Đức Hồng y Kevin Farrell thông báo về sự ra đi của Giáo hoàng Francis từ Vatican vào ngày 21 tháng 4 năm 2025. Vatican Media/Vatican Pool/Getty Images
GIỚI THIỆU: TV&BH: CHUYÊN MỤC: ChatGPT DỊCH THUẬT
TIME: Who Leads the Catholic Church Between Popes?
Ai Lãnh Đạo Giáo Hội Công Giáo Trong Thời Gian Giữa Hai Giáo Hoàng?
Tác Giả: Chad de Guzman
21 tháng 4 năm 2025
(Chuyển ngữ tiếng Việt: ChatGPT; Hiệu đính (và chịu trách nhiệm): T.Vấn)
Bộ phim Conclave (Mật Nghị) mở đầu với cái chết của Giáo hoàng, rồi tiếp tục theo dõi chuỗi sự kiện diễn ra từ thời khắc đó cho đến khi một giáo hoàng mới được bầu chọn, thông qua hành trình của một vài nhân vật chủ chốt – do dàn diễn viên từng đoạt giải cao nhất tại Giải thưởng Diễn viên Điện ảnh SAG thủ vai.
Trong đời thực, sau sự ra đi của Giáo hoàng Phanxicô vào ngày 21 tháng 4, hai vị hồng y – Kevin Farrell, người Mỹ gốc Ireland 77 tuổi, và Giovanni Battista Re, người Ý 91 tuổi – sẽ thay thế vai trò của các diễn viên John Lithgow và Ralph Fiennes. Farrell đảm nhiệm chức vụ Camerlengo (Hồng y Chưởng ấn của Giáo hội Rôma Thánh), còn Re là Niên trưởng Hồng y Đoàn.
Dưới đây là thông tin về lý lịch và trách nhiệm của hai vị lãnh đạo này trong giai đoạn quan trọng gọi là thời kỳ trống tòa (interregnum) của Vatican.
Camerlengo là ai?
Nhiệm vụ đầu tiên của Farrell vào sáng thứ Hai là công bố tin Giáo hoàng Phanxicô qua đời với toàn thế giới. Tối cùng ngày, ông giám sát việc niêm phong các căn hộ giáo hoàng – nơi Đức Thánh Cha từng cư ngụ.
Là Camerlengo của Giáo hội Rôma Thánh, một chức vụ được Giáo hoàng Phanxicô bổ nhiệm vào năm 2019, Farrell có nhiệm vụ “bảo vệ và quản lý tài sản cũng như quyền lợi vật chất của Tòa Thánh,” theo Hiến chế Tông đồ.
Sau khi một giáo hoàng qua đời, Camerlengo đóng vai trò như người điều hành tạm thời của Giáo hội, có trách nhiệm thực hiện các nghi lễ truyền thống cũng như thực hiện các di chúc của Đức cố Giáo hoàng.
Sau khi xác nhận và công bố cái chết của giáo hoàng, niêm phong căn hộ giáo hoàng, ông cũng phải hủy bỏ Nhẫn Ngư phủ (Fisherman’s Ring) và chì niêm (bulla) – những biểu tượng quyền lực của Giáo hoàng.
Ngoài ra, ông còn chịu trách nhiệm tổ chức tang lễ và chuẩn bị cho mật nghị hồng y (conclave) – cuộc họp để bầu ra giáo hoàng mới.
Dù là một chức vụ quan trọng và có ảnh hưởng lớn trong giai đoạn này tại Vatican, hiếm khi một Camerlengo được bầu làm giáo hoàng. Theo tờ Times of London, chỉ có hai trường hợp trong lịch sử: Đức Giáo hoàng Lêô XIII (1878) và Piô XII (1939) từng giữ chức Camerlengo trước khi được bầu làm giáo hoàng.
Tiểu sử Hồng y Kevin Farrell
Farrell niêm phong căn hộ của Giáo hoàng tại Điện Tông tòa ở Thành phố Vatican vào ngày 21 tháng 4 năm 2025. Vatican Media/Vatican Pool/Getty Images
Farrell được sinh ngày 2 tháng 9 năm 1947 tại Dublin, Ireland, nhưng sống phần lớn cuộc đời trưởng thành ở nước ngoài, trong đó có nhiều năm ở Hoa Kỳ – nơi ông nhập quốc tịch. Theo tiểu sử Vatican, ông từng học đại học và cao học tại Tây Ban Nha và Ý. (Sau này, ông cũng nhận bằng MBA và Tiến sĩ danh dự về luật từ Đại học Notre Dame.)
Farrell theo bước anh trai là Brian gia nhập dòng Legionaries of Christ năm 1966 và được truyền chức linh mục vào năm 1978 tại Rôma. (Brian Farrell từng là Thư ký Hội đồng Giáo hoàng về Hiệp nhất Kitô giáo từ 2002 đến khi nghỉ hưu năm 2024.)
Ông từng phục vụ tại Mexico với vai trò tuyên úy tại Đại học Monterrey, sau đó chuyển sang Tổng giáo phận Washington vào năm 1984, nơi ông phụ trách nhiều giáo xứ. Năm 2001, Giáo hoàng Gioan Phaolô II bổ nhiệm ông làm Giám mục phụ tá Washington, và ông giữ chức Đại diện Giám mục cho công việc quản trị và điều phối giáo phận cho đến năm 2007.
Từ năm 2002 đến 2006, ông sống và làm việc cùng Tổng giám mục Theodore McCarrick – người sau này bị tước bỏ phẩm trật Hồng y năm 2019 do cáo buộc lạm dụng tình dục. Farrell nhiều lần phủ nhận biết gì về các hành vi sai trái của McCarrick.
Năm 2007, Farrell được bổ nhiệm làm Giám mục Dallas.
Năm 2016, sau khi Phanxicô kế vị Benedict XVI, Farrell được chọn làm người đứng đầu Bộ Giáo dân, Gia đình và Sự sống (Dicastery for the Laity, Family and Life), và cùng năm đó được phong Hồng y.
Theo CBS News, Farrell được biết đến là “người ôn hòa với phong thái thân thiện.” Ông được xem là đồng thuận với Giáo hoàng Phanxicô trong nhiều vấn đề giáo lý và ủng hộ cải cách. Ông từng nhấn mạnh vai trò của phụ nữ trong Giáo hội, dù gây tranh cãi khi cấm cựu Tổng thống Ireland Mary McAleese – người ủng hộ việc phong chức cho phụ nữ – phát biểu tại một sự kiện Vatican năm 2018. Ông cũng từng gọi cải cách nhập cư là “vấn đề đạo đức.”
Năm 2019, việc Phanxicô bổ nhiệm ông làm Camerlengo được xem là dấu hiệu tin tưởng. Sau đó, ông còn được chọn vào các vị trí quan trọng như Chủ tịch Ủy ban Các vấn đề mật (2020), Chủ tịch Ủy ban Giáo hoàng về đầu tư (2022), và Chủ tịch Tòa án tối cao của Thành quốc Vatican (2023).
Trong một cuộc phỏng vấn năm 2022 với tạp chí America, Farrell kể lại rằng ông từng đùa với Giáo hoàng Phanxicô khi nhận chức: “Con nhận nhiệm vụ này, thưa Đức Thánh Cha, nhưng với một điều kiện: rằng ngài sẽ giảng trong lễ tang của con!”
Giovanni Battista Re là ai và nhiệm vụ của ông là gì?
Đức Hồng y Giovanni Battista Re trong một thánh lễ tại Vương cung thánh đường Thánh Peter ở Thành phố Vatican vào ngày 29 tháng 6 năm 2024. Grzegorz Galazka—Mondadori Portfolio/Getty Images
Re hiện là Niên trưởng Hồng y Đoàn – tức người đứng đầu nhóm hồng y sẽ bầu chọn giáo hoàng mới.
Sinh ngày 30 tháng 1 năm 1934 tại Borno, Ý, Re là một trong những hồng y kỳ cựu nhất tại Vatican. Theo tiểu sử Vatican, ông có bằng tiến sĩ giáo luật, từng được truyền chức linh mục cho Giáo phận Brescia, giảng dạy tại chủng viện và sau đó phục vụ trong ngành ngoại giao của Tòa Thánh tại Panama và Iran.
Năm 2001, Giáo hoàng Gioan Phaolô II phong ông làm Hồng y. Năm 2020, ông được bầu làm Niên trưởng Hồng y Đoàn và nhiệm kỳ được kéo dài bởi Phanxicô vào tháng Hai vừa qua.
Tạp chí America từng miêu tả ông là một trong “số rất ít người hiểu rõ Giáo triều Rôma”.
Theo hiến chế Universi Dominici Gregis, niên trưởng có nhiệm vụ cùng Camerlengo thông báo tin Giáo hoàng qua đời và triệu tập mật nghị. Tuy nhiên, ông không có quyền cai trị các hồng y cử tri, mà chỉ điều hành các cuộc họp chung.
Trong lịch sử, một số niên trưởng từng có ảnh hưởng lớn. Hồng y Joseph Ratzinger được bầu làm niên trưởng năm 2002, chủ trì tang lễ của Giáo hoàng Gioan Phaolô II, và sau đó được bầu làm Giáo hoàng Benedict XVI năm 2005.
Thông thường, niên trưởng sẽ chủ trì mật nghị, nhưng năm nay cả Re lẫn phó niên trưởng Leonardo Sandri đều quá 80 tuổi, nên không đủ điều kiện tham gia bầu cử. Trách nhiệm điều hành bầu cử sẽ được chuyển giao cho hồng y cao niên tiếp theo đủ điều kiện.
Sau khi một vị giáo hoàng mới được bầu chọn, chính niên trưởng sẽ là người hỏi: “Con có chấp nhận việc được bầu làm Giáo hoàng không?” Và nếu người đó đồng ý, ông sẽ hỏi tên giáo hoàng mà tân Giáo hoàng lựa chọn.
Chad de Guzman
_____________________________________________________
CHÚ THÍCH
(Do ChatGPT & T.Vấn thực hiện để giúp độc giả hiểu rõ hơn các nội dung được nhắc đến trong bài)
1. Conclave (Mật Nghị):
Cuộc họp kín giữa các Hồng y cử tri tại Vatican nhằm bầu chọn Giáo hoàng mới. Từ “conclave” có gốc Latin nghĩa là “khóa kín”, phản ánh tính bảo mật tuyệt đối của sự kiện này.
2. Interregnum (Thời kỳ trống tòa):
Khoảng thời gian giữa cái chết (hoặc thoái vị) của một giáo hoàng và việc bầu ra người kế vị. Trong thời gian này, không có giáo hoàng đương nhiệm, và quyền điều hành tạm thời được trao cho các chức vụ như Camerlengo.
3. Camerlengo (Hồng y Chưởng ấn của Giáo hội Rôma Thánh):
Chức vụ có vai trò quản lý tài sản, điều hành một số nghi lễ, giám sát tang lễ và chuẩn bị cho mật nghị trong thời gian trống tòa. Người giữ chức này không có quyền ra quyết định giáo lý, nhưng có ảnh hưởng lớn về mặt hành chính.
4. Niên trưởng Hồng y Đoàn (Dean of the College of Cardinals):
Người đứng đầu Hồng y Đoàn, chủ trì các cuộc họp chung giữa các hồng y và đóng vai trò chủ lễ trong mật nghị nếu còn đủ điều kiện tuổi (dưới 80 tuổi). Có trách nhiệm hỏi vị được bầu có chấp nhận chức giáo hoàng không, và hỏi tên giáo hoàng mới chọn.
5. Fisherman’s Ring (Nhẫn Ngư Phủ):
Chiếc nhẫn biểu tượng của quyền giáo hoàng, khắc hình Thánh Phêrô kéo lưới cá – tượng trưng cho “ngư phủ người” (người loan báo Tin Mừng). Nhẫn này sẽ bị phá hủy sau khi Giáo hoàng qua đời như dấu hiệu kết thúc triều đại.
6. Bulla (Chì niêm):
Ấn tín của Giáo hoàng dùng để đóng dấu các văn kiện chính thức. Bị tiêu hủy sau khi ngài qua đời để đảm bảo không có tài liệu nào được giả mạo nhân danh ngài sau khi mất.
7. Dicastery (Thánh bộ/Bộ trong Giáo triều):
Cơ quan hành chính trung ương của Vatican, tương đương với một “bộ” trong chính phủ. Ví dụ: Bộ Giáo dân, Gia đình và Sự sống.
8. Giáo triều Rôma (Roman Curia):
Hệ thống cơ quan hành chính trung ương của Tòa Thánh, hỗ trợ Giáo hoàng trong việc điều hành toàn Giáo hội.
9. Hồng y cử tri (Cardinal Electors):
Các hồng y dưới 80 tuổi được quyền tham gia mật nghị để bầu Giáo hoàng mới. Hồng y trên 80 tuổi vẫn có thể tham dự các cuộc họp tiền mật nghị nhưng không được bỏ phiếu.
10. Theodore McCarrick:
Cựu Hồng y người Mỹ, từng là Tổng giám mục Washington, bị Tòa Thánh tước phẩm trật và hoàn tục vào năm 2019 sau các cuộc điều tra liên quan đến lạm dụng tình dục.
11. Mary McAleese:
Cựu Tổng thống Ireland, một người Công giáo và là tiếng nói mạnh mẽ ủng hộ quyền phụ nữ trong Giáo hội. Bị cấm phát biểu tại một hội nghị của Vatican năm 2018, gây tranh cãi quốc tế.
12. Notre Dame (Hoa Kỳ):
Một đại học Công giáo nổi tiếng của Mỹ, nơi Hồng y Farrell từng nhận bằng danh dự.
13. Legionaries of Christ:
Một dòng tu Công giáo có nguồn gốc từ Mexico, nổi tiếng về đào tạo linh mục. Một số thành viên trong quá khứ cũng từng bị liên quan đến bê bối lạm dụng.
14. Giáo hoàng Lêô XIII và Piô XII:
Hai vị giáo hoàng hiếm hoi từng giữ chức Camerlengo trước khi được bầu làm Giáo hoàng.
15. Universi Dominici Gregis:
Hiến chế Tông đồ do Giáo hoàng Gioan Phaolô II ban hành năm 1996, quy định chi tiết quá trình bầu chọn Giáo hoàng sau khi tòa trống.
