Tim Cook (Apple CEO) – Ảnh: the Seattle Times
GIỚI THIỆU:
Chuyên Mục ChatGPT được thực hiện dựa trên một thành tựu mới nhất của khoa học kỹ thuật, ChatGPT, đặc biệt là khả năng chuyển dịch các ngôn ngữ khác sang tiếng Việt một cách nhanh chóng và chính xác, nhất ở những nội dung mang tính thông tin, học thuật, nặng về trình bày dữ kiện và lý luận với những đề tài như xã hội, kinh tế, chính trị…
Thế giới chúng ta đang sống hiện nay có quá nhiều những biến chuyển, thay đổi về mọi phương diện mang tầm ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống cả tinh thần lẫn vật chất của con người xã hội. Trong cuộc chạy đua tìm ảnh hưởng để thu lợi, nhiều hình thức truyền bá thông tin hàng ngày tìm cách lấn át nhau để hiện hữu, đặc biệt là qua các phương tiện mạng lưới xã hội là cách tiếp cận chủ thể hữu hiệu nhất. Trong đó, chúng ta không thể loại trừ các mảng thông tin sai lệch (disinformation – cố tình lừa dối) và mảng thông tin thiếu sót (misinformation – do thiếu hiểu biết hay vô tình). Tất cả những loại thông tin này đều có những hậu quả tai hại không nhỏ.
Hiện nay, nguồn thông tin cần thiết cho mọi người (trên thế giới) phần lớn đều được viết bằng ngoại ngữ (Anh, Pháp…). Đối với một số độc giả đọc tiếng Việt, khả năng đọc ngoại ngữ có thể chỉ vừa đủ để nắm bắt những vấn đề thông thường hàng ngày hoặc thậm chí không có khả năng đọc ngoại ngữ nên cơ hội tiếp cận thông tin cần thiết bị hạn chế.
Vì vậy, chuyên mục ChatGPT sẽ giới thiệu những bản chuyển ngữ sang tiếng Việt các bài báo, tài liệu đứng đắn được chấp bút bởi các chuyên gia trong từng lãnh vực và được đăng tải trên các tờ báo, tạp chí uy tín có truyền thống hàng trăm năm trên thế giới. Do khả năng chuyển dịch nhanh chóng và chính xác của ChatGPT, những vấn đề nóng bỏng thời sự mà nhiều người quan tâm sẽ được đáp ứng trong một khoảng thời gian nhanh nhất.
Tuy nhiên, ChatGPT không phải là một con người, một tổ chức bằng xương bằng thịt để chịu trách nhiệm những sai sót (sẽ phải có). Để bảo đảm tính chính xác (dựa trên văn bản gốc), dịch gỉa T.Vấn sẽ chịu trách nhiệm hiệu đính, sửa chữa (nếu cần) mỗi bài báo, tài liệu được đăng tải trong chuyên mục.
Do đó, tất cả những bài báo, tài liệu xuất hiện trong chuyên mục ChatGPT đều ghi:
Chuyển ngữ tiếng Việt: ChatGPT
Hiệu đính (và chịu trách nhiệm): T.Vấn
BẠN NÊN NGHĨ ĐẾN VIỆC THAY IPHONE CỦA MÌNH – NGAY BÂY GIỜ
Tác giả: Patrick McGee
The New York Times April 9, 2025
Chuyển ngữ tiếng Việt: ChatGPT
Hiệu đính (và chịu trách nhiệm): T.Vấn
(Mr. McGee là tác giả cuốn sách sắp ra mắt “Apple ở Trung Quốc: Sự Thâu Tóm Công Ty Vĩ Đại Nhất Thế Giới.”)
Chiếc iPhone tiếp theo của bạn sẽ có giá 2.000 đô la? Hoặc thậm chí cao hơn? Câu trả lời cho câu hỏi ấy — và cả tương lai của tập đoàn giàu có nhất nước Mỹ cũng như thị trường tài chính đang bị đe dọa — giờ đây phụ thuộc vào một con người với một nhiệm vụ vô cùng khó khăn.
Steve Jobs có thể là nhà sáng tạo thiên tài đưa điện thoại cảm ứng thành hiện thực, nhưng chính tài năng vận hành xuất sắc và kỹ năng chính trị khôn khéo của Tim Cook, người kế nhiệm điềm đạm của ông, đã đưa doanh thu và giá cổ phiếu của Apple lên đỉnh cao chưa từng có. Tuy nhiên, chiến thắng của ông trong việc xoa dịu các đe dọa từ nhiệm kỳ đầu tiên của Donald Trump không phải là không có cái giá phải trả: bằng cách tâng bốc ông Trump mà gần như không thực hiện thay đổi nào đối với mối quan hệ với Trung Quốc, ông Cook đã khéo léo biến Tổng thống thành một kẻ bị lợi dụng.
Giờ đây, ông Trump đã trở lại Nhà Trắng, và ông đã áp đặt các mức thuế quan lên Trung Quốc cao đến mức trở thành mối đe dọa nghiêm trọng đối với thế thống trị thị trường điện thoại thông minh của Apple. Rõ ràng, lần này sẽ khó hơn nhiều để ông Cook lặp lại mánh cũ. Nếu ông thất bại — điều mà nhiều người dự đoán — hậu quả có thể là cú đánh trời giáng không chỉ với Apple, mà còn với thị trường chứng khoán và nền kinh tế rộng lớn hơn của chúng ta.
Hãy bắt đầu với quy mô của vấn đề. Từ năm 2011 đến nay, Apple gần như luôn là công ty giá trị nhất thế giới, và cho đến khi ông Trump tái áp thuế, Apple chiếm khoảng 8% toàn bộ chỉ số S&P 500. Nếu bạn đầu tư quỹ hưu trí vào các quỹ chỉ số, thì Apple chính là khoản đầu tư lớn nhất của bạn. Công ty này lớn đến mức chỉ cần đưa ra cảnh báo lợi nhuận trong một quý — như đã từng xảy ra đầu năm 2019 — cũng đủ làm rung chuyển thị trường tài chính toàn cầu.
Bây giờ hãy xét đến thực tế là việc chuyển sản xuất về Hoa Kỳ — mục tiêu được tuyên bố của chính sách thuế quan cực đoan của ông Trump — gần như là điều bất khả thi với Apple. Trung Quốc hiện là nơi thực hiện khoảng 90% tổng sản lượng toàn cầu của Apple, và là quốc gia duy nhất mà Apple đã đầu tư vượt trội về con người, máy móc và quy trình trong suốt 25 năm qua.
Theo ước tính của công ty phân tích Wedbush, một chiếc iPhone sản xuất trong nước Mỹ sẽ có giá gấp hơn ba lần hiện nay, tức khoảng 3.500 đô la. Tệ hơn nữa, nước Mỹ đơn giản là không có năng lực chuyên môn, cụm công nghiệp hỗ trợ cạnh tranh, hay mật độ dân số cần thiết để sản xuất hàng loạt các sản phẩm của Apple.
Nhiều nhà cung cấp của Apple dựa vào lực lượng lao động giá rẻ của Trung Quốc, với từ 300 triệu đến 500 triệu lao động nhập cư làm việc thời vụ — ngay cả con số thấp nhất cũng gần bằng toàn bộ dân số Hoa Kỳ. Trong mùa cao điểm như lễ hội cuối năm, lực lượng lao động này rất cần thiết để Apple có thể xuất xưởng một triệu chiếc iPhone mỗi ngày, mỗi chiếc gồm khoảng 1.000 linh kiện. Việc dời toàn bộ chuỗi sản xuất ra khỏi Trung Quốc có thể tốn hàng trăm tỷ đô la.
Vì vậy, vào năm 2016, khi ông Trump kêu gọi người ủng hộ tẩy chay Apple và đe dọa áp thuế lớn lên hàng hóa Trung Quốc, không có gì ngạc nhiên khi ông Cook — một đảng viên Dân chủ kín tiếng, người ủng hộ mạnh mẽ quyền LGBTQ và các sáng kiến đa dạng — lại tiến hành một chiến dịch lấy lòng. Ông thường xuyên gọi điện, đến gặp ông Trump. Năm sau đó, ông Trump tuyên bố rằng ông Cook cam kết xây “ba nhà máy lớn, đẹp” ở Mỹ.
Chiến thuật lấy lòng đã thành công, giúp Apple được miễn trừ phần lớn khỏi các mức thuế quan. Nhưng Apple không xây nhà máy nào ở Mỹ. Giám đốc điều hành của công ty chỉ đơn giản là câu giờ cho đến hết nhiệm kỳ của ông Trump.
Kể từ đó, Apple càng thêm gắn bó với Trung Quốc, giành được thiện cảm của các quan chức nơi đây bằng cách giúp các công ty Trung Quốc bắt chước — rồi vượt mặt — các tập đoàn đa quốc gia từng góp phần xây dựng năng lực sản xuất công nghệ của đất nước trong thập kỷ qua. Theo các báo cáo thường niên của Apple, số lượng nhà cung cấp Trung Quốc nằm trong danh sách đối tác hàng đầu của họ đã tăng gấp ba lần, từ 2012 đến 2023, thay thế nhiều đối thủ Mỹ và Đài Loan.
Ông Cook đã quyên góp 1 triệu đô la và tham dự lễ nhậm chức của ông Trump năm 2025. Vài tuần sau đó, Apple cam kết sẽ “chi tiêu và đầu tư” 500 tỷ đô la để mở rộng “hỗ trợ cho sản xuất tại Hoa Kỳ” trong nhiệm kỳ thứ hai của tổng thống. Ông Trump ca ngợi rằng khoản đầu tư này phản ánh chương trình nghị sự “Nước Mỹ Trên Hết” của ông.
Tuy nhiên, lời hứa này có lẽ sẽ không đủ để cứu Apple. Một số cố vấn của ông Trump hẳn hiểu rằng cam kết đó có thể chỉ là lời nói suông. Có rất ít bằng chứng cho thấy Apple sẽ chi tiêu gần mức 500 tỷ đô la đó; thông cáo chỉ nêu bốn sáng kiến mới mà tổng đầu tư có lẽ chưa tới một phần mười con số đó. Trừ khi họ tính cả chương trình mua lại cổ phiếu và cổ tức — những khoản không liên quan gì đến sản xuất tại Mỹ — thì lời cam kết này, cũng như cam kết trong nhiệm kỳ đầu tiên, chỉ là lời hứa rỗng tuếch.
Và lần này, thuế quan của ông Trump còn nghiêm ngặt hơn nhiều. Dự kiến có hiệu lực vào thứ Tư, chúng là mối đe dọa lớn nhất đối với hoạt động kinh doanh của Apple kể từ khi ông Jobs quay trở lại để cứu công ty khỏi phá sản vào năm 1997. Theo phân tích từ Rosenblatt Securities, mức thuế mới có thể làm giảm lợi nhuận thường niên của Apple tới 40 tỷ đô la. Không chỉ ông Trump tuyên bố tuần trước rằng sẽ áp thuế 54% đối với Trung Quốc (bao gồm các mức tăng trước đó), mà ông còn áp thuế với ít nhất 90 quốc gia khác — về cơ bản làm chệch hướng nỗ lực chuyển hướng sản xuất sang Việt Nam (thuế: 46%) hoặc Ấn Độ (27%). Đáp lại, Trung Quốc cũng tung đòn trả đũa, không có dấu hiệu sẽ nhượng bộ. Ông Trump cũng không hề giảm nhiệt, tiếp tục đẩy mạnh áp dụng mức thuế bổ sung 50% như đã đe dọa hôm thứ Hai.
Apple bị mắc kẹt và không có lối thoát rõ ràng. Ngay cả nếu ông Cook có thể lập tức chuyển sản xuất ra khỏi Trung Quốc, ông sẽ phải đối mặt với nguy cơ chọc giận Bắc Kinh, đe dọa thị trường trị giá khoảng 70 tỷ đô la tại đó. Lựa chọn duy nhất của ông là tiếp tục đẩy mạnh việc lắp ráp cuối cùng tại Ấn Độ và Việt Nam, đồng thời giữ phần lớn sản xuất phức tạp tại Trung Quốc — một hành động cân bằng ngày càng mong manh và nguy hiểm. Giá cổ phiếu Apple đã mất hơn 1.000 tỷ đô la kể từ đỉnh cao cuối tháng 12.
Ông Trump sẽ thật ngây thơ nếu lần này không nhìn ra thủ đoạn chính trị của Apple. Nhưng mặt khác, ông thường quan tâm đến hình thức hơn là nguyên tắc. Những ai đặt cược vào tương lai của Apple nên hy vọng rằng ông Cook vẫn còn một con bài ngoại giao cuối cùng. Dù vậy, lần này, cơ hội của ông thật mong manh.
Patrick McGee là tác giả cuốn sách sắp xuất bản “Apple ở Trung Quốc: Sự Thâu Tóm Công Ty Vĩ Đại Nhất Thế Giới.”
