Nữ nghị sĩ Dân chủ Ilhan Omar,
Tác Giả: Michelle Goldberg
Trong bài diễn văn cuối cùng trên cương vị tổng thống, Ronald Reagan đã nhấn mạnh vai trò thiết yếu của nhập cư đối với sự vĩ đại của nước Mỹ. “Chúng ta dẫn đầu thế giới bởi vì, khác biệt với mọi quốc gia khác, chúng ta đón nhận người dân — sức mạnh của mình — từ mọi đất nước và mọi ngóc ngách trên thế giới,” ông nói. Reagan nhắc đến một lá thư ông từng nhận được, trong đó người viết cho rằng người ta không thể đơn giản chuyển đến Pháp rồi trở thành người Pháp, hay chuyển đến Nhật Bản rồi trở thành người Nhật. “Nhưng bất cứ ai, từ bất cứ nơi nào trên trái đất, đều có thể đến sinh sống tại Mỹ và trở thành người Mỹ,” ông nói.
Donald Trump, người khởi đầu sự nghiệp chính trị bằng những lời dối trá về nơi sinh của Barack Obama, lại tận tâm với việc phá hủy lý tưởng ấy. Đối với Trump và phong trào của ông, người Mỹ đích thực được xác định bằng chủng tộc và huyết thống. Cuộc chiến của chính quyền nhằm vào quyền công dân theo nguyên tắc nơi sinh bắt nguồn từ niềm tin đó. Đó cũng là lý do Trump — người từng cáo buộc người nhập cư đang “đầu độc dòng máu” của đất nước chúng ta — gần như chỉ cho phép tái định cư người tị nạn da trắng Nam Phi. JD Vance cũng thể hiện cùng một quan niệm ấy vào năm ngoái, khi công kích Liên đoàn Chống phỉ báng Do Thái (ADL), ông nói: “Tôi nghĩ những người có tổ tiên từng chiến đấu trong Nội chiến có quyền đòi hỏi đối với nước Mỹ lớn hơn rất nhiều so với những người nói rằng họ không thuộc về nơi này.”
Và giờ đây, chính quyền Trump đang tìm cách tước quốc tịch của nữ nghị sĩ Dân chủ Ilhan Omar, người sinh ra ở Somalia, để trục xuất bà. Đây không đơn thuần là thêm một vụ đàn áp nhằm vào một đối thủ chính trị của Trump. Đúng hơn, chính phủ của ông đang ngầm tuyên bố rằng quốc tịch của tất cả những người sinh ra ở nước ngoài đều chỉ mang tính tạm thời; tư cách người Mỹ của họ là thứ có thể bị thu hồi. Đây là một cuộc tấn công trực diện vào ý niệm bình đẳng theo hiến pháp. Như Hannah Arendt từng viết — một câu trích dẫn mà nhà văn John Ganz đã nhắc tôi nhớ đến —: “Người ta gần như bị cám dỗ muốn đo lường mức độ lây nhiễm của chủ nghĩa toàn trị bằng phạm vi mà các chính phủ liên quan sử dụng quyền tối cao của mình để tước bỏ quốc tịch.”
Tuần này, như có lẽ đến giờ bạn đã đọc được tin, khoảng 20 nhân viên Bộ An ninh Nội địa đã đột kích nhà Omar ở Washington, thu giữ điện thoại, máy tính cùng nhiều vật dụng khác. Hôm thứ Tư, The Wall Street Journal đưa tin cuộc điều tra nhằm tước quốc tịch nhập tịch của bà, mở đường cho việc trục xuất. Trong nỗ lực loại bỏ Omar, chính quyền không chỉ xem xét hành vi của riêng bà mà cả hành vi của cha bà, người đã nộp đơn xin nhập quốc tịch khi bà còn ở tuổi thiếu niên. Dường như vụ việc xoay quanh câu hỏi liệu khi ấy bà đã 18 tuổi chứ không phải 17 tuổi hay chưa.
Tôi không biết liệu Omar hay cha bà — người qua đời năm 2020 — có làm điều gì sai trái hay không, nhưng những chi tiết trong hồ sơ nhập cư của bà phần nào không phải là trọng tâm vấn đề. Điều quan trọng là Trump nhắm vào Omar vì quan điểm chính trị của bà và, hơn thế nữa, vì sắc tộc của bà. Chỉ vài tháng sau khi bà bắt đầu nhiệm kỳ đầu tiên, ông đã kêu gọi trục xuất bà khỏi nước Mỹ; đám đông tại các cuộc vận động của ông hăng hái hô vang: “Đuổi nó về đi!” Trong một cuộc họp nội các năm ngoái, ông gọi Omar là “rác rưởi” và công kích rộng hơn nhắm vào người Somalia, tuyên bố: “Tôi không muốn họ ở đất nước chúng ta.” Khi vận may chính trị suy giảm, những lời lẽ của ông về người Somalia ngày càng mang màu sắc phát xít rõ rệt. Tuần trước, trên Truth Social, ông viết rằng “tiểu bang Minnesota từng vĩ đại nay đang bị những người nhập cư Somalia chiếm lấy”. Như thể đang cố kích động một cuộc tàn sát người thiểu số, ông thúc giục: “Minnesota, hãy phản kháng, hãy phản kháng! Nếu cần, chính phủ liên bang sẽ đến cứu các bạn.”
Trong hoàn cảnh như vậy, nếu mặc nhiên tin rằng chính quyền đang điều tra Omar với thiện chí thì quả là cả tin một cách cố ý. Ngay cả khi cuối cùng chính phủ không thể tước quốc tịch của bà — như họ đã thất bại trong phần lớn những nỗ lực trả thù chính trị khác — thì thông điệp gửi đến mọi người Mỹ sinh ra ở nước ngoài vẫn rất rõ ràng: Hãy cứ chống đối Trump thật ầm ĩ đi, và chính phủ sẽ lục tung hồ sơ giấy tờ của bạn — kể cả những giấy tờ do cha mẹ bạn khai — để tìm ra sai sót có thể đảo lộn cuộc đời bạn.
Ở đây có một tiến trình leo thang hết sức rõ ràng. Chế độ này đã tìm cách trục xuất những người có thẻ xanh như Mahmoud Khalil vì phát ngôn chính trị của họ. Chính quyền đã biến hàng trăm nghìn người Haiti — nhóm người mà Trump bôi nhọ là những kẻ man rợ ăn thịt thú cưng — thành người nhập cư bất hợp pháp chỉ sau một đêm, bằng cách chấm dứt quy chế bảo vệ tạm thời của họ. Giờ đây, đối tượng bị nhắm đến đã là những công dân nhập tịch. Có lẽ Omar sẽ không phải người cuối cùng. Dù Trump tỏ ra có thiện cảm với thị trưởng New York Zohran Mamdani, những thành viên Cộng hòa khác đã kêu gọi trục xuất ông. Dân biểu Andy Ogles, một nghị sĩ Cộng hòa bang Tennessee, đã đề nghị Bộ Tư pháp rà soát hồ sơ nhập tịch của Mamdani. Theo lối phân loại của Trump, có những người Mỹ hiện diện ở đây bằng quyền chính đáng, còn những người khác chỉ được phép ở lại nhờ sự dung thứ.
Thật đáng buồn khi nghĩ lại năm 2019, thời điểm Trump lần đầu đăng tweet rằng một nhóm nữ dân biểu Dân chủ cấp tiến — có lẽ bao gồm cả Omar — nên trở về “những nơi hoàn toàn đổ nát và đầy rẫy tội phạm mà họ đã xuất thân”. Khi ấy, sự cố chấp mang tính kỳ thị của ông bị xem là điều gây chấn động. Bốn nghị sĩ Cộng hòa, cùng Justin Amash — người đã rời Đảng Cộng hòa để trở thành nghị sĩ độc lập — đã bỏ phiếu cùng phe Dân chủ thông qua nghị quyết của Hạ viện lên án những lời lẽ ấy. Ngay cả dân biểu Elise Stefanik, người về sau trở thành một trong những tay sai mù quáng nhất của Trump, cũng cảm thấy cần phải lên án ông. Bà nói: “Dù tôi hoàn toàn phản đối các chiến thuật, chính sách và lời lẽ của nhóm ‘Biệt đội’ xã hội chủ nghĩa cực tả, những dòng tweet của tổng thống vẫn là không thích đáng, hạ thấp người khác và sai trái.”
Giờ đây, khi Trump bắt đầu biến những lời lẽ ghê tởm của mình thành hành động, phản ứng trước ông lại dè dặt hơn. Bằng cách sản xuất hàng loạt những điều gây phẫn nộ, chính quyền đã khiến nước Mỹ tê liệt trước khả năng nhận ra mức độ nghiêm trọng của từng sự việc riêng lẻ. Nhưng chúng ta vẫn nên dừng lại để nhìn nhận rằng, với nỗ lực trục xuất Omar, Trump đã đẩy chúng ta vượt qua thêm một lằn ranh mà trước đây không ai có thể tưởng tượng nổi.
Hiện giờ, quyền lực của Trump có thể đang suy yếu khi tỷ lệ ủng hộ ông lao dốc. Nhưng nếu Đảng Cộng hòa tiếp tục đi theo con đường hiện tại, nhiều khả năng vị tổng thống Cộng hòa tiếp theo sẽ bắt đầu từ chính nơi ông dừng lại. Lô-gích của kiểu chính trị này không ngừng đẩy xã hội tiến về phía những hành động tàn bạo.
Một lần nữa, hãy nghe Arendt: “Việc hủy bỏ hàng loạt quốc tịch nhập tịch, như biện pháp mà Đức Quốc xã áp dụng năm 1933 đối với tất cả những người Đức gốc Do Thái đã nhập tịch, thường đi trước việc tước quốc tịch của những công dân sinh ra tại nước ấy thuộc cùng những nhóm người đó.”
Nếu có một bài học từ thập niên vừa qua, thì đó là: đừng bao giờ tin rằng chuyện ấy không thể xảy ra ở chính đất nước mình.
Michelle Goldberg
The NYT: Trump’s Attempt to Deport Ilhan Omar Is Another Leap Toward the Abyss
[ChatGPT chuyển ngữ; T.Vấn biên tập & hiệu đính]
