05/12/2021
Nguyễn Hàn Chung: Phần thư khanh (dịch thơ)

Đốt sách chôn nho (Diemsach.info)

Nhà thơ Chương Kiệt (章碣) tự Lệ Sơn ̣(麗山), đỗ tiến sĩ năm Càn Phù thứ 3 (876), là con của Chương Hiếu Tiêu (章孝標), một thi nhân đời Đường. thi nhân thời Vãn Đường (cuối thế kỷ 9) viết bài thơ Phần thư khanh nêu lại câu chuyện Tần Thuỷ Hoàng sau khi thống nhất Trung Hoa đã cho đốt sách, chôn trí thức, thi hành chính sách ngu dân để củng cố quyền lực. Bài thơ cảnh báo vua chúa về sự sụp đổ của các triều đại ngăn cấm tri thức. Tỷ phú Vương Hưng (Trung Quốc) chỉ share lại bài thơ này mà bị thế lực thân Tập Cận Bình tẩy chay làm doanh thu sụt giảm nghiêm trọng. Điều ấy chứng tỏ Tập lấy lòng nhân dân Trung Quốc giỏi hơn lãnh tụ rất nhiêù nước Cộng Sản khác  (theo BBC))
Bài thơ Phần thư khanh của Chương Kiệt thời Vãn Đường mà các sách tiếng Anh dịch là ‘The Book Burning Pit’ – Hố đốt sách, có nội dung Hán Việt như sau:

Trúc bạch yên tiêu đế nghiệp hư,

Quan hà không tiêu tổ long cư.

Khanh hôi vị lãnh Sơn Đông loạn,

Lưu Hạng nguyên lai bất độc thư.

Dịch nghĩa

Khói thẻ trúc và lụa trắng tan thì đế nghiệp (nhà Tần) cũng thành hư ảo,

Cửa ải (Hàm Cốc) và sông (Hoàng Hà) cũng không ngăn được chỗ ở của Thuỷ Hoàng khỏi sụp đổ.

Tro trong hố chưa nguội thì nghĩa quân đã nổi lên ở Sơn Đông,

Lưu Bang và Hạng Vũ đều vốn chẳng ham đọc sách.

Dịch thơ: Nguyễn Hàn Chung

Khói lụa sách tiêu đế nghiệp tiêu,
Ải sông không giữ được tiêu điều.
Tro xương chưa nguội Sơn Đông khởi,
Mà Hạng, Lưu đều để sách thiu.

 

Nguyễn Hàn Chung

 

 

©T.Vấn 2021