Thảo Hà (phải) và Hưng Nguyễn trò chuyện trong buổi ra mắt sách.
Quận Cam (VB) – Buổi ra mắt sách Love Letters to the Dirty South của Tiến sĩ Thảo Hà, diễn ra tối 24 tháng 10 tại khu sân thượng thương xá Phước Lộc Thọ, đã mang đến cho người tham dự một câu chuyện khác thường về tình yêu, tuổi trẻ và số phận của những đứa con trong các gia đình người Việt tị nạn.
Sự kiện do Little Saigon Official tổ chức. Đây là một tổ chức của giới trẻ gốc Việt, với mục đích gìn giữ văn hóa và lịch sử cộng đồng người Mỹ gốc Việt qua nghệ thuật, thời trang và ẩm thực. Không gian buổi ra mắt mang phong cách Á Đông của thập niên 1990, gợi lại hình ảnh Little Saigon hơn ba mươi năm trước, thời những người trẻ thuộc thế hệ thứ hai đang tìm kiếm chỗ đứng giữa hai nền văn hóa.
Tác giả cuốn sách là Tiến sĩ Thảo Hà, cũng là Chủ tịch Hội đồng Quản trị VAALA. Cô lấy bằng Tiến sĩ Xã hội học ở Đại học Texas tại Austin, hiện là giáo sư Xã hội học tại Trường Cao đẳng MiraCosta tại Oceanside, California, có nhiều công trình nghiên cứu trong các lĩnh vực chủng tộc, giới tính, nhập cư, kinh nghiệm của người Mỹ gốc Việt. Hiện nay, cô đang tập trung vào vấn đề người Mỹ gốc Việt bị giam giữ. Cô là thành viên Hội đồng quản trị của *Oceanside Promise* – một tổ chức phi lợi nhuận hướng dẫn thanh thiếu niên trong cộng đồng.
Love Letters to the Dirty South là cuốn hồi ký đầu tay của Thảo Hà, kể lại cuộc đời sóng gió của Thảo Hà thuở thập niên 1990 tại Houston, Texas, nơi cô lớn lên trong một gia đình người Việt tị nạn. Đó cũng là câu chuyện về một mối tình đầu, một bản án sáu mươi năm tù và những lá thư nối lại tình yêu sau nhiều thập niên xa cách.
Năm 1997, Vũ, người tình đầu của Thảo, nhận tội thay cho người khác trong một vụ nổ súng và lãnh án sáu mươi năm tù tại Beto Unit, một nhà tù an ninh nghiêm ngặt ở Texas. Cả Thảo lẫn Vũ đều lớn lên trong cộng đồng người Việt tại Houston, giữa những khó khăn của đời sống di dân và sự hiện diện của các băng đảng đường phố.
Trong những gia đình tị nạn phải vất vả mưu sinh nơi đất khách, nhiều bậc cha mẹ không còn đủ thời giờ gần gũi, hướng dẫn con cái. Những đứa trẻ lớn lên giữa hai nền văn hóa, nhiều khi không tìm được sự cảm thông từ gia đình cũng như xã hội bên ngoài. Với một số người, băng đảng đường phố trở thành nơi họ tìm kiếm tình bạn và cảm giác được thuộc về một cộng đồng.
Bản thân Thảo từng tham gia đời sống băng đảng, từng bị bắt vì trộm cắp, giúp một người trốn chạy pháp luật và bị trúng đạn trong một cuộc ẩu đả tại quán bida. Sau lần cận kề cái chết, cô quyết định rời bỏ thế giới ấy, trở lại trường học, lấy bằng tiến sĩ xã hội học và trở thành giáo sư đại học.
Cô tham gia giúp đỡ những thanh thiếu niên từng vướng vòng lao lý trở lại đời sống bình thường. Cô lập gia đình, rồi ly hôn. Và đó cũng là lúc quá khứ trở về. Cô nhớ đến Vũ. Khi tham gia một chương trình hỗ trợ những cựu tù nhân trở lại trường học, Thảo tự hỏi liệu có nên liên lạc với Vũ hay không. Sau khi tìm thấy một hộp thư cũ của Vũ trong một lần chuyển nhà, cô quyết định viết thư cho anh, với câu hỏi đầu tiên “Do you remember me?” (Anh còn nhớ em không?)
Những lá thư dần chuyển thành các cuộc gọi điện thoại, những chuyến thăm viếng trong tù. Thảo nhận ra mình vẫn còn yêu Vũ.
Ngay cả nhan đề Love Letters to the Dirty South cũng mang dấu ấn của thời tuổi trẻ ấy. Trong một cuộc phỏng vấn, Thảo Hà cho biết Dirty South là tên gọi gắn với dòng nhạc rap miền Nam nước Mỹ mà cô và Vũ say mê khi lớn lên tại Houston vào thập niên 1990. Đó là âm nhạc của những nhóm bạn đường phố, của một thế hệ người Việt trẻ tuổi đang tìm chỗ đứng trong xã hội Mỹ. Những lá thư tình gửi về miền Nam ấy cũng chính là những lá thư vượt qua tường nhà tù, nối lại một mối tình tưởng đã mất từ nhiều năm trước.
Nhưng cuộc hội ngộ không kéo dài. Ba năm sau ngày nối lại liên lạc, Vũ mắc bệnh ung thư. Thảo tìm cách xin cho anh được ra tù sớm để có thể chăm sóc tại nhà, nhưng không thành. Vũ qua đời trong tù. Cái chết của anh để lại một mất mát lớn, thôi thúc Thảo viết cuốn hồi ký đầu tay, không chỉ để kể lại mối tình dang dở mà còn để nói về những cuộc đời bị khuất lấp phía sau các bức tường nhà tù.
Buổi ra mắt sách là cuộc trò chuyện giữa Thảo Hà và Hưng Nguyễn, một người bạn từ thời băng đảng, cũng từng trải qua nhiều năm tù tội trước khi làm lại cuộc đời. Hưng là tác giả cuốn hồi ký Finding Your Way Home, kể về hành trình từ một thiếu niên di dân trở thành tù nhân lãnh án chung thân, rồi tìm được đường trở về với xã hội.
Năm mười bốn tuổi, Hưng rời Việt Nam đến Mỹ với niềm tin rằng mình đang bắt đầu một cuộc đời mới. Thế nhưng, cuộc sống vất vả cùng một nền văn hóa mới đã khiến Hưng mất định hướng. Hưng tham gia băng đảng, bị bắt và kết tội giết người cấp độ một, phải nhận bản án tù chung thân.
Nhưng cũng như Thảo, Hưng có may mắn làm lại cuộc đời. Năm 2021, anh được trả tự do sau 23 năm. Hiện anh là cố vấn và người hướng dẫn tại Hub for Integration, Reentry & Employment (HIRE), một tổ chức giúp những người mãn hạn tù trở lại đời sống bình thường, tìm việc làm và tiếp nhận những dịch vụ cần thiết. Anh cũng tham gia hướng dẫn thanh thiếu niên tại các trung tâm cải huấn, khuyến khích họ thay đổi cuộc đời trước khi quá muộn.
Cuộc trò chuyện giữa Thảo và Hưng đưa người nghe trở lại một giai đoạn ít được nhắc đến trong lịch sử cộng đồng người Việt tại Mỹ: những năm tháng mà một số thanh thiếu niên gốc Việt bị cuốn vào bạo lực băng đảng, giữa những đổ vỡ của gia đình và khó khăn trong việc thích nghi với xã hội mới.
Nhiều người vẫn nhìn những người từng ở tù bằng con mắt nghi ngại, cho rằng họ đã phạm tội thì phải chịu hậu quả. Nhưng có mấy ai tự hỏi điều gì đã đưa những thiếu niên như Vũ và Hưng đến con đường ấy? Và sau khi trả giá bằng gần cả tuổi thanh xuân, liệu họ còn xứng đáng được trao một cơ hội khác?
Hưng kể rằng nhà tù dạy anh cách sinh tồn, cách che giấu sự yếu đuối và không để người khác nhìn thấy những tổn thương của mình. Nhưng chính trong những năm tháng bị giam giữ, anh cũng bắt đầu nhìn lại cuộc đời. Nhờ học hành, đức tin, sự giúp đỡ của người thân và những người tin tưởng ở anh, Hưng dần đối diện với quá khứ, với những sai lầm mà trước đó anh luôn tìm cách né tránh. Anh phải tự hỏi liệu một người từng phạm tội nghiêm trọng có thể thay đổi, có thể trở thành người tốt và có thể được tha thứ hay không. Đối với Hưng, con đường trở về không chỉ là bước qua cánh cửa nhà tù để được tự do. Đó còn là hành trình tìm lại con người mà anh muốn trở thành.
Câu chuyện của Thảo Hà và Hưng Nguyễn cũng đặt ra một vấn đề lớn hơn về những vết thương tinh thần mà chiến tranh và cuộc sống tị nạn để lại qua nhiều thế hệ. Cha mẹ mang theo ký ức mất nước, tù đày và những năm tháng ly tán. Con cái lớn lên trên đất Mỹ, nhiều khi không hiểu hết những mất mát ấy, nhưng vẫn chịu ảnh hưởng từ chúng trong đời sống gia đình và trong những lựa chọn của tuổi trẻ.
Love Letters to the Dirty South không tìm cách biện hộ cho những sai lầm của tuổi trẻ. Cuốn sách chỉ nhắc người đọc rằng phía sau một bản án, một người tù, còn có một cuộc đời, một gia đình và những người vẫn chờ đợi họ trở về.
Thảo Hà đã có cơ hội làm lại cuộc đời. Hưng Nguyễn cũng tìm được đường về sau 23 năm tù. Nhưng Vũ không có được may mắn ấy. Anh đã chết sau song sắt, trước khi có thể trở về. Nhờ những lá thư và cuốn hồi ký của Thảo Hà, câu chuyện của anh được kể lại.
Cuốn hồi ký cũng truyền đi thông điệp về sức mạnh của tình yêu. Không chỉ là tình yêu Thảo dành cho Vũ, mà còn là tình thương giữa con người với nhau, sự cảm thông và lòng bao dung, những điều càng trở nên quý giá giữa một thế giới còn quá nhiều thù hận và định kiến.
Doãn Hưng | Việt Báo
(Theo Việt Báo Online)
*Bài do CTV/TVBH gởi.
