KHU PHỐ
PHẦN 1: NGƯỜI CON GÁI
Cuộc sống yên tĩnh của ông Yuan Zhi gần đây bị một chuyện bất ngờ làm xáo trộn. Ông là một giáo viên địa lý trung học được mọi người kính trọng. Mặc dù đã nghỉ hưu, một số học trò cũ vẫn đến thăm ông. Ông khá hài lòng với cuộc sống nghèo túng của mình. Khu Nhà Giáo Viên, nơi ông sống, dĩ nhiên chẳng hề yên bình; những cuộc đấu đá, mưu toan và nghi kỵ len lỏi trong các mối quan hệ giữa người với người. Mặc dù không hòa thuận lắm với hàng xóm, ông Yuan vẫn đứng ngoài mọi phe phái.
Bà Yuan cũng đã nghỉ hưu nhiều năm. Tính tình bà hoàn toàn trái ngược: bà rất năng nổ trong Khu Nhà Giáo Viên, thân thiết với các giáo viên và gia đình họ. Bà thuộc một trong các phe. Đôi khi bà huyên thuyên mãi với chồng về những chuyện trong khu, còn ông Yuan giả vờ lắng nghe. Thực ra, ông chẳng tiếp thu được câu nào. Ông chỉ quan tâm đến những chuyện ở xa xôi. Chẳng hạn, sau này sao Hỏa có thể ở được không? Nguồn nước uống trên Trái Đất liệu có cạn kiệt không? Ông có một cuốn sổ lưu những bài báo về khoa học và công nghệ. Ông khinh thường giao tiếp xã hội và thích mơ mộng. Sau khi nghỉ hưu, ông có rất nhiều thời gian để mơ mộng, và ông lấy đó làm niềm vui. Khi đi qua Khu Nhà Giáo Viên để mua thức ăn, trong lòng ông thường dâng lên một thứ minh triết nhẹ nhàng, vô ưu. Những lúc ấy, tầm nhìn của ông trở nên sắc bén.
Khu Nhà Giáo Viên không có cơ sở thể thao nào; nếu các giáo viên muốn chơi bóng bàn hoặc bi-a vào lúc rảnh, họ phải đến một khu khác khá xa. Vì thế, một số người mê thể thao muốn xây một cơ sở thể thao ngay trong khu. Nhưng—trừ phi xây trong vườn công cộng—thì không còn chỗ nào khác, vì khu này quá chật chội. Những người mê thể thao—trong đó có bà Yuan—đang đề xuất việc ấy. Một phe khác—những người tập khí công—kiên quyết phản đối. Sáng nào chiều nào họ cũng tập khí công trong vườn hoa, và họ không muốn thiết kế của vườn hoa bị phá hỏng. Đây là nơi duy nhất để họ tập luyện. Tuy nhiên, đơn xin xây dựng cơ sở thể thao đã được đưa lên ủy ban quận.
Điều khiến ông Yuan lo lắng là người vợ vốn luôn dễ sống cùng ông gần đây dường như đã biến thành một người khác. Giờ đây ngày nào bà cũng nói về chuyện này, và mỗi khi nhắc đến “âm mưu” của phe kia, bà lại nghiến răng tức giận. Thực ra, bà Yuan chẳng hề hứng thú với thể thao. Bà không chơi bóng bàn, cũng không chơi bi-a. Chẳng qua bà thường giao du với những người mê thể thao, vậy thôi. Ông Yuan kinh ngạc trước sự say mê của vợ. Bà thậm chí còn nói đây là một cuộc đấu tranh sống còn.
“Ủy ban quận đã xử lý đề xuất chưa?” ông hỏi.
“Không biết. Tôi không quan tâm.” Bà Yuan cau mày.
“Vậy bà quan tâm đến chuyện gì?”
“Ông nhà, chúng ta sống với nhau ba mươi lăm năm rồi, ông còn không biết tôi quan tâm đến chuyện gì sao? Ông chỉ biết có mình ông! Ngày nào tôi quan tâm đến cái gì? Tôi để ý đến cái gì? Tất nhiên là ông với tôi, rồi vị thế xã hội của chúng ta trong Khu Nhà Giáo Viên!”
Bà Yuan hầm hầm đi vào bếp rửa bát. Ông Yuan chìm vào suy nghĩ.
Quả thực, ông chưa bao giờ nghĩ đến chuyện hiện giờ mình có địa vị thế nào trong Khu Nhà Giáo Viên. Chẳng phải ông đã nghỉ hưu rồi sao? Chẳng phải mối liên hệ của ông với xã hội đã trở nên đơn giản hơn trước sao? Ông chưa bao giờ hiểu vì sao vợ mình cứ phải biến những chuyện đơn giản thành phức tạp. Rõ ràng bà đã hoàn toàn lao vào chuyện này. Rốt cuộc thì bà có liên quan gì đến một cơ sở thể thao? Tuy vậy, ông Yuan không phải kiểu người đòi hỏi người khác phải làm theo ý mình; ông tôn trọng sự nhiệt tình của bà. Ông cũng có sở thích riêng, chẳng phải sao? Vậy thì địa vị của ông và vợ ông là gì? Ông không sao nghĩ ra được. Ông chưa bao giờ cho rằng đây là một vấn đề thực sự. Nhưng vợ ông lại coi nó là chuyện quan trọng hàng đầu!
Có người bấm chuông cửa—một người phụ nữ trung niên đến tìm bà Yuan. Bà ta thuộc phe ủng hộ xây cơ sở thể thao. Nhớ lại lời trách móc của vợ vừa rồi, ông đi theo bà ta vào bếp.
Bà Yuan tìm một chiếc ghế đẩu nhỏ, bảo người hàng xóm ngồi xuống. Ông Yuan đứng sang một bên.
“Cuộc họp chiều nay bị hủy rồi. Có người nói đám tập khí công định gây chuyện,” người hàng xóm nói.
Nhìn ông Yuan, bà ta nói tiếp:
“Bà Yuan, bà nên bảo chồng bà đứng ra ủng hộ chúng ta.”
Bà Yuan ngây ra, rồi đặt đồ đan xuống và nói:
“Sao chị không tự hỏi ông ấy?”
“Các bà sẽ họp ở đâu? Có cần tôi đứng gác cho các bà không?” ông Yuan nịnh nọt hỏi.
Ông định nói tiếp, nhưng bà Yuan cắt ngang.
“Chị Wang, chị nghe ông ấy nói chưa? Đấy, thái độ của ông ấy đấy. Ông ấy chẳng bao giờ nghĩ việc chúng ta làm là chính đáng. Đừng trông mong gì ở ông ấy.”
Ông Yuan xấu hổ bỏ đi, đóng mình trong phòng làm việc. Ông hơi bất an. Chẳng lẽ sắp có chuyện gì xảy ra? Chẳng lẽ người ta sẽ làm nhục vợ ông và nhóm của bà? Ông lại nghe tiếng chuông cửa; vợ ông ra mở. Ba người phụ nữ reo lên. Một lúc sau, thêm một người nữa đến. Ông Yuan quyết định cứ ở trong phòng làm việc. Cuối cùng có sáu người đến. Ông Yuan nghĩ, có lẽ họ đến nhà mình để họp? Ông ở tầng hai. Ông nhìn ra cửa sổ, thấy mấy người lén lút nhìn về phía này. Ông Yuan chán nản. Ông mệt đến mức không còn sức đọc tờ Nhật báo Khoa học và Công nghệ. Ông chưa bao giờ gặp tình cảnh như thế này. Hé cửa phòng làm việc, ông chăm chú lắng nghe. Những người này chen chúc trong bếp, vừa nói chuyện vừa bàn bạc. Tại sao vợ ông không bảo họ vào phòng khách?
Một bà già vừa đi về phía nhà vệ sinh vừa hét lên:
“Bà Yuan, nhà bà ngột ngạt quá!”
Ông Yuan tự hỏi không biết họ có đang nói về chuyện gia đình mình không. Điều ấy khiến ông kinh ngạc. Nhưng ngay lập tức ông bác bỏ ý nghĩ đó, vì nó quá vô lý.
Chỉ sau khi bà Yuan tiễn những người kia về, ông Yuan mới ra khỏi phòng làm việc. Bà Yuan kêu đau đầu; bà đang uống aspirin. Ông Yuan nghe bà lẩm bẩm một mình:
“Thật là một mớ hỗn độn! Bao giờ mới sáng tỏ đây?”
Bà ngẩng lên nhìn ông Yuan, rồi như thể không nhận ra ông, bà nhìn ông từ đầu đến chân. Hơi bối rối, ông Yuan hỏi:
“Các bà định làm gì vậy?”
“Làm gì?” Bà Yuan cau mày, vẻ mặt ngây ra. “Chúng tôi có bàn chuyện đó đâu.”
“Nhưng chẳng phải bà muốn xây cơ sở thể thao sao?”
“Có.”
“Bà thực sự muốn làm vậy?”
“Đúng, thực sự.” Bà Yuan cao giọng. “Nhưng ông nói cứ như thể chúng tôi đang âm mưu vậy! Chẳng có âm mưu gì hết, và chúng tôi cũng sẽ không hành động gì cả.”
Ông Yuan hậm hực quay lại phòng làm việc, đóng cửa. Dĩ nhiên ông không nghĩ vợ mình đã phát điên; ông nghĩ có một số chuyện đang âm thầm diễn ra trong cuộc đời mình mà ông quá vô tâm nên không nhận ra. Ông ngồi bên bàn, nhìn bức ảnh nhỏ đóng khung của con gái. Con gái họ đã chết vì ung thư cách đây năm năm. Bức ảnh mờ nhòe. Nhưng không hiểu sao ông lại thích thứ mờ nhòe ấy: nó khiến ông cảm thấy gần con bé. Như thể qua lớp mờ đó, ông có thể chạm vào khuôn mặt nó. Họ từng có một cô con gái; giờ thì họ không còn con gái nữa. Ông Yuan đã bình thản chấp nhận điều ấy. Bây giờ đã chạng vạng, nhưng ở đâu đó những con gà trống vẫn liên tục cất tiếng gáy.
Điều ông Yuan lo lắng đã không xảy ra. Khu Nhà Giáo Viên vẫn yên tĩnh: những người tập khí công vẫn luyện tập trong vườn; không có dấu hiệu nào cho thấy cơ sở thể thao sẽ được xây dựng. Nhưng ông nghĩ sự thù địch mà ông gặp trên đường và ngoài chợ có liên quan đến vợ mình chứ không phải ông. Ông cảm thấy vậy nhưng không chắc. Điều ông ít chắc chắn nhất là vợ mình đang nghĩ gì. Bà và bạn bè bà thực sự định xây một cơ sở thể thao sao?
Bà Yuan vốn là một người mẹ hiền lành, chẳng khác gì phần lớn những người mẹ khác. Kể từ sau cái chết của con gái, một thứ gì đó trong tính cách bà dần dần lộ ra. Là thứ gì, ông Yuan không hiểu rõ. Chẳng hạn, một hôm ông thấy bà ngồi uống trà với mấy người hàng xóm bên luống mẫu đơn trong vườn. Họ cười ầm ĩ, vừa hái hoa vừa làm tan hoang cả khu vườn. Mãi đến khi ban quản lý can thiệp, những người phụ nữ ấy mới chịu bỏ đi. Họ vừa đi vừa chửi. Khi bà Yuan bước ra khỏi vườn, bà nhìn thấy chồng đang đứng xem. Bà giận dữ trách ông rằng ông không đánh giày, rằng ông “trông thật suy đồi”. Những chuyện như thế xảy ra thường xuyên. Ông Yuan không muốn cãi nhau với bà, nên cố tránh xa bà, đắm mình trong thế giới tưởng tượng. “Chính nghĩa” của vợ ông rốt cuộc là chuyện gì? Tại sao ông chẳng thể hiểu bất cứ điều gì bà nói? Chẳng lẽ trong mắt những người này, ông đã trở thành một kẻ ngoài hành tinh?
Đã khuya nhưng ông Yuan vẫn ở trong phòng làm việc. Ông đứng dậy, lặng lẽ đi đến phòng ngủ, áp tai vào cửa nghe một lúc. Vợ ông đang ngáy khe khẽ—bà lúc nào cũng ngủ rất say. Ông Yuan ngưỡng mộ sức lực và sự quyết đoán của bà Yuan, mặc dù ông hầu như chẳng hiểu bà. Đôi khi ông cố nghĩ theo cách của bà, nhưng chưa bao giờ thành công. Mùi đêm tràn vào từ cửa sổ đang mở; lúc này đầu óc ông rất tỉnh táo. Trong một thoáng, ông thậm chí nghĩ mình đã đến gần thế giới của bà Yuan, nhưng chẳng bao lâu sau lại bị đẩy ra.
Ngày trước, cuộc sống gia đình họ đơn giản biết bao! Họ không có nhiều tiền. Để giải trí, họ thường đến công viên công cộng, có khi một ngày đi đến hai lần. Công viên rộng lớn ấy có cả một ngọn đồi thực sự. Cả ba người đều thích cảnh thiên nhiên. Con gái họ luôn khỏe mạnh, sau này cũng trở thành giáo viên, rồi lấy chồng. Ai có thể ngờ nó lại yếu đuối đến thế?
Ông Yuan đi xuống sân. Chung quanh rất yên tĩnh. Gần những cây bạch dương có mấy con mèo hoang. Đột nhiên ông nhận thấy có một người đang hút thuốc dưới một cây lớn. Chỉ khi đến gần, ông mới thấy đó là con rể.
“Chào con, con làm gì ở đây?”
“Mẹ bảo con đến. Mẹ bảo con chờ ở đây, nhưng mãi mẹ không đến. Dạo này mẹ có chuyện gì lo lắng à?”
Con rể dường như vừa phàn nàn, vừa dò hỏi điều gì đó. Ông Yuan không vui khi nghe vậy.
“Có lẽ bà ấy nhất thời bảo con đến đây rồi quên mất. Bà ấy đang ngủ say. Con về nhà đi thì hơn.”
“Thật à? Thú vị đấy.” Khi con rể tiến lại gần, ông Yuan ngửi thấy mùi thuốc lá nồng nặc. Ông nhớ trước kia con rể không hút thuốc; xem ra bây giờ nó đang sống một cuộc đời sa đọa.
“Ừ. Nhưng con không được dính vào chuyện bà ấy đang làm,” ông Yuan giận dữ nói.
“Được. Vâng, con sẽ đi. Nhưng có chuyện này con muốn nói với bố.”
“Chuyện gì?”
“À, chẳng có gì quan trọng. Con quên rồi. Thực ra con đi đây. Chào bố!”
Nó biến mất không một tiếng động như một con mèo. Ông Yuan nghe thấy tiếng cửa sổ đóng lại ở tầng trên. Chẳng lẽ là vợ ông? Chẳng lẽ bà đã nghe hết từ đầu?
Khi ông Yuan trở lại phòng ngủ, bà Yuan đang ngủ say. Một lần nữa, ông lại nghe tiếng gà trống gáy khắp nơi. Ông tưởng tượng mình đang nằm trong một trại nuôi gà, và cảm thấy bình tĩnh hơn.
Khi tỉnh dậy, ông Yuan được bà Yuan gọi ra ăn sáng. Sau khi rửa mặt, ông ngồi xuống ăn trong bếp.
“Dragonet đến tối qua,” ông nói.
“Ừm. Nó đến suốt.”
“Nó không lên lầu.”
“Ừm.”
Bà Yuan cúi mắt ăn cháo; chủ đề này hoàn toàn không khiến bà hứng thú. Bà dường như đang tập trung vào một điều gì đó, rõ ràng đang suy nghĩ về một vấn đề sâu sắc và phức tạp.
Ăn xong, ông Yuan ra ngoài; ông muốn đến khu mua sắm dành cho người cao tuổi để mua một chiếc mũ. Khi đi qua vườn, ông nhận thấy có nhiều người tập khí công hơn trước; họ gần như chiếm kín cả khu vườn. Thực ra họ không tập khí công, mà chỉ ngây ngẩn nhìn về phía trước. Ông Yuan cúi đầu bước thật nhanh; mặc dù chẳng ai nhìn ông, ông vẫn cảm thấy khó chịu. Đột nhiên ông nhận ra con rể cũng ở trong nhóm này.
“Lại đây,” ông gọi. “Bố có chuyện muốn nói với con.”
Hai người đi ra khỏi vườn.
“Có chuyện gì vậy, bố?”
“Con đâu có sống ở đây, vậy mà lại tham gia cuộc đấu tranh giữa các phe? Tốt nhất con đừng dính vào.”
“Con mất việc rồi, nên bắt đầu tập khí công ở đây. Đây là chỗ dựa tinh thần của con.”
“Vậy con phản đối việc xây cơ sở thể thao trong vườn à?”
“Vâng, con phản đối.”
Ông Yuan cảm thấy giọng nó rất dứt khoát, nên chỉ nói lấp lửng:
“Ừ.”
Rồi ông bỏ đi.
Mua mũ xong, ông quay về nhà, lại đi qua khu vườn. Rất nhiều người vẫn còn ở đó. Nhưng giờ tất cả đều đang ngồi xổm. Một số người dùng que vẽ lên đất. Ông Yuan bước lại gần để xem. Có người đang vẽ một dãy nhà trên nền bùn; phía trước những ngôi nhà là một luống hoa. Một bông hoa kỳ lạ mọc ở đó—lớn đến mức che khuất cả mái nhà.
“Đây là cơ sở thể thao,” người kia giải thích. “Khu chúng ta đang trải qua một sự thay đổi. Ông có nhận thấy vẻ mặt của một số người trong khu này không…”
Ông Yuan vội vã bỏ chạy. Ông nhớ lúc đứng giữa đám đông, chân và bàn chân mình hơi tê. Chẳng lẽ vì họ đang tập khí công, và nó do “khí” gây ra? Ông về nhà, ngồi trong phòng làm việc, tim vẫn đập thình thịch. Ông cầm một tạp chí khoa học phổ thông lên, cố hết sức tập trung vào chuyện băng đang tan ở Nam Cực. Chẳng bao lâu sau, tâm trí ông lại lang thang. Nỗi u sầu gặm mòn trí tưởng tượng của ông. Những gì đang xảy ra trong vườn khiến ông căng thẳng. Những động tác nhẹ nhàng, những vẻ mặt kỳ lạ, những nhịp điệu ẩn giấu: rốt cuộc chúng có ý nghĩa gì? Rõ ràng khu này có một bãi tập khí công; ngay cả người ngoài cũng đến đây sử dụng nó. Vừa rồi con rể ông còn nói nơi này tốt cho tinh thần. Ông Yuan chưa bao giờ nghiên cứu khí công, nhưng giờ ông cảm thấy khí công thực sự kỳ diệu. Ông hơi oán trách bà Yuan, vì ông nghĩ việc bà tự đặt mình đối đầu với quá nhiều người là một điềm chẳng lành.
“Tôi chẳng muốn làm gì cả, nhưng chuyện cứ đổ lên đầu tôi,” bà Yuan nói.
“Có chuyện gì vậy?”
“Một người bạn đã tiết lộ một bí mật, và họ muốn tôi cảnh báo cô ấy.”
“Bà đã thấy những người trong vườn?”
“Rồi. Dragonet gọi điện cho tôi.”
“Dragonet báo tin cho bà à?”
“Vớ vẩn. Sao có thể gọi là báo tin được? Nó gọi cho mẹ vợ là chuyện bình thường, mà nó cũng chẳng ngại người khác nghe thấy. Thế không thể gọi là do thám. Ông hơi lú rồi đấy.”
Bà Yuan tức giận quay vào bếp.
Ông Yuan nhìn bầu trời qua cửa sổ; bầu không khí trong khu phố ngày càng trở nên xa lạ. Những cảm giác dễ chịu của ngày trước giờ đã bị xóa sạch. Chẳng lẽ từ đầu đã như vậy, hay chính vợ ông đã tạo ra nó? Ông cố nhớ lại toàn bộ câu chuyện. Ban đầu, bà Yuan ở nhà nói về chuyện xây một cơ sở thể thao, và bà đã oán trách ông vì sự thờ ơ của ông. Ông không sao hiểu nổi vợ mình đang nghĩ gì. Rồi ông cảm nhận được sự thù địch từ tất cả những người xung quanh. Hàng xóm, con rể, những người tập khí công trong vườn: tất cả đều kịch liệt chống lại ông, và tất cả đều hiểu chuyện gì đang xảy ra trong khu phố. Ông Yuan hơi bồn chồn; điều này rất khác thường đối với ông. Kể từ khi con gái chết, ông đã trở nên khá dửng dưng với mọi thứ. Có lẽ ông quá tập trung vào bản thân và đã bỏ quên vợ mình. Sau khi con gái chết, vợ ông đã trải qua sự biến đổi tinh thần nào? Ông đột nhiên muốn khóc, nhưng thứ bật ra khỏi ông lại là một tiếng tru xa lạ.
Ông đi đến giá sách, rút ra một cuốn tạp chí có hình Nam Cực trên bìa. Ánh mắt ông dừng lại trên lớp băng. Ánh mắt của con gái ông trước khi chết chẳng khác gì lớp băng này. Khi nó nắm lấy tay ông, ông không ngờ nó vẫn còn có sức mạnh đến thế. Đến khi hiểu ra, ông đã chìm trong tiếng nức nở. Cuốn tạp chí này ông mua ở một sạp báo rồi cất lên giá. Giờ ông lật đến một bài viết có nhan đề đáng sợ: “Làm thế nào để chuẩn bị cho ngày tận thế”. Ông đọc lướt bài viết ngắn ấy một lần, nhưng cảm thấy mình chẳng hiểu gì. Hình như đây là một truyện ngụ ngôn, nhưng hình như cũng đang nói về tình hình hiện tại. Ông Yuan sốt ruột đặt tạp chí xuống rồi đi đến cửa sổ. Bên ngoài trông vắng vẻ; có lẽ cuộc họp trong vườn đã tan. Ông nghe tiếng xe tải ầm ầm chạy qua đường cao tốc bên ngoài khu phố. Đây là lần đầu tiên ông cảm thấy không vui về nơi này. Mặc dù đây là một khu phố lớn, nó bị kẹp giữa hai đường cao tốc. Một trong hai con đường là đường cao tốc đông đúc. Có thể tưởng tượng khu vực này ô nhiễm đến mức nào. Tất nhiên, ban đêm rất yên tĩnh, nên trước đây ông chưa từng để tâm nhiều.
Trong những giây phút cuối cùng của con gái, vợ ông không khóc; trái lại, bà bình tĩnh một cách bất thường. Trước khi con gái chết, bà dường như đã đối xử với nó như thể nó vốn đã chết rồi. Phải có ý chí mạnh mẽ đến mức nào mới làm được như vậy! Sau khi con gái chết, đôi khi bà rên rỉ giữa đêm, khiến ông Yuan sợ bà gặp vấn đề về tim. Khi họ trở về nhà sau tang lễ, chính bà Yuan là người bắt ông phải lấy lại tinh thần. Bà lo liệu việc nhà như thể chẳng có chuyện gì xảy ra. Đôi khi bà nhắc đến con gái như thể nó vẫn còn sống. Còn bây giờ, ông Yuan đã từ lâu quên mất những gì đã xảy ra; cuộc sống của ông trở lại bình thường. Nhưng bà Yuan đã trở thành một con người khác. Ông Yuan cảm thấy thế giới này thật không thể dò hiểu. Vừa rồi, bà đang ở phòng khách nói lớn qua điện thoại; hình như bà đang nói chuyện với con rể đã về nhà.
“Khu phố của chúng ta có tiềm năng đấy, ông không nghĩ vậy sao? Đúng, ông nói đúng… Chúng ta phải tích cực tham gia vào cộng đồng… Một khi đã hành động, mọi chuyện sẽ rõ ràng. Văn phòng quận đã phê duyệt đơn của chúng ta từ lâu rồi, nhưng chúng ta vẫn đang thương lượng để tìm thỏa hiệp… Được, được, cứ thông báo cho nhau.”
Nghe lỏm cuộc điện thoại của vợ, ông Yuan tự hỏi: Dragonet là kẻ phản bội sao? Chuyện này có nguy hiểm không? Bà Yuan đang kéo ông vào rắc rối ư? Hay tệ hơn, Dragonet đang kéo bà Yuan vào rắc rối? Ngay cả khi con gái còn sống, ông Yuan cũng không tin Dragonet lắm. Nó có vẻ là một người tử tế, nhưng đôi khi lại có vẻ thất thường. Ông Yuan hơi xấu hổ: Tại sao ông lại nghĩ xấu về nó? Chẳng lẽ về già ông đã thay đổi nhiều đến vậy?
Ông không biết tại sao, nhưng mơ hồ cảm thấy tất cả chuyện này có liên quan đến cái chết của con gái. Một người chết đi là mọi thứ kết thúc: vậy những mối liên hệ khác nhau của người đã chết rồi sẽ ra sao? Ánh mắt ông Yuan lại rơi xuống bìa tạp chí. Ông đang giao tiếp cảm xúc của mình với lớp băng Nam Cực, gần như có thể biến cảm xúc ấy thành lời. Nhưng đó chỉ là ảo tưởng. Ông không thể nói ra, và cũng sẽ không bao giờ nói. Lớp băng đang chế giễu ông. Ông cảm thấy hơi hoảng hốt.
“Chồng tôi sẽ không bao giờ đồng ý,” vợ ông nói trong bếp.
Ông Yuan nhận ra những kẻ đồng lõa với bà đã đến.
“Dù ông ấy không đồng ý thì vẫn phải làm,” một bà già khàn giọng nói.
Phòng ốc nhà họ chưa bao giờ cách âm, nên ông có thể nghe rõ mọi lời nói trong bếp. Ông Yuan kinh hãi. Vợ ông và những kẻ đồng lõa với bà, cùng với con rể, đang dựng lên một bức tường không thể xuyên thủng giữa ông và họ. Ngay cả nếu con gái ông có trở về, ông cũng không thấy cách nào thay đổi được sự cô lập của mình. Rõ ràng trong tư duy của ông có một ngưỡng không thể vượt qua, khiến ông không thể hiểu được lời người khác nói.
“Có người nói dự án xây cơ sở thể thao của chúng ta là một âm mưu. Thực ra chúng ta chẳng xây gì cả; chúng ta chỉ nộp một bản đề xuất lên văn phòng quận thôi. Ha ha ha!”
Người nói cười một cách hiểm độc.
Ông Yuan không sao hiểu được bà ta muốn nói gì. Tư duy của ông đã bị ném ra ngoài vùng hoang vu. Ông nghĩ, giờ đây ông không thể lại thỏa mãn với việc nghĩ về mặt trăng nữa, bởi nơi ông sống đang gặp nguy hiểm.
Đêm ấy, ông Yuan ra ngoài đi dạo. Có người đang gõ cửa trạm biến áp phía sau cây bạch dương già. Khi ông đi ngang qua, tiếng gõ ngừng lại. Ông nhìn, rồi lại nhìn: chẳng có ai ở đó. Ông tiến đến cánh cửa ấy, nhưng bất ngờ vấp phải thứ gì đó và rơi xuống một cái hố.
Ông rơi xuống bùn. May mà cái hố không sâu lắm. Nhưng cũng chẳng phải nông. Vì vậy ông Yuan chỉ có thể nằm dưới đáy hố chờ ai đó đến cứu. Ông sờ soạng quanh vách hố và đoán rằng nó rộng cỡ một căn phòng nhỏ.
Ông chờ rất lâu mà không thấy dù chỉ một sợi ánh sáng. Chắc bên ngoài đã là ban ngày. Ông hét “Cứu tôi” đến khản giọng, nhưng không ai nghe thấy. Sau đó ông quyết định không hét liên tục nữa; ông sẽ bảo vệ dây thanh quản bằng cách chỉ thỉnh thoảng mới hét.
Kiệt sức, ông tựa vào vách đất rồi thiếp đi. Trong cơn mơ màng, ông nhìn thấy bóng dáng bà Yuan chỉ cách mình hai mét. Ông ngửi thấy mùi của bà.
“Bà ở đây rồi!” ông nói.
“Ừ, tôi đến cứu ông.” Giọng bà hơi thay đổi; mơ hồ hơn bình thường.
“Nhưng giờ bà cũng mắc kẹt dưới này rồi. Chúng ta có nên hét không?”
“Không cần. Dragonet sẽ tìm thấy chúng ta.”
“Bà xuống đây bằng cách nào? Bà nhảy xuống à?”
“Ừ. Tôi nhảy thẳng xuống.”
Tim ông Yuan tràn đầy biết ơn đối với vợ.
“Ông phải biết,” bà Yuan nói tiếp, “không có ông, chúng ta sẽ không thể tạo được thế cân bằng với phe khí công của khu phố. Tôi lo quá nên đành phải làm liều.”
Thì ra là vậy. Mọi thứ đã trở về điểm khởi đầu. Không hiểu sao ông Yuan cảm thấy trời không còn hoàn toàn tối nữa, và một luồng sáng tỏa ra từ trái tim ông. Tuy vậy, ông không hề tin Dragonet sẽ sớm xuất hiện.
“Bà có gọi cho Dragonet không?”
“Không. Ngay khi phát hiện ra cái hố này, tôi đã nhảy xuống.”
Chồng bà nói:
“Bà có nhớ lúc chúng ta mới chuyển đến Khu Nhà Giáo Viên không? Hồi đó nơi này còn hoang vắng, xung quanh là những ruộng rau. Khu phố trông như một vương quốc độc lập. Ban đêm khi tỉnh giấc, tôi nghe tiếng ếch kêu trong ao và nghĩ, mình có thể ở nơi này suốt đời. Chớp mắt một cái, ba mươi năm đã trôi qua, mà chúng ta vẫn còn ở đây. Ba mươi năm đã trôi qua nhanh thế sao? Bà không nghĩ có những thứ đã âm thầm thay đổi à? Chẳng hạn cái hố này: trước đây nó đâu có tồn tại.”
“Tôi không cảm thấy mọi thứ đã thay đổi. Trên đời này có bao nhiêu thứ đột nhiên được phát hiện, huống chi chỉ là một cái hố đất nhỏ như thế. Không ngờ… Ôi, tôi đã thấy quá nhiều rồi.”
Mặc dù vợ nói bằng giọng lạnh lùng, ông Yuan dần dần trở nên phấn khích. Tâm trí ông trôi về một thời đại trước kia. Hồi đó, ông định cùng học sinh thực hiện một chuyến đi dài. Họ cùng nhau khảo sát địa hình và thu thập dữ liệu; lịch trình được xem đi xem lại hết lần này đến lần khác. Nhưng cuối cùng họ không đi, bởi những chuyện bên lề cứ liên tiếp nảy sinh, khiến kế hoạch ngày càng phức tạp và kỳ quặc. Mỗi người tham gia lại đưa ra một ý tưởng mới. Cuối cùng, ông Yuan bỗng nhìn thấy ánh sáng và nhận ra rằng thực hiện kế hoạch này còn khó hơn lên mặt trăng. Vì thế, trong một cuộc họp đầy nhiệt tình nhưng rối tung vô vọng, ông tuyên bố hủy chuyến đi. Các học sinh nhìn ông đầy nghi ngờ, cho rằng ông đã mất trí. Một lúc lâu họ không hiểu chuyện gì đang xảy ra, rồi đột nhiên bắt đầu reo hò. Họ khâm phục sự nhìn xa trông rộng của ông.
Ông Yuan ngồi trên những chiếc lá khô dưới đáy hố, tâm trí phấn khích tua lại những chuyện trong quá khứ. Trái tim ông càng lúc càng sáng lên. Ông muốn kể cho bà Yuan nghe, nhưng bà dường như không hứng thú. Bà đang nghĩ đến một chuyện khác. Hồi đó, ông có một học sinh mê nhìn những khu nhà đô thị qua kính viễn vọng. Cậu ta nói với ông Yuan rằng những ngôi nhà ấy đang tạo thành một dạng hình mẫu nào đó, rồi mô tả hình mẫu ẩn giấu ấy. Ông Yuan cảm thấy lời cậu ta cũng có lý, nhưng học sinh thì không nên phí thời gian vào những chuyện như vậy. Thế nhưng lần nào ông cũng nóng lòng muốn nghe cậu ta kể tiếp. Vì vậy, trong một thời gian dài, chiếc kính viễn vọng cũ đã tạo nên một mối quan hệ bí mật giữa hai người.
Đột nhiên, vợ ông nói:
“Người thời đại mới có cách mới!”
“Bà nói gì vậy? Người thời đại mới nào?”
“Chúng ta. Chúng ta là người thời đại mới; chúng ta có cách mới!”
Bà Yuan có vẻ phấn khích. Mặc dù ông Yuan chẳng hiểu bà đang nói gì, giọng điệu đầy tự tin của bà khiến ông thư giãn. Bà đang xem nhẹ khó khăn trước mắt, chẳng phải sao? Chẳng phải bà đã nhảy xuống đây để cứu ông sao? Hẳn bà đã tính trước hết rồi.
Ông Yuan đứng dậy, bắt đầu đi đi lại lại.
“Bà nói đúng. Chúng ta phải có một cuộc sống mới,” ông nói.
“Chúng ta đã có rồi.” Giọng bà Yuan có chút trách móc.
“Có lẽ tôi quá chậm hiểu. Để tôi lấy một ví dụ. Tôi rơi xuống đây mà chẳng ai đến cứu. Tôi phải làm gì?”
Rồi đột nhiên đầu óc ông Yuan tối sầm. Ông có thể làm gì? Vừa rồi ông đã làm gì? Ông không nhớ được. Một lúc sau, ông nghe tiếng bà Yuan vọng giữa không trung:
“Lên đây với tôi.”
Ông lần tay tìm đến chiếc thang. Khi chui ra khỏi hố, ông nhắm mắt lại. Bà Yuan dẫn ông về nhà.
Ngày thứ năm sau khi rơi xuống hố, một học trò cũ đến thăm ông. Chính là người học trò năm xưa từng nhìn thành phố qua kính viễn vọng.
Cậu ngồi bên giá sách, lật xem cuốn tạp chí có hình băng tan ở Nam Cực trên bìa. Ông Yuan thấy cậu đang nhìn lớp băng, không khỏi rùng mình.
“Tôi đã đi quá nhiều nơi,” cậu nói. “Nhiều đến mức không nhớ hết, nhưng những nơi ấy chẳng tạo thành hình mẫu nào cả. Thầy còn nhớ hình mẫu hồi đó không?”
“Nhớ.”
Giọng ông Yuan nghẹn lại đôi chút.
Người học trò lấy chiếc kính viễn vọng thô sơ từ trong ba lô ra, đặt lên bàn. Cậu nói muốn tặng nó cho ông Yuan. Rồi vội vã từ biệt.
Ông Yuan nhìn ra ngoài cửa sổ qua kính viễn vọng. Ông thấy khu vườn của khu phố. Không có ai trong vườn, nhưng đủ loại hoa đang nở rộ. Chính giữa là đài phun nước đang phun nước. Mấy con bồ câu trắng đáp xuống quảng trường nhỏ, bầu trời xanh tuyệt đẹp. Một chiếc máy bay màu bạc bay ngang qua trên đầu. Đó là khu phố của ông, nhưng ông cảm thấy khu phố cũ của mình trước đây không đẹp đến thế này. Ông đặt kính viễn vọng trở lại chiếc hộp các-tông rồi cất vào ngăn kéo. Đến lúc ấy ông mới nhận ra mình đang rơi nước mắt.
(Còn Tiếp Phần 2: BÀ YUAN)
________________
[Trích dịch từ tập truyện ngắn MOTHER RIVER – Bản Anh ngữ của Karen Gernant & Chen Zeping do NXB OPEN LETTER ấn hành năm 2025]
[ChatGPT chuyển ngữ; T.Vấn biên tập & hiệu đính]
