●Em tháng chạp chớ vội vàng đi nhé
Hồn thơ ngây dù tóc sẽ phai mầu
Thôi đừng để lệ rơi buồn nhân thế
Để linh hồn tháng chạp của tôi đau
( Ngọc Phi )
Tháng mười hai. Con số gợi lên sự tất bật của một năm 12 tháng không lúc nào có cảm giác thư thái an nhàn, không lúc nào không nhìn thấy thời gian cứ như bay như thổi. Công việc ở sở làm cũng lo kết toán để còn kịp nghỉ Đông. Một đôi công việc riêng tư cũng cần được thanh thỏa gọi là năm hết tết đến. Đã bao lần rồi chúng ta có cảm tưởng xốn xang như thế, hối hả như thế để kết thúc một giai đoạn nữa trong cuộc đời mình? Còn nhớ năm ngoái khi cha con tôi lui cui dọn dẹp những chùm đèn xanh đỏ trang trí chung quanh nhà vào mỗi dịp tháng mười hai lễ hội, tôi đã chép miệng cảm hoài về sự vùn vụt của chuyển động thời gian. Ngay từ lúc ấy, tôi đã hình dung trong trí công việc tôi sẽ phải làm cho năm tới khi lôi những thùng đèn này ra khỏi nhà kho, xem lại cái nào còn sử dụng được, hoặc mạnh tay vất hẳn chúng vào thùng rác để khỏi phải ngồi hàng giờ gỡ từng bóng đèn vướng vào nhau. Và bây giờ đây, một buổi sáng tháng mười hai ướt át, tôi lại làm thật chính xác những điều mà từ năm ngoái tôi đã hình dung. Thực ra, mọi chuyện đã đổi khác rất nhiều. Thí dụ như, năm ngoái, tóc của tôi vẫn còn màu đen nhiều hơn màu trắng. Năm nay, ngay cả đến hàng ria mép cắt tỉa rất kỹ của tôi cũng đã xen vào những sợi màu trắng trông rất khó chịu. Năm ngoái, tôi còn cảm thấy sinh lực đầy đủ và hứng thú để chăm chút từng vị trí của ngọn đèn trên giá treo, năm nay, tôi treo chúng lên mà bâng khuâng tự hỏi mình có thích thú hay không khi nhìn ngắm cũng những chùm đèn xanh đỏ mọi năm? Vạn vật tuy cũng là vạn vật, thời gian tuy cũng là thời gian, mà về chất, đã có một sự biến đổi liên tục và không ngừng. Nhưng mấy ai trong chúng ta có đủ can đảm, để mỗi năm vào tháng mười hai, ngồi lại làm sổ tính toán đời mình xem coi cái gì còn cái gì mất, cái gì đã thay đổi và thay đổi đến đâu. Và có mấy ai, nếu cho phép làm lại bài toán đời mình từ đầu, sẽ không phạm phải cùng những lỗi lầm mà mình đã phạm? Người ta nói không ai tắm hai lần cùng một dòng sông, nhưng lịch sử thì vẫn có cơ lập lại. Cũng như thế khi một ngày trong tháng mười hai chúng ta hối hả làm nốt những việc phải làm, mà lẽ ra, chúng ta có thể đã hoàn tất từ nhiều năm về trước. Và dẫu cho có được trì hoãn cho đến ngày này sang năm, mấy ai sẽ lại không hối hả? Có lúc, tôi cảm tưởng rằng, phải có những thiếu sót như thế, mới thực sự là con người. Nếu không, chiếc máy điện toán nằm chễm chệ giữa phòng kia, vật bất ly thân của nhiều người – trong đó có tôi – sẽ có giá trị hơn rất nhiều so với một linh hồn, dù đó là linh hồn của kẻ tử vì đạo.
Tháng mười hai còn có những lễ hội. Mà lễ hội lớn nhất , phổ thông nhất là Lễ Giáng sinh với ý nghĩa hòa bình trên trần thế cho con người. Cả người thiện tâm lẫn kẻ không có lòng ngay. Cuối thế kỷ 20, nhân loại đổ mồ hôi và máu trong cuộc chiến tranh lạnh giữa một bên là thế giới tự do, và bên kia, là chủ nghĩa cộng sản. Đó là bi kịch lớn nhất của trí thức nhân loại, khi người ta tìm cách áp đặt niềm tin triết học của mình lên một nhân quần ngu dốt. Kết quả là hàng triệu người chết và hơn 70 năm trì trệ cho những quốc gia không may nằm trên đường đi của thứ trí thức tội ác này. Đầu thế kỷ 21 lại là trạng thái bất an thường trực của một cuộc chiến tranh khủng bố. Cái chủ nghĩa không tưởng nhằm xiển dương cho một “thiên đàng nơi hạ giới ” đang lùi dần vào đống rác lịch sử thì phía bên kia bóng tối, lại xuất hiện một thứ Niềm Tin không tưởng khác, xiển dương cho một “đời sau vĩnh cửu” bằng cách dùng bạo lực tiêu diệt tất cả sự sống mà họ gọi là tạm bợ ở đời này. Với chủ nghĩa khủng bố, chiến tranh đã mất hết ý nghĩa quy ước của nó. Lằn ranh chiến tuyến đã trở nên vô hình. Bất cứ nơi đâu, lúc nào trên hành tinh này đều có thể trở thành bãi chiến trường đẫm máu. Trạng thái bất an thường trực là vũ khí chiến đấu của những người đi tìm sự bình an của mình bằng cách gieo rắc sự bất bình an đến cho người khác. Chúng ta đang sống trong một thời đại mà mọi điều nghịch lý đều có một chỗ đứng giữa những sự thuận lý. Cuộc chiến tranh ở Iraq hiện đang xảy ra và cuộc chiến Trung Đông kéo dài từ nhiều năm nay cũng chỉ là hệ quả tất yếu của sự mất trí của lịch sử và sự khao khát làm anh hùng của những kẻ mắc bệnh hoang tưởng trầm trọng, cộng thêm sự ngây thơ của một quần chúng chỉ thích suy nghĩ bằng cái miệng của mình thay vì cái đầu. Chính vì thế, chiến tranh là một thứ định mệnh đáng nguyền rủa của con người, là lỗ hổng của lịch sử chỉ có thể lấp đầy được bằng những xác người.
Thế nên, tháng mười hai ngoài công việc gấp lại những tờ lịch cũ, chúng ta còn có dịp chắp tay cầu nguyện cho một thế giới hòa bình nhân dịp kỷ niệm ngày sinh của một người đã từng khuyên nhân loại kẻ nào đánh ngươi má trái, hãy đưa má phải cho kẻ ấy đánh tiếp. Chúng ta đã làm như thế từ nhiều năm rồi, và thật là hạnh phúc, chúng ta vẫn còn có cơ hội chắp tay cầu nguyện trong tháng mười hai năm nay, vì, tuy sống trong sự bất an thường trực, có nghĩa là cái chết có thể xuất hiện bất cứ lúc nào, ngày giờ này, chúng ta vẫn bình an để nói về sự bất an. Thiết tưởng, đó cũng là ân sủng để chúng ta trân trọng. Bởi vì, sang năm, cũng vào dịp tháng mười hai, ai trong chúng ta sẽ vẫn còn có mặt trên thế gian này để nhìn lại xem liệu chúng ta có phải chắp tay cầu nguyện cho một nhân loại hòa bình nữa hay không, hay lúc ấy, câu chuyện sẽ chỉ là sự bận tâm về làm sao cho tất cả mọi người có cái ăn ngon khi cần ăn, có thuốc uống lành bệnh khi bị bệnh, có chỗ ngủ tươm tất khi cần nghỉ ngơi, có sách hay để đọc khi cần thực phẩm cho tâm hồn, có âm nhạc dịu dàng để nghe khi cần thư giãn. Khi ấy, những cuốn tự điển mới nhất của thế giới sẽ không còn những chữ chiến tranh, thù hận, giết chóc và những chữ mang nghĩa tương tự.
Khi ấy, tháng mười hai sẽ chỉ còn mỗi công việc đơn điệu là gấp những tờ lịch cũ bỏ vào ngăn kéo thời gian mà thôi.□
_______________________________________________________________________________
© T.Vấn 2006
