Sương Sớm Ba Vì – Tranh: Lưu Công Nhân (1993) (Nguồn:VNExpress)
TỰ KHÚC THÁNG BA
Ta đâu được chọn nơi sinh
Chọn người sinh
Cả giờ, cả ngày, cả tháng, cả năm và cả nơi đều không được chọn
Ngôi làng nhỏ bên dòng Lô Giang phía thượng nguồn
Tháng Ba/Hai mùa Xuân khi cây gạo già bật mầm xanh gọi đàn chim sáo
Gọi đàn cá ngần trắng bạc lao xao
Thiều quang dệt tơ trời óng ánh
Bà mụ hiền từ dùng liềm cắt rốn
Oa oa ta cất tiếng khóc đầu tiên…
.
Mẹ ta kể trước khi trở dạ Người còn kịp gánh đầy hai chum nước
Còn kịp xếp vào nhà quanh quanh ông táo đủ chín bó củi khô
Còn kịp bảo anh cả ta mổ trước đôi gà
Trong nhà có đàn bà sinh nở đủ ba tháng đầu tiên ở cữ không được sát sinh
Ta ra đời giản đơn như thế
Một nơi chốn thiện lành
Cha ta bảo nghe tiếng khóc của ta trong veo trong vắt
Người ôm ta vào lòng
Và ngủ
Giấc ngủ đầu tiên
Ngon lành
Ta mơ gì?
Có đất có trời mới biết…
.
Mùa Đông năm một ngàn chín trăm sáu mươi mốt
Mẹ đặt ta vào thúng
Cha ngồi giữ lái
Thuyền no gió xuôi Lô Giang về Quê ngoại
Ngã ba Hạc
Bến Gót
Đền Tam Giang
Dấu chân khổng lồ huyền thoại
Làng Mộ Chu Thượng nơi Đức Ông Trần Nhật Duật ém quân thủa nào
Cây Chiên Đàn cành vươn ngàn trượng
Hạc trắng sải cánh bay rợp một vùng sông nước
Quê ngoại thân thương
Thuyền trôi xuôi giữa đôi bờ tre xanh mướt
Thúng tre êm ta ngủ ngon lành
Ta mơ gì?
Có sông nước mây trời cùng biết…
.
Cả một thủa thiếu thời ta sống cùng sông nước,
Thao Giang, Đà Giang cuồn cuộn sóng xô
Lô Giang xanh trong chảy xiết
Ruộng đồng mang mang mùa nước
Uy nghi Tam Đảo, Ba Vì
Tôm cá chim cò bời bời sinh nở
Ràn rạt cỏ xanh những triền đê
Súng, sen ngơ ngác
Rực vàng mùa hoa cải ven sông
Dịu dàng mùa ngô trổ cờ
Bay trắng trời bông gạo
Đỏ rực ráng chiều trên sóng nước mênh mang
Một thủa thiếu thời
Một thủa trong veo trong vắt
Thơm mùi phù sa, ngai ngái bùn non
Quê ngoại ta lớn lên…
.
Bồng bềnh tóc
Cháy nắng da
Sáng trong mắt
Ta lớn lên
Ta đã nghĩ suy gì
Có đất trời hoa lá cỏ cây
Có tôm cá chim cò
Cùng biết
Mười bảy tuổi một sáng mùa thu dịu dàng nắng dịu dàng gió ta xách ba lô lên đường
Một thủa thiếu thời để lại.
CỐ HƯƠNG
Một ngày nào đó ta trở lại
Làng nhỏ – quê ta, ngã ba sông
Tam Đảo, Ba Vì. Mây. Mây trắng
Nước cuộn trôi dòng đục dòng trong.
.
Ngã ba Hạc! Chiên đàn huyền thoại
Đất lành! Trời rợp cánh hạc về
Mênh mang nước – mùa thu sương khói
Thủa thiếu thời – nơi ấy là quê.
.
Tháng Ba. Hoa gạo. Đàn chim sáo
Ríu ran tiếng hót mượt như nhung
Hoa rụng xoay tròn rơi theo gió
Làng rạng ngời trong nắng mật ong.
.
Thủa thiếu thời! Đầu trần chân đất
Những mùa hè xối xả mưa. Mưa
Cỡi trâu vẫy vùng tung tóe nước
Mát lạnh da! Tận đến bây giờ.
.
Bến sông chiều, có lần…Ta nhớ
Nước trong veo, tháng Chạp, hắt hiu
Mùa đói! Bi ai ngày áp Tết
Lặng ngắt sông, mặt người buồn thiu.
.
Quần áo cũ, cha ta mang giặt
Nước kim châm héo hắt ánh nhìn
Tết đến…không có tiền mua áo
Dù một manh! Một manh cho con.
.
Ta nhớ như in! Như in! Nhớ
Không đòi, chẳng hờn dỗi bao giờ
Con nhà nghèo. Cầm lòng. Đành vậy
Ánh nhìn cha! Thảng thốt trong mơ.
.
Chiên đàn còn nguyên trên sách cũ
Lòng ta hạc trắng vẫn bay về
Ngã ba Hạc đôi dòng trong đục
Uy nghiêm xa Tam Đảo, Ba Vì!
—-
Đây, cố hương tôi! Bạch Hạc
Nơi hầu như tất cả nước từ rừng núi đổ về
Sông Phó Đáy từ Định Hóa Thái Nguyên
Sông Gâm từ Bảo Lạc – Cao Bằng
Ba Bể sông Năng từ Bắc Cạn
Sông Lô sông Chảy, sông Đà, sông Thao
Cùng vô vàn chi lưu trên khắp một vùng núi non hùng vĩ Cao Bằng, Bắc Cạn, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Hà Giang, Lào Cai, Yên Bái, Lai Châu, Điện Biên, Sơn La…
Việt Trì – là Ao nước Việt!
Đặng Tiến (Thái Nguyên)
