Kể từ hôm nay, TV&BH sẽ cho tạm ngưng chuyên mục ‘DÒNG NHẠC KỶ NIỆM” để nhường đất cho chuyên mục mới có tên “NHẠC NGOẠI QUỐC LỜI VIỆT – LEAQUA”.
Tính từ entry đầu tiên của chuyên mục DNKN: Trầm Tử Thiêng-Tấn An: RỒI HAI MƯƠI NĂM SAU được gởi đến độc giả ngày 17/12/2015, đến hôm nay, với khoảng thời gian liên tục gần 10 năm, chúng tôi đã thực hiện được hơn 450 entries cho chuyên mục, bao gồm hơn 350 nhạc bản dưới hình thức TỜ RỜI ÂM NHẠC và các tuyển tập nhạc của các nhạc sĩ thời danh phát hành tại miền Nam trước biến cố tháng 4/1975. Trong khoảng 10 năm qua, do nhu cầu, TV&BH đã từng tạm ngưng chuyên mục DNKN để giới thiệu toàn bộ tập biên khảo về âm nhạc miền Nam tính tới tháng 4/1975 của nhạc sĩ kỳ cựu NGUYỄN PHÚ YÊN: NHÌN LẠI ÂM NHẠC MIỀN NAM (theo hiểu biết của chúng tôi, tập sách dầy gần một ngàn trang của NS/NPY là công trình duy nhất cho đến nay đưa ra được một cái nhìn toàn diện và khách quan về những thành tựu của âm nhạc miền Nam như rất nhiều người trong chúng ta đã từng được biết đến).
Sau đó, chuyên mục DNKN lại được tiếp tục cho đến hôm nay. Một lần nữa, chúng tôi không có lựa chọn nào khác ngoài phải tạm ngưng DNKN để gởi đến độc giả một công trình âm nhạc khác rất xứng đáng được giới thưởng ngoạn âm nhạc (nhất là âm nhạc ngoại quốc những năm 70s, 80s, 90s…) biết tới: Chuyên Mục “NHẠC NGOẠI QUỐC LỜI VIỆT – LEAQUA”. LEAQUA là bút hiệu một cây bút trẻ, tác giả phần viết lời Việt cho các bản nhạc ngoại quốc nói trên. Điều đáng khích lệ hơn nữa, chuyên mục này sẽ được chăm sóc đặc biệt bởi anh bạn trẻ HỌC TRÒ, một cây bút đã cộng tác lâu năm với TV&BH (từ tháng 3/2017) – người có kiến thức vững chắc về nhạc thuật và âm nhạc (Ngoại và Nội) nói chung. Anh là tác giả tập sách: NHỮNG NHẬN ĐỊNH VỀ NHẠC VIỆT NAM VÀ ÂU MỸ…, đồng thời cũng đã từng góp phần thực hiện trang Web PHAMDUY.COM của nhạc sĩ Phạm Duy.
Trước đây, TV&BH đã từng thực hiện chuyên mục: NHẠC NGOẠI QUỐC LỜI VIỆT – HOÀI NAM” gồm hơn 100 bài nhạc ngoại quốc có lời Việt do nhà báo Hoài Nam, tác giả “70 NĂM TÌNH CA TRONG TÂN NHẠC VIỆT NAM” chấp bút.
Công trình này cũng đã được Tủ Sách Điện Tử TV&BH thực hiện thành 4 tập sách dầy hơn 1600 trang giúp độc giả dễ tham khảo.
Công trình NNQLV/HOÀI NAM chú trọng vào việc giới thiệu tổng thể các nhạc phẩm ngoại quốc lừng danh, đã từng được đông đảo thính giả Việt Nam ái mộ và đã từng được các nhạc sĩ Việt Nam viết lời Việt và cho phổ biến rộng rãi. Mỗi bài nhạc được nhà báo Hoài Nam giới thiệu, ngoài chính bản nhạc (lời ngoại quốc/lời Việt) với các phần audio/video liên quan, tác giả còn đi sâu vào các chi tiết về cuộc đời nhạc sĩ sáng tác (bài nhạc), nguyên nhân, cơ duyên bài nhạc ra đời, cùng số phận (long đong hay may mắn) của chính bài nhạc trong quá trình đến với người thưởng ngoạn và có được vị trí như ngày hôm nay.
Trong khi đó, nội dung của công trình “NHẠC NGOẠI QUỐC LỜI VIỆT – LEAQUA” chỉ làm một công việc duy nhất: dựa vào LỜI những bản nhạc ngoại quốc (Anh ngữ và Pháp ngữ) thời danh của gần 40 năm qua để viết, soạn, chuyển ngữ (dịch) sang tiếng Việt, giúp người yêu nhạc (không đủ khả năng ngoại ngữ cần thiết để nghe, hiểu và thậm chí hát theo) đến gần với tác phẩm mình ưa thích hơn.
Công việc tưởng đơn giản và có thể có người cho là ‘dễ ăn”, chỉ cần đọc được tiếng Anh, tiếng Pháp, là đủ để viết được lời Việt cho một bản nhạc (ngoại quốc).
Thông thường, người dịch văn (tiểu thuyết) từ một tác phẩm không phải tiếng Việt sang tiếng Việt, nếu vốn là một người đã từng viết văn, thì hẳn nhiên thành phẩm (bản dịch) sẽ mạch lạc, dễ đọc, lôi cuốn hơn.
Tương tự như vậy cho người làm công việc dịch thơ. Là nhà thơ, người dịch sẽ biết trau chuốt, chọn chữ phù hợp và chuyển tải được hồn thơ vào dịch phẩm.
Và cũng với thực tế nêu trên, công việc chuyển ngữ sẽ nhiều phần khó khăn hơn cho người làm công việc chuyển ngữ lời một nhạc phẩm ngoại quốc sang tiếng Việt. Vì ngoài lời nhạc, ý nghĩa lời nhạc, còn có phần âm thanh của bài nhạc. Nghĩa là lời Việt phải đan quyện với những âm thanh trầm bổng, ngắt quãng, kéo dài… của mỗi nốt nhạc để cuối cùng tạo nên một bản nhạc được hát lên bằng lời (Việt). Cái khó còn ở chỗ do đặc tính ngữ thanh của tiếng Việt (rất khác với tiếng Anh, tiếng Pháp) nên công việc trở nên thập phần khó nuốt. Để làm trọn vẹn công việc này (dĩ nhiên với tinh thần trách nhiệm và cầu toàn), người chuyển ngữ phải thuộc nằm lòng phần melody của bài nhạc trước khi có thể hạ bút tìm chữ cho từng nốt nhạc của bài. Vì thế, chúng ta phần lớn nghe nói đến: SOẠN lời Việt (thay vì dịch hay chuyển ngữ) hoặc VIẾT lời Việt. Ở những nhạc sĩ viết lời Việt cho nhạc ngoại quốc có bản lĩnh và “tay nghề cao” (Như nhạc sĩ PD và một số nhạc sĩ khác), tuy lời Việt họ viết cho một bản nhạc ngoại quốc được gọi là “SOẠN”, nhưng đọc kỹ nội dung sẽ thấy họ bám sát ý tưởng của nguyên gốc lời bài nhạc để soạn lời Việt.
Tác giả của công trình này, LEAQUA, một người trẻ trên dưới 50, đã vì lòng say mê mà “chọn” công việc khó khăn này. Trong hơn 136 bài nhạc ngoại quốc tăm tiếng được tác giả “soạn, viết, dịch” lời Việt, ban đầu, LEAQUA cũng chỉ muốn dành riêng cho mình và bạn hữu mỗi khi tụ họp, gặp gỡ được nghêu ngao đôi câu hát bằng tiếng Việt một bản nhạc mình ưa thích. Và cũng như các bậc tiền bối đầy bản lĩnh, tác giả LEAQUA – khi làm công việc SOẠN lời Việt cho một bản nhạc đã luôn cố gắng đi sát với nội dung nguyên gốc, một việc làm không dễ. Dù vậy, trong khoảng thời gian 10 năm miệt mài say mê, tác giả đã tích lũy cho mình một gia tài rất đáng trân trọng. Người đọc/hát/nghe lời Việt những bản nhạc ấy sẽ nhận ra được một điều quan trọng hơn: tiếng Việt của mình cũng phong phú quá đỗi đấy chứ! Tâm hồn con người (bất kể Anh, Mỹ, Pháp, Tàu, Việt…) vốn phong phú, vốn chứa đựng rất nhiều những hờn, yêu, giận, ghét, thương, thù ở nhiều cung bậc, hình thức biểu hiện khác nhau. Vậy mà, khi ngồi đọc lời Việt những bản nhạc mà LEAQUA đã soạn, không quên liếc mắt qua nguyên gốc; mỗi trang lật qua là một ngạc nhiên thích thú về chữ nghĩa Việt mà tác giả đã dùng trong một ngữ cảnh đặc thù (nội dung bài nhạc), trong một câu văn đặc thù mang đậm cảm tính vào chính khoảnh khắc ấy, kẻ viết bài này đã nhiều lần phải ngừng lại để có thể cảm nhận trọn vẹn cái tài hoa của người viết LEAQUA, và trên hết là thứ tiếng Việt thật đẹp, thật trữ tình – thứ tài sản vô giá của hàng trăm triệu người Việt Nam, dù sống ở trong hay ngoài nước.
Người ta càng đi ra ngoài nhiều, càng gặp gỡ nhiều, khi về lại nhà mới nhận ra được một điều là nhà mình, gia đình mình là quý giá nhất vì gần gũi với mình nhất. Người càng có nhiều cơ hội học hỏi, tiếp xúc với văn hóa, ngôn ngữ xứ người, tôi tin rằng người ấy sẽ dễ dàng nhận ra: văn hóa mình, ngôn ngữ mình hay đẹp hơn mình tưởng.
Và vì vậy, với tư cách người điều hành trang mạng Văn Học và Đời Sống T.Vấn & Bạn Hữu, tôi hoan hỉ gởi đến độc giả khắp nơi công trình “NHẠC NGOẠI QUỐC LỜI VIỆT – LEAQUA”.
Cám ơn tác giả đã giúp tôi biết yêu “TIẾNG NƯỚC TÔI” hơn bao giờ hết. Mong qúy độc giả đón nhận công trình rất đáng trân trọng của một cây bút trẻ tuổi mà thời gian để đóng góp vào kho tàng văn hóa chúng ta sẽ còn rất dài và nhiều hơn nữa.
Để giới thiệu tập “NHẠC NGOẠI QUỐC LỜI VIỆT – LEAQUA” đến với độc giả, chúng tôi sẽ chia làm nhiều kỳ với thời gian nhiều tháng. Mỗi kỳ sẽ là một bài nhạc, với phần lời ở nguyên gốc (Anh hoặc Pháp) và phần lời bằng tiếng Việt. Kèm theo, sẽ là một video của bài nhạc. Chúng tôi sẽ cố chọn ca sĩ quen thuộc và nổi tiếng nhất cho bài nhạc đó (nếu không bị trở ngại bởi vấn đề tác quyền).
Xin được trân trọng giới thiệu công trình “NHẠC NGOẠI QUỐC LỜI VIỆT – LEAQUA” của tác giả LEAQUA đến độc giả của trang T.Vấn & Bạn Hữu.
T.Vấn & Bạn Hữu
