Ryu Murakami in April 2005. Photograph: Jiji Press/AFP/Getty Images
Nhà văn ăn khách, được biết đến như một “đứa trẻ nổi loạn” của Nhật Bản, đã khám phá mặt tối của xã hội Nhật trong hơn 40 tác phẩm hư cấu mang tinh thần phản kháng, trong đó có Audition, sau này được chuyển thể thành bộ phim kinh dị độc lập có tầm ảnh hưởng lớn.
Ella Creamer
Ryu Murakami, nhà văn và nhà làm phim cult của Nhật Bản, người có những cuốn tiểu thuyết mang tinh thần phản kháng và chất hài đen đã chinh phục hàng triệu độc giả, vừa qua đời ở tuổi 74. Theo nhà xuất bản Nhật Bản của ông, Gentosha, ông mất tại nhà riêng vào ngày 17 tháng 10.
Được mô tả là enfant terrible — “đứa trẻ nổi loạn” — của văn học Nhật Bản đương đại, Murakami đưa bạo lực, việc sử dụng ma túy một cách công khai và tình dục vào các câu chuyện của mình, qua đó đưa ra những phê phán sắc sảo đối với văn hóa Nhật Bản và Mỹ.
“Được đưa nhiều cuốn tiểu thuyết kỳ dị, độc đáo và đậm chất điện ảnh của Ryu Murakami đến với độc giả nói tiếng Anh là một vinh dự vô cùng lớn,” Adam Freudenheim, nhà xuất bản kiêm giám đốc điều hành của Pushkin Press, cho biết. Cùng với Bloomsbury, Pushkin Press xuất bản các tác phẩm của Murakami qua bản dịch tại Anh.
Murakami là con trai của hai giáo viên, sinh năm 1952 tại Sasebo, thuộc tỉnh Nagasaki. Khi còn học trung học, ông chơi trống trong một ban nhạc rock; sau khi tham gia một cuộc biểu tình trên sân thượng, ông bị quản thúc tại gia trong ba tháng. Năm 1976, ông xuất bản cuốn tiểu thuyết đầu tay Almost Transparent Blue (Gần như xanh trong suốt). Được viết khi tác giả vẫn còn là sinh viên, cuốn sách có người kể chuyện mang tên Ryū, khắc họa lối sống hưởng lạc của một nhóm thanh niên vỡ mộng và theo chủ nghĩa hư vô. Tác phẩm giành giải Gunzo dành cho nhà văn mới, đồng thời đoạt giải Akutagawa, giải thưởng văn học danh giá nhất Nhật Bản.
Murakami không có quan hệ họ hàng với người mang cùng họ nổi tiếng hơn ông, Haruki Murakami. Năm 2013, nhà báo David Pilling nhận xét rằng sách của Ryu Murakami “gai góc hơn và giận dữ hơn”. Ông viết: “Nếu Haruki là Beatles của văn học Nhật Bản, thì Ryu là Rolling Stones.”
Murakami tiếp tục sáng tác hơn 40 tiểu thuyết và tập truyện ngắn, trong đó có Coin Locker Babies, In the Miso Soup, Audition, Piercing và Popular Hits of the Showa Era. Phần lớn sách của ông vẫn chưa được dịch sang tiếng Anh.
Nhiều tác phẩm của ông đã được chuyển thể lên màn ảnh, do chính ông hoặc các nhà làm phim khác thực hiện. Nổi tiếng nhất là Audition, bộ phim điện ảnh năm 1999 do Takashi Miike đạo diễn. Câu chuyện xoay quanh một người đàn ông góa vợ tổ chức những buổi thử vai giả cho một bộ phim nhằm tìm kiếm bạn gái mới. Khi viết về cuốn tiểu thuyết trên tờ The Guardian năm 2009, Irvine Welsh mô tả văn phong của tác phẩm là “man mác buồn và lay động lòng người, nhưng lại có cảm giác sắc lạnh, trực diện như lưỡi dao của người đồ tể hay lưỡi dao mổ của bác sĩ phẫu thuật”.
Cuốn tiểu thuyết thứ ba của Murakami, Coin Locker Babies, kể về những đứa trẻ bị bỏ rơi trong các tủ gửi đồ tự động, đã đoạt giải Noma dành cho tác giả mới. Năm 2020, khi chọn cuốn sách vào danh sách những tác phẩm hay nhất lấy bối cảnh Nhật Bản trên The Guardian, Russell Thomas viết rằng đây là “một câu chuyện kinh dị siêu thực về tuổi trưởng thành, cuồng dại đi qua những đỉnh cao của tình yêu và danh vọng, rồi lao xuống những vực sâu của sự điên loạn và án mạng”. Ông nói thêm: “Những câu chuyện của Murakami không bao giờ né tránh việc soi rọi những góc tối tăm nhất của xã hội.”
“Toàn thể nhân viên Pushkin Press đều đau buồn khi hay tin ông qua đời và xin gửi lời chia buồn sâu sắc đến đông đảo độc giả của ông trên khắp thế giới,” Freudenheim nói.
* “nhà văn cult”, hiểu nghĩa là “nhà văn đình đám” hay “nhà văn được sùng mộ”.
[Theo The Guardian]
(ChatGPT chuyển ngữ; T.Vấn biên tập & hiệu đính)
Kỳ tới: ĐỌC VÀ TƯỞNG NHỚ RYU MURAKAMI (1952–2026)
