Mọi người đang theo dõi khi Đức Giáo hoàng mới đắc cử, Leo XIV, xuất hiện trên ban công của Vương cung thánh đường Thánh Peter vào thứ năm. Ảnh: Alkis Konstantinidis/Reuters
Tân Giáo hoàng Leo XIV là ai?
Robert Francis Prevost – Vị Giáo hoàng người Mỹ đầu tiên: “Giáo hội phải đón nhận mọi người với vòng tay rộng mở”
(Chuyển ngữ tiếng Việt: ChatGPT; Hiệu đính (và chịu trách nhiệm): T.Vấn)
Bài của Elisabetta Povoledo, Jason Horowitz, Emma Bubola, Motoko Rich và Elizabeth Dias – Tường thuật từ Rome và Vatican
Hôm thứ Năm, Hồng y Robert Francis Prevost – sinh tại Chicago – đã được bầu làm Giáo hoàng, trở thành người Mỹ đầu tiên giữ ngôi vị này trong lịch sử Giáo hội Công giáo. Ngài chọn tông hiệu Leo XIV.
Từ ban công Vương cung Thánh đường Thánh Phêrô, tân Giáo hoàng đã có bài phát biểu công khai đầu tiên với tư cách là người đứng đầu Giáo hội. Ngài kêu gọi thế giới tìm kiếm hòa bình và không quên những người đang chịu khổ đau.
Dưới đây là những điều cần biết về vị giáo hoàng mới, cách ngài được chọn giữa nhiều ứng viên, và những vấn đề lớn mà ngài sẽ phải đối mặt với tư cách là người kế nhiệm Giáo hoàng Phanxicô, người đã qua đời vào tháng trước ở tuổi 88.
Tân Giáo hoàng là ai?
Robert Francis Prevost, 69 tuổi, sinh tại Chicago. Ngài từng phục vụ gần hai thập kỷ tại Peru, nơi ngài trở thành giám mục và công dân nhập tịch, trước khi được chọn làm người đứng đầu dòng Augustinô quốc tế.
Trước khi Giáo hoàng Phanxicô qua đời, Hồng y Prevost giữ một trong những chức vụ ảnh hưởng nhất tại Vatican: trưởng bộ phận phụ trách việc bổ nhiệm và quản lý giám mục toàn cầu.
Là một tu sĩ dòng Thánh Augustinô, Đức Leo XIV có nhiều điểm tương đồng với Phanxicô, đặc biệt là cam kết với người nghèo và người di cư, cũng như tinh thần mục vụ gần gũi. Năm ngoái, ngài nói với trang tin chính thức của Vatican:
“Một giám mục không nên là vị hoàng tử nhỏ ngồi trong vương quốc của mình.”
Ngài đã sống phần lớn cuộc đời ngoài nước Mỹ. Được truyền chức năm 1982 ở tuổi 27, ngài có bằng tiến sĩ luật giáo hội từ Đại học Giáo hoàng Thánh Tôma Aquinô ở Rome. Tại Peru, ngài từng là nhà truyền giáo, cha xứ, giáo sư và giám mục. Khi đứng đầu dòng Augustinô, ngài đã đi thăm các cộng đoàn trên toàn thế giới. Ngài nói được tiếng Tây Ban Nha và Ý.
Quan điểm của ngài về các vấn đề lớn
Dù được đánh giá là kín đáo và dè dặt, phong cách của ngài có thể sẽ khác với Phanxicô, nhưng nhiều người ủng hộ tin rằng ngài sẽ tiếp tục tiến trình tham vấn giáo dân mà Phanxicô đã khởi xướng – cho phép người giáo dân họp bàn với giám mục về các vấn đề trong Giáo hội.
Về vấn đề đồng tính, ngài chưa thể hiện rõ quan điểm thời gian gần đây. Tuy nhiên, trong một bài phát biểu năm 2012 trước các giám mục, ngài từng chỉ trích truyền thông và văn hóa phương Tây vì cổ xúy “niềm cảm thông đối với những niềm tin và thực hành trái ngược với Tin Mừng” – trong đó có “lối sống đồng tính” và “các gia đình đồng giới cùng con nuôi”.
Là người Mỹ, ngài cũng tỏ lập trường trái ngược với chủ nghĩa Công giáo bảo thủ đang trỗi dậy tại quê nhà. Trước khi làm Giáo hoàng, tài khoản mạng xã hội mang tên ngài từng chia sẻ các bài viết phê phán chính sách nhập cư của chính quyền Trump.
Tuy vậy, như nhiều lãnh đạo khác của Giáo hội, ngài cũng từng bị chỉ trích vì cách xử lý các vụ linh mục bị cáo buộc lạm dụng tình dục.
Ai đã chọn tân Giáo hoàng?
Người kế vị Phanxicô được bầu qua mật nghị Hồng y bắt đầu ngày 7 tháng 5. Hồng y – còn được gọi là “những ông hoàng của Giáo hội” – là cấp bậc chỉ dưới Giáo hoàng trong hệ thống phẩm trật Công giáo. Toàn bộ Hồng y đoàn hiện có 252 vị, trong đó 135 vị dưới 80 tuổi được quyền bỏ phiếu – con số kỷ lục trong lịch sử Giáo hội. Khoảng 80% trong số này được Giáo hoàng Phanxicô bổ nhiệm.
Khi một Giáo hoàng qua đời hoặc từ nhiệm, các Hồng y sẽ bầu chọn người kế nhiệm bằng lá phiếu kín. Sau mỗi vòng bỏ phiếu, các lá phiếu được đốt kèm chất tạo khói để thông báo kết quả:
- Khói đen nghĩa là chưa có kết quả,
- Khói trắng nghĩa là đã chọn được tân Giáo hoàng.
Việc bầu cử kéo dài bao lâu?
Từ năm 1900, đây là lần thứ năm Giáo hoàng được bầu chỉ trong vòng hai ngày.
- Mật nghị dài nhất trong thế kỷ 20 là năm 1922, kéo dài 5 ngày, chọn Giáo hoàng Piô XI.
- Giáo hoàng Phanxicô cũng được bầu sau 2 ngày bỏ phiếu.
- Mật nghị nhanh nhất diễn ra năm 1939, chỉ cần 3 vòng phiếu.
- Lịch sử có mật nghị dài nhất kéo dài gần 3 năm, từ 1268 đến 1271.
Những vấn đề lớn của Giáo hội hiện nay là gì?
Hồng y đoàn phải quyết định có tiếp tục con đường cởi mở của Phanxicô hay chuyển hướng. Trong 12 năm làm Giáo hoàng, Phanxicô từng đưa ra nhiều tuyên bố gây tiếng vang như:
- Cho phép ban phép lành cho các cặp đồng giới,
- Mạnh mẽ bảo vệ người di cư,
- Khuyến khích vai trò phụ nữ và thảo luận nội bộ về hôn nhân linh mục.
Tuy nhiên, sự phân cực giữa “tiến bộ” và “bảo thủ” trong Giáo hội không hề đơn giản. Có những cuộc tranh luận phức tạp liên quan đến:
- Vai trò của phụ nữ,
- Vị trí của người Công giáo LGBTQ+,
- Hôn nhân của linh mục,
- Và trách nhiệm trong các vụ bê bối lạm dụng.
TIỂU SỬ TÓM TẮT: ĐỨC GIÁO HOÀNG LEO XIV
(Robert Francis Prevost, O.S.A.)
🕊️ Tông hiệu: Leo XIV
🎂 Năm sinh: 14 tháng 9, 1955
📍 Nơi sinh: Chicago, Illinois, Hoa Kỳ
🏛️ Dòng tu: Dòng Thánh Augustinô (Ordo Sancti Augustini – O.S.A.)
🎓 Học vấn & truyền chức
- Được truyền chức linh mục ngày 19 tháng 6 năm 1982, ở tuổi 27.
- Nhận tiến sĩ Luật Giáo hội tại Đại học Giáo hoàng Thánh Tôma Aquinô (Angelicum), Rome.
- Nói được tiếng Anh, Tây Ban Nha và Ý.
🌎 Sứ vụ quốc tế
- 1980s–2000s: Nhà truyền giáo tại Peru, phục vụ tại Giáo phận Chiclayo trong các vai trò:
- Cha xứ
- Giáo sư
- Cố vấn dòng tu
- Sau đó được bổ nhiệm làm Giám mục Chiclayo, và trở thành công dân Peru nhập tịch.
- 2001–2013: Tổng quyền Dòng Augustinô trên toàn cầu (Prior General). Trong vai trò này, ngài đã thăm viếng và điều hành cộng đoàn dòng tại nhiều châu lục.
