelstein kết luận rằng chủ nghĩa dân túy của Trump là chương mới nhất trong lịch sử dài của các phong trào này, và dù Trump có thể chỉ là một trong số nhiều người, đóng góp chính của ông ta là đã làm cho chính trị phát xít, độc hại trở nên khả thi trở lại trên phạm vi toàn cầu.
“The Wannabe Fascists” không chỉ là một lời cảnh báo mà còn là một lời kêu gọi hành động. Nó khuyến khích độc giả nhận thức rõ ràng về các mối đe dọa hiện hữu đối với nền dân chủ và hiểu rằng việc bảo vệ nó đòi hỏi sự cảnh giác liên tục từ cả các thể chế và công dân.
Thân thế, sự nghiệp của Giáo sư Federico Finchelstein
Federico Finchelstein là một trong những nhà sử học và học giả hàng đầu thế giới chuyên về chủ nghĩa phát xít, chủ nghĩa dân túy, chế độ độc tài và lịch sử chính trị hiện đại. Ông hiện là Giáo sư Lịch sử tại The New School for Social Research và Eugene Lang College ở Thành phố New York, Hoa Kỳ.
Thân thế và Học vấn: Federico Finchelstein sinh ra tại Argentina. Nền tảng học thuật của ông được xây dựng vững chắc với bằng Tiến sĩ Lịch sử từ Đại học Cornell, nơi ông đã thực hiện các nghiên cứu sâu rộng về các phong trào chính trị cực đoan và độc tài trong thế kỷ 20. Kinh nghiệm sống và nghiên cứu tại Mỹ Latinh, đặc biệt là Argentina—một khu vực có lịch sử phức tạp về dân túy và chế độ độc tài—đã cung cấp cho ông một góc nhìn độc đáo và sâu sắc về các chủ đề này.
Sự nghiệp và Nghiên cứu: Sự nghiệp của Giáo sư Finchelstein tập trung vào việc khám phá mối liên hệ giữa quá khứ và hiện tại của chủ nghĩa phát xít và dân túy. Ông là tác giả của nhiều cuốn sách được giới phê bình đánh giá cao, bao gồm:
- Transatlantic Fascism: Ideology, Violence, and the Sacred in Argentina and Italy, 1919-1945 (2010): Cuốn sách này đã phân tích mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương giữa chủ nghĩa phát xít Ý và các phong trào phát xít ở Argentina.
- The Ideological Origins of the Dirty War: Fascism, Populism, and Dictatorship in Twentieth-Century Argentina (2014): Một nghiên cứu quan trọng về nguồn gốc tư tưởng của “Chiến tranh bẩn thỉu” ở Argentina.
- From Fascism to Populism in History (2017): Cuốn sách này là một phân tích so sánh về sự tiến hóa của chủ nghĩa dân túy từ di sản của chủ nghĩa phát xít.
- A Brief History of Fascist Lies (2020): Khám phá vai trò của sự dối trá và tuyên truyền trong các chế độ phát xít.
- The Wannabe Fascists: A Global History of Modern Democracy and Dictatorship (2024): Cuốn sách mới nhất của ông, tập trung vào chủ nghĩa dân túy cực hữu hiện đại và mối liên hệ của nó với chủ nghĩa phát xít (đã được giới thiệu chi tiết ở trên).
Công trình nghiên cứu của Finchelstein được đặc trưng bởi việc ông sử dụng phương pháp lịch sử so sánh, vượt qua ranh giới địa lý để phân tích các hiện tượng chính trị. Ông đặc biệt quan tâm đến cách thức các yếu tố như sự dối trá toàn trị, sùng bái lãnh đạo, bài ngoại và việc sử dụng bạo lực đã được tái diễn và biến đổi trong các bối cảnh khác nhau.
Ngoài các cuốn sách, Giáo sư Finchelstein còn là một nhà bình luận chính trị tích cực, thường xuyên xuất hiện trên các phương tiện truyền thông quốc tế và đóng góp bài viết cho các tờ báo uy tín như The New York Times, The Washington Post, Los Angeles Times, Project Syndicate và The New Republic. Sự kết hợp giữa nghiên cứu học thuật sâu sắc và khả năng truyền tải ý tưởng đến công chúng rộng rãi đã khiến ông trở thành một tiếng nói quan trọng trong các cuộc tranh luận về dân chủ, độc tài và mối đe dọa của chủ nghĩa cực đoan trong thời đại hiện nay.
Ông đã giảng dạy và trình bày các lập luận của mình tại nhiều trường đại học và viện nghiên cứu trên khắp thế giới, bao gồm Hoa Kỳ, Mexico, Ấn Độ, Israel, Tây Ban Nha, Thụy Sĩ, Vương quốc Anh, Costa Rica, Bồ Đào Nha, Ý, Brazil và Uruguay, khẳng định vị thế của mình là một học giả có tầm ảnh hưởng toàn cầu.
Gemini & T.Vấn
