Những Thách Thức Lớn Nhất Đối Với Đức Giáo Hoàng Leo XIV

Ảnh: Guglielmo Mangiapane—Reuters

GIỚI THIỆU: TV&BH: CHUYÊN MỤC: ChatGPT DỊCH THUẬT

TIME: The Biggest Challenges Pope Leo XIV Faces

Những Thách Thức Lớn Nhất Đối Với Đức Giáo Hoàng Leo XIV

(Chuyển ngữ tiếng Việt: ChatGPT; Hiệu đính (và chịu trách nhiệm): T.Vấn)

Tác Giả: Rebecca Schneid

Đức Giáo Hoàng Leo XIV — tên khai sinh là Robert Prevost — là Giáo hoàng người Mỹ đầu tiên trong lịch sử. Việc ngài được bầu chọn vào ngày 8 tháng 5 đánh dấu một sự chuyển dịch trật tự trong Giáo hội Công giáo toàn cầu — một sự kiện mà nhiều người từng tin rằng sẽ không sớm xảy ra. Nhưng giờ đây, điều từng bất khả thi đã thành hiện thực, và Đức Giáo Hoàng Leo XIV phải quyết định cách ngài sẽ dẫn dắt Giáo hội, cũng như 1,4 tỷ tín hữu Công giáo trên toàn thế giới, và làm thế nào để tiếp nối di sản của Giáo hoàng Phanxicô.

Đức Giáo Hoàng Phanxicô, qua đời ngày 21 tháng 4 ở tuổi 88, được biết đến như một người luôn ưu tiên sự bao dung và hòa nhập — dù chưa hoàn hảo — và người đã nỗ lực quốc tế hóa Giáo hội Công giáo. Trong 12 năm tại vị, ngài đạt được nhiều thành tựu: khiến Hồng y đoàn trở nên đa dạng hơn về địa lý, thúc đẩy Giáo hội trở nên cởi mở hơn, và đặt Vatican vào trung tâm các vấn đề khẩn cấp về khí hậu toàn cầu.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là ngài không đối mặt với vô vàn khó khăn, và giờ đây Giáo hoàng tân nhiệm phải kế thừa một di sản phức tạp.

Dưới đây là một số thách thức lớn mà Đức Giáo Hoàng Leo XIV sẽ phải đối mặt khi chính thức nhận sứ mệnh đứng đầu Giáo hội. Thế giới đang dõi theo xem liệu ngài có tiếp bước Phanxicô — hay sẽ chuyển hướng ưu tiên của cộng đồng Công giáo theo cách mạnh mẽ như chính người tiền nhiệm đã từng làm.

LGBTQ+ và Người Công giáo

Giáo hoàng Phanxicô bắt đầu sứ vụ bao dung của mình trong bối cảnh chịu áp lực gay gắt từ cánh bảo thủ trong Giáo hội — đặc biệt là ở Hoa Kỳ — do ngài cổ vũ người nghèo, người di cư, bảo vệ môi trường, và cách tiếp cận cởi mở hơn với cộng đồng LGBTQ+ cũng như hôn nhân đồng giới.

Dù không thay đổi giáo lý chính thức, Phanxicô là Giáo hoàng đầu tiên công khai thể hiện thái độ chấp nhận đối với người đồng tính, ủng hộ hôn nhân dân sự, và gặp gỡ các nhóm LGBTQ+.

“Nếu ai đó là người đồng tính, và họ tìm kiếm Chúa, có thiện chí, thì tôi là ai mà phán xét?” — câu nói gây chấn động của ngài năm 2013.

Năm 2023, Phanxicô cho phép linh mục ban phép lành cho các cặp đồng giới, và trước đó trong năm, ngài ký văn kiện cho phép người chuyển giới được rửa tội và làm cha mẹ đỡ đầu.

Dù đây là những bước ngoặt mang tính lịch sử, nhưng cũng đi kèm cái giá rất đắt. Ngài phải đối mặt với sự phản đối dữ dội từ giới bảo thủ và một bộ máy hành chính kháng cự mạnh mẽ.

Giờ đây, Giáo hoàng Leo XIV phải quyết định có tiếp tục con đường bao dung LGBTQ+ của Phanxicô hay không. Theo tường thuật của The New York Times, tân Giáo hoàng có vẻ không cởi mở bằng Phanxicô. Năm 2012, khi chưa làm Giáo hoàng, ngài từng phát biểu rằng một số giá trị phương Tây “thể hiện sự cảm thông cho những điều đi ngược với Phúc âm”, và đề cập đến “lối sống đồng tính”. Tuy vậy, chưa rõ vai trò Giáo hoàng có khiến ngài thay đổi lập trường hay không — thời gian sẽ trả lời.

Vấn đề Lạm dụng Tình dục

Khi Đức Phanxicô lên ngôi, truyền thông toàn cầu đang phơi bày quy mô che đậy nạn lạm dụng tình dục trong Giáo hội — với nhiều vụ việc xảy ra dưới thời tiền nhiệm, Giáo hoàng Biển Đức XVI.

Trong những năm đầu nhiệm kỳ, Phanxicô bị chỉ trích vì phản ứng chậm chạp trước các cáo buộc lạm dụng, nhưng về sau ông đã cố gắng cải cách. Ông từng nói với nạn nhân ở Chile rằng:

“Tôi là một phần của vấn đề,”
và xin lỗi vì đã phủ nhận các cáo buộc che giấu của hàng giáo phẩm.

Năm 2019, Phanxicô công khai thừa nhận vấn nạn linh mục và giám mục lạm dụng các nữ tu, đồng thời cảnh báo về lạm dụng tâm lý và tinh thần đối với các nữ tu sĩ.

Vấn đề này vẫn là vết thương chưa lành của Giáo hội — và tân Giáo hoàng sẽ không thể né tránh.

Khi còn là Giám mục Chiclayo (Peru), mạng lưới nạn nhân bị linh mục lạm dụng (SNAP) từng cáo buộc Đức Prevost (nay là Giáo hoàng Leo XIV) đã che đậy lạm dụng tình dục trong Giáo hội.

Giờ đây ở cương vị đứng đầu toàn thể Giáo hội, quan điểm và hành động của ngài về vấn đề này sẽ bị giám sát chặt chẽ hơn bao giờ hết.

Phụ nữ trong Giáo hội

Một phần quan trọng trong chính sách bao dung của Phanxicô là thúc đẩy bình đẳng cho phụ nữ, trong bối cảnh số nữ tu giảm mạnh trong vài thập kỷ qua.

Năm 2023, Phanxicô lần đầu tiên cho phép phụ nữ bỏ phiếu trong một hội nghị giám mục quan trọng — một cuộc cải cách lớn mà chính Giáo hoàng Leo XIV cũng tham gia điều hành.

Tuy nhiên, vẫn còn nhiều câu hỏi lớn chưa được giải đáp:

• Phụ nữ có được phong phó tế không?
• Và liệu đây có mở đường để họ được phong chức linh mục trong tương lai?

Đó sẽ là cuộc tranh luận dữ dội mà Giáo hoàng mới phải đối mặt.

Đa dạng Địa lý trong Cộng đồng Công giáo

Từ khi Phanxicô làm Giáo hoàng năm 2013, diện mạo Giáo hội đã thay đổi rõ rệt, đặc biệt là Hồng y đoàn.

Mật nghị năm 2025 vừa qua là mật nghị đa dạng nhất về địa lý trong lịch sử, một phần nhờ chính sách toàn cầu hóa của Phanxicô — người từng tuyên bố quốc tịch không nên là tiêu chí chọn Giáo hoàng.

Theo Pew Research Center, châu Âu vẫn chiếm tỷ lệ lớn, nhưng sự hiện diện mạnh mẽ hơn từ châu Phi và châu Á phản ánh sự phát triển năng động của Giáo hội toàn cầu.

Việc Giáo hoàng Leo XIV trở thành Giáo hoàng người Mỹ đầu tiên, sau khi Phanxicô là người Mỹ Latinh đầu tiên, càng củng cố xu hướng toàn cầu hóa.

Leo sinh ra ở Chicago, nhưng dành phần lớn sự nghiệp ở châu Âu và Peru. Ông từng làm nhà truyền giáo 10 năm ở Trujillo, rồi là Giám mục Chiclayo (2014–2023). Sau đó, ông được triệu về Vatican và trở thành người đứng đầu nhóm cố vấn chọn giám mục dưới thời Phanxicô.

Với gốc gác Hoa Kỳ, kinh nghiệm tại Nam Mỹ và vai trò tại châu Âu, tân Giáo hoàng sở hữu một tầm ảnh hưởng xuyên lục địa.

📘 PHỤ LỤC CHÚ THÍCH