Ảnh (Nguồn: better-internet-for-kids.europa.eu)
Và nỗi lo cho giới trẻ Việt Nam
Nước Mỹ là một đất nước giàu mạnh, văn minh và có rất nhiều cơ hội. Hàng triệu gia đình Việt Nam đã chọn nơi đây làm quê hương thứ hai với hy vọng con cháu mình được học hành và có một tương lai tốt đẹp hơn.
Nhưng bên cạnh những cơ hội ấy, xã hội hiện nay cũng có không ít cạm bẫy đang ảnh hưởng đến giới trẻ, trong đó có con em người Việt chúng ta.
- Mạng xã hội và thế giới ảo
Điện thoại và mạng xã hội đã trở thành một phần gần như không thể thiếu trong đời sống của giới trẻ. TikTok, Instagram, YouTube và nhiều nền tảng khác có thể đem lại kiến thức và sự kết nối, nhưng cũng dễ khiến các em lệ thuộc vào thế giới ảo.
Các em nhìn thấy người khác đẹp hơn, giàu hơn, nổi tiếng hơn và tưởng rằng đó là cuộc sống thật. Từ đó có thể nảy sinh mặc cảm, ganh đua và nhu cầu được người khác công nhận.
Nguy hiểm hơn, có nhiều em suốt ngày chỉ dán mắt vào chiếc điện thoại, say sưa đọc những gì đó mà cha mẹ không tưởng tượng nổi. Qua chiếc điện thoại nhỏ bé, trẻ em có thể tiếp xúc với những nội dung (hoặc vô bổ, hoặc nguy hiểm) mà cha mẹ hoàn toàn không hay biết.
- Ma túy, vaping, rượu bia và những cuộc vui
Ngày nay, những chất gây nghiện không phải lúc nào cũng xuất hiện dưới hình thức khiến người ta sợ hãi. Một số sản phẩm được trình bày hấp dẫn, nhỏ gọn, mùi thơm ngon, và dễ khiến người trẻ xem nhẹ tác dụng thực của chúng.
Cùng với đó là rượu bia và những cuộc vui thiếu kiểm soát. Chỉ một phút muốn thử cho biết, hoặc vì không muốn bị bạn bè chê cười vì không biết là “lạc hậu”. Một người trẻ có thể đưa ra quyết định ảnh hưởng nguy hiểm cho tương lai.
Cha mẹ không thể chỉ nói: “Con không được làm.”
Điều quan trọng hơn là giúp con hiểu lúc nào phải biết nói “Không!”
- Bạo lực và áp lực của bạn bè
Tuổi trẻ luôn có nhu cầu “hòa mình” và được bạn bè chấp nhận. Chính vì vậy, một số em có thể làm những việc (tưởng như) bình thường mà mình chưa bao giờ làm, chỉ để chứng minh rằng mình cũng xứng đáng được chấp nhận.
Từ một nhóm bạn không tốt có thể dẫn đến bạo hành, trộm cắp, băng nhóm, phe đảng, hoặc những hành vi phạm pháp.
Cha mẹ cần biết con mình chơi với ai. Nhưng quan trọng hơn, phải tạo được một niềm tin tưởng, để khi gặp chuyện, người đầu tiên đứa trẻ muốn tìm đến vẫn là cha mẹ.
- Tình dục quá sớm và sự thay đổi của các giá trị
Internet khiến trẻ em ngày nay tiếp xúc với những vấn đề tình dục sớm hơn rất nhiều so với thế hệ cha mẹ. (Học đường Mỹ cũng có khuynh hướng đề cập vấn đề này rất sớm!)
Cấm đoán thôi không đủ.
Các em cần hiểu và trân trọng giá trị bản thân, trách nhiệm với gia đình, với xã hội, tránh những quyết định thiếu suy nghĩ.
Nếu cha mẹ không nói chuyện với con về những vấn đề tế nhị này, Internet và bạn bè chúng sẽ nói “thay” chúng ta.
- Khoảng cách giữa hai thế hệ
Đây có lẽ là một trong những vấn đề lớn nhất của gia đình Việt Nam tại Mỹ.
Cha mẹ trưởng thành trong văn hóa Việt Nam, coi trọng nền tảng gia đình, lễ phép, học hành và sự hy sinh. Con cái lớn lên trong xã hội Mỹ, nơi quyền cá nhân và sự độc lập được đề cao.
Cha mẹ nghĩ mình đang bảo vệ con. Con lại nghĩ cha mẹ đang kiểm soát mình.
Nếu cả hai không biết lắng nghe, khoảng cách ngày càng xa. Và khi con cái không còn muốn tâm sự với cha mẹ, chúng sẽ tìm sự đồng cảm ở nơi khác.
- Đừng chỉ hỏi: “Hôm nay được mấy điểm?”
Cha mẹ Việt Nam thường rất quan tâm đến việc học của con. Điều đó không sai. Nhưng đôi khi chúng ta quá chú ý đến bảng điểm mà quên mất tâm hồn của đứa trẻ.
Ngoài câu hỏi: “Hôm nay con được mấy điểm?”
Có lẽ chúng ta cũng nên hỏi: “Hôm nay ở trường có gì lạ không?”
“Có chuyện gì làm con buồn không?”
“Có điều gì con muốn nói với cha mẹ không?”
Một đứa trẻ cần được yêu thương không chỉ bằng sự thành công của chúng.
- Giữ lại những gì tốt đẹp
Chúng ta không thể bắt một đứa trẻ sinh ra và lớn lên tại Mỹ phải sống hoàn toàn theo cách của thế hệ cha mẹ ngày trước.
Nhưng chúng ta có thể truyền lại cho các em những giá trị không bao giờ lỗi thời:
Lòng hiếu thảo, sự trung thực, tinh thần trách nhiệm, lòng biết ơn, sự tôn trọng người khác, ý chí vượt khó và tình yêu gia đình.
Thế hệ chúng ta đã trải qua bom đạn chiến tranh, mất mát, tù đày, vượt biển và những năm tháng làm lại cuộc đời trên đất Mỹ. Chúng ta hy sinh với một mong ước rất đơn giản: đời con cháu sẽ khá hơn đời mình.
Nhưng thử thách của thế hệ trẻ hôm nay không giống thử thách của chúng ta.
Các em không phải chiến đấu để sống sót trong chiến tranh, nhưng các em phải học cách sống giữa một xã hội có quá nhiều lựa chọn, quá nhiều cám dỗ và quá nhiều khuynh hướng xã hội khác nhau.
Vì vậy, thay vì chỉ trách móc giới trẻ, chúng ta hãy biết đồng hành với các em.
Hãy cho con cái biết rằng tự do luôn đi cùng trách nhiệm; rằng thành công không chỉ được đo bằng tiền bạc hay bằng cấp; và rằng dù ngoài kia có bao nhiêu cám dỗ, gia đình vẫn là nơi các em có thể trở về.
Bởi vì nuôi một đứa trẻ không chỉ là cho nó ăn học.
Nuôi một đứa trẻ là giúp nó có đủ bản lĩnh để bước vào đời mà không đánh mất chính mình.
Nguyễn Kỳ Dzương
