Bà Hinojosa và ông Talarico chào những người ủng hộ khi bước vào một nhà hàng Whataburger ở Austin tối thứ Ba. Ảnh: Haiyun Jiang/The New York Times
Những năm tháng tổ chức lực lượng gặp đúng thời điểm cử tri bất mãn, khi James Talarico và Gina Hinojosa mang đến cho người dân Texas một viễn cảnh về giảm nhẹ gánh nặng kinh tế và thay đổi chính trị.
J. David Goodman
Chiến thắng áp đảo đầy bất ngờ của Đảng Dân chủ tại Texas hôm thứ Ba bắt đầu từ lời hứa hẹn mà một ứng cử viên mang lại: James Talarico.
Sau nhiều thập niên Đảng Cộng hòa nắm quyền, chiến dịch tranh cử Thượng viện Hoa Kỳ của ông — được hậu thuẫn tài chính dồi dào, tổ chức kỷ luật và không vướng bê bối — đã giúp thuyết phục cử tri rằng lần này chiến thắng là điều có thể đạt được. Chẳng bao lâu sau, ông nhận được sự tiếp sức.
Gina Hinojosa, một nhà lập pháp cấp bang ít được biết đến, người dường như đã cầm chắc thất bại khi thách thức Thống đốc Greg Abbott, đã nhấn mạnh vấn đề các trung tâm dữ liệu, đến tận phòng khách của những cử tri bảo thủ đang giận dữ trước những cơ sở khổng lồ, ồn ào và ngốn năng lượng này. Bà cam kết sẽ đình chỉ việc xây dựng chúng.
Phía sau cả hai người là đội ngũ ứng cử viên Đảng Dân chủ hùng hậu nhất mà Texas có được trong nhiều thập niên. Vượt ra ngoài sức ảnh hưởng của bất kỳ cá nhân nào, đảng này đã âm thầm tạo đà trong lòng những cử tri chán ngán giá cả leo thang và không còn bị lay chuyển bởi những lời cảnh báo của Đảng Cộng hòa rằng bỏ phiếu cho Đảng Dân chủ đồng nghĩa với việc Texas mà họ từng biết sẽ chấm dứt tồn tại.
Khi Đảng Dân chủ đứng trước cơ hội giành gần như mọi chức vụ cấp bang — một sự chuyển dịch mang tính kiến tạo — các cố vấn chiến dịch cấp cao, những nhà lãnh đạo vừa đắc cử, các nhân vật điều hành đảng và những nhà chiến lược đã chia sẻ trong các cuộc phỏng vấn cách chiến dịch của ông Talarico khơi dậy sự nhiệt tình của cử tri và tạo đà cho những chiến thắng tưởng chừng không thể xảy ra.
Họ cũng ghi nhận công sức từ nhiều năm của các tổ chức lực lượng và thành công của đảng trong việc tìm đủ ứng cử viên cho gần như mọi cuộc đua: cả 150 khu vực bầu cử Hạ viện bang, mọi chức vụ cấp bang, mọi vị trí trong hội đồng giáo dục bang và mọi cuộc tranh cử tư pháp quan trọng. Đảng Cộng hòa tại Texas đã không làm được điều tương tự, khiến một số ứng cử viên Dân chủ không có đối thủ.
“Đây là năm đầu tiên chúng tôi thực sự xây dựng được một bộ máy vận động hoàn chỉnh,” Katherine Fischer, giám đốc điều hành Texas Majority PAC, tổ chức phối hợp với Đảng Dân chủ Texas để vận hành và đào tạo các ứng cử viên, cho biết. “Lần đầu tiên trong lịch sử bang, chúng tôi có ứng cử viên cho tất cả các vị trí cấp bang và liên bang — bất kể là đảng nào.”
Quy mô thành công của Đảng Dân chủ đã lớn đến mức dường như nó sẽ giúp một ứng cử viên lập pháp tại vùng ngoại ô bảo thủ của Fort Worth giành chiến thắng, dù người này đã đình chỉ chiến dịch tranh cử vì những câu hỏi xoay quanh việc liệu một bản án kết tội có thể khiến bà không đủ tư cách ứng cử hay không.
Kết quả khiến ngay cả những ứng cử viên chiến thắng cũng bất ngờ. Tối thứ Ba, họ gần như choáng váng trong niềm hân hoan.
“Tôi hoàn toàn không biết chuyện gì sẽ xảy ra. Thành thật mà nói, chẳng ai trong chúng tôi biết cả,” Sarah Eckhardt, người vừa đắc cử chức kiểm toán viên trưởng của bang, nói khi đứng trong một nhà hàng Whataburger ở Austin chật kín những người thuộc Đảng Dân chủ đang ăn mừng trong niềm phấn khích.
Ông Talarico và bà Hinojosa, người sẽ trở thành nữ thống đốc gốc Mỹ Latinh đầu tiên của bang, ngồi cùng một bàn, nâng những chiếc cốc đựng nước ngọt màu cam trắng lên chúc mừng, trong khi những người ủng hộ phấn khích reo hò và chụp ảnh.
“Chúng ta đang chứng kiến một sự tái định hình vượt ra ngoài ranh giới đảng phái,” bà Eckhardt nói thêm. “Đó chính là điều đang diễn ra ở đây.”
Các lãnh đạo Đảng Cộng hòa từ lâu vẫn cho rằng mối đe dọa duy nhất đối với quyền lực của họ đến từ phía hữu. Điều đó vẫn không thay đổi ngay cả khi Texas trở thành điểm đến của những người chuyển đến từ nơi khác và người nhập cư, trong khi các trung tâm đô thị mang tính quốc tế của bang phình to, đến mức có tới năm thành phố thuộc nhóm 15 thành phố lớn nhất nước Mỹ nằm tại đây.
Chính giả định rằng cứ dịch chuyển sang cánh hữu thì luôn là lựa chọn đúng đắn đã khiến Ken Paxton, tổng chưởng lý đầy tai tiếng vì các bê bối, thách thức và đánh bại Thượng nghị sĩ John Cornyn trong cuộc bầu cử sơ bộ. Điều đó cũng tạo điều kiện để Bo French, một ứng cử viên có lập trường chống người Hồi giáo một cách trắng trợn, trở thành ứng cử viên của đảng cho chức vụ giám sát ngành dầu khí. Ông này từng công khai phàn nàn về số lượng sinh viên Nam Á tại Đại học Texas. Ông đã thất bại.
Suốt một thời gian dài, việc dịch chuyển ngày càng xa về phía hữu không gây ra vấn đề gì cho các quan chức Đảng Cộng hòa. Rồi hôm thứ Ba, làn sóng đảo chiều đã cuốn phăng phần lớn trong số họ.
Các ứng cử viên Đảng Dân chủ, đặc biệt trong những cuộc tranh cử cấp bang, kiên trì theo đuổi một thông điệp nhất quán, ôn hòa ở vị trí trung dung: hứa giải quyết những lo ngại về chi phí sinh hoạt và hạn chế các cuộc chiến văn hóa đã chi phối chính trường Texas suốt nhiều năm.
Với nhiều người, trong đó có bà Hinojosa, thách thức lớn nhất là khiến người khác xem mình như một ứng cử viên nghiêm túc, đặc biệt là những nhà tài trợ lớn.
“Thực sự rất khó để khiến mọi người tin tưởng vào cuộc đua này,” Amy Friedman, người quản lý chiến dịch của bà, cho biết. “Kiếm được một triệu đô la đầu tiên đã là cả một cuộc vật lộn. Kiếm thêm hai triệu tiếp theo cũng vậy.”
Trái lại, các ứng cử viên Đảng Cộng hòa tiếp tục xoáy sâu vào những cuộc chiến văn hóa từng tỏ ra hiệu quả chỉ hai năm trước. Họ tin rằng bà Hinojosa và ông Talarico là những mục tiêu dễ dàng, bởi cả hai từng công khai phát biểu về giới, chủng tộc và bình đẳng.
“Một số người gọi ông ta là ‘Talarico đậu phụ’. Một số người gọi ông ta là ‘Jimmy Sáu Giới’,” ông Paxton nói vào đêm giành chiến thắng trong cuộc bầu cử sơ bộ hồi tháng Ba. “Tôi thậm chí còn nghe có người gọi ông ta là James Talafreako.”
Biệt danh ấy đã bám theo ông Talarico, nhưng không theo cách ông Paxton mong đợi.
Tại một cuộc mít tinh ở Houston vào ngày hôm sau, ông Talarico nói với những người ủng hộ rằng họ có thể mua áo phông in dòng chữ “Tôi là một Talafreako”. Hơn 43.000 chiếc đã được bán ra, mang về cho chiến dịch của ông hơn một triệu đô la.
Phản ứng nhanh nhạy ấy — hóa giải đòn công kích thay vì tung đòn đáp trả — thể hiện bản năng của chiến dịch tranh cử. Ông Talarico kiên trì bám sát thông điệp cốt lõi: chính trường Texas bị các tỷ phú và những chính trị gia như ông Paxton chi phối; họ phục vụ lợi ích của chính mình, gây tổn hại cho người dân Texas bình thường.
Ông Talarico đã vượt qua nhiều thời khắc nhạy cảm trong các bài phát biểu, vốn thường bắt đầu từ những ghi chú trên iPhone được ông chia sẻ với người viết diễn văn 26 tuổi của mình, Antonio Esparza.
Ngày 10 tháng 9 năm 2025, một ngày sau khi ông Talarico tuyên bố ra tranh cử Thượng viện, ông biết tin Charlie Kirk, nhà hoạt động bảo thủ, bị ám sát. Khi ấy, ông đang ở nhà riêng tại Austin cùng Esparza. Hai người quyết định sẽ trực tiếp đề cập đến vụ sát hại tại cuộc mít tinh dự kiến diễn ra tối hôm đó, “thay vì né tránh nó”, theo lời Esparza.
Họ soạn bài phát biểu trên đường đến một cuộc mít tinh ở San Antonio, ngồi trên chiếc xe bán tải của ông Talarico do một trợ lý khác lái. Mỗi người dùng máy tính xách tay riêng, cùng gõ vào một tài liệu chung khi chiếc xe chạy dọc xa lộ liên bang I-35.
“Tôi bất đồng với Charlie Kirk về gần như mọi vấn đề chính trị, nhưng Charlie Kirk là một người con của Chúa,” ông Talarico, người từng theo học để trở thành giáo sĩ, nói trong bài phát biểu. “Anh ấy là người thân của chúng ta, là anh em của chúng ta. Anh ấy là một con người.”
Đoạn video ghi lại phát biểu này, sau khi được cắt ra và chia sẻ trên mạng xã hội, đã lan truyền rộng rãi.
“Tôi sẽ không bao giờ quên khoảnh khắc ngồi trên chiếc xe tải ấy,” Esparza nói.
Cách tiếp cận này nhấn mạnh điều mà ông Talarico trình bày trong chiến dịch tranh cử như một cam kết với tinh thần hợp tác lưỡng đảng, với đức tin và với việc vượt qua những chia rẽ. Ông liên tục nhắc lại thông điệp ấy trước những khán giả nghe các chương trình podcast dài một giờ. Ông trực tiếp truyền tải nó trên khắp bang, trước tiên tại các cuộc gặp gỡ cử tri, nơi ông trả lời câu hỏi của họ, rồi tại những bài diễn thuyết trước hàng nghìn người.
Thông điệp chấm dứt chia rẽ và vượt lên trên sự đối đầu đảng phái đã gắn kết các ứng cử viên cùng tranh cử trong năm 2026. Thông điệp ấy được lặp lại bởi những người như Taylor Rehmet, một công nhân cơ khí thuộc công đoàn vốn không thoải mái với các nhãn hiệu đảng phái. Trong cuộc bầu cử đặc biệt hồi tháng Một, ông đã giành lấy một ghế Thượng viện bang tại một khu vực bầu cử vốn nghiêng hẳn về Đảng Cộng hòa ở hạt Tarrant, rồi tiếp tục giữ được ghế trong cuộc bầu cử hôm thứ Ba. Đó cũng là một phần trong bài phát biểu mừng chiến thắng của bà Hinojosa tại Austin.
“Dù bạn là người thuộc Đảng Dân chủ, Đảng Cộng hòa hay không thuộc đảng nào, hãy lắng nghe điều Texas đã nói hôm nay, thật rõ ràng và dứt khoát: Chính quyền là của các bạn,” bà Hinojosa tuyên bố.
Ban đầu, bà Hinojosa chật vật để thu hút sự chú ý. Tuy nhiên, bà thường xuyên gặp gỡ từng cử tri và dành thời gian tìm hiểu những vấn đề như các trung tâm dữ liệu, trước khi trở thành một trong những chính trị gia nổi bật nhất Texas công khai ủng hộ việc tạm hoãn xây dựng các cơ sở này.
“Chúng tôi đã có hàng tháng trời gặp gỡ, trao đổi trước khi công bố sáng kiến đó,” Friedman, người quản lý chiến dịch, cho biết. Bà Hinojosa muốn trực tiếp trò chuyện với những người bị ảnh hưởng và tìm hiểu quan điểm của các tổ chức lao động.
Đảng Dân chủ cũng phải giành lại sự ủng hộ của cử tri gốc Mỹ Latinh. Theo Regina Montoya, thành viên ban quản trị ủy ban hành động chính trị Latino Victory Fund, họ đã làm được điều đó bằng cách không xem sự ủng hộ ấy là điều đương nhiên. Bà nhớ lại lần ông Talarico đến thăm nhà mình ở Dallas vào năm ngoái, khi ông bắt đầu chiến dịch tranh cử. Hai người cùng ăn bánh taco ăn sáng.
“Ông ấy đến để lắng nghe,” bà Montoya nói. “Ngay lúc đó, ông ấy đã hứa sẽ nỗ lực hết sức để giành được lá phiếu của cử tri gốc Mỹ Latinh.”
Ông Talarico cũng đạt được điều đó nhờ sử dụng mạng xã hội một cách khéo léo, chủ động kết nối với những người có ảnh hưởng trong thời gian tham gia một cuộc bầu cử sơ bộ đầy cạnh tranh trong nội bộ Đảng Dân chủ.
“Điểm mạnh của ông ấy là sự chân thành, và đây không phải vấn đề ý thức hệ. Nó thuộc về tính cách,” Carlos Espina, một người có ảnh hưởng theo khuynh hướng cấp tiến tại Texas, chuyên làm video bằng tiếng Tây Ban Nha, nhận xét. Espina, người cho biết mình không được chiến dịch trả tiền để thực hiện các video ủng hộ ông Talarico, cũng nói rằng thông điệp vượt qua ranh giới đảng phái đã chạm đến cử tri gốc Mỹ Latinh.
“Chúng tôi không nói kiểu: ‘Ồ, đây là chuyện giữa Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa’,” ông nói. “Đây là chuyện đúng hay sai. Chẳng hạn, chúng ta có nên đối xử với người khác theo cách này, khi họ cũng là con người hay không?”
Những ứng cử viên Dân chủ đứng đầu danh sách tranh cử cũng giúp khuếch đại sức ảnh hưởng của nhau thông qua các lần xuất hiện chung, đưa nhau đến với những nhóm cử tri mới. Ông Talarico tổ chức sự kiện cùng bà Hinojosa và Bobby Pulido, ca sĩ Tejano nổi tiếng đã giành được một khu vực bầu cử Hạ viện tại thung lũng Rio Grande từ tay Đảng Cộng hòa hôm thứ Ba.
Đảng Dân chủ còn có một nhà tài trợ quan trọng, dù không chủ ý: Tổng thống Trump, người nhiều lần đến thăm Texas và qua đó nhắc nhở cử tri về những lý do khiến ông không được lòng họ.
“Người đáng được cảm ơn nhiều nhất chính là Donald Trump,” Cristóbal Alex, người từng tham gia cố vấn cho một siêu ủy ban hành động chính trị ủng hộ ông Talarico, nói.
Theo ông Alex, việc tổng thống công khai ủng hộ ông Paxton lẽ ra có thể giúp họ hình thành một lực lượng Cộng hòa hùng mạnh. Nhưng thay vào đó, động thái ấy đã phản tác dụng.
“Cứ như thể hai người họ là đội A của chính trường vậy,” ông Alex nói. “Chỉ có điều, đội A ấy thực ra lại là đội C.”
J. David Goodman
(là trưởng văn phòng đại diện của The New York Times tại Texas, đặt trụ sở ở Houston.)
Bài gốc:
The NYT: The Machine, and the Messaging, That Won Texas for Democrats
[Chat GPT chuyển ngữ; T.Vấn biên tập & hiệu đính]
