Reshma Saujani (1975-) là một luật sư, nhà hoạt động xã hội và doanh nhân người Mỹ, được biết đến nhiều nhất với tư cách là người sáng lập Girls Who Code—một tổ chức phi lợi nhuận tập trung vào việc thu hẹp khoảng cách giới trong lĩnh vực công nghệ. Bà thúc đẩy các cơ hội dành cho phụ nữ trong khối ngành STEM, đặc biệt là thông qua việc khuyến khích các bé gái khám phá ngành khoa học máy tính ngay từ khi còn nhỏ.
Tên cô là Reshma Saujani.
Cô học tại Đại học Illinois. Rồi Trường Chính sách Công Kennedy của Harvard. Sau đó là Trường Luật Yale. Năm 33 tuổi, cô là luật sư doanh nghiệp tại một quỹ đầu cơ ở Phố Wall. Trên giấy tờ, cô có mọi thứ mà cha mẹ nhập cư hằng mơ ước.
***
Cô ra tranh cử Quốc hội — và thua tan tác.
81% so với 19%.
Chi 1,3 triệu đô la và chỉ nhận được 6.231 phiếu bầu. Tức khoảng 213 đô cho mỗi lá phiếu. Một trong những thất bại chênh lệch nhất trong lịch sử chính trường New York.
Vậy mà cô gọi đó là năm tuyệt vời nhất đời mình.
Bởi trong lúc thất bại ở cuộc đua ấy, cô bước vào hết trường này đến trường khác — và nhận ra một điều. Các lớp khoa học máy tính gần như toàn con trai. Con gái thì hầu như vắng bóng. Ở khắp nơi.
Quan sát đó sau này trở thành Girls Who Code. Đến nay, tổ chức này đã tiếp cận hơn 760.000 học sinh. 330.000 cựu học viên hiện đang ở độ tuổi đại học hoặc đi làm. Tổ chức hoạt động tại cả 50 bang và tạo ra 14 tỷ lượt tương tác trên toàn cầu. Tạp chí Fast Company từng vinh danh đây là tổ chức phi lợi nhuận đổi mới sáng tạo số một nước Mỹ.
Sinh ra tại Chicago trong một gia đình người Ấn gốc Gujarati. Cha mẹ cô là người tị nạn. Họ từng sống ở Uganda trước khi Idi Amin trục xuất toàn bộ cộng đồng người Ấn khỏi đất nước này vào thập niên 1970. Họ đến Mỹ với hai bàn tay trắng — và gây dựng lại từ đầu.
Reshma lớn lên, chứng kiến sự lưu đày ấy ảnh hưởng đến một gia đình ra sao. Và việc tái thiết cuộc đời trông như thế nào khi bạn không có tấm lưới an toàn nào bên dưới.
Cô học tại Đại học Illinois. Rồi Trường Chính sách Công Kennedy của Harvard. Sau đó là Trường Luật Yale. Năm 33 tuổi, cô là luật sư doanh nghiệp tại một quỹ đầu cơ ở Phố Wall. Trên giấy tờ, cô có mọi thứ mà cha mẹ nhập cư hằng mơ ước.
Nhưng bên trong, cô bất hạnh. Sau này cô nói mình đang làm việc trong một ngành góp phần tịch biên nhà cửa của người khác.
Vậy là ở tuổi 33, cô làm điều mà phần lớn những người ở vị trí ấy không bao giờ dám làm: nghỉ việc và ra tranh cử Quốc hội. Không kinh nghiệm chính trị. Chưa từng xuất hiện trên truyền hình. Là phụ nữ Mỹ gốc Ấn đầu tiên tranh cử vào Quốc hội Hoa Kỳ.
Cô thua nặng nề. Nhưng không gục ngã.
Điều khiến tôi suy nghĩ nhiều nhất là thế này: Reshma không đơn giản bỏ qua thất bại. Cô đào sâu vào nó để tìm tín hiệu.
Trong chiến dịch tranh cử, cô đã đến thăm hàng chục trường học. Và ở đâu cô cũng thấy một cảnh tượng lặp lại: con trai trong phòng thí nghiệm khoa học máy tính. Con gái thì không. Cô bắt đầu hỏi vì sao. Những câu trả lời chỉ ra một khoảng trống mang tính hệ thống — mà chưa ai thật sự xây dựng một giải pháp nghiêm túc.
Năm 2012, cô thành lập Girls Who Code. Khởi đầu với 20 cô gái trong một lớp học duy nhất ở thành phố New York.
Cô không có nền tảng công nghệ. Không biết lập trình. Không có kinh nghiệm điều hành tổ chức phi lợi nhuận. Điều cô có là một vấn đề rõ ràng, một quyết tâm xây dựng giải pháp, và uy tín đến từ việc từng thất bại công khai mà vẫn tiếp tục tiến lên.
Tôi rất tôn trọng mô thức này. Những nhà sáng lập giỏi nhất mà tôi biết không khởi đầu bằng chuyên môn xuất chúng. Họ bắt đầu từ một khoảng trống khiến họ day dứt không thôi. Khi tôi khởi sự TrioSEO, tôi không phải chuyên gia SEO giỏi nhất thế giới. Nhưng tôi đã làm SEO cho các doanh nghiệp của mình suốt nhiều năm và nhận ra một lỗ hổng trong cách các agency phục vụ doanh nghiệp B2B. Khoảng trống đó trở thành công ty. Cùng một nguyên lý.
Girls Who Code phát triển rất nhanh. Các chương trình hè chuyên sâu. Câu lạc bộ sau giờ học. Chương trình tại các trường đại học. Một loạt sách lọt danh sách bán chạy của The New York Times. Quan hệ hợp tác với các tập đoàn như Google, Microsoft và Accenture.
Đến năm 2019, Fast Company gọi đây là tổ chức phi lợi nhuận đổi mới nhất cả nước. Đến năm 2024, tổ chức đã tiếp cận 760.000 học sinh và đặt mục tiêu đạt 5 triệu vào năm 2030.
Nhưng Reshma chưa dừng lại ở đó.
Năm 2016, bài TED Talk của cô — “Teach Girls Bravery, Not Perfection” — lan truyền mạnh mẽ. Đến nay đã có hơn 54 triệu lượt xem. Ý tưởng cốt lõi rất đơn giản: chúng ta dạy con gái phải hoàn hảo, còn con trai phải dũng cảm. Vì thế phụ nữ ngại mạo hiểm. Vì thế “đường ống” nhân tài bị đứt gãy.
Cô viết ba cuốn sách. Brave, Not Perfect trở thành sách bán chạy quốc tế.
Rồi trong đại dịch COVID, cô chứng kiến hàng triệu bà mẹ rời bỏ lực lượng lao động. Cô khởi xướng Moms First, vận động cho nghỉ phép có lương, dịch vụ chăm sóc trẻ em với chi phí phải chăng và trả lương công bằng. Phong trào thu hút hơn một triệu người ủng hộ.
Trường Kinh doanh Harvard bầu cô vào Hội đồng Overseers. Cô đồng chủ tịch hội đồng của Diễn đàn Kinh tế Thế giới về tương lai của nền kinh tế chăm sóc.
Đây là điều tôi rút ra từ câu chuyện của Reshma Saujani.
Cô biến một thất bại công khai thành nền móng cho tất cả những gì đến sau đó. Thất bại trong cuộc đua Quốc hội không chấm dứt sự nghiệp của cô. Nó khởi đầu cho sự nghiệp ấy. Chính những trường học cô ghé thăm khi đang thua cuộc đã cho cô cái nhìn xây dựng nên Girls Who Code.
Phần lớn mọi người chạy trốn thất bại. Họ che giấu nó. Họ bước tiếp và giả như chưa từng có chuyện gì xảy ra. Reshma thì đi thẳng vào nó. Dùng nó làm nhiên liệu. Xây dựng cả một phong trào từ chính nền tảng đó.
Tôi hiểu điều này từ trải nghiệm của mình. Việc bán FreeUp dạy tôi nhiều hơn về điều tôi muốn xây dựng tiếp theo so với khi điều hành nó. Những bài học từ điều không hiệu quả còn quý giá hơn cả những chiến thắng.
Thất bại lớn nhất của bạn không phải là dấu chấm hết. Thường thì đó là khởi đầu của điều thật sự có ý nghĩa.
Bạn đang giữ trong tay thất bại nào có thể trở thành nền tảng cho một điều lớn hơn?
P.S. Sự bền bỉ luôn sinh lãi kép.
Connor Gillivan
Connor Gillivan (sinh năm 1990) chào đời tại Albany, New York, và hiện đang sinh sống tại Orlando, Florida. Anh là một doanh nhân khởi nghiệp nối tiếp (serial entrepreneur); công ty đầu tiên của anh được thành lập ngay tại phòng ký túc xá khi anh còn theo học tại Đại học Quinnipiac, và sau đó đã đạt doanh số hơn 20 triệu đô la trên nền tảng Amazon.com. Sau khi trở thành chuyên gia trong lĩnh vực tuyển dụng, anh đã đồng sáng lập FreeeUp – một sàn giao dịch tuyển dụng trực tuyến giúp kết nối 1% những freelancer xuất sắc nhất với các doanh nghiệp đang trên đà phát triển. Anh cũng là chủ sở hữu trang web ConnorGillivan.com, nơi anh chia sẻ các bài viết về khởi nghiệp và thương mại điện tử. Những lời khuyên của anh được đón nhận nồng nhiệt trên các ấn phẩm trực tuyến và chương trình podcast hàng đầu trên khắp thế giới.
(T.Vấn Biên tập; ChatGPT chuyển ngữ)
