Chế độ xã hội chủ nghĩa thường bỏ tù người bất đồng chính kiến. Nhưng có một kiểu nhà tù khác ít ai nhắc tới, nó được xây bằng những lời hứa hão huyền từ hải ngoại.
Và không ít người trong nước bước vào đó vì tin mình đang đấu tranh cho tự do. Nhưng thực tế họ đang chống cộng giúp cho người khác ở hải ngoại.
Tôi biết có tổ chức đấu tranh làm việc nghiêm túc. Tổ chức này hiểu rủi ro của người trong nước, không muốn đẩy ai vào tuyến đầu để làm vật tế cho khẩu hiệu.
Nhưng tôi đã chứng kiến quá nhiều người vào tù vì tin vào các đảng phái, tổ chức, hay văn phòng cách mạng online.
Họ tin vì thiếu hiểu biết.
Cùng với đó, các văn phòng cách mạng online lại rất hào nhoáng. Vẻ ra viễn cảnh tiền bạc đầy kho. Lực lượng hùng hậu. Chỉ chờ người trong nước nổ phát súng đầu tiên là sẽ tổng lực về cứu nước. Thực tế chỉ là con số zêrô.
Người trong nước tin vào những lời khoác lác không phải đóng thuế ở hải ngoại đứng lên thật. Và chờ đợi họ phía trước là nhà tù chứ không phải là lời hứa hỗ trợ từ bên ngoài.
Còn những người xúi giục thì vẫn bình yên ngồi bên kia đại dương, tiếp tục hô hào, tiếp tục hứa hẹn một ngày mai sẽ về chờ đợi người khác dính mồi.
Họ giống tổ chức chim mồi của cộng sản hơn là những người đấu tranh thật sự.
Tôi trân trọng, xót thương cho những người dám hành động cho một Việt Nam có tự do, dân chủ.
Bởi đấu tranh ở Việt Nam vốn đã nguy hiểm. Xin đừng khoát cho họ thêm Cờ vàng, phục quốc. Tạo thêm cớ để dễ bị đàn áp.
Từ bên ngoài đường khoát cho người trong nước khoác thêm những biểu tượng mà quý vị yêu thích để thỏa mãn cảm xúc chính trị của mình. Đó là cảm giác mạnh thuộc về quá khứ, hoặc nhờ người bên kia đại dương.
Đáng buồn thay, lối suy nghĩ ấy không biến mất khi giấc mơ phục quốc tàn, mà họ tìm thấy một thần tượng mới.
Trước đây, trong cộng đồng ai không chống cộng đúng kiểu sẽ bị chụp mũ. Giờ ai không thích Trump cũng bị gán nhãn: Cộng sản nằm vùng. Tay sai. Phản bội, vô ơn…
Trump trở thành thần tượng của không ít người vì ông nói những điều họ muốn nghe. Miệng ông chống chủ nghĩa xã hội. Ông chống Trung Quốc. Ông nói những câu làm người ta hả giận.
Và họ thấy Trump nói như nói thay cho lòng mình.
Do đó, ai chống Trump chỉ là người của đảng cộng sản.
Trái ngược với những lời nói của Trump là ông làm ăn với các nhà nước độc tài. Thường xuyên công kích các thiết chế kiểm soát quyền lực vốn là nền tảng của một nền dân chủ tự do.
Trong khi chính Trump lại nhiều lần bày tỏ sự ngưỡng mộ, nói về tình bạn thân với những nhà lãnh đạo quyền lực mạnh như Putin, Kim Jong-un, Tập Cận Bình hay Viktor Orbán.
Người đấu tranh dân chủ, chống cộng vì không đồng ý với quyền lực tập trung. Nhưng cũng chính những con người ấy lại mê mẫn Trump một tổng thống không muốn bị kiểm soát.
Những nhà đấu tranh nhân danh dân chủ. Nhưng lại không chấp nhận bất đồng.
Những người chống tuyên truyền. Nhưng chỉ đọc tin có lợi cho phe mình.
Những nhà chống cộng chống sùng bái cá nhân. Nhưng nổi giận mỗi khi thần tượng bị nói thật, phê bình những điều họ không muốn nghe.
Và dân chủ không phải là phục dựng quá khứ.
Nếu một ngày Việt Nam có dân chủ, tôi hy vọng đó sẽ là nền dân chủ của tương lai.
Nhưng khi chính quyền ở Việt Nam chưa có được dân chủ, thì người Việt yêu tự do cần học thái độ dân chủ là được quyền bất đồng mà không bị đấu tố. Được quyền đặt câu hỏi mà không bị chụp mũ. Được quyền suy nghĩ khác mà không bị xem là kẻ thù.
Bởi ghét cộng sản không phải là định nghĩa của dân chủ.
Dân chủ là học cách sống với người mình không thích mà vẫn tôn trọng quyền của họ.
Nếu không học được điều đó, chúng ta chỉ đang đổi thần tượng. Chứ chưa đổi tư duy.
Rứa hỷ
TRUMP LÀM LỘ CÁCH NGƯỜI VIỆT HIỂU VỀ DÂN CHỦ
Tôi từng tin rằng, cộng đồng người Việt ở Mỹ, với ký ức thương đau của mình, sẽ là những người hiểu, trân trọng và gìn giữ dân chủ.
Nhưng qua sự ủng hộ dành cho Trump đã cho thấy cách người Việt hiểu về dân chủ còn rất nông.
Nửa thế kỷ trước, người Việt chạy trốn quyền lực tuyệt đối của một đảng chính trị và sự tôn sùng cá nhân.
Hôm nay, cũng chính những con người chạy trốn đó lại sẵn sàng trao quyền lực và bảo vệ lãnh đạo có xu hướng độc tài nhất trong một nhà nước dân chủ.
Cộng đồng người Việt ở Mỹ được hình thành từ những người chạy trốn cộng sản. Những người đầu tiên ra đi trong hoảng loạn. Người nối tiếp sau sự ra đi là đối mặt với cái chết trên hành trình vượt biên, vượt biển.
Ký ức của người Việt ở Mỹ không thể xóa nhòa một cộng đồng bỏ quê mà đi, sống nhiều năm không giấy tờ, và dựa vào các chương trình nhân đạo để được đến Mỹ.
Một cộng đồng bắt đầu từ thân phận mong manh. Nhưng trớ trêu thay, lại trở thành một trong những nhóm ủng hộ Trump trung thành nhất.
Điều này có sự ảnh hưởng không nhỏ từ ký ức chiến tranh được kể lại theo cách có lợi cho những người muốn tìm chính danh cho thất bại.
Và có thể, trong ký ức cộng đồng, thế giới được chia đơn giản thành bên gây hại và bên bị hại. Và chống cộng trở thành căn cước của cộng đồng.
Trump không nói ngôn ngữ của dân chủ. Ông đẩy ngôn ngữ của chiến tuyến với kẻ thù, phe ta. Với một ký ức chính trị mang tính sinh tồn của người Việt như vậy là đủ. Dân chủ, pháp quyền, chuẩn mực… cả trở thành chi tiết phụ.
Điều này càng đáng nghĩ khi nhớ lại di sản mà cộng đồng vẫn tự hào. Nền giáo dục Việt Nam Cộng Hòa – bản, khai phóng, tôn trọng con người.
Nếu những giá trị đó thực sự được nội hóa, tại sao nhiều người được đào tạo, chịu ảnh hưởng của nền giáo dục ấy lại ủng hộ một lãnh đạo coi thường báo chí, xem nhẹ pháp luật, và đòi trung thành cá nhân như Trump?
Có phải nền giáo dục đó thực sự tốt, hay đó chỉ là ký ức về nó đã trở thành huyền thoại, đẹp hơn là tạo ra kỷ luật sống?
Nhìn rộng ra, người Việt là một trong số ít cộng đồng gốc Á ủng hộ Trump với tỷ lệ cao. Chưa chắc vì nhiều đồng hương hiểu Trump hơn. Mà Trump hợp với nguyên tắc dân chủ của họ.
Bất kỳ ai để lý trí hành động và coi dân chủ là kỷ luật kiểm soát mọi kẻ mạnh sẽ thấy Trump nguy hiểm.
Còn nếu chỉ coi chính trị là chuyện chọn phe sẽ thấy Trump quen thuộc, hợp nhãn. Đa phần người Việt nằm ở nhóm này.
Vì thế như một sự cười cợt, những người từng chạy trốn quyền lực không kiểm soát lại sẵn sàng trao quyền lực đó cho người của mình.
Điều này cho thấy, không phải người Việt từng là nạn nhân và với ký ức đau thương của mình thì sẽ đứng về phía nguyên tắc.
Chính trị ký ức giúp người Việt sống sót. Nhưng nếu không được thay thế bằng kỷ luật dân chủ, nó dễ dẫn người ta quay lại đúng thứ mà họ từng chạy trốn.
Rứa hỷ!
Võ Ngọc Ánh
*Bài do CTV/TVBH gởi
