*+ Gã Khờ – Viết về thằng đệ Zelenskyy và những con người không chịu khuất phục +*
Gã nhìn hai bức ảnh của Volodymyr Zelenskyy mà bỗng thấy lòng mình chùng xuống.
Một gương mặt trẻ trung, sáng sủa, có chút tinh nghịch của người từng làm nghề diễn viên hài. Một gương mặt khác, râu mọc lởm chởm, những nếp nhăn hằn sâu, đôi mắt như đã đi qua quá nhiều đêm không ngủ.
Chỉ cách nhau mấy năm. Nhưng dường như giữa hai bức ảnh ấy là cả một thế kỷ đau thương.
Gã vẫn gọi Zelenskyy là thằng đệ. Chẳng phải quen biết gì đâu. Một gã khờ ở Việt Nam với một ông tổng thống tận Đông Âu, có khi cả đời chẳng gặp nhau. Nhưng Gã thích gọi thế, như một cách thân tình dành cho người đàn ông mà cuộc đời đã đẩy từ sân khấu hài kịch lên sân khấu khốc liệt nhất của lịch sử.
Ngày trước, hắn làm người ta cười.
Bây giờ, hắn phải chứng kiến cả một dân tộc khóc.
Ngày trước, hắn bước lên sân khấu dưới ánh đèn, nhận những tràng pháo tay.
Bây giờ, hắn bước xuống những hầm trú ẩn, những thành phố đổ nát, những nghĩa trang đầy cờ xanh vàng, nơi có những người lính trẻ mãi mãi không trở về.
Gã không biết những đêm dài ở Kyiv, thằng đệ đã nghĩ gì. Có thể là những người lính ngoài chiến tuyến, những đứa trẻ đang ngủ trong hầm tránh bom, những gia đình mất nhà cửa. Và có lẽ cả những quyết định mà một nguyên thủ phải đưa ra khi mỗi lựa chọn đều có thể phải trả giá bằng sinh mạng con người.
Ngày 24 tháng 2 năm 2022, khi quân đội Nga mở cuộc xâm lược toàn diện Ukraine, lịch sử đã đặt lên vai người đàn ông ấy một gánh nặng mà không trường lớp chính trị nào có thể chuẩn bị đầy đủ.
Người ta có thể tranh luận về tài năng lãnh đạo của Zelenskyy, về những quyết sách đúng sai, về ngoại giao, quân sự và cả những giới hạn của ông. Không một tổng thống nào đứng ngoài sự phán xét của lịch sử.
Nhưng có một điều Gã muốn nói: đằng sau gương mặt già đi ấy là hình ảnh của một đất nước đang phải trả giá bằng máu để bảo vệ quyền được tồn tại và tự quyết định tương lai của mình.
Và Gã nghĩ đến nhân dân Ukraine.
Những người mẹ tiễn con ra trận mà không biết ngày trở về. Những người cha bỏ lại công việc, khoác áo lính. Những người phụ nữ bồng con vượt biên giới. Những cụ già không chịu rời ngôi nhà đổ nát, bởi dưới nền đất ấy còn có mồ mả tổ tiên và cả cuộc đời họ.
Họ không sinh ra để trở thành anh hùng.
Họ chỉ muốn sống bình thường, được làm việc, yêu thương, sinh con, già đi và chết trên mảnh đất quê hương.
Nhưng chiến tranh đã bắt họ phải lựa chọn giữa sự sống còn và những điều thiêng liêng nhất.
Gã cũng nghĩ đến những bà mẹ Nga có con nằm lại nơi chiến trường. Nỗi đau của họ đâu có khác nỗi đau của những bà mẹ Ukraine. Một người lính Nga chết đi cũng để lại phía sau một gia đình tan nát.
Bởi chiến tranh có một sự tàn nhẫn kỳ lạ: những người quyết định nó thường ngồi trong những căn phòng an toàn, còn những người phải chết lại là những con người chưa từng có quyền quyết định.
Gã không tôn vinh chiến tranh. Gã càng không tôn vinh sự chết chóc.
Gã tôn vinh lòng can đảm của những con người đứng lên bảo vệ quê hương, và cả những tiếng nói yêu chuộng hòa bình ở Nga, ở Ukraine, ở châu Âu, ở Mỹ, ở Việt Nam và trên khắp thế giới.
Bởi yêu hòa bình không có nghĩa là cúi đầu trước bạo lực. Cũng như chống xâm lược không có nghĩa là căm thù cả một dân tộc.
Một nền hòa bình chân chính không thể được xây dựng trên sự khuất phục của người yếu thế, càng không thể biến lãnh thổ và sinh mạng con người thành những món hàng trao đổi giữa các cường quốc.
Gã nhìn lại hai bức ảnh.
Thằng đệ Zelenskyy của Gã đã già đi nhiều.
Nhưng có lẽ điều đáng buồn hơn là hàng triệu người Ukraine cũng đã già đi trong chiến tranh, kể cả những đứa trẻ chưa kịp lớn.
Có những đứa trẻ học cách phân biệt tiếng tên lửa trước khi học hết bảng chữ cái. Có những người mẹ không còn đếm tuổi mình bằng những mùa xuân, mà bằng những ngày con chưa trở về. Có những người lính mới ngoài hai mươi, nhưng đôi mắt đã mang nỗi buồn của một ông già.
Chiến tranh không chỉ phá hủy những thành phố.
Nó phá hủy cả thời gian của con người.
Những năm tháng đáng lẽ dành cho yêu thương, học hành, xây dựng gia đình, chăm sóc cha mẹ, nay biến thành những mùa đông không điện, những cuộc chia ly và những nấm mồ mới.
Gã chỉ mong một ngày nào đó, thằng đệ được cởi bộ quân phục màu ô liu quen thuộc, mặc lại chiếc áo sơ mi bình thường, ngồi giữa một Kyiv không còn còi báo động.
Và biết đâu, hắn lại kể chuyện tiếu lâm.
Gã sẽ cười.
Không phải vì chuyện hắn kể hay đến đâu, mà vì cuối cùng, một người từng phải gánh trên vai quá nhiều đau thương đã có thể trở về với những điều bình dị.
Gã mong nhân dân Ukraine được sống trong hòa bình, nhân dân Nga không còn phải đưa con ra chiến trường, và mọi dân tộc trên trái đất đều được hưởng quyền sống mà không phải quỳ gối trước họng súng của bất kỳ ai.
đệ ạ!
Gã chẳng có huân chương nào để trao cho chú. Cũng chẳng có quyền lực gì để thay đổi cuộc chiến này.
Gã chỉ có mấy dòng chữ của một người Việt Nam từng sinh ra trên mảnh đất đã trải qua quá nhiều chiến tranh.
Và vì thế, Gã hiểu rằng độc lập, chủ quyền và hòa bình không phải những mỹ từ để người ta tùy tiện đem ra mặc cả.
Một dân tộc có thể mất nhiều thứ trong chiến tranh. Nhưng điều không ai có quyền tước đoạt là khát vọng được sống tự do trên chính quê hương mình.
Mong ngày hòa bình đến.
Để đệ của Gã được già đi như một người bình thường.
Và để những đứa trẻ Ukraine không còn phải lớn lên quá sớm.
______
Gã Khờ
*bài do CTV/TVBH gởi.
