Nguyên tác: THE CULT OF TRUMP
Tác Giả: STEVEN HASSAN
(Chuyển ngữ tiếng Việt: ChatGPT; Hiệu đính (và chịu trách nhiệm): T.Vấn)
GIỚI THIỆU TÁC GIẢ VÀ TÁC PHẨM
PHẦN I: TÁC GIẢ
Steven Hassan (1954- )
Steven Hassan là một trong những chuyên gia hàng đầu thế giới về hiện tượng tẩy não, kiểm soát tư duy và ảnh hưởng cưỡng bức. Ông là nhà tâm lý học, nhà trị liệu được cấp phép, diễn giả quốc tế và là người sáng lập Freedom of Mind Resource Center, một tổ chức chuyên hỗ trợ các nạn nhân của giáo phái và các mối quan hệ mang tính thao túng.
Điều khiến Steven Hassan trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở học thuật, mà còn ở trải nghiệm cá nhân sâu sắc. Khi còn trẻ, ông từng là thành viên của Giáo hội Thống nhất (Moonies) và trực tiếp trải qua quá trình bị tuyển mộ, nhồi sọ và kiểm soát tâm lý. Việc thoát ra khỏi giáo phái đã thôi thúc ông dành cả cuộc đời để nghiên cứu, giảng dạy và giúp người khác nhận diện cũng như hồi phục sau các hình thức thao túng tinh vi.
Hassan là tác giả của nhiều tác phẩm có ảnh hưởng lớn như Combating Cult Mind Control, Freedom of Mind, và đặc biệt là cuốn sách này — một tác phẩm gây tranh luận mạnh mẽ khi đưa các khái niệm về kiểm soát tư duy và giáo phái vào lĩnh vực chính trị đương đại. Ông cũng là người phát triển mô hình BITE (Behavior, Information, Thought, Emotion), hiện được sử dụng rộng rãi để phân tích các hệ thống ảnh hưởng phi đạo đức trong cả bối cảnh tôn giáo, chính trị lẫn xã hội.
Với nền tảng vừa là nạn nhân, vừa là nhà nghiên cứu và nhà trị liệu, Steven Hassan viết không từ vị thế phán xét, mà từ sự thấu hiểu sâu sắc về cách con người có thể bị dẫn dắt — và cũng có thể được chữa lành.
PHẦN II: TÁC PHẨM
Cuốn sách GIÁO PHÁI TRUMP không đơn thuần là một công trình phê phán chính trị, cũng không phải là một bản công kích cá nhân. Đây là một nghiên cứu liên ngành kết hợp tâm lý học lâm sàng, khoa học xã hội, lịch sử giáo phái, truyền thông và chính trị, nhằm trả lời một câu hỏi cốt lõi:
Điều gì sẽ xảy ra khi các kỹ thuật kiểm soát tư duy từng được sử dụng trong các giáo phái hủy hoại được áp dụng ở quy mô quốc gia?
Thông qua việc phân tích hiện tượng Donald Trump và phong trào ủng hộ ông, tác giả không tập trung vào việc “đúng–sai” về chính sách, mà đi sâu vào cơ chế ảnh hưởng tâm lý: cách nỗi sợ được gieo trồng, cách niềm tin được củng cố, cách thông tin bị kiểm soát, và cách bản sắc cá nhân bị hòa tan vào bản sắc tập thể. Trump, trong cách tiếp cận này, không chỉ là một cá nhân, mà là trung tâm của một hệ thống ảnh hưởng có nhiều đặc điểm tương đồng với cấu trúc giáo phái.
Điểm mạnh nhất của tác phẩm nằm ở chỗ: nó không tước đi nhân tính của người ủng hộ, cũng không xem họ là “ngu dốt” hay “xấu xa”. Ngược lại, cuốn sách cho thấy những người thông minh, tử tế và có lý tưởng vẫn có thể bị cuốn vào các hệ thống thao túng nếu hội đủ điều kiện tâm lý và xã hội. Từ đó, tác giả mở ra một hướng tiếp cận dựa trên giáo dục, đối thoại, chữa lành và phục hồi năng lực tư duy độc lập, thay vì đối đầu hay sỉ nhục.
Ở chương cuối, tác phẩm vượt ra ngoài trường hợp Trump để đặt ra những câu hỏi lớn hơn về sức khỏe tâm thần cộng đồng, vai trò của truyền thông, đạo đức công nghệ, trí tuệ nhân tạo, và trách nhiệm công dân trong một thế giới ngày càng bị phân cực. Thông điệp xuyên suốt là lời cảnh báo nhưng cũng là lời hy vọng: nếu con người có thể bị kiểm soát bằng nỗi sợ, thì họ cũng có thể được giải phóng bằng sự thật, lòng trắc ẩn và hiểu biết.
Cuốn sách này vì thế không chỉ dành cho người quan tâm đến chính trị Hoa Kỳ, mà cho bất kỳ ai muốn hiểu cách quyền lực vận hành trong tâm trí con người, và cách chúng ta có thể bảo vệ tự do nội tâm của mình trong một thời đại đầy thao túng tinh vi.
T.Vấn & ChatGPT
***
Kirkus Reviews
Một phân tích xuất sắc và đầy tính khai sáng về Trump và các chiến thuật kiểm soát cưỡng chế mà ông ta sử dụng để xây dựng lòng trung thành cuồng tín nơi những người ủng hộ mình, được viết bởi “một chuyên gia về việc thoát khỏi các giáo phái… một lập luận… đáng được xem xét khi chu kỳ bầu cử tiếp theo nóng lên” (Kirkus Reviews).
*
Thomas G. Gutheil, MD và giáo sư tâm thần học, Trường Y Harvard
Kể từ cuộc bầu cử năm 2016, hành vi của Donald Trump vừa trở nên đáng lo ngại hơn, lại vừa ngày càng quen thuộc. Ông ta dựa vào những cụm từ như “tin giả”, “xây bức tường”, và tiếp tục lan truyền tư duy chia rẽ “chúng ta chống lại họ”. Ông ta nói dối liên tục, không có lương tâm, không bao giờ thừa nhận khi mình sai, và đổ lỗi tất cả những thiếu sót của mình cho người khác. Ông ta trở nên độc đoán hơn, ngạo mạn hơn, nhưng nhiều người theo ông ta vẫn mù quáng trung thành. Scott Adams, tác giả của Dilbert và là một người ủng hộ Trump nhiệt thành, gọi ông ta là một trong những người có sức thuyết phục nhất hiện nay. Nhu cầu dập tắt thông tin trái chiều và sự khăng khăng đòi tâng bốc cái tôi liên tục của ông ta đều là những đặc điểm của các nhà lãnh đạo nổi tiếng khác – những thủ lĩnh giáo phái.
Trong cuốn sách “Giáo phái Trump“, chuyên gia về kiểm soát tâm trí và sức khỏe tâm thần Steven Hassan đã chỉ ra những điểm tương đồng giữa tổng thống đương nhiệm của chúng ta và những người như Jim Jones, David Koresh, Ron Hubbard và Sun Myung Moon, lập luận rằng nhiệm kỳ tổng thống này trong nhiều khía cạnh giống như một giáo phái hủy diệt. Ông đặc biệt mô tả chi tiết cách thức mọi người bị ảnh hưởng thông qua một loạt các phương pháp tâm lý xã hội và cách họ trở nên trung thành và phục tùng một cách cuồng nhiệt. Bản thân Hassan từng là một “Moonie” (người theo Sun Myung Moon), và ông đưa ra một “phân tích thấu đáo và được nghiên cứu kỹ lưỡng về một số khía cạnh khó hiểu nhất của nhiệm kỳ tổng thống hiện tại, bao gồm cả sự thụ động đáng chú ý của các đảng viên Cộng hòa [và] sự xu nịnh trắng trợn của nhiều thành viên báo chí” (Thomas G. Gutheil, MD và giáo sư tâm thần học, Trường Y Harvard).
*
Judith Stevens-Long, Tiến sĩ và tác giả của cuốn “Sống tốt, Chết tốt”
“Sự sùng bái Trump” là một phân tích dễ hiểu và chuyên sâu về tổng thống, cho thấy rằng trong những hoàn cảnh thích hợp, ngay cả những người tỉnh táo, lý trí và có tâm lý ổn định cũng có thể bị thuyết phục tin vào những ý tưởng kỳ quặc nhất. “Cuốn sách này là điều bắt buộc đối với bất cứ ai muốn hiểu bối cảnh chính trị hiện tại” (Judith Stevens-Long, Tiến sĩ và tác giả của cuốn “Sống tốt, Chết tốt”).
LỜI TÁC GIẢ
Khi mười chín tuổi và đang học ở Queens College, tôi bị lôi kéo—thực tế là bị đánh lừa—gia nhập một giáo phái có khả năng kiểm soát tâm trí vô cùng nguy hiểm: Giáo hội Thống Nhất của Sun Myung Moon. Thời gian sống trong nhóm ấy đã khiến tôi thay đổi hoàn toàn: tôi tin tưởng say sưa, thậm chí truyền bá giáo lý của họ với tất cả sự nhiệt thành. Khi đó, tôi cứ nghĩ mình đang tự làm chủ suy nghĩ của bản thân—giờ nhìn lại, tôi biết điều đó hoàn toàn không đúng.
Chỉ nhờ may mắn và sự khôn khéo của gia đình mà tôi mới có thể thoát ra. Tôi là thành viên giáo phái chỉ hai năm rưỡi—một khoảng thời gian ngắn so với nhiều người khác—và tôi thuộc số may mắn được quay trở lại với cuộc sống bình thường.
Kể từ khi thoát ra, tôi trở thành chuyên gia sức khỏe tâm thần và dành trọn sự nghiệp để giúp những người đang mắc kẹt trong các giáo phái hủy hoại ấy tìm được đường ra, chia sẻ những điều tôi học được từ chính trải nghiệm giải thoát của mình. Suốt bốn mươi năm qua, tôi đã tiếp xúc với hàng trăm nhóm cực đoan—cả tập thể lẫn những mối quan hệ mang tính kiểm soát—và hiểu rõ điều gì khiến chúng trở nên độc hại. Tôi đã lên tiếng công khai về vấn nạn giáo phái, và đối mặt với đủ kiểu đe dọa: kiện tụng, dọa giết, bôi nhọ danh dự. Nhưng tôi vẫn cảm thấy mình thật may mắn khi được làm công việc này.
Tôi nói chuyện với rất nhiều người, trong đó có những người phản đối tôi. Vì vậy, điều quan trọng với tôi—trong cả nghề nghiệp lẫn đời sống—là phải giữ được sự khách quan và đáng tin cậy. Những người tôi giúp đỡ, và gia đình họ, cần tin rằng tôi đang nói sự thật. Tôi luôn cố gắng tránh đưa chính trị vào công việc. Nhưng những biểu hiện mang tính độc đoán của Donald Trump, và nét “giáo phái” trong nhiệm kỳ của ông, giờ đã quá rõ ràng để tôi có thể làm ngơ.
Tôi biết tựa đề cuốn sách, The Cult of Trump, và luận điểm trung tâm của nó—rằng tổng thống Hoa Kỳ có thể được nhìn như một lãnh đạo mang tính giáo phái—sẽ khiến nhiều người khó chịu, thậm chí phản đối. Tôi chỉ hy vọng rằng chuyên môn của mình, được xây dựng từ nhiều thập kỷ nghiên cứu, sẽ giúp bạn tiếp tục đọc với tâm thế cởi mở. Mục tiêu của tôi không phải viết thêm một cuốn sách chính trị về Trump—đã có đủ nhiều rồi—mà là nhìn vào nhiệm kỳ của ông từ góc độ tâm lý học, đặc biệt là tâm lý thao túng và kiểm soát tư tưởng. Tôi tin rằng hiểu biết và nhận thức chính là liều thuốc mạnh nhất chống lại kiểm soát tâm trí. Đó cũng là điều tôi muốn mang đến trong cuốn sách này.
Tôi đã cố gắng hết sức để bảo đảm mọi thông tin trong sách đều chính xác và có thể kiểm chứng. Tất nhiên, khi viết về một con người cụ thể, luôn có yếu tố chủ quan và nguy cơ thiên lệch. Tôi chắc chắn sẽ có người không đồng tình. Nhưng tôi mong bạn nhìn vấn đề rộng hơn. Và tôi cũng mong bạn thoải mái bất đồng nếu cần. Mục tiêu của tôi luôn là giúp mọi người tự suy nghĩ, ngay cả khi điều đó buộc ta bước ra ngoài những “bong bóng niềm tin” quen thuộc.
Cuốn sách này nói về một vùng tối trong hành vi con người—tôi ví nó như một khu rừng u ám. Là người từng ở trong giáo phái, tôi đã từng đi giữa những thân cây ấy, cũng như hàng triệu người khác từng thoát ra và tìm lại tự do. Với tư cách một chuyên gia tâm lý, tôi đã dành nhiều thập kỷ để vẽ bản đồ cho hiện tượng kiểm soát tâm trí. Hy vọng của tôi là cuốn sách này sẽ giúp chỉ ra con đường thoát khỏi khu rừng tối của chủ nghĩa độc đoán.
Steven Hassan
Tháng 4, 2019
