Princeton là một trong bảy trường đại học nổi tiếng bị chính quyền Trump chỉ định cắt giảm tài trợ.
Hannah Beier for The New York Times
GIỚI THIỆU: TV&BH: CHUYÊN MỤC: ChatGPT DỊCH THUẬT
Trump Đã Nhắm Đến Những Trường Đại Học Này. Tại Sao?
Tác Giả: Alan Blinder – 9 tháng 4, 2025
The New York Times: Trump Has Targeted These Universities. Why?
Chuyển ngữ tiếng Việt: ChatGPT
Hiệu đính (và chịu trách nhiệm): T.Vấn
Chính quyền Trump đang tìm cách gây ảnh hưởng to lớn đến các trường đại học Mỹ bằng cách cắt giảm sự hỗ trợ tài chính liên bang – nguồn vốn đã chảy về các trường trong nhiều thập kỷ qua.
Tổng thống Trump và các đồng minh cho rằng một số trường – đặc biệt là một số đại học tinh hoa – đã trở thành “pháo đài của chủ nghĩa bài Do Thái và sự tẩy não tư tưởng.” Mặc dù giới giáo dục đại học đã thừa nhận những thiếu sót, đặc biệt kể từ sau vụ tấn công Hamas vào Israel hồi tháng 10 năm 2023, họ cảnh báo rằng việc cắt giảm tài trợ liên bang có thể gây phản tác dụng cho toàn xã hội Mỹ.
Lãnh đạo các trường đại học lo ngại rằng bằng cách đe dọa hoặc đột ngột đình chỉ tài trợ, chính phủ đang tìm cách bóp nghẹt quyền tự do học thuật – một nền tảng cốt lõi của giáo dục Mỹ.
Chính quyền Trump đã đưa ra nhiều lý do rộng rãi cho các khoản cắt giảm, thường liên quan đến cáo buộc rằng các trường dung túng chủ nghĩa bài Do Thái. Tuy nhiên, việc lựa chọn trường nào bị nhắm tới – cũng như các yêu cầu từ chính phủ – đôi khi khiến giới học giả và chuyên gia bối rối. Ví dụ, Đại học Northwestern đã công bố danh sách các biện pháp chống bài Do Thái gần giống với danh sách yêu cầu mà chính phủ đưa ra cho Đại học Columbia. Tuy vậy, Northwestern vẫn bị nhắm đến chỉ vài ngày sau đó.
Vấn đề này đang phơi bày hậu quả tài chính cụ thể của sự căng thẳng giữa các lãnh đạo trường và chính quyền Trump. Nhưng kết quả của cuộc tranh luận sâu xa hơn – về vai trò và sứ mệnh của giáo dục đại học – có thể định hình tương lai nước Mỹ trong nhiều năm tới.
Những trường nào bị nhắm đến?
Hiện tại, bảy trường đại học đã bị cắt tài trợ một cách trừng phạt hoặc đã nhận được thông báo rõ ràng rằng khoản tài trợ của họ đang gặp rủi ro nghiêm trọng. Đó là:
- Đại học Brown, bị đe dọa mất 510 triệu USD.
- Columbia, đang cố gắng phục hồi khoảng 400 triệu USD trong các khoản trợ cấp và hợp đồng sau khi chấp nhận danh sách yêu cầu từ chính phủ liên bang.
- Đại học Cornell, đối mặt với mức cắt giảm ít nhất 1 tỷ USD.
- Harvard, có khoảng 9 tỷ USD bị đe dọa.
- Northwestern, có thể mất 790 triệu USD.
- Đại học Pennsylvania, bị đình chỉ 175 triệu USD tài trợ vì cách xử lý vụ việc một vận động viên chuyển giới năm 2022.
- Đại học Princeton, cho biết “hàng chục” khoản tài trợ đã bị đình chỉ. Nhà Trắng ước tính có khoảng 210 triệu USD bị đe dọa.
Lãnh đạo các trường này cho biết họ thường chỉ biết về việc cắt tài trợ thông qua mạng xã hội, và nhấn mạnh rằng họ đã có hành động chống lại chủ nghĩa bài Do Thái.
Hàng chục trường khác cũng đang bị theo dõi, chủ yếu bởi Văn phòng Quyền Dân sự thuộc Bộ Giáo dục, và biết rằng tài trợ liên bang của họ có thể bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, sự chú ý đặc biệt tập trung vào 10 trường đã bị nhóm đặc nhiệm của chính quyền Trump – chuyên “truy quét chủ nghĩa bài Do Thái” – nhắm đến: Columbia, George Washington, Harvard, Johns Hopkins, NYU, Northwestern, UC Berkeley, UCLA, Đại học Minnesota và USC.
Các nhà phê bình chỉ ra rằng tất cả các trường này đều nằm ở các bang – hoặc như George Washington, ở quận liên bang – đã bỏ phiếu cho đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử 2024.
Tại sao các trường này bị chỉ trích?
Chính quyền thường tuyên bố rằng các trường này dung túng chủ nghĩa bài Do Thái. Khi các cuộc biểu tình phản đối chiến tranh của Israel tại Gaza lan rộng khắp các trường học vào năm 2024, một số cảnh hỗn loạn nhất xảy ra tại Columbia.
Tuy nhiên, sự thù địch của chính quyền Trump đối với giáo dục đại học không chỉ đến từ tình hình ở Gaza. Trong nhiều thập kỷ, phe bảo thủ đã hoài nghi hệ thống giáo dục tinh hoa, khó chịu với chính sách ưu tiên tuyển sinh (affirmative action), học phí cao, các giáo sư có tư tưởng tự do, và sự phát triển của các chương trình đa dạng, công bằng và hòa nhập (DEI).
Nhiều người bảo thủ cho rằng quan điểm của họ bị gạt ra bên lề trong giảng đường và xem các trường đại học hàng đầu là nơi nuôi dưỡng “chủ nghĩa thức tỉnh” (wokeism). Họ muốn các trường tập trung vào các chương trình đào tạo nghề và kỹ năng có ích cho nền kinh tế.
Số tiền đang bị đe dọa là bao nhiêu?
Tính đến nay, chính phủ đã cắt – hoặc đe dọa cắt – hơn 12 tỷ USD, phần lớn tập trung vào Harvard và các chi nhánh như hệ thống bệnh viện của trường.
Các trường chưa công bố chi tiết về các chương trình bị ảnh hưởng, nhưng Penn cho biết ít nhất bảy khoa của trường có các nghiên cứu bị gián đoạn.
“Tài trợ này bao gồm các nghiên cứu về phòng ngừa nhiễm trùng bệnh viện, sàng lọc thuốc chống virus chết người, điện toán lượng tử, bảo vệ chống vũ khí hóa học và cả chương trình cho vay sinh viên,” J. Larry Jameson, hiệu trưởng Penn, viết trong một thư ngỏ.
Phản ứng của các trường ra sao?
Ngoài những tuyên bố lo ngại, hầu hết các trường vẫn giữ thái độ dè dặt.
Tuy nhiên, có một ngoại lệ lớn. Vào tháng 3, Columbia đã đồng ý tuân thủ các yêu cầu từ chính phủ để được đàm phán khôi phục khoản tài trợ 400 triệu USD. Các nhượng bộ bao gồm đặt Khoa Nghiên cứu Trung Đông, Nam Á và Châu Phi dưới sự giám sát mới; tăng cường lực lượng an ninh; và siết chặt chính sách kỷ luật cũng như biểu tình.
Việc Columbia nhượng bộ khiến giới lãnh đạo giáo dục cả nước lo ngại.
“Quyền tự do học thuật là nguyên lý cơ bản của đại học – phải được bảo vệ,” Christopher L. Eisgruber, hiệu trưởng Princeton, nói với chương trình PBS NewsHour. “Nếu các trường bắt đầu nhượng bộ về điều đó, sẽ rất khó để dừng lại.”
Một số hiệu trưởng đương nhiệm và tiền nhiệm nói rằng không thể dễ dàng phán xét hành động của các trường từ bên ngoài.
“Tôi không muốn nói rằng nếu là tôi ở vị trí đó, tôi sẽ làm khác đi,” Mary Sue Coleman, cựu hiệu trưởng Đại học Michigan và Iowa, nói hồi tháng 3. “Tôi không biết được.”
Các trường giàu thế, sao lại cần tiền chính phủ?
Từ thời Thế chiến II, chính phủ Mỹ đã dựa vào giới học thuật để thực hiện các nghiên cứu quan trọng, kết quả của các nghiên cứu này được ứng dụng rộng rãi vào cả khu vực công lẫn tư. Tài trợ nghiên cứu liên bang thường nhận được sự ủng hộ lưỡng đảng, dù đôi khi cũng có phàn nàn hay giễu cợt về một số dự án cụ thể.
Trong nỗ lực phản bác hành động gần đây của chính quyền Trump, các trường nhấn mạnh rằng họ đóng góp quan trọng cho sức khỏe và thịnh vượng của quốc gia. Họ cho rằng nghiên cứu tại đại học là thiết yếu cho tương lai nước Mỹ.
“Nước Mỹ không thể dừng lại dù chỉ một giây trong cuộc chạy đua với Trung Quốc và các quốc gia cạnh tranh khác,” ban giám đốc Hiệp hội Các Đại học Mỹ (AAU) tuyên bố, “Giờ đây, hơn bao giờ hết, chúng ta không thể để hệ sinh thái nghiên cứu – nơi từng tạo ra những thành tựu vĩ đại nhất của nước Mỹ – bị suy yếu.”
Các trường không thể dùng quỹ hiến tặng (endowment) sao?
Nhiều trường lớn có quỹ hiến tặng lớn. Nhưng mỗi quỹ lại có quy định khác nhau, và nhiều khoản hiến tặng bị giới hạn mục đích sử dụng. Đảng Cộng hòa, bao gồm Phó Tổng thống JD Vance, đã công khai bàn đến việc tăng thuế đánh vào quỹ hiến tặng khổng lồ này.
Harvard có quỹ hiến tặng khoảng 53 tỷ USD – lớn nhất nước Mỹ. Tuy nhiên, chỉ vài ngày sau khi bị chính quyền Trump thông báo xem xét tài trợ, Harvard đã công bố kế hoạch phát hành trái phiếu trị giá 750 triệu USD để tạo nguồn tài chính dự phòng.
