Cựu TT Mỹ Obama và bà Elizabeth Phu
Trong lịch sử hiện đại, không phải ai cũng có cơ hội trở thành cố vấn cho Tổng thống Mỹ. Và trong số đó, câu chuyện của bà Elizabeth Phu, người gốc Việt, gốc Hoa Hải Nam, là một minh chứng sống động về nghị lực, vượt khó, và khả năng kết nối văn hóa – chính trị. Hành trình của bà từ một cô bé trải qua chiến tranh, vượt biển, đến vị trí cố vấn Tòa Bạch Ốc cho Tổng thống Barack Obama, là một câu chuyện đầy cảm hứng và cũng nhiều giai thoại thú vị.
Elizabeth Phu sinh ra ở Việt Nam, trong một gia đình người gốc Hoa. Tháng Tư năm 1975, khi Sài Gòn thất thủ, gia đình bà đã cố gắng vượt biên lần đầu nhưng bị chính quyền mới bắt nhốt cả bảy tháng. Sau nhiều tháng bị giam giữ và chịu đựng bao khó khăn, gia đình Phu may mắn được thả và tiếp tục hành trình chạy trốn. Trong quá trình này, họ còn gặp những tình huống nguy hiểm, bị cướp biển tấn công hai lần tưởng chừng không thể sống sót.
Cuối cùng, gia đình Phu đến được đảo Pulau Bidong, Malaysia – nơi từng là trạm tạm cư của hàng chục ngàn người Việt tỵ nạn sau 1975. Tại đây, Elizabeth cùng gia đình sống trong những túp lều tạm bợ, đối mặt với điều kiện thiếu thốn đủ thứ, từ thực phẩm, nước uống, cho đến y tế. Tuy nhiên, vượt lên tất cả, cô bé Elizabeth vẫn giữ được tinh thần kiên cường, ý chí học hành, và lòng ham muốn khám phá thế giới bên ngoài.
Vào ngày mùng 3 tháng 12 năm 1979, khi mới chưa tròn bốn tuổi, Elizabeth cùng gia đình bước chân lên đất Mỹ, với trong túi chỉ vẻn vẹn 20 đô la. Họ bắt đầu cuộc sống mới ở một đất nước xa lạ, nơi ngôn ngữ, văn hóa, và lối sống hoàn toàn khác biệt. Elizabeth Phu, với bản tính chăm chỉ và thông minh, đã nhanh chóng thích nghi, học tập và dần dần biến khó khăn thành động lực vươn lên.
Sau nhiều năm nỗ lực, Elizabeth tốt nghiệp đại học, với bằng cấp xuất sắc và kiến thức sâu rộng về quan hệ quốc tế, Đông Nam Á và Châu Á – Thái Bình Dương. Với năng lực và kinh nghiệm sống phong phú, bà được mời vào làm việc tại Tòa Bạch Ốc, phụ trách các vấn đề an ninh và chính sách khu vực Đông Nam Á. Vai trò của bà đặc biệt quan trọng trong việc hỗ trợ các nguyên thủ quốc gia Mỹ, trong đó có Tổng thống Barack Obama, chuẩn bị các chuyến công du và hiểu biết văn hóa từng quốc gia.
Một trong những câu chuyện nổi tiếng nhất liên quan đến bà Elizabeth Phu là việc đề xuất ông Obama ghé thăm chùa Ngọc Hoàng khi đến Sài Gòn. Ý tưởng này nhằm giúp Tổng thống Mỹ tìm hiểu về đời sống văn hóa, tín ngưỡng và tâm linh của người dân địa phương. Tuy nhiên, cũng có những nhà quan sát châm biếm rằng, chọn thăm chùa Tàu thay vì chùa Việt khi đến Việt Nam là “hơi lạc hướng”. Dẫu vậy, mục tiêu chính vẫn được thực hiện: chuyến thăm trở thành khoảnh khắc văn hóa đáng nhớ, ông Obama bày tỏ sự quan tâm và tôn trọng kiến trúc, nghi lễ, và lịch sử ngôi chùa.
Elizabeth Phu còn nổi bật với khả năng kết nối giữa hai nền văn hóa: Mỹ và Việt. Bà hiểu rằng, một nguyên thủ quốc gia, dù quyền lực đến đâu, cũng không thể am hiểu tất cả về tín ngưỡng địa phương. Vì vậy, vai trò của các cố vấn như Elizabeth là không thể thiếu – hướng dẫn, giải thích, đồng thời đảm bảo chuyến thăm diễn ra suôn sẻ, tôn trọng các giá trị văn hóa truyền thống.
Hình ảnh Elizabeth Phu, một người từng trải qua đau thương của chiến tranh, vượt biển, đến Mỹ với hai bàn tay trắng, và nay trở thành cầu nối văn hóa giữa hai cường quốc, là một câu chuyện đầy cảm hứng. Nó nhắc nhở rằng, hành trình từ khó khăn đến thành công không chỉ dựa vào may mắn, mà quan trọng là ý chí, sự học hỏi và lòng kiên trì.
Ngoài ra, giai thoại về những sai sót nhỏ trong chuyến thăm chùa Ngọc Hoàng – như việc hướng dẫn Tổng thống Obama thắp nhang, cầu nguyện chưa hoàn toàn chính xác – cũng cho thấy sự hài hước và thực tế của cuộc sống: ngay cả những chuyên gia xuất sắc cũng có thể mắc sai lầm. Và quan trọng hơn, điều đó không làm giảm đi giá trị của chuyến thăm hay sự tôn trọng văn hóa.
Trong cộng đồng người Việt tại Mỹ, Elizabeth Phu được xem là biểu tượng của nghị lực và thành công. Bà không chỉ là cố vấn Tổng thống, mà còn là minh chứng rằng, trải qua gian nan, người Việt vẫn có thể vươn lên, giữ được bản sắc văn hóa, và góp phần kết nối hai nền văn hóa khác nhau trên bình diện quốc tế.
Chuyến thăm chùa Ngọc Hoàng của Tổng thống Obama, dưới sự hỗ trợ và hướng dẫn của bà Elizabeth Phu, đã tạo nên một khoảnh khắc đặc biệt trong quan hệ ngoại giao Mỹ – Việt: văn hóa và tín ngưỡng được tôn trọng, nguyên thủ quốc gia tiếp cận với đời sống dân gian, và người dân thấy được hình ảnh một lãnh đạo gần gũi, chân thành. Tất cả những điều này, phần lớn, đều nhờ vào sự am hiểu và tận tâm của bà Elizabeth Phu – người đã biến kinh nghiệm sống của mình thành hành trang vững chắc, phục vụ cho sự nghiệp chính trị và ngoại giao quốc tế.
Elizabeth Phu là minh chứng cho câu nói:
“Những gì mình biết chỉ là một hạt cát. Những gì mình không biết là cả một đống cát” Và chính bà đã dùng hạt cát ấy, với sự tận tâm và kiến thức, để hướng dẫn một nguyên thủ quốc gia hiểu và tôn trọng văn hóa Việt Nam, giữa lòng Sài Gòn sôi động, nơi chùa Ngọc Hoàng đứng vững qua hơn một thế kỷ qua.
Đoàn Xuân Thu.
Melbourne.
*Bài do CTV/TVBH gởi
ĐỌC THÊM:
Obama và chuyến thăm chùa Ngọc Hoàng.
Vào tháng Năm năm 2016, Tổng thống Mỹ Barack Obama có chuyến thăm Việt Nam, một sự kiện được báo chí quốc tế và trong nước đặc biệt quan tâm. Sau khi đáp xuống phi trường Tân Sơn Nhất, Sài Gòn, điểm dừng chân đầu tiên của ông là chùa Ngọc Hoàng – hay còn gọi là Phước Hải Tự – ngôi chùa cổ kính mang đậm dấu ấn văn hóa người Hoa giữa lòng thành phố.
Chùa Ngọc Hoàng, tọa lạc tại số 73 đường Mai Thị Lựu, quận 1, vốn được người Hoa xây dựng vào đầu thế kỷ 20, nổi bật với kiến trúc Trung Hoa cổ điển: mái cong vút, đỉnh rồng phượng chạm trổ tinh xảo, cột gỗ lớn với hoa văn cầu kỳ, và các bức tượng thần được sơn son thếp vàng. Ngay từ bên ngoài, chùa đã tỏa ra không khí trang nghiêm, vừa gần gũi vừa huyền bí, một không gian lý tưởng để bất cứ ai bước vào cũng cảm nhận được sự hòa hợp giữa thiên nhiên, con người và tâm linh.
Khi ông Obama bước vào sân chùa, theo ghi nhận của hãng tin AP, một nhà sư địa phương đã giới thiệu tóm tắt về lịch sử ngôi chùa, các vị thần thờ và những nghi lễ thường niên, đồng thời gợi ý rằng ông có thể cầu nguyện để xin có con trai. Cựu Tổng thống Mỹ, với nụ cười thân thiện và sự lịch lãm thường thấy, đáp lại ngay: “Tôi thích con gái.”
Hình ảnh ấy, tuy giản dị, lại phản ánh sự chân thành và tính cách gần gũi của một vị nguyên thủ quốc gia, đồng thời cho thấy sự tôn trọng với văn hóa địa phương.
Chọn thăm chùa Ngọc Hoàng là một quyết định có chủ ý của ông Obama. Theo báo chívị tổng thống Mỹ mong muốn tìm hiểu đời sống văn hóa và tín ngưỡng địa phương, chứ không chỉ dừng ở các hoạt động ngoại giao hay chính trị. Điều này khiến chuyến thăm mang màu sắc vừa chính trị vừa nhân văn: một tổng thống quyền lực đến với một không gian tâm linh, lắng nghe những câu chuyện, quan sát các chi tiết kiến trúc, và tiếp nhận giá trị văn hóa truyền thống.
Cảnh tượng tại chùa hôm đó cũng rất sinh động: lượng người dân Sài Gòn đến viếng chùa đông đúc, mọi người xếp hàng dài, thắp nhang, rót dầu, ghi danh xin số, mua bùa hộ mạng, hay các vật phẩm như đồng xu, chuỗi hạt ghi lời cầu an. Đây là dịp để cộng đồng cùng nhau bày tỏ nguyện vọng, cầu bình an và tài lộc cho năm mới. Trong bối cảnh đó, hình ảnh ông Obama giữa dòng người dân là minh chứng sống động cho sự kết nối giữa văn hóa Mỹ và Việt, giữa chính trị và đời sống tâm linh.
Tuy nhiên, chuyến thăm cũng để lại những giai thoại thú vị. Nhiều người quan sát nhận xét rằng, ông Obama không quen các nghi lễ chùa chiền: đôi bàn tay của ông mở rộng, các ngón tay hơi tách ra, không khép chặt như người Việt khi chắp tay lễ Phật. Dẫu vậy, đây là chuyện dễ hiểu: ông là nguyên thủ quốc gia, chưa từng thực hành các nghi lễ này từ nhỏ, và cũng chẳng ai chỉ dẫn tường tận trước chuyến đi.
Người ta nói rằng lỗi này không hoàn toàn thuộc về ông Obama, mà một phần do cố vấn Tòa Bạch Ốc về Đông Nam Á, Elizabeth Phu, người gốc Việt – Hoa, chưa có hướng dẫn chi tiết, hoặc hướng dẫn chưa chính xác. Elizabeth Phu, sinh ra ở Việt Nam, trải qua hành trình vượt biển đầy gian nan năm 1975, sau đó sang Mỹ năm 1979, tốt nghiệp đại học và trở thành cố vấn Tổng thống Mỹ về các vấn đề Đông Nam Á. Bà chính là người đề xuất ông Obama ghé thăm chùa Ngọc Hoàng, với ý định giúp ông hiểu thêm về đời sống văn hóa, tín ngưỡng của người Việt.
Một số nhà bình luận còn châm biếm rằng, chọn thăm chùa Tàu (Ngọc Hoàng là chùa người Hoa) khi đến Việt Nam, thay vì một ngôi chùa Việt, là “hướng dẫn trật lất”. Dẫu vậy, điều này cũng phản ánh sự phức tạp của văn hóa Sài Gòn: một thành phố đa sắc tộc, nơi chùa chiền không chỉ mang dấu ấn tôn giáo mà còn là biểu tượng lịch sử – văn hóa của cộng đồng Hoa – Việt.
Hình ảnh ông Obama lặng lẽ chiêm bái, quan sát các bức tượng, chạm trổ, và trò chuyện với các nhà sư, đã tạo ra một khoảnh khắc đặc biệt: quyền lực và tâm linh gặp nhau, giữa nhịp sống hối hả của Sài Gòn. Nó không chỉ là một chuyến thăm mang tính ngoại giao, mà còn là một hành trình văn hóa, mở ra cơ hội để cộng đồng quốc tế hiểu thêm về tín ngưỡng, phong tục và lối sống của người Việt.
Ngoài ra, chuyến thăm cũng gợi nhắc về vai trò của các cố vấn và chuyên gia văn hóa trong ngoại giao. Họ không chỉ là cầu nối thông tin, mà còn là người hướng dẫn, giúp nguyên thủ quốc gia hiểu và tôn trọng những giá trị tinh thần của địa phương. Dù có đôi chỗ chưa hoàn toàn chính xác, nhưng ý nghĩa tổng thể vẫn là kết nối, học hỏi và tôn trọng.
Chùa Ngọc Hoàng, qua chuyến thăm của Tổng thống Obama, đã trở thành biểu tượng sống động của Sài Gòn: nơi văn hóa, lịch sử, tín ngưỡng và chính trị gặp nhau, hòa quyện trong một khoảnh khắc đặc biệt. Nó nhắc nhở rằng, dù là một nguyên thủ quốc gia hay một người dân bình thường, mỗi bước chân trong chùa đều mang theo lòng thành, sự tôn trọng và khao khát hòa nhập vào dòng chảy văn hóa lâu đời của thành phố này.
Và trên hết, chuyến thăm ấy cũng là bài học: quyền lực không đồng nghĩa với hiểu biết toàn diện, kiến thức văn hóa không thể tự nhiên có, và sự khiêm tốn, học hỏi là điều cần thiết. Giữa những nghi lễ, nhang trầm và tượng thần lấp lánh, ông Obama đã để lại hình ảnh một vị nguyên thủ quan tâm, tìm hiểu và học hỏi, đồng thời mang lại câu chuyện thú vị về sự giao thoa văn hóa Mỹ – Việt trong lòng Sài Gòn.
Đoàn Xuân Thu.
Melbourne.
