Các vị cao niên xếp hàng đợi phát thực phẩm ở Tịnh Xá Giác Lý, Garden Grove, vào một sáng Thứ Năm. (Hình: Trà Nhiên/Người Việt)
LTS: Nhật báo Người Việt hợp tác với đại học University of Southern California (USC) qua chương trình “2025 Ethnic Media Health Reporting Collaborative” để nghiên cứu các chủ đề liên quan đến cải tổ y tế của California như sức khỏe tâm thần, sức khỏe di dân, thiếu thốn về kinh tế và thực phẩm, vô gia cư… mang đến cái nhìn phổ quát cho cộng đồng thiểu số. Đây là bài thứ 10 về đề tài này.
Trà Nhiên/Người Việt
SANTA ANA, California (NV) – Vào một sáng Thứ Năm se lạnh, ông Lương Nguyễn, 77 tuổi, chậm rãi vịn tay dọc lối đi vào Tịnh Xá Giác Lý, Garden Grove, nơi các thiện nguyện viên phát những thùng rau củ tươi.
Vợ ông, bà Hà Nguyễn, luôn đứng sát bên cạnh, một tay khẽ đưa ra sau lưng ông, phòng khi ông mất thăng bằng. Đau cột sống mãn tính, mắt mờ, và những di chứng từ cục máu đông trong não khiến ông ngày càng yếu đi.
Đối với hai vợ chồng ông, những buổi phát thực phẩm hằng tuần là phao cứu sinh giữa thời buổi vật giá leo thang, khi họ phải căng kéo từng đồng từ nguồn thu nhập cố định.
Ở lằn ranh của khả năng chi trả
Ông Lương nghỉ hưu lúc 65 tuổi sau nhiều thập niên lao động nặng nhọc. Hiện nay, ông nhận khoảng $1,100/tháng tiền An Sinh Xã Hội, nhưng chỉ riêng tiền thuê căn mobile home nhỏ ở Santa Ana đã $1,150/tháng, coi như nuốt trọn khoản tiền này.
Mọi chi phí khác như tiền ăn, xăng, điện nước, bảo hiểm y tế, bảo hiểm xe – đều dồn lên vai bà Hà.
“Tiền hưu của chồng tôi dành để trả tiền nhà hết. Mọi thứ còn lại là từ thu nhập của tôi. Chúng tôi không dám tiêu gì thêm,” bà Hà nói.
Bà Hà là chuyên viên tiếp thị cho một công ty kỹ thuật số suốt 10 năm qua.
Khoảng 40% cư dân Orange County đang bị “gánh nặng chi phí nhà ở” (tức dành hơn 30% thu nhập cho tiền nhà). Để trả mức thuê trung bình trong quận hạt — khoảng $2,596/tháng — người thuê nhà phải kiếm gấp 3.3 lần lương tối thiểu của tiểu bang.
Chi phí sinh hoạt ở Orange County thuộc hàng cao nhất California, với giá nhà và chi phí y tế tăng nhanh, kéo theo những hệ lụy về sức khỏe thể chất lẫn tinh thần của người cao niên. Ước tính có gần 200,000 người già trong quận hạt không đủ tiền trang trải nhu cầu thiết yếu và có thể không đủ ăn.
Rau củ tươi – một phần quan trọng trong chế độ ăn hạn chế của ông Lương – rất đắt đỏ. Tình trạng bệnh của ông đòi hỏi nhiều rau củ và các món ăn nhạt, khiến các buổi phát thực phẩm ở Tịnh Xá Giác Lý càng trở nên cần thiết.
Các vấn đề sức khỏe khiến việc sinh hoạt hằng ngày của ông Lương trở nên khó khăn, bệnh cột sống mãn tính hạn chế khả năng di chuyển, thị lực suy yếu vì biến chứng máu đông khiến việc đi lại ở nơi lạ trở nên nguy hiểm. Ông thường xuyên quên trước quên sau, chóng mặt, và khó giữ thăng bằng.
Ông có bảo hiểm Medicare và phải đóng $165/tháng. Ông tự quản lý thuốc men, đặt lịch gặp bác sĩ chuyên khoa và sắp xếp giấy tờ y tế. Bà Hà thường đưa ông đi khám, nhưng vì làm toàn thời gian, không phải lúc nào bà cũng xin nghỉ được.
“Nếu xin nghỉ được thì tôi chở ông đi,” bà nói. “Còn bận quá thì ông tự đi xe buýt hoặc gọi Uber. Tôi lo lắm, nhưng biết sao được,” bà chia sẻ.
Dáng đi không vững và thị lực hạn chế khiến việc tự di chuyển của ông trở nên nguy hiểm.
Đây cũng là lý do lớn nhất khiến vợ chồng ông nộp đơn xin “In-Home Supportive Services” (IHSS), chương trình tiểu bang trả lương cho người chăm sóc để hỗ trợ người cao niên sống an toàn tại nhà.
Thiện nguyện viên ở Tịnh Xá Giác Lý chuẩn bị thực phẩm để phát cho cư dân. (Hình: Trà Nhiên/Người Việt)
Một hệ thống hỗ trợ cần thiết nhưng không thể tiếp cận
IHSS tưởng chừng là giải pháp và bà Hà hy vọng có thể giảm giờ làm mà không mất thu nhập, để dành thời gian chăm sóc chồng.
Nhưng đơn xin của họ bị từ chối.
Lý do: Ông Lương không có Medi-Cal (MediCaid ở California), điều kiện bắt buộc để được xét IHSS.
Trường hợp của họ, theo giới chức quận hạt, là rất phổ biến trong nhóm người cao niên nhập cư có thu nhập thấp.
Cô Thảo Nguyễn, giám sát viên Sở Dịch Vụ Xã Hội Orange County (SSA), phụ trách hồ sơ IHSS, cho biết Medi-Cal là điều kiện ắt có để tiếp cận chương trình.
“Người nộp đơn phải có Medi-Cal để được xét IHSS,” cô Thảo nói. “Tại SSA, chúng tôi có một nhóm nhân viên người Việt có thể hỗ trợ những ai bị hạn chế tiếng Anh.”
Cô cho biết SSA hỗ trợ toàn diện cho người cao niên trong quá trình nộp đơn.
“Hồ sơ IHSS có thể làm qua điện thoại hoặc trực tuyến. Chúng tôi cũng đến tận nhà phỏng vấn. Chúng tôi hỗ trợ từ A đến Z, luôn lấy khách hàng làm trung tâm,” cô nói thêm.
Tính đến Tháng Chín, Orange County có 14,208 người Việt đang nhận IHSS – chiếm 26% tổng số người hưởng IHSS toàn quận hạt, cao nhất trong tất cả các sắc dân.
Tuy nhiên, rất nhiều người cao niên đủ điều kiện vẫn chật vật tiếp cận chương trình vì rào cản ngôn ngữ, thiếu phương tiện di chuyển, và khó khăn khi ghi danh Medi-Cal.
Hiện tại, ông Lương và bà Hà vẫn ở ngoài hệ thống IHSS vì ông không có Medi-Cal. Thế nhưng, người cao niên thu nhập thấp – đặc biệt là những người chỉ sống bằng tiền An Sinh Xã Hội – thường có thể đủ điều kiện cho bảo hiểm song song Medicare–Medi-Cal (gọi là Medi-Medi).
Những người đủ điều kiện kép này có thể giữ Medicare trong khi Medi-Cal chi trả phần còn lại của chi phí y tế – và quan trọng nhất đối với ông Lương – mở cánh cửa vào IHSS.
Ở California, nhiều chương trình Medicare Advantage phối hợp chặt chẽ với Medi-Cal, và các chương trình “Medi-Medi” giúp đồng bộ dịch vụ, giảm nhầm lẫn cho người cao tuổi có nhu cầu chăm sóc phức tạp.
Từ năm 2025, chính sách “Medi-Cal Matching Plan” sẽ cải thiện khả năng điều phối cho nhóm người có bảo hiểm kép bằng cách sắp xếp chung Medi-Cal với Medicare mà họ chọn, và chính sách này sẽ mở rộng toàn tiểu bang vào năm 2026. Đối với nhiều người cao niên, ghi danh cả Medicare và Medi-Cal là con đường nhanh nhất để được nhận dịch vụ IHSS và giảm chi phí y tế phải trả.
Một lựa chọn khác ngoài IHSS là PACE (Program of All-Inclusive Care for the Elderly) – chương trình bao gồm cả quyền lợi Medicare và Medi-Cal, trong đó có thuốc, chăm sóc sức khỏe, chăm sóc tại nhà, di chuyển, và nha khoa.
Hỗ trợ của cộng đồng
Mỗi tuần, hai vợ chồng ông Lương đến Tịnh Xá Giác Lý từ sớm để nhận cải thìa, đậu hũ, cà rốt, củ cải trắng, và nhiều loại rau củ khác. Bà Hà chế biến thành súp hoặc các món hấp mà chồng bà dễ tiêu hóa.
“Thực phẩm tươi giúp ông khỏe hơn,” bà nói.
Đối với những người cao niên như ông Lương, tiếp cận thực phẩm dinh dưỡng không đơn giản là sự thoải mái mà là nhu cầu y tế thiết yếu. Nghiên cứu cho thấy người già thiếu lương thực tiêu thụ ít hơn đáng kể các dưỡng chất quan trọng như chất đạm, vitamin A và C, “magnesium,” “calcium,” và “iron,” khiến họ có thể bị suy dinh dưỡng và bệnh mãn tính rất cao.
Các nghiên cứu cũng liên hệ tình trạng thiếu ăn với sức khỏe kém hơn, ghi nhận rằng người cao niên không có nguồn thực phẩm ổn định có nguy cơ mắc bệnh tiểu đường cao hơn 65%, và có tỉ lệ cao hơn về cao huyết áp, suy tim sung huyết, hen suyễn, và béo phì.
Căng thẳng kéo dài vì nỗi lo thiếu ăn còn gây tổn hại sức khỏe tinh thần, gây ra trầm cảm, lo âu, và áp lực tâm lý.
Đối với ông Lương – người cần chế độ ăn giàu rau củ tươi – buổi phát thực phẩm hằng tuần là yếu tố then chốt giúp ông duy trì sức khỏe trong bối cảnh giá thực phẩm tiếp tục vượt xa khả năng của nhiều người cao niên.
Câu chuyện của vợ chồng ông Lương và bà Hà phản ánh cuộc khủng hoảng ngày càng tăng trong cộng đồng người Việt cao tuổi tại Orange County. Dù quận hạt giàu, hàng ngàn người cao niên vẫn sống trong cảnh chỉ cần một thay đổi nào đó là rơi vào tình trạng bất ổn.
Theo Elder Index, một người cao niên độc thân ở Orange County cần hơn $30,000/năm để trang trải nhu cầu tối thiểu.
Thu nhập của ông Lương được chưa tới một nửa.
Đối với nhiều người Việt lớn tuổi, kỳ vọng truyền thống về việc gia đình chăm sóc cha mẹ lớn tuổi va chạm với thực tế kinh tế khắc nghiệt. Giá thuê nhà tăng, rào cản ngôn ngữ, và lỗ hổng trong hệ thống an sinh khiến người thân phải chịu đựng.
Căn mobile home của ông bà Lương nhỏ nhưng ấm cúng – nơi hai vợ chồng vẫn có thể chăm sóc nhau, nhưng bà Hà thừa nhận tương lai đầy bấp bênh.
Điều bà mong mỏi rất giản dị: “Chúng tôi chỉ muốn một tuổi già yên ổn. Chỉ cần chồng tôi còn đi được, và tôi còn đi làm được, thì chúng tôi sẽ cố gắng lo. Nhưng ngày nào chúng tôi cũng lo lắng.” [đ.d.]
––
Liên lạc tác giả: nguyen.nhien@nguoi-viet.com
(Nguoi-viet.com)
*Bài do CTV/TVBH gởi
