Pope Francis – Ảnh: Damon Winter/The New York Times
GIỚI THIỆU: TV&BH: CHUYÊN MỤC: ChatGPT DỊCH THUẬT
The NYT: Pope Francis Is Dead at 88
Tác giả: Lauren Jackson và Claire Fahy
Ngày 21 tháng 4 năm 2025 | Cập nhật lúc 8:41 sáng giờ miền Đông Hoa Kỳ
(Chuyển ngữ tiếng Việt: ChatGPT; Hiệu đính (và chịu trách nhiệm): T.Vấn)
ĐỨC GIÁO HOÀNG PHANXICÔ QUA ĐỜI Ở TUỔI 88
Chúng ta cùng nhìn lại cuộc đời và ảnh hưởng của ngài đối với hơn một tỷ tín hữu Công giáo.
Đức Giáo hoàng Phanxicô, vị giáo hoàng người Mỹ Latinh đầu tiên của Giáo hội Công giáo, đã qua đời ở tuổi 88. Ngài đã vươn lên từ một tuổi thơ khiêm nhường ở Argentina để trở thành người đứng đầu Giáo hội lớn nhất và có ảnh hưởng nhất thế giới.
Vatican thông báo, Đức Giáo hoàng qua đời vào khoảng 7 giờ 30 sáng theo giờ Rome. Trước đó không lâu, ngài đã phải nhập viện năm tuần vì bệnh viêm phổi. Tuy nhiên, chỉ hôm qua, ngài vẫn xuất hiện trên xe lăn để ban phúc cho hàng chục ngàn người tại Quảng trường Thánh Phêrô nhân dịp Lễ Phục Sinh. Tuần trước, ngài đã đến thăm một nhà tù ở Rome và nói với các tù nhân rằng: “Tôi muốn ở gần các bạn. Tôi cầu nguyện cho các bạn và gia đình các bạn.” Khi được các phóng viên tại nhà tù hỏi thăm sức khỏe, ngài đáp: “Tôi cố gắng hết sức mình.”
Suốt 12 năm lãnh đạo hơn một tỷ tín hữu Công giáo, Đức Phanxicô đã định hình lại đức tin theo hướng bao dung hơn. Ngài đối đầu với những người bảo thủ khi mở rộng vòng tay với người di cư, tín hữu đồng tính và các nạn nhân bị lạm dụng tình dục bởi giáo sĩ Công giáo. Ngài nỗ lực cải thiện quan hệ với giới chức Hồi giáo. Ngài chỉ trích giới quyền lực vì vai trò của họ trong cuộc khủng hoảng khí hậu và kêu gọi chấm dứt chiến tranh. Ngài bổ nhiệm các giám mục phản ánh tính đa dạng toàn cầu của giáo dân. Dù tình hình chính trị thế giới ra sao, ngài vẫn không thay đổi hướng đi của mình.
“Đức Phanxicô tin rằng tương lai của Giáo hội nằm ở việc tiến đến các vùng ngoại vi để ôm lấy những người có đức tin trong thế giới hiện đại, chứ không phải tự cô lập mình khỏi thế giới đó,” phóng viên Jason Horowitz viết.
Dưới đây là cái nhìn tổng quát về cuộc đời và ảnh hưởng của Đức Giáo hoàng.
Một hành trình phi thường
Cardinal Jorge Mario Bergoglio trên một chuyến xe lửa năm 2008.
Ảnh: Pablo Leguizamon/Associated Press
Cậu bé sau này trở thành Giáo hoàng Phanxicô có tên khai sinh là Jorge Mario Bergoglio, sinh ngày 17 tháng 12 năm 1936 tại Buenos Aires. Ham đọc sách, thông minh và sùng đạo, cậu cũng chơi bóng rổ và thích khiêu vũ tango.
Ngay trước sinh nhật 17 tuổi, khi đang vội vã đi gặp bạn bè, cậu bất ngờ quyết định bước vào Vương cung Thánh đường Thánh Giuse ở Buenos Aires. Cậu kể rằng “cảm thấy như có ai đó nắm lấy mình từ bên trong,” và “ngay lúc đó tôi biết mình phải trở thành linh mục.”
Bergoglio được phong chức linh mục Dòng Tên vào năm 1969. Truyền thống Dòng Tên nhấn mạnh sự khiêm nhường, giúp đỡ người nghèo và tôn trọng người bản địa. Khi thăng tiến lên chức hồng y, ngài vẫn giữ nếp sống giản dị: tự nấu ăn và đi làm bằng xe buýt từ căn hộ riêng. Ngài cũng được biết đến như một nhà quản lý cứng rắn nhưng hiệu quả.
Chính danh tiếng đó đã giúp ngài trở thành một giáo hoàng bất ngờ. Năm 2013, Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI đột ngột từ chức — là vị giáo hoàng đầu tiên làm điều này trong sáu thế kỷ. Vatican rơi vào khủng hoảng, và các hồng y muốn chọn một người có khả năng lãnh đạo mạnh mẽ để chèo lái Giáo hội. Họ bầu chọn Bergoglio, một người kế vị gây ngạc nhiên và có tư tưởng cấp tiến hơn nhiều so với vị tiền nhiệm bảo thủ. Ngài chọn tên giáo hoàng là Phanxicô, theo tên Thánh Phanxicô thành Assisi — một tu sĩ khiêm nhường, tận hiến đời mình cho đức tin và người nghèo.
Cải cách Giáo hội
Pope Francis ở Canada. Ảnh: Ian Willms for The New York Times
Khi nhậm chức, Đức Phanxicô phải đối mặt với những thách thức lớn: Giáo hội đang trong cơn khủng hoảng lạm dụng tình dục và số người đi lễ ngày càng giảm.
Ngài nỗ lực giải quyết các vấn đề đang làm tổn hại Giáo hội và đấu tranh cho công bằng xã hội. Tuy nhiên, ngài vẫn duy trì một số lập trường gây tranh cãi như sự phản đối mạnh mẽ của Giáo hội đối với việc phá thai.
Ngài xây dựng hình ảnh là một vị giáo hoàng gần gũi. Tuy nhiên, đằng sau nụ cười thân thiện ấy là một nhà cải cách cứng rắn — một số đối thủ còn gọi ngài là tàn nhẫn — khi ngài thúc đẩy minh bạch tài chính trong Vatican và cải tổ bộ máy quan liêu.
Trong những bước đi hướng tới đáp ứng nhu cầu của Giáo hội hiện đại, ngài bày tỏ ủng hộ các kết hợp dân sự đồng giới (chú thích: đây là dạng pháp lý công nhận mối quan hệ của các cặp đôi đồng tính, khác với hôn nhân) và cho phép các linh mục ban phép lành cho các cặp đồng tính, dù Giáo hội vẫn chưa chấp nhận hôn nhân đồng giới. Ngài tuyên bố người chuyển giới có thể làm cha mẹ đỡ đầu, và con cái của họ có thể được rửa tội.
Đức Phanxicô cũng mở rộng định nghĩa của Giáo hội về lạm dụng tình dục, bao gồm cả người lớn — thay đổi đầu tiên đối với luật của Vatican kể từ năm 1983 — qua đó chính thức công nhận rằng không chỉ trẻ em mới có thể là nạn nhân.
Tư tưởng cải cách khiến ngài có nhiều kẻ thù. Ngài cách chức nhiều nhân vật bảo thủ trong giáo triều Vatican, hạn chế việc sử dụng Thánh lễ tiếng Latin cổ, và mở cửa các cuộc họp giám mục quan trọng cho giáo dân, bao gồm cả phụ nữ.
Điều gì sẽ xẩy ra?
Cái chết của Đức Phanxicô khởi đầu một chuỗi nghi thức và quy trình. Chiếc nhẫn giáo hoàng của ngài sẽ bị phá hủy, phòng ở của ngài sẽ được niêm phong; thi thể ngài sẽ được quàn tại Đền thờ Thánh Phêrô; các hồng y từ khắp nơi trên thế giới sẽ được mời đến Rome để dự lễ tang và bầu chọn giáo hoàng mới.
Các hồng y sẽ họp tại Nhà nguyện Sistine để bầu cử bằng phiếu kín. Một ứng viên cần đạt đa số hai phần ba để được chọn làm giáo hoàng. Việc bỏ phiếu sẽ được tiến hành nhiều vòng cho đến khi có đủ sự ủng hộ dành cho ứng viên hàng đầu.
Họ đang đối diện với một lựa chọn lớn: Tiếp tục tầm nhìn cải cách của Đức Phanxicô hay quay lại với đường hướng truyền thống của các vị tiền nhiệm gần đây?
Phản ứng toàn cầu
- Các tín hữu đang tụ tập, nhiều người bật khóc, tại Quảng trường Thánh Phêrô.
- Trong ngày cuối đời, Đức Phanxicô có cuộc gặp ngắn với Phó Tổng thống Hoa Kỳ J.D. Vance. Ông Vance cho biết: “Ngài rõ ràng đang rất yếu.”
- Tổng thống Pháp Emmanuel Macron viết trên mạng xã hội rằng Đức Phanxicô là một nhà lãnh đạo “mong muốn Giáo hội mang lại niềm vui và hy vọng cho người nghèo nhất.”
- Stephen Cottrell, Tổng Giám mục Anh giáo thành York, nói: “Người đàn ông thánh thiện này cũng rất nhân hậu. Ngài hóm hỉnh, sôi nổi, dễ mến, và sự ấm áp cũng như quan tâm đến người khác tỏa sáng từ chính con người ngài.”
- Thủ tướng Ý Giorgia Meloni chia sẻ: “Chúng ta đã mất đi một con người vĩ đại và một vị mục tử vĩ đại. Tôi vinh dự được đón nhận tình bạn, lời khuyên và giáo huấn của ngài.”
- Theo hãng tin Reuters, các trận bóng đá ở Ý đã bị hủy sau khi Đức Giáo hoàng qua đời.
