Cuốn sách “Furious Minds” (Những Bộ Óc Giận Dữ) của Laura K. Field lần theo sự trỗi dậy của các nhà tư tưởng cánh hữu cực đoan, những người mà sự khinh miệt đối với nền dân chủ tự do đang định hình chính trường Mỹ.
The Intellectuals Fueling the MAGA Movement
Tác Giả: Jennifer Szalai
(Gemini chuyển ngữ. T.Vấn biên tập và hiệu đính)
Chính Các Nhà Trí Thức Đã Thúc Đẩy Phong Trào MAGA
Cuốn sách “Furious Minds” (Những Bộ Óc Giận Dữ) của Laura K. Field lần theo sự trỗi dậy của các nhà tư tưởng cánh hữu cực đoan, những người mà sự khinh miệt đối với nền dân chủ tự do đang định hình chính trường Mỹ.
Laura K. Field đã viết về các nhà trí thức của cái mà bà gọi là “Cánh Hữu Mới MAGA” từ năm 2019, và khi bà kể với mọi người về lĩnh vực của mình, câu trả lời thường là sự hoài nghi: “Các nhà trí thức ủng hộ Trump ư? Đó chẳng phải là một nghịch lý sao!” hay “Haha, tôi nghĩ ý bạn là những tên phát xít ngu ngốc!”
Nhưng một năm sau nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump, những “nhà trí thức ủng hộ Trump” đó đang nắm giữ ảnh hưởng rõ rệt, ngay cả khi nó bị lu mờ bởi sự thiếu quan tâm hoàn toàn của Tổng thống Trump đối với thế giới ý tưởng. Như Field giải thích trong cuốn sách mới thú vị và quan trọng của bà, “Furious Minds,” điều đáng chú ý là một số lý thuyết bí truyền đã nhanh chóng giúp cấp tiến hóa phong trào MAGA như thế nào.
Trong đầu thập niên 1960, nhà sử học Richard Hofstadter mô tả chủ nghĩa chống trí thức là một hiện tượng rõ rệt hơn ở cực hữu. Field phần lớn đồng ý. Bà nói, ở Hoa Kỳ, các nhà trí thức bảo thủ từng là một lực lượng xoa dịu, đóng vai trò là “cái phanh và sự kiềm chế” đối với một số xung động xấu xí của cánh hữu (như cố chấp, ghét phụ nữ). Giờ đây, những ý tưởng kỳ quặc, “óc vũ trụ” (galaxy-brained, ám chỉ suy nghĩ cực kỳ phức tạp hoặc xa vời) từng là những ám ảnh bí ẩn của những chàng trai trẻ mọt sách và các giáo sư có bằng cấp kín đáo, đã trở thành “một động cơ và chất xúc tác cho chủ nghĩa cực đoan.” Field mượn một phép loại suy sinh động từ cuốn sách “The Violent Take It by Force” của học giả Thiên Chúa giáo Matthew Taylor: Lề phải đã trở thành trung tâm.
Đã từng viết nhiều về Cánh Hữu Mới cho các cơ quan truyền thong như The New Republic và The Bulwark, Field hiểu rõ chủ đề của mình. Bà cũng có mối liên hệ cá nhân với tài liệu này. Bà là một nhà lý thuyết chính trị từng học với các giáo sư được truyền cảm hứng từ nhà triết học chính trị thế kỷ 20 Leo Strauss — một nhân vật mang tính biểu tượng trong giới tư tưởng bảo thủ vì sự ủng hộ của ông đối với những người cổ đại và sự từ chối chủ nghĩa tương đối đạo đức của ông. Field viết: “Tôi không phải là một người bảo thủ, và chưa bao giờ là như vậy.” Nhưng bà hiểu cách những lời dạy của Strauss — đặc biệt là sự nhấn mạnh của ông vào việc giải mã các văn bản để tìm kiếm ý nghĩa bí mật (một hoạt động có thể giống với tư duy âm mưu) — đã bị vũ khí hóa bởi một thế hệ học giả không thích thực tế là Hoa Kỳ là một quốc gia đa nguyên. Strauss từng tự mô tả mình là một “người bạn của nền dân chủ tự do” và là một giáo viên của “sự ôn hòa.” Field viết về một phong trào trí thức đang phản đối kịch liệt cả hai điều đó.
Các Nhóm Thúc Đẩy Tư Tưởng Cực Hữu
Field chia các nhân vật trong “Furious Minds” thành ba nhóm chính:
- “Claremonters”: Những người có liên hệ với Viện Claremont ở California và “thần tượng hóa việc thành lập nước Mỹ.”
- “Hậu Tự do” (Postliberals): Những người muốn hạn chế quyền cá nhân để ủng hộ cái mà họ định nghĩa một cách mơ hồ là “lợi ích chung.”
- “Bảo thủ Quốc gia” (National Conservatives): Những người ủng hộ một quốc gia-nhà nước đồng nhất và thường chấp nhận các yếu tố của Chủ nghĩa Quốc gia Thiên Chúa giáo.
Field cũng xác định một nhóm khác, vô định hình hơn, là một phần của Cánh Hữu Mới này: một “Hạ tầng Cánh Hữu Cực Đoan” (Hard Right Underbelly), nhóm này rút ra (và thúc đẩy) từ ba nhóm kia. Các nhân vật trong nhóm cuối cùng này sử dụng những biệt danh ngớ ngẩn đầy hung hăng như “Raw Egg Nationalist” (Người Quốc gia Trứng Sống, người có bằng Tiến sĩ từ Oxford) và “Bronze Age Pervert” (Kẻ Biến thái Thời kỳ Đồ Đồng, người có bằng Tiến sĩ từ Yale). Họ hoạt động rất tích cực trên mạng và thúc đẩy một thẩm mỹ siêu nam tính; Field lưu ý, một số người trong số họ công khai phân biệt chủng tộc và theo chủ nghĩa phát xít.
Điểm chung của tất cả các nhóm này là sự căm ghét chủ nghĩa tự do — được định nghĩa không phải là một ý thức hệ chính trị đảng phái cánh tả (mặc dù họ cũng ghét điều đó), mà là một hệ thống chính phủ coi trọng chủ nghĩa cá nhân và chủ nghĩa đa nguyên.
Từ Phê phán đến Đảo chính
Những người Hậu Tự do như Patrick Deneen, một nhà lý thuyết chính trị mà Field cho là người đưa ra “phiên bản dễ chấp nhận nhất, đã được làm sạch nhất của chủ nghĩa dân túy kiểu Trump mà người ta có thể bắt gặp,” bắt đầu bằng cách chỉ trích một giới tự do bao gồm những người trung dung chính thống trong cả hai đảng.
Deneen và những người hậu tự do đồng nghiệp của ông đã khẳng định rằng giới tự do này, bất chấp tuyên bố cởi mở của họ, là độc đoán và chuyên chế. Field gợi ý rằng sự giận dữ của những nhà tư tưởng này bắt nguồn từ việc họ bị nhấn chìm trong một môi trường — như những người hậu tự do cấp cao thường thấy — của “các học giả và giới tinh hoa biệt lập.” Trong bối cảnh đó, “những người bảo thủ phàn nàn về sự thiếu khoan dung của giới tự do là có lý.”
Đã có lúc những lời phê bình như vậy không thể chối cãi — và một số người tự do, bất chấp sự bôi nhọ hậu tự do chống lại họ là những người vô tư và vô tâm, dường như sẵn sàng lắng nghe. Barack Obama, vốn là một người thường gây phiền toái trong giới trung thành với MAGA, thậm chí còn đưa cuốn “Why Liberalism Failed” (2018) của Deneen vào một trong những danh sách đọc thường niên của ông.
Nhưng đối với một số đồng nghiệp cánh hữu của Deneen, lời phê bình chủ nghĩa tự do của ông là chưa đủ. Field kể chi tiết về một cuộc gọi và phản hồi kỳ lạ giữa Deneen và Adrian Vermeule, một học giả luật hiến pháp tại Trường Luật Harvard, người đã khuyến khích Deneen đưa ra một chương trình chính trị tham vọng hơn trong bài đánh giá về “Why Liberalism Failed.” Deneen đã đáp lại, xuất bản “Regime Change” vào năm 2023, trong đó ông hình dung ra một “tầng lớp quý tộc tự giác” và quần chúng bảo thủ cùng hợp lực trong một “cuộc lật đổ tầng lớp cầm quyền tự do tham nhũng và tha hóa.” (Chương trình của Trump trong nhiệm kỳ thứ hai — loại bỏ các cơ quan liên bang, đe dọa các công ty luật, tấn công các trường đại học — có phải là điều Deneen đã nghĩ đến?)
Phân Tích và Phản Hồi của Tác giả
Field là một người hướng dẫn xuất sắc và trung thực về mặt trí tuệ đối với những “kẻ thích gây gổ tự phong là học giả” này. Bà xem xét họ một cách nghiêm túc, đọc kỹ các văn bản của họ, “cố gắng hết sức để đánh giá công bằng các ý tưởng của họ, và giả định một mức độ thiện chí.” Nhưng cách tiếp cận đồng cảm của bà không thể tránh khỏi việc cho thấy ngay cả những nhà trí thức cực hữu siêng năng nhất cuối cùng cũng đầu hàng sự tuyệt vọng khải huyền, thay thế công việc khó khăn của việc tư duy và suy ngẫm về thế giới — trong tất cả sự đa nguyên và phong phú của nó — bằng sự chấp nhận theo bản năng đối với quyền lực chính trị mang tính cưỡng chế.
Phản ứng của bà đối với một số ý tưởng tồi tệ mà bà gặp phải là đưa ra những lời bình luận khô khan. “Furious Minds” bao gồm một số khoảnh khắc hóm hỉnh và vui tươi đáng ngạc nhiên, trái ngược hoàn toàn với sự đạo đức hóa nặng nề và sự thù địch mà bà kiểm tra trong cuốn sách. Field chế giễu nguồn cơn than phiền và tự thương hại dường như vô tận của Cánh Hữu Mới: “Các hình thức trật tự chính trị khác bỏ tù, trục xuất hoặc giết chết đối thủ ý thức hệ của họ; ‘chế độ’ tự do trao cho họ dây tua rua, dây nhung và các hồ sơ trên tạp chí The Atlantic.”
Cuốn sách của bà bao gồm một cuộc thảo luận sắc sảo về sự căm ghét phụ nữ trên Cánh Hữu Mới. Field lưu ý cách “gynocracy” (chế độ do phụ nữ cai trị) và “the longhouse” (ngôi nhà dài, một thuật ngữ được MAGA sử dụng quá mức để chỉ một xã hội bị nữ tính hóa và đa nguyên đến mức không thể chịu đựng được) đã trở thành những biệt hiệu quá lố của MAGA. Bà không tiếc lời khi liệt kê những thiếu sót của chủ nghĩa duy lý tự do — niềm tin vào các giải pháp công nghệ cho các vấn đề chính trị, xu hướng né tránh các câu hỏi hiện sinh lớn, những điểm mù khi đề cập đến những cảm xúc mạnh mẽ như giận dữ và thù địch.
Nhưng bà cũng nhắc nhở các nhà trí thức của Cánh Hữu Mới về điều mà tất cả họ quá dễ dàng quên: Họ có thể đắm mình trong những ảo mộng về một chế độ độc tài chính vì sự tự do và an ninh mà nền dân chủ tự do mà họ căm ghét đã mang lại.
Trong một đoạn văn đáng nhớ, Field phá vỡ bức tường thứ tư và trực tiếp nói chuyện với những người đàn ông mà chủ nghĩa cực đoan chật hẹp của họ đã trở nên quá quen thuộc với bà. Bà viết: “Các bạn cũng coi thế giới tự do là điều hiển nhiên. Điều này đã cho phép các bạn khoác lên mình ngôn ngữ của sự than phiền và áp bức quá nhẹ nhàng, mà không suy nghĩ đủ về ý nghĩa thực sự của sự áp bức — loại áp bức không cho phép bạn yêu người bạn muốn, hoặc bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử tự do hoặc không bị biến mất.”
Field phát hiện ra một dấu vết của sự suy đồi ẩn dưới sự cuồng tín, với những người đàn ông mềm yếu, thoải mái lầm tưởng sự kích thích tàn nhẫn là cái nhìn sâu sắc và cố gắng hết sức để trông mạnh mẽ: “Điều đó thật không đứng đắn, và nó không nam tính, và một số người trong số các bạn sẽ nhớ chủ nghĩa tự do của mình khi nó biến mất.”
Tên Sách: FURIOUS MINDS: The Making of the MAGA New Right. Tác giả: Laura K. Field Nhà xuất bản: Princeton University Press Số trang: 406 trang Giá: $35
Jennifer Szalai là nhà phê bình sách phi hư cấu cho The Times.
