Tranh: FADO (Nguồn: fado.vn/)
BA MẢNH VỤN
1.
Với tôi
Rất nhiều ai đó chỉ là cái tên
Một vài âm tiết
Một vài kí tự hoàn toàn ngẫu nhiên hoàn toàn rời rạc
Gợi cho tôi một khiếm diện vĩnh cửu
.
Rất nhiều ai đó hiện tiền
Đi đứng và nói năng
Mặt mũi tóc râu áo quần
Cũng có khi một cặp kính cực thời trang
Hoặc bước xuống từ con xe tiền tấn
Lạ
Họ không mảy may gợi mơ hồ cảm xúc
Gặp họ tôi cứ ngỡ đang sống trong một cơn mơ
Không lành
Không dữ
Tuyệt đối không ấn tượng
Hình như tẻ ngắt
Không buồn không vui
Rất nhiều ai ai đó
Hình như mất tiếng nói
Cho dù họ vẫn phát ngôn vẫn viết
Chuẩn ngữ âm
Chuẩn từ vựng
Chuẩn ngữ pháp
Chuẩn tu từ
Chuẩn phong cách
Chuẩn chết cứng in hệt giáo khoa thư
Đến AI cũng không thể bắt lỗi
Ngôn từ lập trình thuật toán não bộ
Một chứng bệnh không thể chữa trị
Tự đánh mất vĩnh viễn tinh thần chủ thể
Rất nhiều ai ai đó
Chiếm sóng
Chiếm diễn đàn
Chiếm không gian
Chiếm thời gian
Đại lễ hội ngôn từ phi chủ thể phi tiếp nhận phi diễn giải
Phi nhân…
2.
Ta tự nguyện làm một kẻ bên lề
Dửng dưng
Vô cảm
Và nhìn
Thời diễn trình thị giác
Lạnh và khô và hời hợt
Không cần nước mắt
Không cần bận tâm
Không cần băn khoăn
Không cần day dứt
Không cần
Mặt trời mùa đông tái ngắt
Mặt trăng mùa đông vàng đục
Trăng không chết đuối như Lí Bạch từng lầm
Biến đổi khí hậu
Gào to
Gào vỡ vụn trái đất
Vô vàn bể chứa dầu cháy trụi
Có ô nhiễm môi trường?
Có góp phần làm biến – đổi – khí – hậu?
Không thấy ai trong giới tinh hoa trả lời!
3.
Tự nhiên nhớ Othello (*)
Hình như chàng có lần ngửa mặt kêu lớn
Sự dối trá – có đem cả trái đất này mà che phủ thì dối trá vẫn cứ là dối trá!
Tiếc thay Othello vẫn là kẻ bị lừa!
Othello vẫn là kẻ mắc lừa
Lưới ngôn từ kinh hãi hơn lưới – trời – lồng – lộng!
Lưới trời cao quá, ảo diệu quá, màu nhiệm quá
Không vợt hết giả trá ngôn từ
Từng giây từng phút được làm ra
Từ tôi
Từ bạn
Từ chính chúng ta
Giả trá
Điêu trá
Dối trá
Gian trá
Lưới ngôn từ phủ trùm
Lưới ngôn từ dẫn dụ
Lưới ngôn từ kiến tạo
Lưới ngôn từ đánh lừa
Lưới ngôn từ xoa dịu phỉnh phờ
Tai quen nghe
Mắt quen đọc
Và mồm quen nói
Lồng lộng lưới trời thua cuộc
Othello bị lừa
Tôi bị lừa
Bạn bị lừa
Và chúng ta bị lừa – có thể
Có thể lắm sự thật đã chào thua
Sự thật đã bỏ trái đất này
Lời nguyền thủa xa xưa ngày mỗi ngày chứng thực
Không đáng tin ngôn từ của chính chúng ta!
—-
(*) Kiệt tác kịch của William Shakespeare
KHÔNG
1.
Vào một ngày ngẫu nhiên nào đó
Nhạt
Không có gì đáng nhớ
Bạn – gặp – người – của – ngày – xưa!
Và bạn nhớ phép tu từ trong giáo khoa thư
“Cố – nhân”…”lâm – tri – người – cũ”(*)
Hình như bạn cũng đôi chút bâng khuâng
Hình như bạn thấy cũng dửng dưng…
Cố – nhân, người – cũ hình như là rất khác
Xa lạ
Hình như hoàn toàn xa lạ
Phép tu từ bất ngờ đột tử
Nát bấy câu Kiều
Bạn thấy mình bất hạnh?
Bạn thấy mình may mắn?
Rối loạn ngôn từ
Cuộc gặp gỡ tình cờ
Trời sắp đặt
Giá như…
.
Giá như…
Bạn vẫn có một ảo ảnh ngày xửa ngày xưa
Ảo ảnh đã từng hóa thành những dòng thơ rưng rưng ảo diệu
Ảo ảnh khiến bạn nhiều đêm khó ngủ
Bạn sống trong những phép tu từ
Bạn thấy mình hình như kim trọng lương sơn bá romeo…
Bạn khắc khoải và run rẩy chờ lần thứ hai mai nở…
Ồ giá như!
—–
(*) “Lâm Tri người cũ chàng còn nhớ chăng” – Kiều
2.
“Hạnh phúc là gì?
Bao lần ta lúng túng…”(*)
Bạn và tôi và chúng ta từng cố trả lời
Cả núi ngôn từ
Cả biển ngôn từ…
Cao sơn lưu thủy tràng giang đại hải
Vẫn lúng túng lúng túng mãi không thôi
Lúng túng theo gần hết cuộc đời…
.
“Sự trục nhãn tiền quá
Lão tòng đầu thượng lai…”(**)
Bạn và tôi và chúng ta, có thể
Tìm – được – câu – trả – lời
Hạnh – phúc – là – gì
Cụt lủn một vài từ
Cụt ngủn câu đặc biệt
Ăn – thấy ngon
Ngủ – đủ giấc
Và Đái
Và Ỉa
Không bị tắc…
Tràng giang đại hải lưu thủy cao sơn!
Trời!
Gần hết một đời ngu dại!
——
(*) (**)Hình như là những câu thơ đã cũ!
Những di vật chiến tranh
Những di vật của một thời mỗi ngày mỗi xa lơ xa lắc
Khi…
Cỏ cây đã bao mùa thay lá
Đất đã được thanh tẩy và mang một gương mặt khác
Và những người đương thời cũng theo nhau về cùng cát bụi
Những bên tham chiến đã biết phải làm gì để giữ gìn cho nhau thể diện
Và phông bạt mới được dựng
Và những bó hoa mang thông điệp hòa bình
Và những cái bắt tay cũng có thể là ôm hôn
Những diễn ngôn được làm mới chữ nghĩa được chọn lựa kĩ càng đẹp không tì vết…
.
Những di vật chiến tranh
Những di vật của một thời mỗi ngày mỗi xa lơ xa lắc
Nằm lặng lẽ trong các viện bảo tàng
Trong các bộ sưu tập tư nhân
Lặng lẽ nằm
Nằm im lặng lẽ
.
Người ta đến xem
Để nhớ
Để quên
Để làm sống lại
Để lặng lẽ cúi đầu
Để cao giọng hay rưng rưng hay lâm li hay bi ai sầu thảm
Những di vật chiến tranh chỉ nằm yên lặng lẽ…
.
Những di vật chiến tranh
Những di vật của một thời mỗi ngày mỗi xa lơ xa lắc
Chúng trở thành của hiếm
Rồi có thể trở thành cổ vật
Rồi có thể được đổi trao được quy thành tiền được đấu giá ồn ào
Và được phục chế, được tái chế thậm chí còn được làm giả
Những di vật chiến tranh
Những di vật của một thời mỗi ngày mỗi xa lơ xa lắc
Hình như mang thân phận con tin
Bị giam giữ trong những tủ kính trong suốt
Trong những nhà kho tuyệt mật
Được gán cho một mã số định danh trong Bigdata toàn cầu số…
.
Những di vật chiến tranh
Những di vật của một thời mỗi ngày mỗi xa lơ xa lắc
Được bạn bè tôi làm mới trong cuộc trình diễn
Ánh sáng và thanh âm và ngôn ngữ thể hình
Những di vật chiến tranh
Những di vật của một thời mỗi ngày mỗi xa lơ xa lắc
Lửng lơ miền cổ tích
Không có phép nhiệm màu
Không kết thúc vui vẻ
Lửng lơ giữa hoá thạch thời gian
Vĩnh viễn không cần lên tiếng
NGẪU CẢM
1.
Ta mắc nợ màu xanh cỏ cây
Ta mắc nợ sao đêm thăm thẳm trời xa
Ta mắc nợ ngàn năm sóng vỗ
Ta mắc nợ những dòng sông từng ăm ắp nước đầy
Ta mắc nợ những khúc nhạc cứ vang ngân khi ta một mình nhắm mắt
Ta mắc nợ những trang sách cứ ám ảnh ta dài dặc cuộc đời…
.
Thế giới vài tỉ người
Li ti bầy kiến
Đến rồi đi
Đi rồi lại đến
Hồn nhiên và vô tâm
Không mấy băn khoăn về tất cả
Ăn và ngủ và lớn lên và già và trở về cát bụi
Lặng lẽ nổi trôi trong cõi phù sinh…
Chằng sao đâu
Cả tỉ tỉ người vẫn hồn nhiên và vô tâm như thế
Chả sao đâu
Chỉ thấy hãi hùng …
2.
Thơ
Cuộc trả nợ chỉ mình ta biết
Ta mang món nợ tiền kiếp
Không ai bắt không ai đòi không ai xiết
Ta tự bắt ta
Ta tự đòi ta
Và ta tự xiết ta
Vô số người họ đâu có cần thơ!
Chẳng hề gì
Vô số người quay lưng ngoảnh mặt
Chẳng hề gì
Trái đất vẫn quay
Mặt trời vẫn mọc
Trăng vẫn cứ viên mãn tròn đầy
Và người vẫn sinh sôi
Vẫn bóng banh vẫn bơi lội vẫn trà tam rượu tứ
Thay thơ có một ngàn lẻ một niềm thích thú
Một ngàn lẻ một cách tồn sinh
Một ngàn lẻ một niêmg sinh thú
Thơ với ta món nợ trọn đời
Còn sống còn trả nợ
Thế thôi.
Đặng Tiến (Thái Nguyên)
