Tranh: THANH CHÂU
30 THÁNG TƯ NĂM 1975
[Chỉ là thế không tô hồng hay bôi đen chi hết…Thủa ấy của tôi]
——
Ngày 30 tháng Tư năm 1975
Thằng bé nhà quê là tôi vừa qua tuổi 14 chuẩn bị cho kì thi tốt nghiệp cấp 2 và thi tuyển vào lớp 8…
Thằng bé nhà quê quẩn quanh trong ngôi làng xưa cũ cùng những mái tranh nghèo nắng mưa dầu dãi không điện, không báo, không đài,
Ti vi và tủ lạnh, xe máy là chưa từng nghe và chắc chắn còn lâu mới thấy
Thằng bé nhà quê lầm lụi chăn trâu, cắt cỏ, mót lúa và cất vó te kiếm con tép con tôm lật cỏ bắt cua đồng
Thằng bé nhà quê chỉ mang máng biết miền Nam qua những bài trong sách giáo khoa
Thằng bé nhà quê nghe loa hợp tác báo tin giải phóng miền Nam
Hình như vào khoảng một giờ chiều
Hình như vì thủa ấy người làng tôi vẫn định giờ bằng bóng nắng…
.
Làng xóm vắng ngắt vắng ngơ
Trai tráng đi bộ đội gần hết
Lơ thơ còn lại những người già cùng đám trẻ
Thằng bé nhà quê là tôi khi ấy cũng nhảy nhót reo vui
Miền Nam giải phóng rồi
Miền Nam giải phóng rồi…
.
Và nhớ
Nhớ suốt đời
Chắc chắn sẽ mang theo sang bên kia thế giới
Tiếng khóc nấc nghẹn của mẹ
Cuối năm 1971 báo tử anh cả chết hồi Mậu Thân
Mãi sau này chúng tôi mới hay mộ anh ở rừng núi phía tây Quảng Ngãi
Anh thứ ba còn ở Quảng Trị
Mãi sau này tôi mới hay Quảng Trị năm một chín bảy hai – mùa hè đỏ lửa và đại lộ kinh hoàng
.
Bố tôi thắp một nén hương
Nén hương gầy tong teo
Người âm thầm khấn vái
Mắt đỏ hoe cũng khóc
Tôi đang nhảy nhót reo vui nhìn cha mẹ bỗng dưng câm bặt
Len lén nhìn như một kẻ có lỗi
Không dám hỏi mẹ hỏi cha
Bố vẫy tay
Tôi đến gần
Người ôm tôi vào lòng khe khẽ nói
“Thằng Tây nó cút thằng Tầu nó qua!”
Chưa yên đâu con
Chưa yên đâu
Bố thở dài buồn nẫu…
.
Ngày 30 tháng Tư năm 1975 của tôi chỉ thế
Thằng bé nhà quê 14 tuổi tròn
Thằng bé nhà quê lầm lụi cùng đất cùng bùn cùng những bông lúa còi
Thằng bé nhà quê ngơ ngác
Suốt phần đời còn lại mang theo tiếng khóc của mẹ và nén hương gầy tong teo trong bàn tay cha run rẩy của cha
30 tháng Tư mỗi năm với tôi chỉ có vậy thôi
Chỉ có vậy thôi
Hiu hắt buồn làn khói hương gầy và tiếng khóc
LIÊN KHÚC THÁNG TƯ
1.
Những người trở về sau chinh chiến
Mừng, vui…hình như qua rất mau
Đất dưới chân xác xơ, cằn cỗi
Nắng ong ong! Mưa xối trên đầu.
.
Một dải sơn hà im tiếng súng
Trở về – gánh nặng những ngày qua
Đêm! Hằng đêm lẫn vào bóng tối
Chập chờn hư ảnh những hồn ma.
.
Cố hương dặm dài…bàn chân nặng
Mấy độ tang thương vắng bóng người
Ông bà, cha mẹ đã về đất
Cố nhân đã tóc bạc da mồi.
.
Trai thời loạn! Ra đi! Thề chết
Cớ sao ta lại sống trở về?
Bom đạn tránh ta? Ơi bom đạn
Hạnh phúc ư? Dài mãi cơn mê.
.
Dài mãi cơn mê hờn – hận – oán
Pháo bầy. Bom trút. Chất khai quang
Mộ địa trập trùng. Xơ xác cỏ
Hậu chiến đời thường đâu dễ quen.
2.
Tháng Tư năm hai ngàn không trăm bảy mươi nhăm (2075)
Chắc chắn tôi, bạn và chúng ta – những đồng trang đồng lứa, đã đi gió về mây miền lãng quên thăm thẳm
Vô tăm tích tuyệt đối
Hư vô tuyệt đối
Chẳng hề chi
Xứ sở vẫn còn
Nước Việt vẫn còn
Tiểng Việt vẫn còn
Những khúc hát ru buồn chỉ còn trong kí ức
Những khúc ca sắt máu một thời vẫn còn được hát trong những cuộc đùa vui
Những đớn đau tủi hờn sân hận xa lơ xa lắc nhẹ bay theo khói hương tháng Ba tháng Bảy
Những huân chương huy chương những vinh danh trang nghiêm im lặng trong những bộ sưu tập đôi khi xuất hiện trong những phiên đấu giá
Những bến bờ xa và biển khơi xanh không còn là nỗi hãi hùng
Tiếng chửi thề, tiếng rủa nguyền chỉ còn vọng âm xa lơ xa lắc
Nỗi sợ hãi không còn
Ánh nhìn được giải phóng
Ngôn từ được giải phóng
Khỏi xiềng xích tu từ
Những xiềng xích mạ vàng mạ bạc
Những xiềng xích tu từ từng hằn sâu từng tạo dựng tường ngăn lạnh ngắt trơ lì tưởng chừng vĩnh viễn
Năm mươi năm sau tháo cởi khỏi lòng người
Zoombie đã trở thành từ cổ
Rất nhiều kiểu diễn ngôn cũng thành cổ ngữ chú giải lê thê trên những trang khảo cứu uyên thâm và rảnh rỗi
Năm mươi năm sau
Tôi tin là như thế.
.
Năm mươi năm sau
Tôi có thể
Rất có thể
Sẽ trở lại đầu thai mảnh đất này
Quên gần hết chẳng sao đâu quên gần hết
Nghêu ngao Bùi Giáng thơ điên
Bên dòng Hương những tòa lâu đài cũ
Nghêu ngao Tô Thùy Yên nhẹ bước trở về
Nhà hương hỏa đã giải thiêng bùa yểm
Rượu hồng nâng chén rưng rưng
Mùa hè mưa mưa giăng lộng gió xanh trời
Năm mươi năm sau
Năm mươi năm sau.
3.
Anh chúc mừng em đã không hóa đá
Chúc mừng em tay bế tay bồng
Chúc mừng em đã có người đàn ông khác
Anh chúc mừng em sau những ngày li loạn
Anh vẹn nguyên trở về để được chúc mừng em.
.
Anh không là hoàng tử nơi miền cổ tích
Anh không là thánh nhân nơi miền hương khói
Anh không là Kim Trọng đa tình mười mấy năm đêm đêm thở dài ngậm ngùi thầm khóc
Anh chỉ là anh thôi một người đàn ông vô danh buồn vui như triệu triệu con người…
.
Trai thời loạn…Anh nhủ lòng đành vậy
Chuyện trăm năm lỗi hẹn giấu kín trong lòng
Sẽ trở về…Anh không dám hứa
Bom đạn mù trời
Lưỡi hái tử thần
Lơ lửng khắp muôn nơi…
Bom rải thảm, pháo bầy, mìn sát thương, bom cháy, sốt rét rừng, rắn rết, không muối, không cơm, không chiếu, không chăn….
Chết!
Chết như lính chết trận
Xác thân nát bấy
Chuột gặm
Mối đùn
Chìm sâu đáy nước
Mang mang cổ thi
U u âm âm
Cổ lai chinh chiến kỉ nhân hồi
Ma cũ ma mới ma ta ma địch thê lương não nề khóc
Anh không thể mơ ngày chiến thắng trở về
Lời hẹn ước
Câu thề
Món nợ chung thân đè nặng
Nỡ lòng nào một mình em chịu trận
Nỡ lòng nào
Anh không nỡ lòng nào…
.
Anh trở về!
Anh đã trở về và kịp thấy em hạnh phúc
Em không có lỗi gì đâu
Không có lỗi
Đừng buồn
Bài thơ cũ bây giờ anh đọc lại
“Em ơi đợi anh về…”!
Thấy nhạt quá chừng
Anh trở về và mang theo những chấn thương vô hình vô ảnh
Những chấn thương dày vò đêm đêm
Những mịt mờ ác mộng
Anh không thể đem cho ai hạnh phúc
Những giấc mơ đen anh xin chịu một mình
Chỉ một niềm cầu mong duy nhất
Những đứa trẻ lớn lên không cần thử sức bằng hai tiếng chiến tranh….
Đặng Tiến (Thái Nguyên)
