Xin Bấm Vào Đây:
ĐẶNG TIẾN (Thái Nguyên): 100 CHÂN DUNG THƠ (Tập Thơ)
Nguyễn Đức Tùng
LỜI GIỚI THIỆU TẬP THƠ CHÂN DUNG CỦA ĐẶNG TIẾN
Chúng ta tìm thấy niềm vui trong việc đọc thơ ở nhạc điệu, ở hình ảnh thú vị, trong quyền năng bất ngờ của chữ. Chúng ta tìm thấy đời sống của mình ở đó, bên ngoài và bên trong bài thơ, cảm thấy được an ủi, được khích lệ bởi những ý tưởng và cảm xúc của tác giả.
Đặng Tiến là một người yêu thơ nồng nàn. Trước khi làm thơ, và cùng lúc, anh là người đọc trên video và audio nổi tiếng, với chất giọng mạnh, xúc động. Tập thơ Chân Dung này của anh lạ, vì đó là một tập hợp nhiều bức tranh trải rộng từ quá khứ đến hiện tại, từ những nhân vật lịch sử đến các nhà văn, nhà thơ đương đại. Giữa những nhân vật khác nhau đến thế, tuy vậy, vẫn có một mối dây liên lạc. Mối dây ấy do tác giả tạo ra, đó chính là quan điểm nhất quán của anh về lịch sử. Cái nhìn độc đáo của một người đọc đối với nhiều tác giả, những hoàn cảnh cá nhân, tình huống xã hội, các bi kịch và hài kịch của số phận.
Đặng Tiến tả nhà thơ W. Whitman ở tận nước Mỹ ngày xưa mà như nói về mơ ước của mình trong xã hội hôm nay:
Sờn rách tạo thành vẻ đẹp
Ngực trần xăm tất cả những thứ mình yêu thích
Đại bàng bay cao chín tầng mây
Núi đá cao chọc trời
Sông cuồn cuộn chảy.
Trời cho ta tiếng nói
Để nói to lên những chất chứa trong đầu
Để nói to lên những yêu thương trong tim
Tiếng nói kết nối con người
Tiếng nói đánh thức khát khao đang ngủ yên
Tôi nói nghĩa là tôi tồn tại
Đó là mơ ước về con người, đồng bào, về tự do. Tính lãng mạn, tính phê phán, chất hài hước, nỗi đau buồn làm nên tập thơ này. Thơ anh diễn tả một cách sống động các sự kiện, nhưng đó không phải chỉ là bản mô tả, mà chứa đầy xúc cảm cá nhân. Chữ của anh không mới, nhưng cái nhìn của anh tươi rói, và trong những bài thơ thành côngnhất, anh có một bút pháp táo bạo, dồn dập, hấp dẫn lạ lùng.
Nếu bạn mở lòng, lắng nghe Đặng Tiến, các câu chuyện kể của anh, các đối thoại, những câu hỏi mà anh đặt ra cho nhân vật của mình, bài thơ của anh có khả năng mang bạn đến gần hơn những khía cạnh khác nhau của lịch sử cá nhân, đất nước và đôi khi, thế giới. Các nhân vật ấy hiện ra rất thật, đi lại, nói năng, hành động; không những thế, nếu đặt họ vào một khung cảnh chung, các nhân vật ấy có thể tương tác, làm bộc lộ những ý nghĩa liên văn bản khác nữa. Bởi vậy, bạn có thể đọc một mạch vài bài thơ một lúc. Tôi nghĩ tác giả nên dừng lại lâu hơn nữa trong các chân dung của mình, và trong một số bài, anh phân tích sâu hơn, triết lý hơn, quyết liệt hơn. Bên cạnh giọng nói trẻ trung, đầy vẻ diễu cợt, nếu bạn lắng nghe, Đặng Tiến còn có một chất giọng khác, ấm áp, chừng mực, gần gũi, tin yêu. Trong nhiều bài, tác giả tỏ ra cố gắng vẽ chân dung toàn vẹn, tôi cũng nghĩ anh có thể chọn một điểm nhỏ thôi, một góc cạnh của đối tượng làm nó phát sáng, chứ không cần thiết phải là một bức tranh toàn cảnh, muốn bao gồm tất cả.
Có một nỗi sầu muộn trong chất giọng hài hước, một tổn thương giữa những lời mô tả khách quan, hoài vọng sâu xa của một trí thức nặng lòng với thời thế, trong những bài thơ này. Thật khó để nói về người khác, vì vậy sự lên tiếng ấy của anh là can đảm.
Trong xã hội hôm nay nhiều người hy sinh tất cả để được sống an toàn, Đặng Tiến đã chọn lối đi khác, anh không hy sinh tự do của mình. Anh sống với nó mỗi ngày, nghiền ngẫm về, ca ngợi nó. Vì thế bài thơ của anh cũng còn viết cho những người mất lòng tin, những kẻ đang trả giá với sự thật. Tất nhiên không phải bao giờ anh cũng nắm được sự thật trong tay, nhưng anh đi tìm nó, và lòng ao ước ấy hiện ra rõ ràng trong mỗi bức chân dung. Tập thơ với một trăm bài thơ về các nhân vật, Đông và Tây, quốc nội và hải ngoại, là những khắc họa khá tiêu biểu cho nhiều người. Anh cũng có một bài thơ cuối, nhan đề tự họa, viết về chính mình.
Bỏ ngoài tai những phàn nàn, những ỷ ôi, những hăm he định hướng,
Rất nhiều cuốn sách đọc xong ném vào sọt rác,
Rất nhiều răn dạy thoảng ngoài tai không đọng lại chút gì.
Tôi lớn lên,
Trên đất nước mình tôi đi,
Toàn đồng bào mình có gì mà phải sợ?
Thực ra, một trăm bài trước đó, dù viết về người khác, cũng là viết về anh. Tập thơ tạo cơ hội cho chúng ta nhìn lại xã hội hay chính cá nhân mình. Đó là sự diễn dịch có tính trữ tình đối với lịch sử đất nước và con người. Sự diễn dịch ấy, có thể thích hợp với nhiều người, có thể không, có thể gây tranh cãi, nhưng chúng hoàn toàn có ích trong việc làm cho người đọc hiểu biết hơn về văn học, các nhân vật, các tấm gương, về các bi kịch của dân tộc. Và về chính chúng ta, những chủ thể văn hóa trong một thời đại tan rã. Tôi nghĩ, đó là một trong những điều thú vị nhất của tập Chân Dung.
Nguyễn Đức Tùng
