We Rise – Amanda Gorman (Nguồn: braighlee.com)
EM ƠI EM EM LÀM CHO ANH NGẠT
MÙI TÓC EM THƠM NGÁT QUÊ HƯƠNG
Em nói với anh: Em có về thăm Nước,
thăm bà con, chòm xóm, và,
ngao du…
.
Đất Nước ta như một trái cầu,
em để trái tim em lăn theo vòng lịch sử.
Lịch sử là chuyện thời quá khứ,
cả bây giờ, khi lát nữa chia tay…
.
Em nói với anh: Đất Nước mình Hay,
nghiêng hay ngửa, kệ thôi thời cuộc.
Không ai nhắc làm chi cái thời Tây Thuộc,
cả cái thời thật thà mà thành thật là không!
.
Tất cả người dân đều là người dưng,
mà sướng, khổ, nên chia sẻ nhau thành ra hàng, họ…
.
Cười cười khan họ Trần, họ Trương,
có thêm Lương, thêm Bạch,
thêm họ Mã, họ Hồ…
Đói lòng thì kiếm họ Ngô,
muốn có thóc kiếm tới nhà họ Thúc…
họ Đào, họ Đặng, họ Đái…, họ Lại, họ Hoàng…
.
Nhiều người sống không cần lo toan,
khi họ mất, đám ma thành Lễ… Mễ!
Có nhiều người nói năng nhỏ nhẹ,
nghe bùi tai thì ra họ Bùi!
Có nhiều người nhác như con thỏ,
mà họ là họ Võ… bỗng uy nghi!
Võ Nguyên Giáp chăm lo phụ nữ,
người ta quên ông là võ tướng tài ba!
.
Văn Tiến Dũng không xinh như cái hoa
sao lại đẹp? Chắc vì tên quá đẹp!
Còn họ Nguyễn, nhiều ghê, hầu như ai cũng Nguyễn…
Họ Phan, họ Phạm, họ Lý, họ Lê…
có cả họ Ma, họ Ngụy, họ Phí, họ Mạc, họ Từ…
họ Cao, họ Chu, họ Triệu, họ Âu, họ Vương, họ Dương…
họ Đường, họ Lộ…
.
Chuyện Đất Nước nhắc cho mình nhớ,
chuyện đời người giai thoại rất tâm tư!
Thương thương nhất cái miệng em cười:
Em nói: ở Hà Nôi, Sài Gòn muốn mua thứ gì cũng có.
mà anh ơi toàn đồ giả không hà…
Thương mấy người Tác Giả bị bỏ qua
vì lắm kẻ không biết chữ lại có rất nhiều sáng tác…
.
Em ơi em, em làm cho anh ngạt
Mùi tóc em thơm ngát Quê Hương!
*
Khi nào buồn buồn, tôi giở bài thơ này ra đọc,
thấy mình còn Tổ Quốc, mình không bơ vơ,
thấy ông Nguyễn Du người đi trong mơ:
Mới Cảo Thơm… thành lời Quê góp nhặt! (*)
.
Ngọn đèn khuya buồn tay tôi bấm tắt
thấy mình ngồi trong bóng tối đại dương…
Tôi nhắc tới biển, tới đèn, tôi nhớ ông Nguyễn Đình Chiểu,
Vô cùng là nhớ:
“Lời quê dù vụng hay hèn
Cúi xin lượng biển uy đèn thứ cho”.
(*) Thơ Nguyễn Du, để trước rồi sau truyện dài Đoạn Trường Tân Thanh: từ “Cảo Thơm lần giở trước đèn, phong tình cổ lục còn truyền sử xanh” rồi thì “Lời quê góp nhặt dông dài, mua vui cũng được một vài trống canh!”. Chắc “lời quê” là “lời nên bỏ đi, dở lắm” nên hậu bối Tố Hữu cũng bèn nhục mạ Đất Nước trong cuốn Nước Non Ngàn Dặm: “Đường đi hay giấc mơ dài? Nước Non Ngàn dặm nên bài thơ Quê!”.
HIỂU RA THÌ HẾT MỘT ĐỜI
Khi không còn hy vọng / một cơn mưa nào đâu, người ta đi chải đầu, Vọng Nguyệt Lầu thơm ngát…
Cà phê và tiếng hát / cũng tí tách như mưa. Đà Lạt một thời xưa / chờ mưa như chờ Nguyệt!
Chờ nhìn đôi mắt biếc / từ trái tim nhớ mong… Và có một chuyện lòng / bắt đầu bằng mực tím!
Tất cả vào kỷ niệm…thành lưu bút ngày xanh…Mình còn cái mong manh / của thời tình như lụa…
Đó là thời đáng nhớ… mà hy vọng phải quên. Biết là đời lênh đênh, không hờn mây gió lạc…
*
Những sợi tóc biết hát / từ sân ga bảo tàng! Thương những dãy hoa vàng / nở rồi tan tuyệt vọng!
Khi biết là cuộc sống / không phải dòng sông xuôi, tự nhiên có ngậm ngùi: Cơn mưa chìm xuống biển!
Ai khiến đời mất biến… cái gì thấy hôm qua? Em xỏa tóc cho sà / nâng niu buồm phẳng mặt…
Con thuyền theo gió bấc / không lật đật vội vàng. Muốn chứ tới Nam Dương. Muốn mà sang châu Úc…
Em thản nhiên chải tóc… chải nước mắt lưu vong… chải cả nụ hoa hồng / như mình còn cái bóng…
Hình như niềm Hy Vọng và Thất Vọng… giống nhau?
HOA ĐÀO PHAI VỀ MÙA XUÂN QUÁ KHỨ
Tháng Giêng Tết, hoa đào nở đỏ,
Giữa tháng Năm, mình đi hái trái đào,
Hái cái màu vàng mơ, mình hái những vì sao
Em cắn một miếng rồi nghẹn ngào em khóc…
.
Khóc dễ dàng như vầng trăng cô độc.
Khóc một mình, mưa dỗ cũng không nguôi!
Anh thổi thời gian cho tháng Bảy em cười…
Chưa tháng Bảy, Trời ơi! Lâu biết mấy!
.
Xách giỏ đầy đào, mình ra xem dòng suối chảy,
Thả một trái, trôi theo dòng mưa thời gian…
Rồi anh hái thêm một nụ hoa vàng,
Anh không thả mà tặng em, kỷ niệm!
.
Anh nhớ Lan Đình có hai câu thơ… màu tím:
“Hoa đào phai về mùa Xuân quá khứ,
Đền cho em: màu rực rỡ hoa vàng!”
Em không mừng mà lệ chan theo tóc…
.
Anh hỏi em: “Tại sao em hay khóc?”
Em cắn tay anh, em nói: “Nước Non mình,
em nhớ những cánh đồng mạ xanh,
khi lúa chín sao chúng cúi đầu hết vậy?”.
.
Em nhớ nha, anh trả lời em là “em nghĩ bậy,
lúa chín vàng người ta nhập kho,
màu vàng của lúa không phải vàng mơ,
màu vàng của trái đào mới là vàng thơ, em đừng khóc nữa!”
*
Em giụi mắt: “Anh à em cứ nhớ
màu-Quê-Hương và sự-Lễ-Phép của học trò…
quê mình mùa lúa chín rồi chưa?
em muốn đi gặt lúa để đem về Hợp Tác Xã!”.
.
Trời ơi trời! Những ngày xưa xưa quá!
Anh van em! Mình chỉ biết hoa đào!
Hoa đào nở về mùa Xuân quá khứ
Đền cho em…xin em nhận: Hoa Quỳ!
ĐÔI DÒNG NHƯ TÂM SỰ
Thời tiết Tốt! Tốt lắm! Trời nắng. Trời không mưa. Gió thổi chỉ vừa vừa, có xua đi bớt nóng…
Mùa Hè mà… Vô vọng…đừng tưởng tượng… heo may! Lá còn xanh trên cây, bàn tay rờ chưa mát!
Người vẫn tình, chạm mặt, gặp nhau, chào, nụ cười… Đó là thấy trên môi. Đó là tình cố cựu…
Còn sơ giao, tự hiểu, vẫy tay nhiều cảm thông! Chớ trách ai lạt lòng. Mình nợ ai đòi nhỉ?
Thôi thì dòng thanh thủy. Thôi thì núi thanh sơn. Nắng quá có khi mòn cái vầng trán thanh tú…
*
Tôi, loài chim tu hú, thơ tào lao qua ngày…Vì ai đã qua đây thấy đại dương mới sợ…
Thấy mình tự dưng nhớ mảnh khăn điều vắt vai… Nhớ Mẹ mặc áo dài, nhớ Cha cái cà vạt…
… nhớ chiếc xich lô đạp, đồng chó ngáp chim bay… Nghĩ nha: Đông sang Tây biết bao nhiêu thế giới!
Chắc Chúa không chờ đợi mình lên Thập Giá đâu! Phật chắc chẳng cúi đầu – ngán gì dâu với biển?
Bạn à, chim én liệng, vui buồn nhé thân tâm…
ĐOẠN TRƯỜNG TÂN THANH
Người con gái nói: “Không cãi nữa đâu nha! Để cho tui ngủ mà…”. Và nàng cười, nhắm mắt.
Người con trai ngơ ngác: “Nãy giờ mình cãi sao? Anh chỉ thấy chiêm bao / em là chim ríu rít!”.
Người con gái ngủ thiệt! Người con trai bơ vơ. Chàng trải giấy làm thơ, chữ đầu tiên một chữ.
Chàng cầm giấy chàng ngó / chữ M mờ như mây… Chàng thả tờ giấy bay, mưa rồi… thềm tí tách.
Tiếng dế gáy hòa nhạc / bản Tình Ca Phạm Duy. “Đêm Hôm Đó Đêm Gì” chàng mở cuốn tiểu thuyết…(*)
Cuốn sách tác giả viết / biết có bản quyền không… Chàng mua chi ba đồng / đọc suốt đời chưa dứt! (**)
Rồi… chàng cũng nhắm mắt / mơ giấc mơ-hồi-hương!
*
Câu chuyện rất dễ thương / hai người dân mất nước, tóc Âu Cơ gió ngược / lạnh vai Lạc Long Quân!
Sinh chi trăm đứa con… nhiều con trai chết trận, nhiều con gái lận đận… Ôi cái cầu Đoạn Trường…
Hai người ngủ. Mưa tuôn / gió luồn rít tiếng gió; sáng mai ra mở cửa / chắc lá cờ tả tơi?
Lá cờ Non Nước ơi… Lá cờ mưa gió lộng… Triệu rưỡi người còn sống… rồi chết. Hết giống nòi? (***)
Người ta nghe cái hơi / tiếng thở dài não nuột. Nguyễn Du thơ gan ruột / đứt mà thành Tân Thanh…(****)
(*) Nhan đề một tập truyện của Khánh Trường.
(**) Ca dao: “Trèo lên cây bưởi hái hoa, bước xuống ruộng cà hái nụ Tầm Xuân. Nụ Tầm Xuân còn ra cánh biếc, em có chồng rồi anh tiếc lắm thay! – Ba đồng một mớ trầu cay sao anh không hỏi những ngày còn không? Bây giờ em đã có chồng như chim vào lồng như cá cắn câu! Cá cắn câu biết đâu mà gỡ? Chim vào lồng biết thuở nào ra?”.
(***) Sau ngày 30 tháng Bốn năm 1975, Cao Ủy Tị Nạn Liên Hiệp Quốc báo cáo có một triệu rưỡi người Việt Nam vượt biển được cứu. Năm mươi năm hơn rồi con số ấy chắc đã thành số Không, con cái của họ có thì cũng lạc giống lạc dòng…
(****) Nguyễn Du là tác giả cuốn tiểu thuyết Đoạn Trường Tân Thanh. Ông từng nói vậy mà người ta cứ nói Truyện Kiều, ông im lặng đến nỗi Vua Gia Long phải có lần hỏi: “Khanh buồn gì mà cứ im lặng?”. Chuyện xảy ra vào năm 1818 sau khi Phạm Quý Thích cho in bản Phường cuốn Kim Vân Kiều Tân Truyện đề Tiên Điền Nguyễn Du Tác Giả. Nguyễn Du gầy rạc người và mất năm 1820…
NĂM CÂU HÀNG CHỮ NGHIÊNG
Trời nhỏ vài. ba giọt.
Thế cũng là mưa?
Mây… không mây lưa thưa sao mà mưa ít thế?
Hay…
vài ba giọt lệ ai khóc ai nghĩa trang?
.
Có lẽ gió lang thang
thổi mưa về đường phố…
Có thể ai nói nhỏ gì đó rồi khóc… chơi?
Thế mà cũng đầy, vơi
bài thơ tôi, Trời ạ!
.
Ôi buồn như chiếc lá
bay bay bay đi lá ơi…
Buồn. Tôi nói cho vui
Ai nghe buồn mà khóc?
.
Sông xanh con đò dọc
máy nổ rất đều đều
giống như cái bấc khêu
đêm canh tàn Cố Lý…
.
Dòng sông… Sông Thanh Thủy
Tiểu thuyết của Nhất Linh
Bộ Trưởng Hồ Chí Minh
thất tình… Tình Yêu Nước…
.
Ơ kìa con thuyền ngược
chạm trán con thuyền xuôi
Mưa vài giọt có rơi
trúng chỗ nào cánh quạt?
.
Có tiếng chim hờn mát vang vang chiều mưa thưa…
Tôi nói chơi. Em ừa,
“nói nữa đi, em ngủ”
Bài thơ tôi tôi giấu,
Mái Tóc Nàng Rất Ngoan.
TRUYỆN TÌNH LOVE STORY
Ngày mai? Ngày mai sao? Ai biết!
Mình đi về Phan Thiết… Mình lên tới Cà Beu…
Có nghe lời Chúa chưa?
.
Chúa nói như đọc thơ: “Biết hôm nay thôi nhé,
Những khổ cực mình ghé / vai gánh vác, đủ rồi!
Ngày mai còn xa xôi!”
.
Lời Chúa là lời Vui? Kinh Kính Mừng, mình soạn:
“Tha cho con, dạ sáng, tha cho con nỗi buồn!”
Và… câu cuối, Amen!
.
Này anh chị, anh em: Chúng ta không cố chấp.
Trời cao và đất thấp, tự hỏi mình ở đâu? Buồn. Bực
và lo âu… đường cuối cùng: Nghĩa Địa!
.
Sống đời, giữ cái nghĩa! Sống đời, giữ cái tình!
Đừng quên: ta chúng sinh, tiếp nối từng thế hệ.
Chúng ta buông… ích kỷ…
.
Lau giọt lệ rơi dài,
ướt lạnh cõi trần ai… Đó, lúc ta quên Chúa…
Nên… con công hay múa!
.
Chúng ta cần nhung lụa / để… cũng múa như công?
Chúng ta thành người dưng… từng hồi chuông chiều đổ,
nhắc gì? Cho ta nhớ…
*
Đường Quê Hương rực rở! Dừng lại, ngắm đóa hoa…
Hoa như người, trẻ, già, tại sao hoa… không chết? Con tàu rời Phan Thiết… tiếng còi vang trong mây…
Cà Beu, bên gốc cây: Người Thượng ngồi hút thuốc… Con đường rừng nẻo thuộc, con nai tác chiều hôm… Tiếng con nai như chuông…
Đổ từng hồi giác ngộ, Chúa nói hôm nay khổ, trọn vẹn cho hôm nay… Bạn ơi mình nắm tay / ngắm hoa vàng bên suối…
.
… rồi em ngồi, chân duỗi, anh hôn ngón út nha… Trăng lên rồi trăng tà. Nguyệt tàn rồi nguyệt tận… Hoa thông vàng bay phấn!
.
Em! Anh yêu em lắm, nói như ngày hôm qua…
ĐỜI ĐỔI THAY NHƯ MÂY
VỚI ẢNH HÌNH THƯƠNG NHỚ
Bây giờ thành phố tôi / những cây cao đã hết – số ít, bệnh, đã chết; số nhiều “phải” đốn theo…
Tuổi thành phố bao nhiêu? Chắc có người muốn hỏi? Dễ thôi, có người nói: Nó mới tròn sáu mươi…
Cây trồng hồi cái thời / tuổi khai sinh thành phố. Dĩ nhiên là chúng nhỏ / rồi lớn lên, lớn lên…
Chúng cao vượt trụ đèn (trụ đèn đều bằng gỗ). Chúng làm hẹp đường phố. Chúng bị nhiều vết thương…
Có nhiều cây yếu dần. Chúng bị sâu, bị kiến… Người ta nói cây bệnh. Người ta “xin” hạ cây…
Có khi mưa gió bay . vài cây to thật tội. Cây ngả, đường mất lối! Cây còn… thì tính thôi.
Thế là thôi… đổi thời! Thành phố trồng cây khác, cũng sẽ có bóng mát / mà không cao lêu nghêu!
Mười năm nay trong veo, trời còn xanh trước tối. Hàng cây tơ bối rối / hoàng hôn như mong manh…
*
Ôi những buổi chiều xanh, tôi muốn ôm thành phố… Các em đều còn nhỏ – hơn tuổi của tôi nhiều…
Các em là Tình Yêu ngọt ngào hơn bánh ngọt… nhưng có gì xót xót: Thu về rơi lá rơi…
Các em của tôi ơi… cõi đời nhiều kỳ ảo: người ta thì thay áo, đường sá thì thay cây…
Đời đổi thay như mây… với ảnh hình thương nhớ!
CÓ CON NAI TRƯA BUỒN BUỒN
NẰM NHAI NẮNG
Nắng ơi là nắng! Trưa trời nắng!
Nắng tháng Sáu mà! Nắng dễ ngươi.
Mới bước xuống thềm, quay trở lại
Hẹn chiều bớt nắng sẽ đi chơi…
.
Đi chơi, vạn vạn người ra biển,
Chắc cũng vạn người đang Big Bear?
Biển rộng, non cao, trời bát ngát,
Nhà tôi: cái nắng đứng bên hè!
.
Không thể đi ra thì trở ngược
Hơn là sông nhỉ, nắng, mưa, quên…
Nếu không có núi nghiêng đầu ngó
Sông chỉ là sông, không có duyên?
.
Sông núi, đứng chung thành Tổ Quốc
Con chim nói vậy, phải không anh?
Phải không, cả chị và em bé?
Ta sống vì yêu, góp cái Tình!
*
Tôi ngồi khuất nắng, ngó ra sân
Không ước mơ xa, hết mộng gần.
Chỉ muốn lang thang mà nắng quá
Giả vờ còn trẻ để… bâng khuâng!
.
San Dimas! San Dimas! Thành phố khác
Cách tôi chỉ một nửa giờ xe…
Người ta đổi chỗ, đâu? Không báo!
Mình đến làm chi? Đến để về?
.
Tôi bâng khuâng vườn cây rưng rưng
Vườn ở đây mà hóa ra rừng
Có con nai lạc nằm nhai nắng
Nó đẹp làm sao! Lốm đốm bông…
TAM BÁCH DƯ NIÊN HẬU
Mở sách đọc thấy có thơ. Hay quá.
Chép lại đây như Euréca Euclid Ơ hơ:
.
“Tôi muốn làm như Ngô Phù Sai thuở trước:
rắc hoa vàng sau mỗi bước Tây Thi!
Tôi muốn làm như Bông Sen muôn muốt
nở bùng lên sau mỗi bước Em đi!” (*)
.
Tự hỏi mình: “Mày làm thơ nữa làm chi,
vì muôn thuở, bài Nguyên Tiêu (**), hay nhất!
Hay hơn bốn câu thơ trên, là Sự Thật
lòng muôn lòng chất ngất tuổi Thanh Xuân!
.
Nhưng kệ nó, có khi cũng phải dừng
năm ba phút để thương yêu con gái:
“Đời chỉ đẹp khi còn dang dở mãi…”
Người Việt Nam Trời ạ cứ tha hương…
.
Ờ nhỉ đôi khi dừng lại bên đường
nhớ Hồ Chủ Tịch có bài Nguyên Tiêu muốn khóc.
Hay vô cùng! Như lá cờ cầm phất
Vì Núi Sông ngả rạp đã trăm năm…
.
Hồ Biểu Chánh có cuốn tiểu thuyết Khóc Thầm
thì Khái Hưng có truyện Anh Phải Sống!
Khái Hưng chết sau mấy ngày Hy Vọng
sau mấy ngày Trường Chinh có thơ:
.
“Là Thi Sĩ là đồ ngu như Chó
ăn đồ dơ và phe phẩy cái đuôi”
Xuân Diệu đau mấy cũng bật cười…
anh Tô Động rung chuông cà rem mừng Tết!
.
Hãy hãnh diện! Hỡi con dân nước Việt
Thơ còn nha là Đất Nước còn nha…
Hãy như Nguyên Sa! Thi sĩ Nguyên Sa:
“Bởi vì đời không có nữa Giai Nhân…
.
… nên anh gọi tên Em là Nhan Sắc!”
Giời ối Giời Tổ Quốc sẽ ra sao?
Trần Mạnh Hảo viết cuốn Ly Thân nước mắt chảy rì rào
bỏ đất Bắc vào miền Nam… thường trú!
.
Đau đớn nhe! Lênin và cái Búa
vỡ tan tành triệu triệu Bắc Băng Dương…
Sân bay Tân Sơn Nhứt vẫn treo cái băng-rôn:
“Chỉ có Quê Hương là Đẹp”…
.
Hãy nhớ nhé bài thơ Đôi Giép: (***)
“Hễ Chia Lìa Là Vĩnh Viễn Chia Ly!”
Sáng tinh sương tôi nhắp nhắp vài ly
Thơ Hẩu Lốn nhìn cũng ngon chớ bộ!
.
Không đời nào phường làm con chửi bố,
Mẹ vẫn cười cười: Cha Con Bây Tồ Lô!
Trần Vấn Lệ
(*) Quên tên Tác Giả!
(**) Nguyên Tiêu, tác giả Hồ Chí Minh
(***) Tác giả, Nguyễn Trung Kiên.
