Điệu Múa Cổ – Tranh: Lê Khánh Hiếu (Nguồn: www.tranhsonmainghethuat.com)
Tôi thích câu thơ của ai không nhớ nổi, hình như là tựa một bài thơ, là đây:
“Tôi yêu nàng Chiêm Nữ trên đá múa như Hoa”.
Rồi chợt nhớ về năm tháng cũ, ngày tôi học lớp 8, Giáo Sư chủ nhiệm, vừa là Thầy dạy môn Pháp Văn: Thầy Lưu Quang Sang, người dân tộc Chăm, nhưng nhìn, không ai có thể nghĩ vậy. Nghe tin hành lang thầy lai Pháp, với dáng cao dong dỏng, đường bệ uy nghiêm, nước da trắng hồng, mũi cao, trán rộng, cái miệng đủ tươi… học thầy thích lắm. Nhớ có lần, thầy gọi tôi lên bảng chia verbe avoir, từ trên xuống viết theo hàng dọc; hình như thầy còn muốn ôn cả verbe être, nên tôi đã viết cao rồi chớ, thầy ngồi trên ghế Giáo Sư không thấy sao đó, cứ biểu:
– Cao lên…
Tôi xoá, viết lại, cao hơn nhưng Thầy một mực:
– Cao lên…
Tôi lại xoá và viết lại… chưa được ba dòng, thầy xô ghế đứng vụt lên, biểu:
– Viết lại, cao lên…
Trời ơi, may thầy nói bằng Tiếng Việt, nên tin chắc không phải “tại mình… ngu”, mà vì mình không đủ cao. Câu nói vừa dứt, tôi vừa kịp xoá phần mới viết, mới chữ đầu: je… Chiếc ghế tôi đang đứng (thay cho cái bục giảng), chợt được nhấc lên cao một cách thình lình, tôi như bị trút ngược về bên phải, tuột dốc, hoảng vía, tôi chẳng có nơi bám víu vì mặt bảng phẳng lì… may mà gượng được, nếu không chắc chỉ còn mỗi “ôm cổ thầy”. Sau trận ấy, tôi nhớ đời, mỗi khi gặp thầy cứ cười thầm trong bụng với ý nghĩ:
-Lỡ như hôm ấy, mình ôm cổ thầy thiệt thì sao?
Năm ấy, lớp tham gia chương trình văn nghệ, thầy hẹn sẽ tập “Vũ Điệu Chăm”, vợ thầy sẽ là “Vũ Sư”. Tôi là một trong tám thành viên của nhóm múa. Từ đó, mỗi chiều, bọn tôi đến nhà thầy tập, gặp cô tôi càng ngạc nhiên, cô cũng trắng như trứng gà bóc, chỉ là nét không thanh, không sang bằng thầy nhưng kể là đẹp người. Vậy là chín cô trò chăm chỉ tập: múa quạt, cả bài gồm 5 động tác, tập cầm quạt, cả hai tay, mỗi tay một cây, đến xếp mở quạt rồi xoay quạt, hình như vũ điệu Chăm chỉ chú trọng nhiều từ cánh chõ xuống cổ tay và bàn tay … tập thành thạo rồi mới qua xếp đội hình, ráp nhạc, hình như là điệu Bolero. Thời gian tập khá gấp gáp, lớp còn phải tham gia đi cắm trại ở đập Lâm Cấm, cô cùng đi để tranh thủ tập cho kịp, bởi vì nhìn thì đơn giản, chỉ mỗi cây quạt mà xoay mà nhịp thì có khó khăn gì vậy mà… tập ứ hơi luôn. Về nhà, tôi cứ phe phẩy hai cái quạt trên tay, một ngày, hai ngày rồi… liên tục ngày này qua ngày khác. Cả nhà bắt đầu lên tiếng …
– Mày có dẹp giùm cặp quạt vô không? Người ta làm muốn “xẻ mũi” để thở mà cứ cặp quạt “dợt xuống, dợt lên…”.
Một khi tôi tự thấy “mình quan trọng” thì sẽ tỏ thái độ cao ngạo. Chẳng thèm đính chính mà càng lượn lờ lên xuống, xuống lên; bởi tôi đã có “Lệnh Bài Miễn Đòn” của Ông Nội rồi… Là nói vậy thôi, chẳng ai dám động đến tôi. Cho đến gần 3 tuần tập luyện, hôm ấy, cả nhóm vừa tập xong, cô đãi ăn chè, tôi loay hoay chuẩn bị đi xuống cùng các bạn thì… từ sau lưng, tôi bị nhấc bổng lên, rồi được đặt ngay lên bộ phản, hồn phi phách lạc, cũng vừa biết là thầy, vừa đặt tôi xuống mặt phản thầy nói to:
– Múa lại thầy xem.
Ôi, tôi múa một mình…; lần một, lần hai, lần ba. Thầy cho dừng, cho tôi đi ăn chè, bây giờ chỉ còn thầy cô và tôi. Vừa gặp cô thầy nói:
– Con nhỏ múa “có hồn ghê”. Nhìn nó múa thấy vui…
Tôi thật sự hả hê và cả hạnh phúc khi được thầy khen. Tuy khi ấy tôi chưa kịp hiểu “múa có hồn” là sao? Chỉ nghĩ: chắc giống người Chăm lắm đây.
Lời khen tặng ấy càng thôi thúc tôi mong cho mau đến ngày trình diễn. Ngày ấy, tôi được bạn bè, hay ai đó, quên rồi, son phấn điểm tô, chải đầu bới tóc, y phục chỉn chu, tôi thành “cô gái Chăm tân thời”, tóc vấn cao, búi gọn chứ không quấn khăn, không đeo hoa tai bằng tua chỉ màu.
Màn Vũ được tán dương nhưng có giải hay không tôi không nhớ. Chỉ nhớ hình như tôi có Duyên với người Chăm. Ngày nhỏ, tôi đã từng được đến thăm Làng Chăm, ở qua đêm, ấn tượng ấy, tôi còn ghi nhớ mãi đến giờ; tuổi thiếu niên tôi được vào vai cô gái Chăm, tạm xem là Chiêm Nữ, trên đá chưa múa nhưng đã từng múa trên Cát, trên phản và cả trên sân khấu, còn có như Hoa không… chắc để tôi kiếm gặp thầy tôi hỏi lại. Nhưng thầy đã xa thật xa rồi, tận bên Pháp lận và mừng thay thầy vẫn còn khoẻ mạnh, có cuộc sống vô cùng viên mãn bên gia đình. Kính chúc Thầy Cô luôn An Khoẻ.
Thai Ly.
