Sắc Màu Chinh Chiến – Tranh: THANH CHÂU
BÂNG QUƠ LỊCH SỬ
[Trân trọng tặng Nguyễn Đức Tùng]
Lịch sử không có chữ NẾU
Nhưng nghĩ về lịch sử lại rất cần chữ GIÁ NHƯ
Lịch sử nhờ thế trở thành lịch sử của mỗi chúng ta
Luôn của thì hiện tại
Luôn đồng hành và luôn luôn mới
Giá như…
Giá như…
.
Giá như không phân li lên rừng xuống bể theo mẹ theo cha hai ngả
Giá như không có gã hàng xóm khổng lồ tham lam kinh hoàng
Giá như vua không cậy có nỏ thần để đến nỗi phải chặt đầu con gái
Giá như đội quân Hai Bà Trưng không cần phải đỏ mặt xấu hổ trước bọn đàn ông china trần truồng khi xung trận
Giá như không có những vụ cướp ngai vàng
Ngai vàng luôn đẫm máu
Luôn đẫm máu
Giá như không có sông Gianh, không có lũy Thầy, không có…
Giá như không có Cần Vương mà lại có một Minh Trị Duy Tân
Giá như người Pháp không cố chấp
Giá như không có chiến tranh Đông Dương
Giá như không có chiến tranh Việt Nam
Giá như không có
Giá như….
Nhìn về quá khứ
Những chân trời xưa
Những chân trời cũ
Hiện ra
Trắng đen, phải trái, chính tà
Một khối hỗn mang
Một khối
Nhiều trang đen tối
Nhiều trang mù mờ
Nhiều trang khổ đau
Nhiều trang bẽ bàng
Nhiều trang khủng khiếp
Nhiều trang huy hoàng
Nhiều trang uất nghẹn
Giá như
Để lỡ bao lần
Giá như lầm lỡ bao lần
Giá như
Trả giá đắt bao lần
Giá như
Cơ hội tuột khỏi và ra đi vĩnh viễn biết bao lần
.
Giá như
Chúng ta đừng kín cổng/cống cao tường
Giá như chúng ta đừng mê mẩn chi hồ giả dã
Giá như chúng ta bớt, bớt thôi mê văn chương thơ phú
Giá như chúng ta biết sợ
Sợ cái ao làng tù đọng
Sợ chân đất và mắt toét
Sợ áo vá và quần nâu
Sợ râu tôm nấu với ruột bầu
Sợ những tréo ngoe cạm bẫy
Sợ địa nghĩa thiên kinh
Sợ đèn đom đóm dùi mài những trang sách chết
Sợ
Giá như chúng ta biết sợ
Sợ máu đổ đầu rơi
Sợ rừng xanh chết cháy
Sợ biển Đông cạn nước
Sợ nghĩa địa mọc lên khắp nơi nơi
Sợ quá mù ra mưa
Sợ quá khôn thành dại
Sợ ngu trung mù lòa
Sợ những nhiệt tình cuồng dại
Giá như…
.
Giá như chúng ta đừng quá yêu sen đến mức khinh rẻ bùn dưới gốc
Giá như chúng ta đừng làm gà cùng một mẹ để đá nhau đời này qua đời khác, đá nhau cả khi chết thành ma
Giá như chúng ta biết làm phượng hoàng vỗ cánh giữa không gian cao rộng ngàn trùng mà quên đi những nhỏ nhen sân hận
Giá như…
.
Lịch sử không có NẾU
Nhưng có ai cấm ta nghĩ về lịch sử
Khi nghĩ thì có quyền GIÁ NHƯ
Có thể ĐÚNG
Có thể SAI
Đúng hay Sai thì ta vẫn phải sống
Sống hôm nay để có ngày mai…
LỊCH SỬ TAM KHÚC
1.
NÀO HÃY TRÉT LẠI LỖ THỦNG LỊCH SỬ!
Nhờ thi ca biết lịch sử có lỗ thủng
Hắn tự nguyện gánh trách nhiệm trét lại
Như truyền thống gia đình, gia tộc chừng 367 năm
Ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng
Hắn ngộ ra rằng đó là gia phong có nghề trét trét lại lỗ thủng lịch sử
Như người ta trét lỗ thủng trên tường
Nhưng người ta trét ổ gà ổ voi trên đường
Hay đơn giản hơn là trét một vết nứt trên cái lu đựng mắm
Cho bớt khắm
Cho bớt thối
Cho bớt nhơ
Cho bớt dơ
.
Lịch sử thỉnh thoảng có ai đó cứ lật lại
Thành ra đang yên đang lành lỗ chỗ lỗ thủng
Ồ cái vị anh hùng tuyệt vời ấy
Hóa ra cũng mắc bệnh trĩ độ ba
Ồ cái nhân vật đàn bà kia vĩ đại ghê gớm
Hóa ra cũng linh tinh lang tang ra gì và này kia ấy nọ
Ồ cái nhân vật bị bao đời nguyền rủa thực ra là do bọn viết sử nói bậy
Ông ta là người đức độ vẹn đạo hiếu trung đã tự tận để giữ trọn tiết tháo
Ồ cái ông những tưởng là oai phong lẫm liệt hóa ra chỉ là kẻ ham làm loạn
Và rước họa vào thân
Cả giòng tộc lãnh đủ oán ân
.
Đại thể là thế
Những lỗ thủng của lịch sử cứ thỉnh thoảng lại toạc ra
Khiến cho tất cả giật mình ngơ ngác
Hắn lãnh sứ mạng trét lại
Trét lại
Trét lại
Nhưng càng trét lỗ thủng càng nhiều
Vỡ lung tung
Vỡ tanh banh từ bắc vô nam
Từ nam ra bắc
Từ đông sang tây
Từ tây sang đông
Trét trét đầu năm đến cuối năm
Mệt nhoài hắn thấy mình thất bại
Mải mê trét đến bỏ cả đi đái
Mải mê trét quên mất cả món đàn bà con gái
Mải mê trét quên hẳn làm thơ
Hắn trở thành ngáo ngơ
Cũng gọi là ngáo đá
Hắn vô chùa xin quy y tam bảo và mặc áo cà sa
Tưởng đã thoát khỏi cõi ta bà
Nào ngờ từ đó
Bận rộn hơn rất nhiều
Vì phải trét miên man đầu năm cho đến cuối năm
Hắn vừa trét vừa văng
Đủ cả l b c d.
2.
NHỮNG BÍ BÁCH LỊCH SỬ
[Nói leo NHHM]
~~~~
Lịch sử biết bao điều bí bách
Ậm ạch chướng khí
Lạch bạch như đàn vịt bầu
Quanh quẩn nẫu nhừ bấy nát
Lịch sử biết bao điều bí bách
Quá nhiều
Quá nhiều
.
Những bí bách lịch sử
Kết tụ thành huyền thoại
Thành truyền thuyết
Thành cổ tích
Và phần lớn thành tin đồn
Tin đồn cấp cao là huyền thoại
Tin đồn cấp gần cao là truyền thuyết
Tin đồn cấp giữa là cổ tích
Tin đồn cấp thấp là…tin đồn
Vỉa hè đường phố xó chợ đầu đường
Tin đồn sống lâu muôn tuổi
Những bí bách lịch sử kết lắng trong tin đồn…
.
Tin đồn người đẻ ra trứng
Tin đồn về cuộc li hôn hoành tráng
Tin đồn ông con nhờ biết làm bánh mà có cả giang sơn
Tin đồn về chuyện ghe tuông
Tin đồn món mắm thịt người khiến quạ kêu quàng quạc
Tin đồn tận diệt giành ngôi
Tin đồn rắn báo oán chín họ ba đời
Tin đồn đào chín mả
Tin đồn giam sọ trong ngục tối
Tin đồn tin đồn tin đồn
Lịch sử đầy nhóc những bí bách
Lịch sử trở thành ậm ạch
Như rùa
Như vua
Như nửa mùa mưa
Như nửa mùa nắng
Như chinh chiến quyết ăn thua
Núi xương sông máu
Lịch sử ồn ào cào cào châu chấu
Làm vua nhờ ranh ma
Làm quan nhờ biết cướp
Những đồn thổi sao mà nhăng nhít
Làm thành những bí bách/ung thư lịch sử
Có vẻ đã di căn….
3.
LỊCH SỬ KHÔNG XANH
[Gần sáng bỗng nghe thấy thầm thì bên tai và ghi lại]
Chúng ta đã tàn kiệt vì chiến tranh
Chúng ta xơ xác sau cuộc chiến
Chúng ta trở thành anh hùng tự xưng
Chúng ta trở thành con tin trong những vụ bắt cóc
Chúng ta trở thành lá bài trong những canh bạc lớn
Chúng ta là vật tế thần cho những trò phù thủy chính trị
Chúng ta trở thành nạn nhân của những trận đấu pháo
Chúng ta trở thành bãi chiến trường nơi thử nghiệm các vũ khí sát thương
Lịch sử…tàn nhẫn và tàn khốc
Lịch sử ma dẫn lối
Lịch sử quỷ đưa đường
Lịch sử những đoạn trường tiếp nối đoạn trường
Chết cả nghìn người chưa đủ
Chết cả vạn người
Chết cả triệu người
Ma cũ và ma mới
Ma lính và ma dân
Đất ngập máu
Trời trắng mây tang
Lịch sử bi thương
Não lòng lịch sử…
.
Những cuộc chiến tàn khốc đã qua
Liệu có còn diễn lại?
Chỉ có trời mới biết!
Thế còn người?
Không biết?
Vì sao?
Vì sao?
Vì sao?
Có phải vinh quang chiến thắng khiến chúng ta mờ mắt?
Có phải niềm tự hào đã khiến chúng ta mê muội?
Vòng nguyệt quế đừng biến thành vòng hoa tang
Niềm tự hào đừng bao giờ đo bằng hi sinh chết chóc
Lịch sử những trang buồn thì hãy viết là buồn
Những trang đau thương cứ viết là đau thương
Những trang đen tối cứ viết là đen tối
Những trang ngu muội phải viết là ngu muội
Để ta tự thoát ta
Thoát những trò trẻ ranh không chịu trưởng thành
Thoát những ảo tưởng hàng mã
Chúng ta sẽ lớn
Tất cả sẽ được gọi đúng tên.
BÊN NGOÀI CỔ TỰ…
[Để nhớ một bữa cuộc vui bày…]
Bọn ta không hành hương cổ tự
Quán bên đường tụ bạ. Sá gì
Thằng nào uống. Thì thằng ấy gọi
Hình hài tự tạc. Khúc sầu bi…
.
Khỏi cần tạc lên gỗ lên đá
Rồi đặt bày điểm nhãn nhập thần
Im lìm chết buồn thiu quạnh vắng
Chết ngạt cùng van vái khói hương.
.
Bọn ta quán ven đường tự tạc
Ta nhìn lòng dạ thấy thất kinh
Tà dương loang loáng! Buồn. Buồn nẫu
Chân dung là đây. Cõi bụi trần.
.
Thằng thứ nhất mặt sầu héo hắt
Nhìn y! Ê buốt cả ruột gan
Trầm ngâm! Và hình như câm bặt
Trời ơi! Thấy cả thế gian buồn.
.
Thằng thứ nhì dáng hình que củi
Vật vờ đời nhầu nhĩ te tua
Nghèo mạt rệp hiện hình quần áo
Thôi thì nhếch mép cứ cười đùa.
.
Thằng thứ ba một đời công chức
Chỉn chu dày giép mặt vô hồn
Cứ mở miệng là đúng khuôn phép
Nhìn mày! Buồn không thể buồn hơn.
.
Thằng thứ tư vung tay chém gió
Gào to “tiền nhiều để làm gì?!”
Ngu một đời! Lợi danh theo đuổi
Giờ một mình. Khóc. Khóc. Khóc đi.
.
Thằng thứ năm mặt như tiền lạnh
Tiền oan nghiệp chướng lãnh đủ rồi
Ngoại lục tuần đành thôi chấp nhận
Cuối đời, y quyết định dong chơi.
.
Ngồi bên ta là thằng thứ sáu
Cầm, kì, thi, tửu…lộc trời cho
Mà sao mặt buồn. Buồn nhức nhối
Cả một đời gỡ mãi không ra.
.
Thằng cuối cùng là ta. Thứ bảy
Nguyện một đời làm kẻ vô danh
Khóc người xưa? Ta không rỗi việc
Cũng chẳng đau theo lòng chúng sinh!
.
Ngồi đây! Bảy thằng. Hoàng hôn sẫm
Tự tạc chân dung. Vậy vậy thôi
Bằng xương bằng thịt bằng cười khóc
Giữa nhân gian một chốn lưu đày.
.
Tiếng chuông vọng từ ngôi cổ tự
Hiện sinh tiền kiếp não quá chừng!
Người người đi lễ chập chờn mặt
Ta vẫn thấy lòng ta dửng dưng.
BIẾT NÓI GÌ VỚI BẠN
Biết nói gì với bạn bây giờ?
Buồn. Thật buồn…
Không thể khóc
Đành cười
Cười héo hắt…
.
Biết nói gì với bạn?
Còn hơn cả buồn
Tái tê và nghẹn đắng
Thôi đành lặng im
Cố giữ trong lòng
Khốc khô mắt
Lén quay nhìn chỗ khác
Lệ hoen nóng bỏng…
.
Biết nói gì với bạn?
Còn hơn cả nỗi tủi nhục
Thăm thẳm trời đêm không dám ngước mắt nhìn
Xấu hổ ngậm ngùi trước những ngôi sao xa xăm vời vợi sáng
Nơi chúng ta ngồi lạnh vắng
Nhói buốt
Ai sẻ chia cùng?
.
Ta đâu dám cao ngạo để hét to giữa đất trời
Lũ chúng ta lạc loài
Sinh nhầm thế kỉ! (•)
Ta đâu dám độc hành ca giữa thâm sơn cùng cốc bặt lối trở về?
Ta đâu dám ước một trận mưa năm mươi ngày năm mươi đêm thanh tẩy?
Cuốn sạch đi tất cả
Xóa
Xóa
Xóa
Mặt đất chỉ còn những bùn lầy
Dần khô
Màu xanh sẽ tái sinh…
Ta không dám nghĩ một ngày không xa một cơn bão khổng lồ một trận cuồng phong đen thổi bay và quét sạch…
.
Biết nói gì đây?!
(•) Ý thơ Vũ Hoàng Chương.
LINH SƠN
[Đạp xe loăng quăng chợt nhớ Cao Hành Kiện]
Linh Sơn! Linh Sơn! Linh Thứu Sơn!
Linh địa
Ác địa
Hung địa
Hiểm địa
Âm âm lam chướng
Mờ mịt lam chướng
Đêm dài chỉ thấy đêm dài
Cây vặn vẹo
Cỏ vặn vẹo
Suối vặn vẹo
Thú hoang vặn vẹo
Người vặn vẹo
Theo dáng hình hồn ma bóng quỷ
Linh Sơn quần tam tụ ngũ
Lục lâm thảo khấu
Uống máu ăn thề
Chém đầu tế cờ
Được mất thắng thua được mất vạn vạn xương khô cốt mục vùi chôn bùn đất
Linh Sơn tử địa linh sơn
U u hồn oan sằng sặc cười sằng sặc khóc…
.
Cuộc trở về dằng dặc
Hun hút gió gào
Sập sập mưa
Thăm thẳm vực cheo leo vực
Chập chờn bóng quỷ hồn ma
Ma đói ma khát ma không đầu ma mù mắt ma nhũn nhèo bấy nát
Thảm thiết đòi về cố hương vời vợi xa ngàn trùng xa
Vật vờ ma đói ma khát
Tàn rạc hè
Tàn rạc thu
Tàn rạc đông
Bừng bừng hoa máu mùa xuân
.
Ôi Linh Sơn Linh Sơn!
Nhan nhản linh sơn
Đại linh sơn tiểu linh sơn ở đâu ta cũng gặp
Linh sơn nơi ta ở
Linh sơn nơi ta qua
Linh sơn nơi ta đến
Linh sơn nơi ta đi
Hành hương làm chi…
VIẾT NHÂN NGÀY GIỖ BỐ
[Mai 13 tháng Ba lịch mặt trăng là ngày giỗ bố]
Em ta bảo bố bầm mất lâu rồi
Anh em mình mỗi năm thêm một tuổi
Cái già lặng lẽ đến
Lặng lẽ vơi dần những niềm vui
Thiếu thời thêm xa thêm xa
Bố thức sớm lui cui nhóm bếp hâm nóng vài lưng cơm cho con lót dạ
Bầm xoay vần đôi quang gánh đầu chợ cuối chợ kiếm ăn
Anh chị em mình mặc lại quần áo cũ của nhau
Những cuốn sách cũ được dùng lại đến năm bảy năm dòng rã
Đôi dép rách chằng chịt mảnh vá
Xa đạp cà tàng chị lớn nhường em
Đồng ruộng xám ngắt xám ngơ mùa thất bát
Bắp ngô còi bông thóc lép
Chó mèo gà lợn cũng gầy nhom
Bố bầm nuôi chúng mình lớn lên
Từ tương cà từ rau dại từ con tép con tôm cuối chợ
Ôi cái ngày xưa dằng dặc những buồn
Anh chị em còn bầm còn bố
Ơi những câu hát cũ
Anh em như thể chân tay
Nước mắt chảy xuôi
Con có cha như nhà có nóc
Tháng Ba bao giờ thì đến
Sấm động vang trời gọi cây lúa mọc xanh…
.
Em ta bảo mỗi năm đôi lần ngày giỗ bố giỗ mẹ
Anh chị em con cháu quây quần
Nền đất cũ
Ngôi làng cũ
Khói hương bay
Di ảnh bố bầm theo tháng năm vẫn thế
Bình thản
Dịu dàng
Nghiêm nghị
Như ngày nao tại thế…
Anh chị em mỗi ngày thêm lặng lẽ
Tử sinh li biệt đời người
Thời gian bóng chớp
Chúng con thầm gọi “Bố bầm ơi!”
Đặng Tiến (Thái Nguyên)
©T.Vấn 2024
