CHUYỆN DÀI DI DÂN: Cô Gái 24 tuổi

Cô đến Mỹ từ khi còn là một đứa trẻ. Cô tốt nghiệp MIT. Cô đang theo học chương trình tiến sĩ tại Princeton. Giờ đây, cô đang bị giam giữ trong một cơ sở tạm giữ của ICE.

Cô tên là Eva Yi Xie. Cô 24 tuổi.

Eva đến Mỹ từ Trung Quốc vào năm 2016, khi cô vẫn còn là một đứa trẻ. Cô theo học Trường Trung học Khoa học Bronx danh tiếng, nơi cô đạt thành tích xuất sắc trong học tập và lọt vào vòng chung kết một cuộc thi khoa học cấp quốc gia với công trình nghiên cứu nhằm cải thiện các phương pháp điều trị bệnh tim.

Sau đó, cô tốt nghiệp MIT với hai bằng về khoa học máy tính và toán học.

Hiện nay, cô là nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học Princeton, tiến hành những nghiên cứu tiên phong trong lĩnh vực khoa học thần kinh, tìm hiểu cách bộ não con người đưa ra quyết định.

Cô chính là mẫu nhà khoa học trẻ tài năng mà nước Mỹ đáng lẽ phải dang tay đón nhận.

Thế nhưng, hôm qua, ngày 19 tháng 11, Eva đã bị Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Hoa Kỳ (ICE) bắt giữ tại Sân bay Quốc gia Ronald Reagan ở Washington, D.C.

Cô vừa tham dự một hội nghị khoa học, nơi cô trình bày công trình nghiên cứu của mình. Cô đang chuẩn bị lên một chuyến bay nội địa thì các nhân viên di trú đưa cô đi giam giữ.

Các đồng nghiệp nhận được một tin nhắn cầu cứu khẩn thiết từ cô. Rồi họ mất liên lạc với cô.

Theo luật sư của Eva, cô không có tiền án hay tiền sự. Gia đình cô đã nộp đơn xin tị nạn; hồ sơ của cô vẫn đang chờ giải quyết; cô có giấy phép lao động còn hiệu lực, và phiên điều trần tiếp theo tại tòa di trú thậm chí còn chưa được lên lịch trước tháng 1 năm 2028.

Bộ An ninh Nội địa Hoa Kỳ (DHS) tuyên bố cô đã ở lại Mỹ quá thời hạn thị thực ban đầu và bác bỏ tính hợp lệ của việc cô được phép theo học tại Mỹ. Các luật sư của cô đang thách thức việc giam giữ này tại tòa án liên bang.

Trong khi đó, người phụ nữ trẻ đã dành cả thập kỷ xây dựng cuộc sống ở Mỹ vẫn đang bị ICE giam giữ.

Người hướng dẫn nghiên cứu của cô tại Princeton mô tả Eva là một sinh viên xuất sắc, tuân thủ pháp luật; việc giam giữ cô vừa tàn nhẫn vừa vô lý.

Và tôi không thể không tự hỏi: đất nước chúng ta đang trở thành một nơi như thế nào?

Chúng ta bảo trẻ em hãy chăm chỉ học tập. Hãy theo đuổi ước mơ. Hãy nỗ lực vì một tương lai tốt đẹp hơn. Hãy đóng góp điều gì đó có ý nghĩa cho xã hội.

Eva đã làm tất cả những điều ấy.

Vậy mà giờ đây, thay vì làm việc trong phòng thí nghiệm, tiếp tục những nghiên cứu một ngày nào đó có thể giúp đỡ những người mắc bệnh thần kinh, cô lại bị giam trong một cơ sở tạm giữ người nhập cư.

Việc nhốt cô lại đã đem đến cho nước Mỹ chính xác điều gì?

Nhưng còn một điều quan trọng hơn nữa cần phải nói ra.

Giá trị của Eva với tư cách một con người không bắt nguồn từ những tấm bằng MIT, nền giáo dục tại Princeton hay trí tuệ phi thường của cô.

Nếu chưa từng học đại học, cô vẫn xứng đáng được đối xử với phẩm giá, lòng trắc ẩn và sự công bằng y như vậy. Nếu cô làm công việc dọn phòng khách sạn. Nếu cô làm việc ngoài đồng. Nếu cô kiếm sống bằng nghề rửa bát.

Phẩm giá con người không phải thứ ta giành được nhờ thành tích học tập, năng suất kinh tế hay tình trạng pháp lý về nhập cư.

Và chính điều đó khiến những hệ lụy đối với con người từ các hoạt động thực thi luật nhập cư của ICE trở nên đáng lo ngại đến vậy.

Chúng ta đang nói về những con người bằng xương bằng thịt. Những người có gia đình, bạn bè, hy vọng, nỗi sợ hãi và ước mơ.

Eva cần được tạo cơ hội theo đuổi vụ việc pháp lý của mình mà không phải chịu sự giam giữ không cần thiết. Hoàn cảnh của cô đáng được xem xét cẩn trọng, chứ không phải bị mặc nhiên coi là trường hợp mà việc thực thi luật nhập cư đương nhiên biện minh cho chuyện giam cầm.

Tôi hy vọng cô sẽ được trả tự do và đoàn tụ với những người yêu thương mình.

Và tôi hy vọng chúng ta nhớ rằng: với mỗi Eva — người có một trường đại học danh tiếng đứng ra hỗ trợ pháp lý và thu hút được sự chú ý trên toàn quốc — còn có vô số người khác đang bị giam giữ vì vấn đề nhập cư mà có lẽ chúng ta sẽ chẳng bao giờ biết tên.

Cuộc đời của họ cũng đáng quý như cuộc đời của cô.

[ChatGPT chuyển ngữ; T.Vấn biên tập & hiệu đính]

Nguồn: Billal Rahman, Newsweek, ngày 20 tháng 11 năm 2026; The Daily Princetonian, ngày 20 tháng 11 năm 2026; The Washington Post, ngày 20 tháng 11 năm 2026.

Bài Mới Nhất
Search