Góc Xanh – Tranh: MAI TÂM
THU
[Tứ khúc]
1.
Thế là Thu lại về
Mưa lướt nhẹ
Bầu trời từng khoảng nắng
Từng khoảng biếc xanh
“Mùa Thu nay khác rồi…”(•)
Gần trăm năm đã trôi
Hình như vẫn là mùa thu cũ (••)
Vẫn cũ mùa thu thoang thoáng heo may
Vẫn cũ mùa thu đượm buồn hoa cúc
Vẫn hiu quạnh ngõ nhỏ bơ vơ khóm trúc
Sông bây giờ không đỏ nặng phù sa
Trái bàng rơi
Những trái bàng rơi buồn thiu hè phố
Người hững hờ đi qua
Kí ức ngày nao tan như làn khói
Châm điếu thuốc
Còn ai nỗi nhớ nhà?(•••)
2.
Thế là Thu lại về
Sau những mưa trút nước
Sau những sấm sét xé rạch trời
Sau những sập cầu sạt núi
Cây đa già nua rỗng ruột đổ gục
Những chùm rễ cỗi cằn hững hờ bò lan mặt đất
Hết thiêng cây
Hết nơi trú ngụ thánh thần
Cả một khoảng trời xanh ngơ ngác
Cả một vùng âm u cớm rợp bỗng dưng như lóa mắt
Nắng vàng lặng lẽ mỉm cười
Mẫu đơn bung nở
Từ Thức lần bước trở lại cố hương
Hội hoa không còn ai nhớ
Mộ Giáng Kiều chật đầy vàng mã
Cố hương đã mất tự bao giờ…
3.
Thế là Thu lại về!
Lá úa chiều nay rụng
Rụng đi
Rụng đi
Rụng đi
Những phiến chết
Những phiến chết chiều nay
Lòng ta dửng dưng
Não lòng thế đã đủ rồi
Ủ ê thế đã đủ rồi
Và cũng đủ rồi nước mắt
Cũng đủ rồi than khóc
Cũng đủ rồi lâm li bi lụy
Lá úa về với đất
Cây già về với đất
Thu làm cuộc tống tiễn
Cuộc rửa trôi
Cuộc thanh tẩy
Già nua cứ việc ra đi
Già nua ơi! Chào mi!
Chào mi không cần trở lại…
4.
Thế là Thu lại về!
Giật mình mở đầu tháng Bảy!
Hơi thơ lạnh ngắt Văn chiêu hồn!
Cứ muốn quên
Cứ muốn đào sâu chôn chặt
Ôi! Văn chương ma ám quỷ ám
“Não lòng thay buổi chiều Thu
Sương rơi lác đác lá ngô rụng đầy…”
Người người ma ma nhập nhoạng
Đêm, trăng úa vàng bệnh hoạn
Ngày, mặt trời nhờn nhợt giữa mây đen
Thu của muôn năm cũ
Thu của bây giờ…
.
Mùa Thu nay đã khác?
Tháng cô hồn! Chào mi, chào mi vĩnh viễn
Đêm đã đủ lắm rồi
Sùi sụt cũng đủ lắm rồi
Xin đừng bắc thêm cầu Nại Hà oan nghiệt
Xin đừng lâm li khúc Mục Kiền Liên
Nỉ non hăm he mãi làm gì
Hiếu kinh! Tàn khốc.
Tàn khốc! Hiếu kinh.
Vu Lan bồn xin từ đây giã biệt…
—-
(•) Thơ Nguyễn Đình Thi
(••) Ý thơ Xuân Quỳnh
(•••) Ý thơ Hồ Dzếnh
SÁNG THU CƯỜI MỘT MÌNH
1.
Còn nỗi hãi hùng nào bạn chưa trải qua?
Với tôi đã là quá đủ
Dư thừa
Đầy tràn đầy ứ siêu việt và phì đại!
Những nỗi hãi hùng lặn vào kí ức
Những nỗi hãi hùng có vẻ hóa thành vô thức
Những nỗi hãi hùng khiến tôi run rẩy
Những nỗi hãi hùng khiến tôi hóa đá tảng trơ lì
Những nỗi hãi hùng khiến tôi tin tất cả và cũng ngờ vực tất cả
Thi ca tôi thấy nó trở thành thi cả thi cà
Nhân văn hóa thành nhân veo nhân bánh ngả mùi thiu
Niềm tin hoá ra niềm tiếc
Rồi thì cao quý cao kiếc, thiêng liêng thiêng liếc, xúc động xúc điếc, khóc khiếc, cười kiếc, cố hương cố hiếc…
Những nỗi hãi hùng vào một ngày bình thường bỗng dưng mang một gương mặt khác
Rất chi là hài là hiếc
Rất chi nhí nhố nhí nhiếc
Rất chi là nực cười
Tiếng cười trên cao Thượng đế nhìn khắp nhân gian
Đang diễn tấn trò thông thái
Tấn trò buồn ngủ
Tần trò buồn nôn
Tấn trò đeo mặt nạ thánh thần
Tấn trò khỉ…
Kể từ ngày bình thường khi tôi nghe thấy
Tiếng cười Thượng đế rơi xuống cùng ánh nắng cùng cơn mưa
Thấy lòng mình thư thái lạ lùng
Nỗi hãi hùng, những nỗi hãi hùng hóa thành những con rối nước hóa thành những mặt nạ sân khấu kịch Nô đến từ Nhật Bản hóa thành con lật đật Matrioska đến từ nước Nga hóa thành đàn kiến li ti buồn buồn bò trên mặt
Ồ những nỗi hãi hùng!
Buồn ơi chào mi nhé!
Chào mi!
2.
Ta chợt nhớ cái thời ăn sắn
Thay cơm miệng đắng ngắt tận bây giờ
Câu hát chế bỗng ngân nga
Vui và ngộ
“Quê em trồng khoai lang đào lên thấy khoai mì
Bực mình đi kinh tế
Em lại trồng khoai lang
Đào lên vẫn khoai mì…”
Rồi một lần bạn nơi xa rủ ta về thăm trường cũ
Thầy cô ngày nao miền mây trắng phiêu du
Trường cũ nơi ta đọng nơi gốc mít
Sù sì
Già nua
Lặng thầm và có phần ủ dột
Ô! Ngày xưa
Thời đói ngặt
Bọn ta bẻ trái non chấm muối
Bẻ búp non chấm muối
Bẻ dái mít chấm muối
Não nùng cây chẳng quả chín bao giờ…
Ta thương cây?
Cây từng xót thương ta.
Bạn ta than trời thủa ăn hạt bo bo
Ừ! Ta đã từng ăn và nhớ đến tận bây giờ
Có sao đâu
Ăn bo bo và ta đủ biết
Bo bo đến từ nơi nao và dùng để làm gì?
Hạt bo bo khiến cho ta tỉnh giấc
Khỏi những mê lầm
Khỏi vô tri!
Cảm ơn bo bo thức tỉnh!
3.
Bất chợt lại ngân nga câu thơ từ thủa học trò
“Sân ga chiều em đi…”(•)
Những chuyến tàu đêm
Những chuyến tàu ngày
Những chuyến tàu say
Những chuyến tàu ngái ngủ
Những chuyến tàu cà rịch cà tang
Những chuyến tàu như trong ác mộng
Những chuyến tàu ta đứng ngồi nằm cùng lợn cùng gà cùng ngan cùng ngỗng cùng than đen cùng phân đạm phân lân cùng cá khô cùng mắm cùng mồ hôi chua lòm trên sống áo cùng mùi khai thối nồng nặc …
Ồ sao hồi ấy mình không chịu chết?!
Cùng khốn thế kia mà
Tận cùng như con vật và hình như chẳng bằng con vật?
Rất có thể nhờ những dòng thơ
Tàu đêm
Tàu đêm
Tàu đêm
Lầm lụi chạy
Vọng âm địa ngục
Vọng âm chuyển mình
Tận cùng tận cùng tận cùng
Ta đã sống
Để thôi sợ hãi
Chiều nay trên sân ga lặng nhìn và lặng nhớ
Chiều muộn một mình ta
Không tiễn ai không đón ai
Những chuyến tầu đi những chuyến tầu về chỉ còn trong nỗi nhớ.
4.
Có lần
Ông bạn già
Danh xưng tiến sĩ nhà thơ nhà phê bình nhà báo nhà giáo (hình như Nhân dân) nhà văn
Hậm hực và hậm hực
Về một thời văn chương phải đạo
Về một thời văn chương cán bộ
Về một thời phê bình chỉ điểm
Về một thời đao bút kinh răng
Hậm hực và buồn bực và hậm hực …
Ta bật cười khục khục cười như bị ma làm
Này ông bạn già!
Đã từng trẻ!
Ông là ví dụ chuẩn mẫu và kinh điển của một thời như thế
Cái thời như thế đã nhào nặn đã vo tròn đã bóp bẹp đã găm cấy vào ông tim gan phèo phổi
Đã vô số lần ông bạn của tôi tự vẽ chân dung
Chân dung ngôn từ hiện ra mồn một
Những thao thao bục giảng
Những miên man thơ ca
Những trường giang đại hải truyện cùng tiểu thuyết
Những hùng hổ hùng hục trường ca
Và ngay thơ cúng tê lê bốc
Đâu đã thoát Yêu – Căm – Chiến – Lạc
Vẫn dằng dai dấu vết Dậu – Pha – Phèo?
Ồ! Cái thời của zalo, tê lê bốc, safeChat, gmail, đám mây điện toán
Những chân trời ràn rạt cánh chim bay
Những chân trời mênh mang rộng mở
Ông bạn tôi vẫn tự nhốt mình
Và than thở
Và dỗi hờn
Và đau khổ
Và cố tròn vai diễn như từng đã
Rất lâu rồi.
5.
Mùa thu
Tháng Tám
Ban mai
Cà phê tự pha
Bàn phím ảo
Ta cười…
CHỜ GODOT KIỂU MỚI!
[Nhân đọc lại WAITING FOR GODOT của Samuel Beckett
1.
Ừ thì ta lại đợi
Như đã từng đợi
Năm năm rồi mười năm rồi mười lăm năm rồi hai mươi năm ba mươi năm bốn mươi năm năm mươi năm…
Đợi mãi thành quen
Quen mãi thành nhàm
Nhàm lâu thì hóa nhảm
Nỗi đợi chờ thoạt kì thủy là một điều mong ước
Một giấc mơ
Nàng thơ
Nàng tiên cánh mỏng
Và hào quang lấp lánh
Năm tháng qua đi
Úa tàn
Gẫy cánh
Giấc mơ cứ hạ dần
Giấc mơ sát đất
Nỗi đợi chờ rắn đanh hóa đá
Mộng ước như một trò phỉ báng
Tương lai mang phép chữ nghĩa tu từ
Lặp lại
Lặp lại
Trùng điệp từ, ngữ, câu, âm giai âm vực…
Rau muống mùa mưa
Cỏ dại mùa mưa
Lục bình mùa mưa
Ta cũng mùa mưa nỗi đợi chờ rau muống, cỏ dại, lục bình phẳng lặng nhạt nhẽo
Bây giờ ngoại lục tuần
Một lần nữa
Ừ thì ta lại đợi!
Ừ thì ta lại chờ…
2.
Godot sẽ đến!
Godot đang đến!
Bao giờ? Bao giờ? Bao giờ…
Sẽ đến
Đang đến
Chờ chờ chờ và chờ
Hình hài Godot?
Mặt mũi Godot?
Áo quần Godot?
Tư tưởng Godot?
Giọng nói Godot?
Đạo đức Godot?
Lơ mơ lờ mờ nhờ nhờ không ai từng biết từng nghe
Chưa từng mũi ngửi mắt nhìn tay sờ
Godot!
Godot!
Godot!
Từ đất nứt ra từ trời rớt xuống từ biển dạt vào?
Chịu
Không thể biết
Ôi! Godot như một nỗi đợi
Một nỗi chờ
Vu vơ khánh kiệt
Thì tương lai bất định.
3.
Chờ
Đợi
Một thế hệ ngã gục
Một thế hệ chết không di chúc
Một thế hệ mỏi mòn
Một thế hệ mủn rã mục nát
Một thế hệ câm bặt
Một thế hệ khô héo cỗi cằn
Một thế hệ tuyệt tự
Một thế hệ chết già
Một thế hệ chết trẻ
Một thế hệ sống dai như đỉa
Một thế hệ ngậm miệng bịt mắt bưng tai
Một thế hệ tiêu chảy
Một thế hệ loạn ngôn
Một thế hệ nheo nhẻo những khúc hùng ca dậm dật
Một thế hệ nổi hứng thi ca
Một thế hệ nghiện tiền như nghiện ma túy
Một thế hệ ẩm ương
Một thế hệ lươn khươn vặn xoắn …
Godot đang đến!
Godot sẽ đến!
Chờ chờ chờ!
Hãy chờ dù không biết chờ gì
Ngoài danh xưng GODOT!
4.
GODOT là ai?
Godot là Ta
Mỏi mòn chờ đợi
Chính là GODOT!
Mất bao tháng đợi năm chờ,
Xót thương Ta
Đã mù lòa bẩm sinh!
LẶNG XUỐNG MỘT CHÚT ĐI NÀO…
1.
Trong
Tôi
Bạn
Chúng ta, có thể
Luôn thường trực niềm tự hào
Ta tự hào sinh ra đã là người Việt Nam!
Thiêng liêng cao quý và vượt trội
Ta tự hào vĩnh viễn tự hào
Truyện Kiều của Nguyễn Du
Và rối nước
Và truyền thuyết trăm trứng trăm con
Và bánh dày và bánh chưng tròn vuông trời đất
Và hoa sen thơm ngát giữa bùn
Và chói lòa đứng dậy
Và đánh thắng thực dân đế quốc…
Thường trực trong chúng ta trong bạn trong tôi
Niềm tự hào hóa thành nhạc họa thi ca
Hóa thành tượng đài hóa thành sân khấu
Hóa thành phim
Hóa thành lời ăn tiếng nói
Hóa thành dáng đi dáng đứng dáng ngồi
Niềm tự hào lồ lộ hiện ra trên ánh mắt
Hiện ra thanh âm trên những cầu trường
Những lớp sóng người
Những lớp sóng thanh âm
Những lớp sóng sắc màu
Những lớp sóng có vẻ nhấn chìm
Có vẻ cuốn trôi
Có vẻ chôn vùi…
2.
Có khi nào
Tôi
Bạn
Và có thể chúng ta lắng xuống
Ngồi một mình và tự truy tự vấn
Một chút thôi
Một chút thôi
Nào hãy một lần.
Những gì ta có
Những gì ta tự hào
Còn nguyên còn nguyên đó
Chẳng sợ mất đâu
Còn người Việt là còn tất cả
Nhưng tất cả đều mang tên QUÁ KHỨ!
Ta ăn mày mãi được hay sao?
Tôi
Bạn
Chúng ta từng ước từng ao nước mình hóa Rồng hóa Hổ
Ước vậy thôi!
Nào ai thu thuế ước mơ!
Khi chúng ta vẹn nguyên làm chàng trai ngốc nghếch chỉ biết đợi biết chờ chim phượng bay về đưa đi tìm vàng tìm ngọc
Khi chúng ta vẹn nguyên làm cô Tấm luôn khóc và khóc đợi Bụt hiện ra
Khi chúng ta!
Cay đắng hơn khi chúng ta trải chiếu gốc sung há miệng chờ trái rụng
Khốn nạn hơn khi khi rơi vào chỗ đường cùng chúng ta làm Chí Phèo rạch mặt ăn vạ la làng chửi tuốt luốt
Bi đát hơn ta rút lui ta hờn dỗi làm ngạo nghễ cây thông quy cố hương thâm sơn cùng cốc độc thiện kì thân ngoảnh mặt quay lưng làm ngơ vui cùng cầm kì thi tửu
Giấc mơ hóa hổ hóa rồng!
Chúng ta hóa rắn hóa giun hóa đòng đong cân cấn
Cứ vậy thôi
Cứ vầy vậy thôi…
3.
Không biết tự khi nao
Tôi
Bạn
Chúng ta, có thể
Không còn nhớ Nguyễn Lộ Trạch và Nguyễn Trường Tộ lẻ loi giữa triều đình như giữa điếc đặc sa mạc mênh mông
Không còn nhớ Bùi Viện và Đặng Huy Trứ
Cảnh giác đến thành vô minh trước Ông Vĩnh, Ông Quỳnh
Ngần ngại khi nhắc tên Tây Hồ Hy Mã Phan Châu Trinh
Lời đãi bôi khi nhắc tên Bà Tư Hồng hay Bạch Thái Bưởi
Rào đón chắn che uốn lưỡi nhiều lần khi nói về Nam Phong hay Tự lực văn đoàn
Tất cả những gì gắn liền với Sài Gòn hình như đều cảnh giác….
Không biết tự khi nao
Tôi
Bạn
Chúng ta, có thể
Thiên lệch tự hào
Để quên và hình như để mất
Những cuộc vượt lên đau khổ nhọc nhằn
Những cuộc vượt thoát giá đắt chưa từng
Ta chỉ quen với mô hình Phù Đổng
Thói quen nằm chờ dưới gốc cây sung
Bên bờ ao có con cá bống…
4.
Tôi
Bạn
Và có thể Chúng ta
Có khi nào mang trong lòng nỗi bận tâm thường trực
Gánh – Nặng – Ông – Cha?
Cái gánh nặng không thể Ăn mày?
Cái gánh nặng ù lì đá tảng
Cái gánh nặng trùng trùng trùng điệp điệp
Bủa vây
Lắng
Đọng
Kết dính
Bùn lầy
Đủ khiến Cao Bá Quát buồn đến não lòng
Đủ khiến Phan Châu Trinh thảng thốt
Đủ khiến bao người trí tuệ anh minh lắc đầu tưởng chừng bất lực
Gánh – Nặng – Ông – Cha?
Cúi đầu giã biệt cố hương
Giã biệt cố quốc
Cuộc ra đi không hẹn ngày về…
5.
Hãy lắng lại đi nào, lắng lại
Để nghe thanh âm trong trẻo của bé em “Ồ! Hoàng đế cởi truồng!!
Tôi
Bạn
Chúng ta
Xin hãy đừng vội khen đừng bốc thơm tiếng reo hồn nhiên em bé
Hãy giật mình và xấu hổ
Thói hèn nhát lươn lẹo nơi ta
Thói ngậm miệng bưng tai bịt mắt
Thói khôn khéo ranh ma
Thói giả trá truyền đời nối kiếp
Của bầy đàn
Của vô số người ngậm miệng ăn tiền
Của vô số người bụng ba bồ chữ
Tài tử văn nhân
Triết gia hiền giả
Uyên bác trong sự cù lần
Lọc lõi khôn ngoan rắn rết
Giấc mơ ơn vua lộc nước chỗ đứng chỗ ngồi
Cả họ được nhờ người thân được hưởng
Và lên mạng dạy đời…
6.
Tôi
Bạn
Có thể chúng ta
Đều nung nấu nấu nung trong óc não
Tinh thần hiếu – quan
Được biến báo thành hiếu – học
Chí kiếm lợi ẩn sau chí làm quan
Thi ca mưu sinh núp sau niềm – sinh – thú – làm – người
Lê la chốn quyền môn trong vai kẻ sĩ
Mỏ nhọn môi dài đảo lưỡi cho vừa lòng đấng bậc bề trên phủ bằng lớp men nhân văn, danh dự, thương người như thể…
Ẩn đằng sau những bất bình những khổ đau phẫn nộ là nỗi khát thèm thiêu đốt, dày vò…
Ai trong số chúng ta không thèm thuồng ngước mắt nhìn lên?
Câu hỏi lửng lơ không lời đáp…
7.
Ta nghe nói nước Nhật thời cận đại
Cuộc Duy Tân đâu mấy dễ dàng!
Quan hủ lậu và Dân ngu muội
Lũ Trí giả chỉ ước giàu sang.
.
Lịch sử chọn Phúc Trạch Dụ Cát
Bút mực làm roi quất. Quất đau
Buộc người Nhật giật mình tỉnh giấc
Thoát miên trường rất – đỗi – tự – hào!
.
Khắp xứ sở thấy toàn nhục nhã
Dân – Một bầy ăn đậu ở nhờ
Quan – Tham tàn y hệt lũ cướp
Học giả – Cả một đống u mê.
.
Làm láng giềng China! Đã nhục!
Rũ bỏ ngay luyến tiếc làm gì?
Cửa rộng mở đón luồng gió mới
Việc đầu là phải học người ta…
Đặng Tiến (Thái Nguyên)
©T.Vấn 2024
